بررسی اثرات دهانشویه سماق (rhus coriaria) به عنوان درمان کمکی در بیماران مبتلا به ژنژویت

ژینژویت یکی از شایعترین بیماری هایی است که دندانپزشکان در معاینات خود با آن مواجه می شوند.عامل ایجاد آن التهاب ناشی از بهداشت دهانی ضعیف و ایجاد پلاک میکروبیال می باشد. درمان اصلی این بیماری دبریدمان و حذف عوامل نگهدارنده پلاک است. امروزه درمان های گیاهی با توجه به ایمنی بیشتر و هزینه کمتر بیشتر مورد توجه قرار گرفته اند. با توجه به اثرات ضدباکتریایی اثبات شده سماق، بر آن شدیم تا تاثیر آن را به عنوان درمان کمکی ژینژیویت بررسی کنیم.

Gingivitis is one of the most common diseases that dentists encounter. It is caused by the inflammation that is the result of poor oral hygiene and microbial plaque. The main treatment of this disease is debridement and removal of plaque-retaining factors. Herbal treatments have attracted more attention due to greater safety and lower costs. Considering the proven antibacterial properties of sumac, we decided to investigate its effectiveness as a complementary treatment for gingivitis

ژنژیویت یکی از شایعترین بیماری­هایی است که دندان­پزشکان در معاینه افراد با سنین مختلف با آن مواجه می شوند. مطالعاتی که شیوع ژنژیویت را در کودکان مورد بررسی قرار داده­اند نتایج گوناگونی را گزارش کرده­اند اما به طور کلی شیوع آن بیش از 80 درصد گزارش شده است. در واقع ژینژیویت التهاب کمپلکس لثه، یعنی همان گسترش کلاژنی مخاط دهان که دندان ها را احاطه کرده­است، می باشد. کمپلکس لثه شامل مارژین لثه، سالکوس یا شیار لثه، لثه آزاد و لثه متصل (توسط فیبرهای کلاژن به استخوان زیرین و سمان متصل شده است) می­شود. لثه سالم نمای پوست پرتقالی به رنگ صورتی مرجانی دارد و محکم به استخوان آلوئول زیر خود متصل شده­است؛ اما در ژنژیویت، لثه‌ها اریتماتوز و ادماتوز به نظر می‌رسند و در هنگام معاینه با پروب با احتمال زیادی دچار خونریزی می­شوند. التهاب نشان دهنده تهاجم سلول های التهابی و آسیب به اپیتلیوم اتصالی است. ژنژیویت از مارژین و سالکوس لثه ­ای شروع شده و در صورت عدم درمان به لثه آزاد و چسبیده منتقل می شود که باعث تاثیر بر استخوان زیرین و سمنتوم می­گردد و در نتیجه آن با از بین رفتن اتصالات(clinical attachment loss)، منجر به ابتلا به پریودنتیت می­شود. این التهاب اساسا به دلیل بهداشت دهانی ضعیف و تشکیل بیوفیلم ایجاد می گردد. محیط دهان فضایی است که در آن جمعیت­های گوناگونی از باکتری ها کولونیزه می­شوند؛ برخی از این باکتری­ها برای سلامت انسان مفیدند و برخی دیگر باکتری هایی هستند که در صورت یافتن فرصتی برای تکثیر، ایجاد بیماری خواهند کرد. بیوفیلم مجموعه ای از این باکتری ها است که از نظر فیزیکی، شیمیایی و ژنتیکی به یکدیگر مرتبط اند و جمعیتی مقاوم در برابر اختلالات فیزیکی و شیمیایی تشکیل می دهند. بیوفیلم ها پاسخ التهابی سیستم ایمنی فرد را فعال کرده طی چندین روز در صورت عدم رعایت بهداشت و باقی ماندن بیوفیلم در محل منجر به بروز ژنژیویت می­شوند(1, 2). از بین سایر ریسک فاکتور های دخیل در ژنژیویت می­توان به جنسیت، سطح هورمون­های جنسی، عوامل اجتماعی اقتصادی و استفاده از سیگار و تنباکو اشاره کرد(3).

درمان اصلی ژنژیویت، دبریدمان و حذف عوامل نگهدارنده پلاک توسط دندان­پزشک و به دنبال آن آموزش بهداشت دهان و دندان است. برای کاهش بار باکتریایی می توان از دهانشویه هایی من جمله کلرهگزیدین یا تریکلوزان را استفاده کرد(1).

امروزه درمان هایی که بر اساس محصولات گیاهی انجام می گیرند، به دلیل طبیعی بودن، ایمنی بیشتر و هزینه کمترشان نسبت به دارو های معمول، بیشتر مورد توجه قرار گرفته اند. در میان گیاهان دارویی ،Rhus Coriaria L. (Anacardiaceae)، معروف به سماق در ایران و افغانستان رشد می کند و به طور سنتی در غذاها استفاده می شود. اثرات ضد باکتریایی و آنتی اکسیدانی عصاره Rhus coriaria L در چندین مطالعه تایید شده است(4). از این رو برآن شدیم تا در این مطالعه تاثیر این گیاه را در درمان بیماران مبتلا به ژینژیویت را مورد بررسی قرار دهیم.

