بررسی دانش، نگرش و میزان آمادگی تکنولوژیست‌های اتاق عمل بیمارستان‌های آموزشی درمانی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در رابطه با حوادث و بلایا

بروز حوادث و بلایا زندگی میلیون‌ها نفر را در سراسر جهان تحت تأثیر قرار می‌دهد و توسعه ملل و جوامع را با مشکل مواجه می‌کند. حوادث و بلایا در دو گروه کلی طبیعی و انسان‌ساخت قرار می‌گیرند. حوادث و بلایای طبیعی ناشی از پدیده‌های طبیعی بوده و بر اساس منشاء به سه زیردسته با منشاء زمینی مانند زلزله، آتش فشان، سونامی، منشاء آب و هوایی مانند سیل، طوفان، خشکسالی، سرما و گرمای شدید، رانش زمین، و منشاء زیستی مانند اپیدمی گسترده بیماری تقسیم‌بندی می‌شوند. حوادث و بلایای انسان‌ساخت به دلیل خطای عمدی یا غیرعمدی انسان ایجاد می‌شوند، مانند آتش‌سوزی، نشت مواد مخاطره‌زا، آلودگی آزمایشگاهی و صنعتی، فعالیت‌های هسته‌ای و رادیواکتیو، زباله‌های سمی، حوادث حمل و نقل، انفجار، آتش‌سوزی، بمب‌گذاری، ترور و غیره (1،2). قرن بیست و یکم، شاهد روند صعودی میزان بلایای طبیعی و انسان‌ساخت و به دنبال آن افزایش تلفات جانی و هزینه‌های بسیار سنگین اقتصادی ناشی از آن بوده است. طی 30 سال گذشته میزان بروز بلایا در سراسر دنیا، 2 برابر شده و میزان خسارت‌ها و آسیب‌های فردی ناشی از آن 3 برابر افزایش داشته است (3). در حالی که در کشورهای در حال توسعه نسبت به کشورهای توسعه یافته، مرگ و میر ناشی از بلایای طبیعی ۳ تا ۴ برابر و تعداد مصدومین ۴۰ برابر بوده است (4)، کشور ایران در سال ۱۳۹۶ با داشتن ۱۲۰هزار نفر تلفات انسانی از جمله کشورهای پرتلفات در حوزه زلزله به حساب آمده است. از بین ۳۱ بلای طبیعی ممکن الوقوع، زلزله مهم ترین آنها در ایران است و ایران به عنوان کشوری در حال توسعه و بلاخیز در منطقه برشمرده می‌شود (5).

یکی از نیازهای اساسی و اولیه انسانها در زمان رخداد حوادث و بلایا، نیازهای بهداشتی و درمانی است. در هنگام وقوع حوادث و بلایا، نقش بیمارستان‌ها و مراکز بهداشتی درمانی بسیار حساس بوده و جزء اولین واحدهایی هستند که ارائه خدمات بهداشتی- درمانی سریع، بهینه و به موقع آنان می‌تواند باعث کاهش مرگ و میر و افزایش تعداد نجات یافتگان شود. عدم برنامه‌ریزی و سازماندهی به منظور مقابله با حوادث، آماده نبودن بیمارستان و عدم آموزش کارکنان برای کنترل بحران می‌تواند خسارات‌های جبران‌ناپذیری را برای سیستم بهداشت و درمان کشور و مردم ایجاد کند، بنابراین مراکز بهداشتی درمانی قبل از وقوع بلایا باید از آمادگی لازم برخوردار بوده تا بتوانند اقدامات و واکنش‌های سریع در موقع بلایا را انجام دهند؛ چرا که در صورت بروز هرگونه بلایا و حوادث بزرگ و کوچک برای جامعه و مردم، بیمارستان‌های هر منطقه اولین مراکز مراجعه جهت انجام و دریافت خدمات درمانی خواهند بود. بنابراین بیمارستانها به عنوان مراکز ثابت و تخصصی ارائه خدمات درمانی، با در اختیار داشتن امکانات و پرسنل مجرب یکی از اجزای مهم فرایند پاسخ به حوادث غیرمترقبه محسوب می‌شوند که رسالت حفظ حیات و سلامت مصدومین را بر عهده دارند به شرط اینکه آمادگی لازم جهت ارائه خدمات در شرایط بحران را داشته باشند (6،7).