در میان منابع موجود و مطالعات صورت گرفته الهه وحید دستجردی و همکارانش در سال 2014 به بررسی تاثیر عصارهRhus coriaria L.  بر پنج باکتری شایع دهان و تشکیل بیوفیلم باکتریایی بر روی سیم ارتودنسی پرداختند. آنها خواص ضد باکتری قابل توجهی را در باره عصاره مذکور گزارش کردند، همچنین بیان داشتند که استفاده از این عصاره باعث کاهش تشکیل بیوفیلم بر روی سیم های ارتودنسی شده است(5).

در مطالعه ای دیگر که توسط Mehmet Sağlam,و همکارانش با هدف بررسی تأثیر عصاره سماق بر وضعیت اکسیداتیو سرم، سیستم RANKL/OPG و تحلیل استخوان آلوئولی در پریودنتیت القا شده در موش صحرایی در سال 2015 صورت گرفت، کاهش تحلیل استخوان در گروهی از موش ها که تحت درمان با عصاره سماق قرار گرفته بودند، گزارش شد. آن ها بیان کردند که تجویز عصاره سماق ممکن است با تأثیر بر تعادل RANKL/OPG، TOS و OSI در بیماری پریودنتال در موش‌های صحرایی موثر واقع شده و از دست دادن استخوان آلوئولی را کاهش دهد(6).

در سال 2017، Tomas Kacergius و همکارانش به مطالعه ای با هدف بررسی ظرفیت بازدارندگی عصارهRhus coriaria L.  و جزء اصلی آن متیل گالات (MG) بر تشکیل بیوفیلم استرپتوکوک موتانس پرداختند. آن­ها نتیجه گرفتند که پیرامون فعالیت ضد باکتریایی عصاره سماق، MG فعال ترین جزء زیستی در برابر باکتری S. mutans است. این ماده باعث کاهش بیوفیلم S. mutans روی سطح پلی استایرن به میزان 68 تا 93 درصد شد، در حالی که 1 میلی گرم در میلی لیتر MG توانست زبری و ضخامت بیوفیلم روی سطح شیشه را تا 99 درصد کاهش دهد. MG همچنین از کاهش 97 درصدی سطح pH جلوگیری کرد. این فعالیت‌های زیستی MG به روشی وابسته به دوز رخ می‌دهد(7).

قربانی و همکارانش در سال 2020 به بررسی اثر مخلوط عصارهRhus Coriaria L.-Punica Garanatum-Rosa Damanscene بر استرپتوکوک موتانس در مقایسه با کلرهگزیدین پرداختند. آن­ها بیان داشتند که مخلوط عصاره Rhus coriaria L.، Punica granatum وRosa × damascena دارای فعالیت ضد باکتریایی بر روی S. mutans است(8). 

باتوجه به شیوع بالای ژنژویت و افزایش اقبال عمومی نسبت به داروهای گیاهی، برآن شدیم تا به بررسی تاثیر دهانشویه سماق بر ژنژویت به عنوان درمان کمکی بپردازیم. امید است که نتایج این مطالعه قدمی به سوی یافتن یک روش درمانی با عوارض جانبی و هزینه کمتر برای بیمار باشد.

1- فراوانی شاخص التهاب در گروه های مواجهه با دهانشویه سماق، دهانشویه کلرهگزیدین و دهانشویه نرمال سالین چقدر است؟

2- میانگین شاخص خونریزی در گروه های مواجهه با دهانشویه سماق، دهانشویه کلرهگزیدین و دهانشویه نرمال سالین چقدر است؟

3- میانگین شاخص cptin در گروه های مواجهه با دهانشویه سماق، دهانشویه کلرهگزیدین و دهانشویه نرمال سالین چقدر است؟

تعیین اثر دهانشویه سماق  به عنوان درمان کمکی در کنترل ژنژیویت

1- تعیین و مقایسه فراوانی التهاب لثه به ترتیب در گروه های مواجهه با دهانشویه سماق، دهانشویه کلرهگزیدین و دهانشویه نرمال سالین

2- تعیین و مقایسه میزان خونریزی به ترتیب در گروه های مواجهه با دهانشویه سماق، دهانشویه کلرهگزیدین و دهانشویه نرمال سالین

3-تعیین و مقایسه شاخص CPTINدر به ترتیب در گروه های مواجهه با دهانشویه سماق، دهانشویه کلرهگزیدین و دهانشویه نرمال سالین

-

دندانپزشکان و شرکت های دارو سازی

دهانشویه سماق: منظور دهانشویه تهیه شده از گلاب و سماق بر مبنای طب ایرانی است که بعنوان کمک درمان در بیماریهای پریودونتال بررسی میشود(9).

ژنژویت : عبارت از التهاب محدود به بافت نرم اطراف دندان‌هاست که نتیجه اثر متقابل میان میکروارگانیسم‌های موجود در بیوفیلم  و بافت‌های دندان با سلول‌های التهابی میزبان است و سبب  التهاب و تغییر رنگ با درجات مختلف در لثه  میگردد(10).

CPTIN (community periodontal index of treatment needs یا شاخص نیازهای درمانی پریودنتال جامعه)

CPTIN یکی از معروف ترین و مهم ترین شاخص هایی که برای تعیین نیازهای درمانی پریودنتال می باشد که به صورت سلسه مراتبی به نحو زیر درجه بندی می گردد

شماره 1) خونریزی در سکستات، شماره 2) حضور کلکلوس در سکستانت و شماره 3و4 حضور دندانی با پاکت پریودنتال در سکتانت. (11و 12).

کارآزمایی بالینی

بیماران مبتلا به ژنژویت مراجعه کننده به کلینیک دندانپزشکی زاهدان

معیارهای ورود:

1)بیماران دارای حداقل 20 دندان

 2)شاخص التهاب لثه ای و خونریزی لثه ای با حداقل کد 1

3)عدم استعمال دخانیات

4)نداشتن سابقه مصرف آنتی بیوتیک طی سه ماه گذشته

5)عدم استفاده از وسایل ارتودنسی و یا پروتز متحرک

6)تمایل به ورود به مطالعه

7)عدم پیشینه حساسیت به دهان‌شویه‌های گوناگون

8-عدم ابتلا به بیماری سیستمیک

عدم ابتلا به بیماری های دهان (پمفیگوس-لیکن پلان و .....)

معیار های خروج:

1)عدم استفاده از دهان‌شویه طبق پروتکل

2)بارداری و  شیردهی

3)مصرف سیگار یا اپیوم

4)مصرف آنتی بیوتیکها، کورتیکواستروئیدها یا داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی در طول دوره مطالعه

5)مصرف آنتی بیوتیکها، کورتیکواستروئیدها یا داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی در 3 ماه گذشته

6)ابتلا به عفونت و آبسه حاد یا مزمن دندانی یا پریودنتال و پریودنتیت، اختلالات غدد بزاقی مانند شوگرن، سنگ ، عفونت، نئوپلاسم، سابقه رادیوتراپی

7 -مصرف دهانشویه در سه ماه گذشته

8- مصرف دهانش.یه بجز دهانشویه م.ورد مطالعه در طول دوره مطالعه

​​​​​

با استفاده از فرمول زیر محاسبه شده است. که در آن سطح معناداری α= 0.05  در نظر گرفته شده است و توان آزمون 0.80 = 1-β در نظر گرفته شد. این حجم نمونه به منظور شناسایی اختلافی به اندازه 4.5= d  با انحراف معیار 6.3= s محاسبه شده است.  تعداد نمونه مورد نیاز در هر گروه 32 نفر به دست آمد که با در نظر گرفتن 10 درصد امکان ریزش، در هر گروه 35 نفر به عنوان نمونه در نظر گرفته خواهد شد.

آسان و در دسترس

پرسشنامه ضمیمه شده شماره 1

در پژوهش حاضر که کارآزمایی بالینی شاهددار تصادفی میباشد، پس از ثبت در سامانه پژوهان و اخذ کد اخلاق و ثبت در مرکز کارآزمایی  بالینی، نمونه ها از بین بیمارانی که جهت درمان ژنژیویت به بخش پریو دانشکده دندانپزشکی زاهدان مراجعه می­کنند با معاینه بالینی توسط دندانپزشک انتخاب می­شوند. افراد واجد شرایط (افرادی که معیارهای ورود به مطالعه را داشته باشند) و دارای تمایل به شرکت در مطالعه، بطورتصادفی در دو گروه موازی قرار می­گیرند. پس از توضیح هدف پژوهش برای بیماران و اخذ رضایت آگاهانه، اطلاعات دموگرافیک بیماران و شاخص­های التهاب لثه ای،خونریزی هنگام پروب و CPITN در پرسشنامه ثبت می­گردد. داده ها طی مصاحبه حضوری و معاینات بالینی گردآوری می‏شوند. ابتلا به ژنژیویت با معاینه بالینی و ارزیابی شاخص  CPITN ،   bleeding on probingو gingival index تایید می­شود؛ سپس برای بیمار درمان SRP انجام میگیرد. تمام دستورات بهداشتی اعم از مسواک زدن صحیح با یک مسواک نرم 2 بار در روز، طرز استفاده صحیح از نخ دندان و چگونگی استفاده از دهانشویه آموزش داده می­شود و تاکید می­شود تا 30 دقیقه پس از مصرف دهانشویه از آشامیدن و خوردن اجتناب گردد. در گروه اول شستشو با دهانشویه ای حاوی نرمال سالین، در گروه دوم با دهانشویه کلرهگزیدین2/ 0 % و در گروه سوم شستشو با دهانشویه سماق(نحوه تهیه آن در پایین تر توضیح داده شده است) انجام می گردد، دوبار در روز و هر بار 15 میلی لیتر و به مدت 30 ثانیه انجام می­شود. این مطالعه برای 7 روز انجام می­ شود و جلسه فالوآپ1 هفته پس از مصرف دهانشویه توسط دندانپزشک برای ارزیابی وضعیت لثه انجام می­گیرد. شاخص ها بعد از درمان چک شده و در صورت نیاز مجدد درمان انجام می گردد. بررسی اثرات دهانشویه ها با معاینه توسط دندانپزشک و براساس مشاهده تغییر رنگ مارژین و پاپیلای لثه ای و خونریزی در معاینه توسط پروب مشخص می ­شود که نشان دهنده سلامت لثه یا وجود التهاب پس از اتمام دوره درمان است. همچنین پرسشنامه ارزیابی رضایت از مصرف دهانشویه سماق بعد از مداخله برای بیماران گروه شاهد ارزیابی خواهد شد.