در زمان رخداد حوادث و بلایا، شرایط کار در بیمارستان‌ها و به ویژه اتاق عمل‌ها به طور کامل تغییر می‌کند، و تعداد عمل‌های اورژنسی افزایش می‌یابد. در این شرایط حجم پذیرش بیماران به اتاق‌های عمل افزایش یافته و به دلیل وخامت حال بیماران مراجعه کننده مدیریت این بیماران، بسیار اهمیت خواهد داشت. در این هنگام کل سیستم درمانی باید آمادگی داشته باشند تا بیمارانی را که بر اثر حوادث مجروح شده‌اند، پذیرش و درمان کند و افرادی که نیاز به جراحی دارند در اتاق عمل پذیرش نمایند. بنابراین نحوه سازماندهی اتاق‌های عمل در زمان عادی و در زمان حوادث و بلایا بسیار متفاوت است. در این شرایط بحرانی، دانش، نگرش و میزان آمادگی تکنولوژیست‌های اتاق‌عمل در رابطه با حوادث و بلایا می‌تواند در کاهش مرگ‌ومیر و افزایش تعداد نجات یافتگان موثر باشد. بنابراین مهم است که تکنولوژیست‌های اتاق عمل دانش اولیه و نگرش مناسب در مورد ارزیابی خطرات سلامتی ناشی از قرار گرفتن در شرایط بحرانی ناشی از رخداد حوادث و بلایا را داشته باشند. همچنین بتوانند با استفاده از مهارت و سرعت عمل خود مراقبتهای موردنیاز در اتاق عمل را برای افراد حادثه‌دیده فراهم کنند تا از تشدید مشکل و ایجاد عوارض در آنها جلوگیری شود (8،9). بنابراین ارتقا دانش، نگرش و میزان آمادگی تکنولوژیست‌های اتاق‌عمل در در رابطه با حوادث و بلایا از مهمترین عوامل تأثیرگذار بر کیفیت کار آنها در اتاق عمل در شرایط رخداد حوادث و بلایا خواهد بود و موجب ارتقای عملکرد آنها در این شرایط بحرانی می‌گردد. با این وجود، قبل از انجام هرگونه مداخله و برنامه‌ریزی برای ارتقا دانش، نگرش و میزان آمادگی تکنولوژیست‌های اتاق عمل در رابطه با حوادث و بلایا، بایستی وضعیت موجود در این زمینه مشخص گردد که ضرورت انجام مطالعات در این حوزه را بیش از پیش نمایان می‌کند (10،11). پژوهش‌های انجام شده در ایران، عدم آمادگی کادر درمان در حوادث و بلایا را نشان می‌دهند. عباسی دولت آبادی و همکاران، کمبود دانش و عدم آمادگی را به عنوان عاملی برای ناکارآمدی کادر درمان در حین انجام وظایف در شرایط بحران و بلایا معرفی کرده‌اند (12). در مطالعه گرجی و همکاران، با هدف تعیین میزان دانش و نگرش پرستاران شهر ساری استان مازندران در مورد بیوتروریسم نشان داده شد که 7/91 درصد از پرستاران نسبت به بیوتروریسم دانش کمی داشتند و در خصوص نگرش، 3/93 درصد پرستاران نسبت به بیوتروریسم هیچ دیدگاهی نداشتند (13). مطالعه خانکه و همکاران نیز معرف عدم وجود برنامه مناسب و آمادگی ارائه دهندگان خدمات سلامتی به منظور پاسخ به بلایا بوده است (14).با وجود اهمیت بالای برخورداری از آمادگی در زمان حوادث و بلایای طبیعی، مطالعات متعددی که  در خارج و داخل کشور در حوزه سلامت انجام شده است نشان دهنده  پایین بودن آمادگی بیمارستانها برای پاسخ مؤثر هنگام بلایا و حوادث است.