طرز تهیه دهانشویه سماق:

پودر میوه بدون هسته سماق را به نسبت 50:1 در گلاب اضافه کرده و به شیوه ماسراسیون مدت 12 ساعت می ماند؛ سپس آن را صاف کرده و در ظرف ریخته می شود. آزمایشات میکروبی بر روی ترکیب حاصل انجام می گردد.

داده های حاصل با استفاده از نرم افزار SPSS   و آزمون T- testو تحلیل داده های تکراری  مورد تحلیل قرار می­گیرند

جدول 1:تعیین اثر دهانشویه سماق (rhus coriaria) به عنوان درمان کمکی در بیماران مبتلا به ژنژیویت

(در صورت لزوم فرم رضایت نامه آگاهانه ضمیمه گردد.درج کدهای اخلاقی منطبق با کدهای مصوب حفاظت از آزمودنی در پژوهشهای علوم پزشکی الزامی است.)

تمام افراد گروه مورد مطالعه به صورت آگاهانه وارد مطالعه می شوندو از آنها جهت شرکت در پروژه رضایتنامه کتبی گرفته می شود.

در این مطالعه کدهای اخلاقی بر اساس راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دفترچه آزمودنی انسانی (کد شماره 7، 13، 15، 16، 17، 18 19 و 20 , 23 , 25, 27 , 28) و دفترچه کارآزمایی بالینی فصل اول ارزیابی سود و زیان (کد1-19)فصل دوم  رضایت آگاهانه ( کدهای کارآزمایی بالینی شماره 1 تا 17) و فصل چهارم پرداخت غرامت (کد 1-5)به شرح ذیل مورد استفاده قرار می گیرد.

کدهای راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی

 ٧. نحوه گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی وغیر مادی تمامی افراد و مربوط به تحقیق باشد از جمله خود محقق یا محققان افراد مورد بررسی و مؤسسه تحقیق کننده. ١٣. تحقیق بر روی انسان فقط در صورتی توجیه پذیر است که مزایای بیشتری از خطرات بالقوه تحقیق  باشد. داوری این امر بر عهده کمیته اخلاق در تحقیقات پزشکی می باشد که با کمک نظارت متخصصین مربوطه به نتیجه در این بابت می رسد.

15. قراردادن فرد مورد بررسی در معرض خطر یا زیان و به خاطر سرعت، سهولت کار، راحتی محقق، هزینه پائین تر و یا صرفاً عملی بودن آن به هیچ وجه توجیه پذیر نمی باشد. ١٦. هنگامی که پژوهشی نمونه مورد بررسی خود را در معرضم خطرات بالقوه قرار بدهد و افراد حالضر در این نمونه از طبقات خود کاملا آگاه می باشند. اقتصادی - اجتماعی پایین و یا کم سوادتر جامعه هستند، کمیته ذیربط باید اطمینان حاصل کند که این افراد از تبعات کار ١٧. محقق مسئول حفظ اسرار شرکت کنندگان و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن می باشد. اگر مانعی در راه انجام این کار موجود است، شرکت کننده باید توسط محقق از این امر مطلع شود.

18. در تحقیقاتی که فرد مورد بررسی از ماهیت دارویی که برای وی تجویز شده بی اطلاع است، محقق باید تدابیر لازم جهت کمک رسانی به فرد مورد بررسی در صورت لزوم و در شرایط اضطراری را تدارک ببیند. ١٩. هر نوع آسیب ناشی از شرکت در تحقیق باید طبق قوانین مصوب جبران خسارت شود. ٢٠. روش تحقیق نباید با عر ف جامعه در تناقض باشد

در پژوهش بر روی گروه‌های آسیب‌پذیر، وظیفه‌ی اخذ رضایت آگاهانه مرتفع نمی‌شود. در مورد افرادی که سرپرست قانونی دارند، پژوهشگر موظف است که علاوه بر اخذ رضایت آگاهانه از سرپرست قانونی، متناسب با ظرفیت خود فرد، از وی رضایت آگاهانه اخذ کند. در هر حال، باید به امتناع این افراد از شرکت در پژوهش احترام گذاشته شود.

25-ژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی‌ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. هم‌چنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی‌ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده‌ها یا اطلاعات به‌دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

28-پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش‌های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته‌هایی که از نظر حمایت کننده‌ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.

کدهای کارازمایی بالینی

فصل اول: ارزیابی سود و زیان

کارآزمایی‌های بالینی باید کاملاً در چارچوب یک طرح‌نامه و دستورالعمل مکتوب طراحی و اجرا شوند. طرحنامه و دستورالعمل کارآزمایی بالینی باید دربردارنده‌ی بخش ملاحظات اخلاقی، هم‌چنین اطلاعات مربوط به بودجه‌ی پژوهش، حامیان پژوهش، وابستگی حرفه‌ای، بیان هرگونه تعارض منافع احتمالی و تمهیدات مورد نظر برای ترغیب مشارکت افراد در مطالعه باشد.

شروع اجرای کارآزمایی منوط به بررسی و تأیید طرح‌نامه و دستورالعمل آن توسط کمیته‌ی اخلاق در پژوهش است. کمیته‌ی اخلاق در پژوهش حق پایش کارآزمایی‌های در حال اجرا را دارد. پژوهشگر موظف است که اطلاعات مورد نیاز برای پایش را در اختیار کمیته قرار دهد.

پژوهشگر موظف است که در طول اجرای پژوهش، هرگونه حادثه یا عارضه‌ی نامطلوب جدی قابل انتساب به پژوهش را در اولین زمان ممکن، به کمیته‌ی اخلاق در پژوهش و سایر مراجع قانونی ذی‌ربط گزارش دهد.

کمیته‌ی اخلاق مسؤولیت دایمی نظارت بر اجرای اخلاقی پژوهش را بر عهده دارد، لذا پژوهشگر ارشد باید این کمیته را در مورد تمامی تغییرات دستورالعمل مطالعه و هر حادثه‌ی نامناسب جدی در طول مطالعه آگاه سازد. هم‌چنین، هر اطلاعات جدیدی که ممکن است امنیت آزمودنی یا اجرای مطالعه را تحت تأثیر قرار دهد را باید به اطلاع این کمیته برساند.

کارآزمایی بالینی باید تنها توسط افراد دارای مجوز حرفه‌ای مرتبط و ذی‌صلاح از نظر علمی انجام گیرد.

انجام کارآزمایی بالینی تنها زمانی قابل توجیه‌ است که جامعه‌ای که افراد تحت مطالعه به آن تعلق دارند بتوانند از نتایج آن پژوهش سود ببرند.

تمامی اقدامات احتیاطی لازم جهت حفظ حریم خصوصی آزمودنی‌‌ها، محرمانه ماندن اطلاعات مربوط به ایشان و هم‌چنین کاهش تأثیر نامطلوب مطالعه بر سلامت جسمی و روانی آزمودنی‌ها باید به‌عمل آید.

در مرحله‌ی طراحی مطالعه، باید نحوه‌ی پی‌گیری آزمودنی‌ها پس از اتمام مطالعه تعیین شود و در صورت لزوم، برای دسترسی آن‌ها به بهترین روش پیش‌گیری، تشخیص، درمان یا سایر مراقبت‌های مناسب، تمهیدات لازم درنظر گرفته شود. دسترسی لزوماً به معنی فراهم آوردن خدمات رایگان نیست.

در صورت وقوع عوارض یا حوادث نامطلوب قابل انتساب به پژوهش، در حین و پس از مطالعه، پژوهشگر باید اقدامات درمانی و مراقبتی مناسب را برای آزمودنی، بدون تحمیل هزینه به وی، فراهم آورد. تمهیدات مالی برای انجام این تعهد، نظیر بیمه کردن پژوهش، باید در هنگام طراحی مطالعه در نظر گرفته شده باشد.

اگر در حین یا بعد از انجام پژوهش، وجود بیماری یا وضعیت مرتبط با سلامت خاصی در آزمودنی تشخیص داده شد، پژوهشگر یا مؤسسه‌ی حامی باید در صورت آزمودنی، وی را از این موضوع آگاه کند.

پژوهشگرموظف است که در صورت رضایت آزمودنی، شرکت او در کارآزمایی را به اطلاع پزشک خانواده‌ی وی برساند.

کلیه‌ی اطلاعات کارآزمایی بالینی باید به‌گونه‌ای ثبت، به‌کارگیری و ذخیره شود که امکان شناسایی، گزارش و تفسیر دقیق آن‌ها فراهم باشد.

هرگونه پرداخت مالی به آزمودنی باید تنها در محدوده‌ی بازپرداخت هزینه‌های تحمیل‌شده به وی در اثر شرکت در پژوهش و قدردانی از او باشد. باید از هرگونه پرداخت غیرمتعارف - که احتمال داشته باشد که آزادی فرد برای قبول یا تداوم مشارکت در پژوهش را خدشه‌دار کند - خودداری شود.