سابقه انجام پژوهش :

مطالعات داخلی :در مطالعه ی  نجفی  و همکاران در سال 2019 میزان دانش و نگرش پرستاران در رابطه با حوادث و بلایا  در یکی از بیمارستان‌های منتخب تهران ارزیابی شد. این پژوهش یک مطالعه مداخله ای  بود که در بیمارستان منتخبی در شهر تهران انجام گرفت. بدین منظور 60 پرستار بخش اورژانس  به روش سرشماری انتخاب و به دو گروه کنترل (30 نفر) و مداخله (30 نفر) تقسیم شدند. داده ها قبل و بعد از مداخله با استفاده از پرسشنامه آمادگی در برابر بلایا جمع آوری شد. گروه مداخله از طریق شبکه اجتماعی مجازی (برنامه تلگرام) 34 جلسه آموزش آمادگی در برابر بلایا دریافت کردند.تفاوت آماری معنی داری بین گروه ها از نظر نمره آگاهی پیش آزمون گزارش نشد، اما نمره آگاهی پس آزمون در گروه مداخله نسبت به گروه کنترل به طور معنی داری بیشتر بود (001/0p<). در گروه مداخله، نمرات آگاهی در پس آزمون نسبت به پیش آزمون به طور معنی داری افزایش یافت (01/0p<). وضعیت مشابهی در گروه کنترل رخ نداد. در حالی که نمره نگرش پس آزمون بالاتر از نمره نگرش پیش آزمون بود، اما از نظر آماری معنی دار نبود.یافته ها نشان داد که قبل از مداخله پرستاران دانش و آمادگی ضعیفی داشتند.(15)

در مطالعه ی قهرمانی و همکاران در سال 2022 دانش و عملکرد دانشجویان پرستاری در مواجهه به بیوتروریسم به عنوان یک بلایای انسان ساخت ارزیابی شد .مطالعه از نوع تجربی بود. نمونه های  پژوهش شامل 40 دانشجوی  پرستاری بود که با استفاده از جدول اعداد تصادفی به طور تصادفی در دو گروه قرار گرفتند. داده ها با استفاده از پرسشنامه جمعیت شناختی، مقیاس دانش بیوتروریسم و چک لیست OSCE جمع آوری شد. قبل از مداخله، دانشجویان پرسشنامه های مطالعه و آزمون OSCE شش ایستگاهی را تکمیل کردند. گروه کارگاهی (20 نفر) از طریق سخنرانی نحوه مقابله با بیوتروریسم را فرا گرفتند. گروه شبیه سازی (20 دانشجو) در یک برنامه یادگیری شبیه سازی شرکت کردند. پس از یک ماه، دانش آموزان دوباره ابزار مطالعه را تکمیل کردند.محققان بیان داشتند که بر اساس نتایج بدست آمده در این پژوهش مشخص می‌کند که میزان آمادگی دانشجویان پرستاری قبل از مداخله  در سطح متوسط است و این دانشجویان عملکرد ضعیفی داشتند با این وجود به دلیل اهمیت نقش بیمارستان ها در بحران به نظر می‌رسد اهتمام بیشتر مدیران و مسئولان را در جهت آموزش و برنامه ریزی به منظور افزایش میزان آمادگی در زمان بحران طلب می کند.(16)

مطالعات خارجی :

Kang و همکاران در سال 2022 مطالعه ای با عنوان ارتباط بین آگاهی دانشجویان پرستاری از بلایا، آمادگی در برابر بلایا، تمایل به مشارکت در واکنش به بلایا و شایستگی پرستاری در بلایا انجام دادند.در یافته های پژوهش مشخص شد که  آگاهی از بلایا با تمایل به مشارکت در واکنش به بلایا همبستگی مثبت نشان داد. علاوه بر این، آمادگی در برابر بلایا و تمایل به مشارکت در واکنش به بلایا همبستگی مثبتی با ظرفیت پرستاری در بلایا نشان داد. آگاهی از بلایا با آمادگی در برابر بلایا و شایستگی پرستاری در بلایا همبستگی معنی داری نشان نداد. در نهایت، آمادگی در برابر بلایا ارتباط معنی داری با تمایل به مشارکت در واکنش به بلایا نشان نداد.بهبود آگاهی دانشجویان پرستاری در برابر بلایا، آمادگی در برابر بلایا، تمایل مشارکت در واکنش به بلایا و صلاحیت پرستاری در بلایا ضروری است. توسعه برنامه های آموزش پرستاری در بلایای طبیعی برای تقویت قابلیت های دانشجویان به صورت جامع ضروری است.(17)

 در مطالعه ی Ayenew1 و همکاران  که در سال 2022 با عنوان آشنایی با آمادگی در شرایط اضطراری و پیش بینی کننده های آن در بین پرستاران و پزشکان شاغل در بیمارستان های دولتی درمنطقه شرقی گوجام، شمال غربی اتیوپی انجام شد و 237 پزشک و پرستار در مطالعه شرکت نمودند  و پرسشنامه ها به صورت خود اظهاری تکمیل گردید نتاج نشان داد که با توجه به یافته‌های این مطالعه، دانش  پرستاران و پزشکان در زمینه آمادگی در اورژانس و بلایا ناکافی است. در نتیجه، ذینفعان مسئول باید استراتژی برای افزایش  (انگیزه)، رضایت شغلی کارکنان بخش اورژانس، و تمرینات و آموزش عملی در مدیریت تلفات جمعی ایجاد کنند.(18)