مطالعات دوسوکور باید به‌گونه‌ای طراحی شوند که در صورت وقوع عارضه‌ای برای هرکدام از آزمودنی‌ها که شکستن کد را ایجاب کند، فردی که امکان شکستن کد را برای آن آزمودنی دارد و نحوه‌ی انجام این کار مشخص باشد. جزئیات این موضوع باید در دستورالعمل کارآزمایی آورده شود.

هیچ مداخله‌ای که هنوز بر اساس پزشکی مبتنی بر شواهد تأیید نشده است، نباید به دلایلی نظیر گیاهی یا سنتی بودن از طی تمامی مراحل استاندارد آزمون و کارآزمایی مستثنی شمرده شود.

چنان‌چه برای یک کارآزمایی بالینی فاز یک، آزمودنی زن مورد نیاز باشد، باید این افراد در سن باروری نباشند یا از روش‌های قطعی پیشگیری از بارداری استفاده کنند.

در کارآزمایی‌های با پرتوتابی، نوع و دوز مداخله باید به تأیید کمیته‌ی اخلاق رسیده باشد. این تأییدیه نیز باید بر اساس نظر مشورتی تخصصی باشد.

داوطلبان سالم در کارآزمایی‌های با پرتوتابی باید بیش از ۵۰ سال سن داشته باشند. در صورتی می‌توان از افراد با سن کم‌تر استفاده کرد که مطالعه مربوط به گروه سنی ایشان باشد. تعداد شرکت‌کنندگان باید در حداقل تعداد ممکن با توجه به هدف مطالعه و دقت مورد نیاز انتخاب شود.

در صورتی‌که مداخله‌ی دارویی در مطالعه مد نظر باشد و داروی مورد نظر در فهرست دارویی کشور وجود نداشته یا به ثبت نرسیده باشد، فرایند صدور مجوز انجام مطالعه‌ی بالینی و هم‌چنین واردات و ترخیص داروی تحقیقاتی مورد استفاده در کارآزمایی بالینی تابع مقررات و ضوابط مربوطه و به‌عهده‌ی سازمان غذا و دارو است.

فصل دوم رضایت آگاهانه

1.طرحنامه و دستورالعمل کارآزمایی بالینی همیشه باید شامل بخش ملاحظات اخلاقی آن مطالعه باشد ٢. باید امکان دسترسی مراجع ذی صلاح به طرحنامه و دستورالعمل کارآزمایی فراهم باشد. ٣. مطالعات بر روی نمونه های انسانی باید تنها توسط افراد ذیصلاح علمی انجام گردد. در مورد کارآزمایی بالینی بر روی روشهای درمانی، تشخیصی و پیشگیری بیماریها، تنها پزشکان با مجوز طبابت بالینی مجاز به اجرای اینگونه پژوهشها میباشند. ٤. هرگونه مطالعه ای که بر روی نمونه های انسانی انجام میگردد باید تنها بعد از ارزیابی دقیق خطرات و عوارض قابل پیش بینی در پزشکی نمیگردد. برابر فواید قابل پیشبینی برای نمونه ها یا سایر افراد انجام گیرد. این قانون مانع مشارکت داوطلبان سالم در پژوهشهای ٥. پژوهشهای پزشکی تنها زمانی قابل توجیه اند که جامعه ای که افراد تحت مطالعه به آن تعلق دارند بتوانند از نتایج پژوهش سود ببرند. ٦. حق نمونه های پژوهش برای حفظ شأنشان بعنوان یک انسان باید همواره محترم شمرده شود. تمام اقدامات احتیاطی لازم جهت احترام به حریم خصوصی نمونه ها، و محرمانه ماندن اطلاعات مربوط به ایشان، و همچنین برای کاهش تأثیر مطالعه بر سلامت جسمی و روانی نمونه ها و نیز شخصیت ایشان باید به عمل آید. ٧. طراحی و اجرای مطالعاتی که شامل مداخله بر روی موارد انسانی است باید کاملاً در چارچوب یک دستورالعمل مداخله مکتوب صورت بگیرد. این دستورالعمل باید برای بررسی، کسب نظرات، هدایت، و تأیید، به کمیته ی اخلاق ارایه گردد. ٨. کمیته اخلاق در پژوهش حق پایش کار آزماییهای در حال اجرا را دارد و پژوهشگر موظف است اطلاعات مورد نیاز برای پایش را، خصوصاً در مورد حوادث نامناسب جدی، در اختیار کمیته قرار دهد. پژوهشگر همچنین باید اطلاعات مربوط به بودجه ی در مطالعه دیده شده، را جهت بررسی کمیته به آن ارایه دهد. پژوهش، حامیان پژوهش، وابستگی حرفه ای، و سایر تعارض منافع احتمالی و همچنین تمهیداتی که برای ترغیب مشارکت افراد ٩. پزشک اجازه دارد که کارآزمایی را با مراقبتهای پزشکی همراه سازد، ولی تنها تا حدی که این پژوهش با فواید پیشگیرانه، برای محافظت از نمونه های تحت پوشش وضع شده ضرورت مییابد. تشخیصی، یا درمانیاش قابل توجیه باشد.  ١٠. ضروری است در مرحله طراحی مطالعه، وضعیت مشارکت کنندگان پس از اتمام مطالعه تعیین گردد و برای دسترسی مشارکت کنندگان در خاتمه مطالعه، به بهترین روش پیشگیری، تشخیص، درمان یا سایر مراقبتهای مناسب، تمهیدات لازم مشخص شود (دسترسی لزوماً به معنی فراهم آوردن خدمات رایگان نمیباشد). این تمهیدات باید در دستورالعمل مطالعه وارد شود به نحوی که کمیته ی بررسی اخلاقی بتواند آنها را در زمان بررسی در نظر بگیرد. ١١. در درمان یک بیمار، زمانی که روش تائید شده ای برای پیشگیری، تشخیص، یا درمان وجود نداشته باشد یا روشهای موجود موثر نبوده باشند، پزشک چنانچه عقیده داشته باشد که روش پیشگیری، تشخیصی، یا درمانی جدید امید نجات زندگی، بازیابی سلامت، یا کاهش آلام بیمار را فراهم میسازد با کسب رضایتنامه آگاهانه از بیمار یا نماینده قانونی بیمار از قبیل ولی، سرپرست یا قیم باید برای استفاده از این روش جدید یا ثابت نشده آزاد باشد. ١٢. مواد مورد مطالعه باید مطابق با اصول صحیح، تولید، حمل، و نگهداری  باشد که برای ارزیابی کارآیی و بی خطری آنها طراحی شده است.  ١٤. پژوهشگر یا موسسه حامی باید در صورت تشخیص وجود بیماریهای دیگر همراه، در صورت رضایت بیمار وی را از این موضوع اطلاع سازد   ١٥. توصیه میشود که پژوهشگر در صورت موافقت افراد تحت پژوهش پزشک ایشان را از مشارکت ایشان در کارآزمایی آگاه سازد. آگاه کند. ١٦. کلیه ی اطلاعات کارآزمایی بالینی باید به گونه ای ثبت، به کارگیری و ذخیره گردد که امکان شناسایی، گزارش و تفسیر دقیق آنها فراهم باشد. ١٧. داده های ثبت شده افراد باید به گونه ای باشد تا هویت افراد شرکت کننده محرمانه و مخفی بماند و افراد غیرمجاز به این داده ها دسترسی نداشته باشند. 