ضرورت انجام پژوهش

 تکنولوزیست های جراحی  به عنوان عضوی از گروه تیم سلامت ایفاگر نقش مهمی در بلایا و فوریت ها در تمام زمان­ها چه قبل از وقوع، حین وقوع و بعد از وقوع بلایا می باشند. و بخاطر دارا بودن مهارت های کلیدی ارتباطی، مراقبتی ومدیریتی می توان از آنها برای اجرای دامنه وسیعی از وظایف استفاده کرد.با توجه به مسئولیت عمده پیراپزشکان  در ارائه کلیه خدمات به مددجویان در زمان وقوع بلایای طبیعی و با توجه به غیرقابل اجتناب بودن وقوع مخاطرات و ضرورت سیاست  توانمندسازی اعضای تیم درمان  همچنین با توجه به  تفاوت­های فردی انسان­ها که باعث عملکردهای متفاوت در برابر  بلایا از فردی به فردی دیگر و از گروهی به گروه دیگر و از جامعه­ای به جامعه دیگر می­شود باید به منظور برنامه­ ریزی و کاهش خطر بلایا و افزایش توانمند سازی اعضای کادر درمان  باید براساس دانش محلی رویکردی جامع نگرانه  وجود داشته باشد و لازم است بررسی دانش و نگرش و عملکرد تکنولوزیست های جراحی در برابر حوادث و بلایا در بستر فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی و سیاسی خاص خود صورت گیرد.با توجه به دانش ما، مطالعه‌ای که دانش، نگرش و میزان آمادگی تکنولوژیست‌های اتاق عمل بیمارستان‌های آموزشی درمانی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در رابطه با حوادث و بلایا را سنجش کند در دسترس نیست لذا مطالعه حاضر به این مهم خواهد پرداخت.تا گامی هرچند کوچک در تعیین وضعیت موجود و تلاش در جهت برنامه‌ریزی برای ارتقا کیفیت خدمات ارائه شده در اتاق عمل برای بیماران در زمان رخداد حوادث و بلایا برداشته باشد. 

• دانش تکنولوژیست‌های اتاق عمل بیمارستان‌های آموزشی درمانی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در رابطه با حوادث و بلایا چه میزان است؟
• نگرش تکنولوژیست‌های اتاق عمل بیمارستان‌های آموزشی درمانی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در رابطه با حوادث و بلایا چگونه است؟
• آمادگی تکنولوژیست‌های اتاق عمل بیمارستان‌های آموزشی درمانی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در رابطه با حوادث و بلایا چه میزان است؟
•  

تعیین دانش، نگرش و میزان آمادگی تکنولوژیست‌های اتاق عمل بیمارستان‌های آموزشی درمانی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در رابطه با حوادث و بلایا

• تعیین دانش تکنولوژیست‌های اتاق عمل بیمارستان‌های آموزشی درمانی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در رابطه با حوادث و بلایا
• تعیین نگرش تکنولوژیست‌های اتاق عمل بیمارستان‌های آموزشی درمانی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در رابطه با حوادث و بلایا
• تعیین میزان آمادگی تکنولوژیست‌های اتاق عمل بیمارستان‌های آموزشی درمانی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در رابطه با حوادث و بلایا

ارزیایی دانش،نگرش و عملکرد تکنولوژیست های جراحی در رابطه با حوادث و بلایا می تواند داده های ارزشنمدی در مورد وضعیت موجود و رفع مشکلات موجود وبرنامه ریزی برای پیشگیری از وقوع بحران داشته باشد.

اتاق های عمل بیمارستان ها و همچنین تکنولوژیست‌های اتاق عمل، و درنهایت بیماران در اتاق عمل در زمان رخداد حوادث و بلایا.