فصل چهارم: پرداخت غرامت

هر گونه خسارت وارده به آزمودنی که ناشی از مشارکت او در کارآزمایی باشد، به‌نحوی که اگر فرد وارد مطالعه نمی‌شد چنین اتفاقی برای وی رخ نمی‌داد، باید به‌نحو مناسب جبران شود.

در دستورالعمل کارآزمایی و فرم رضایت آگاهانه باید مشخص شود که مسؤول پرداخت غرامت چه فرد یا سازمانی است. در صورت مشخص نشدن این مورد، مجری اصلی کارآزمایی مسؤول جبران خسارت وارده و پرداخت غرامت است.

جبران خسارت وارده به آزمودنی در کارآزمایی‌های بالینی در هر صورت باید جبران شود و مشروط به احراز تقصیر پژوهشگر نیست.

 موارد زیر مشمول پرداخت غرامت نمی‌شود:

1-4 - آسیب‌های جزیی مانند درد یا ناراحتی مختصر یا قابل درمان

2-4 - هنگامی که فرآورده یا داروی مورد مطالعه نتواند اثر مورد انتظار را داشته باشد.

3-4 - در حین مصرف دارونما، بیماری رو به وخامت گذارد.

4-4 - آسیبی که در اثر تقصیر خود بیمار رخ داده باشد.

5-4 - فاز ۴ کارآزمایی بالینی

 در مواردی که در مورد لزوم یا نحوه‌ی جبران خسارت، میان آزمودنی و پژوهشگر اختلاف نظر وجود داشته باشد، موضوع به کمیته‌ی اخلاق در پژوهش تأییدکننده‌ی مطالعه ارجاع شده و در کمیته تصمیم‌گیری می‌شود.

براساس کدهای اخلاقی ذکر شده فرم رضایت آگاهانه تهیه شده و ضمیمه می گردد (ضمیمه شماره 2).

تعداد کم نمونه ها و عدم همکاری بیماران تا انتهای پروسه درمانی

 ژنژیویت، سماق، درمان

Gingivitis, treatment, sumac, rhus coriaria)

1.            Cope G, Cope A. Gingivitis: symptoms, causes and treatment. Dental Nursing. 2011;7(8):436-9.

2.            Chiapinotto FA, Vargas‐Ferreira F, Demarco FF, Corrêa FOB, Masotti AS. Risk factors for gingivitis in a group of B razilian schoolchildren. Journal of public health dentistry. 2013;73(1):9-17.

3.            Fan W, Liu C, Zhang Y, Yang Z, Li J, Huang S. Epidemiology and associated factors of gingivitis in adolescents in Guangdong Province, Southern China: a cross-sectional study. BMC Oral Health. 2021;21(1):311.

4.            Vahid-Dastjerdi E, Monadi E, Khalighi HR, Torshabi M. Down-Regulation of Glycosyl Transferase Genes in Streptococcus Mutans by Punica Granatum L. Flower and Rhus Coriaria L. Fruit Water Extracts. Iran J Pharm Res. 2016;15(2):513-9.

5.            Vahid-Dastjerdi E, Sarmast Z, Abdolazimi Z, Mahboubi A, Amdjadi P, Kamalinejad M. Effect of Rhus coriaria L. water extract on five common oral bacteria and bacterial biofilm formation on orthodontic wire. Iran J Microbiol. 2014;6(4):269-75.

6.            Sağlam M, Köseoğlu S, Hatipoğlu M, Esen HH, Köksal E. Effect of sumac extract on serum oxidative status, RANKL/OPG system and alveolar bone loss in experimental periodontitis in rats. J Appl Oral Sci. 2015;23(1):33-41.

7.            Kacergius T, Abu-Lafi S, Kirkliauskiene A, Gabe V, Adawi A, Rayan M, et al. Inhibitory capacity of Rhus coriaria L. extract and its major component methyl gallate on Streptococcus mutans biofilm formation by optical profilometry: Potential applications for oral health. Mol Med Rep. 2017;16(1):949-56.

8.            Ghorbani F, Abbasi F, Bakhtiari R, NorouziX M, Bafandeh MA, Hakimaneh SMR. Effect of Aqueous Extract Mixture of Rhus Coriaria L.-Punica Garanatum-Rosa Damanscene on Streptococcus Mutans Compared to Chlorhexidine: An In-Vitro Study. Journal of

Mashhad Dental School. 2020;44(4):373-83.

9. Giovanelli S, Giusti G, Cioni PL, Minissale P, Ciccarelli D, Pistelli L. Aroma profile and essential oil composition of Rhus coriaria fruits from four Sicilian sites of collection. Ind Crops Prod 2017; 97:166-74

10.ModeerT, Wondimu B. Periodontal diseases in children and adolescents. Dent clin North Am. 2000; 44(3): 633-58.

11.Ainamo, J. (1982). Development of the World Health Organization (WHO) community periodontal index of treatment needs (CPITN). Int. dent. J., 32, 281-291

12.Benigeri, M., Brodeur, J.-M., Payette, M., Charbonneau, A. and Ismaïl, A.I. (2000), Community periodontal index of treatment needs and prevalence of periodontal conditions. Journal of Clinical Periodontology, 27: 308-312.‏

کد شرکت کننده

مرد      زن                       سن          ا

ژنژویت    دارد       ندارد              پریودنتیت     دارد     ندارد            شاخص التهاب لثه  قبل مصرف   ........    شاخص BOP.قبل مصرف .................        شاخص CPTIN قبل مصرف .......................                       شاخص التهاب لثه  بعد  مصرف   ........    شاخص BOP. بعد   مصرف .................        شاخص CPTIN  بعد مصرف .......................

مصرف کننده سماق................ مصرف کننده  کلرهگزیدین...............................

آیا از مصرف دهانشویه رضایت دارید    بلی    خیر  

بررسی اثرات دهانشویه سماق (rhus coriaria) به عنوان درمان کمکی در بیماران مبتلا به ژنژیویت

ندارد

نتایج این مطالعه می تواند به درمانگران در انتخاب یک درمان کمکی گیاهی و با عوارض کمتر کمک کند

در این مطالعه ضرر مال و یا جانی متوجه افراد نخواهد بود.

این مطالعه عارضه جانبی ندارد، با این وجود در صورت بروز هرگونه عارضه جانبی پژوهشگر ملزم به جبران آن می باشد

تمام هزینه های مرتبط با طرح اجرایی بر عهده مجریان می باشد.

روش جایگزین وجود ندارد

اطلاعات افراد صرفا به جهت مقاصد پژوهشی استفاده خواهد شد و هویت شخص در چهارچوب قانون، جامعه و خانواده محرمانه خواهند ماند.

مجری موظف است پاسخگوی کلیه پرسش ها باشد. 

شرکت در این مطالعه کاملا اختیاری است و آزاد خواهم بود که از شرکت در مطالعه امتناع نمایم و یا هر زمان که مایل بودم بدون تغییری در رفتار درمانگران نسبت به نحوه درمان و مراقبت از بیماری این جانب ، از پژوهش خارج شوم.

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح، موافقت خود را جهت شرکت در این مطالعه اعلام می نمایم. یک نسخه از این فرم به من داده شده و فرصت مطالعه آن را داشته ام.