حوادث و بلایا: بر اساس تعریف حوادث و بلایا آن دسته از اتفاقاتی طبیعی یا انسان‌ساخت است که موجب صدمه (جانی، مالی، روانی ...) یا اختلال در عملکرد عادی یک سازمان، بیمارستان، محله، شهر، کشور یا کل جهان (بر حسب وسعت حادثه) می‌شود.(9)

تعریف نظری دانش: دانش ظرفیت کسب، حفظ و استفاده از اطلاعات است؛ ترکیبی از درک، تجربه و مهارت می باشد. به عبارت دیگر، دانش اطلاعات، فهم و مهارت هایی است که فرد از طریق آموزش یا تجربه بدست می آورد.(13)

تعریف عملیاتی دانش: در این مطالعه منظور از دانش فهم نظری تکنولوژیست‌های اتاق عمل در رابطه با حوادث و بلایا می‌باشد که با استفاده از پرسشنامه اندازه گیری خواهد شد.

تعریف نظری نگرش: میل به واکنش در یک روش معینی به موقعیت‌های معین؛ دیدن و تفسیر وقایع بر اساس پیش‌فرض‌های معین؛ یا سازماندهی عقاید به ساختارهای منسجم و به هم پیوسته اطلاق می شود. یک گرایش روانشناختی که در ارزیابی یک موضوع خاص با درجه ای از توافق یا عدم توافق بیان می شود.(13)

تعریف عملیاتی نگرش: در این مطالعه، منظور از نگرش ادراکات و احساساتی است که تکنولوژیست‌های اتاق عمل در رابطه با حوادث و بلایا بیان می‌کنند. در این مطالعه نگرش با استفاده از پرسشنامه محقق‌ساخته اندازه گیری خواهد شد.

تعریف نظری عملکرد: کاربرد قوانین و دانشی است که به اقدام (action) منجر می گردد.(13)

تعریف عملیاتی عملکرد: در این مطالعه منظور از عملکرد به کاربرد واقعی دانش و مهارت تکنولوژیست‌های اتاق عمل در رابطه با حوادث و بلایا می باشد که با استفاده از پرسشنامه اندازه گیری خواهد شد.

مطالعه مقطعی حاضر از نوع دانش، نگرش و عملکرد و به اصطلاح KAP study می‌باشد.

تکنولوژیست‌های اتاق عمل در بیمارستانهای وابسته به دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در سال 1401

معیارهای ورود:

اشتغال در اتاق عمل از آغاز تا زمان پایان مطالعه و عدم انتقال به بخش دیگر

تجربه کار در اتاق عمل بیش از یک سال

رضایت به شرکت در مطالعه

معیارهای خروج:

عدم حضور (مرخصی) در اتاق عمل

پرسشنامه های ناقص

انصراف افراد از تکمیل سئوالات پرسشنامه

شرکت کنندگان در مطالعه در هر زمان می توانند از مطالعه خارج شوند

در این مطالعه مقطعی همه تکنولوژیست‌های اتاق عمل در بیمارستانهای وابسته به دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در سال 1401 به طور سرشماری و با در نظر گرفتن معیارهای ورود و خروج وارد مطالعه خواهند شد.

روش نمونه گیری در این پژوهش، بصورت سرشماری خواهد بود.

با استفاده از پرسشنامه محقق‌ساخته،سنجش میزان دانش، نگرش، آمادگی تکنولوژیست‌های اتاق عمل در رابطه با حوادث و بلایا انجام خواهد شد.

مطالعه مقطعی حاضر (KAP study) بر روی تکنولوژیست‌های اتاق عمل در بیمارستانهای وابسته به دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در سال 1401 انجام خواهد شد. این افراد به صورت سرشماری (نمونه گیری در دسترس) با در نظر گرفتن معیارهای ورود و خروج وارد مطالعه خواهند شد.

شرکت کنندگان در پژوهش در مورد محرمانه بودن اطلاعات، نحوه چگونگی انجام طرح و همچنین هدف از انجام این طرح توجیه خواهند شد و پس از اخذ رضایتنامه کتبی و آگاهانه وارد مطالعه خواهند شد.

بعد از ورود به مطالعه و اخذ اطلاعات دموگرافیک در مورد سن، جنسیت، سابقه کار، و سابقه دریافت آموزش ضمن خدمت درباره حوادث و بلایا؛ پرسشنامه محقق‌ساخته سنجش میزان دانش، نگرش، آمادگی تکنولوژیست‌های اتاق عمل در رابطه با حوادث و بلایا توسط همه افراد تکمیل خواهد شد.

طراحی پرسشنامه دانش، نگرش، آمادگی: پرسشنامه با استفاده از مرور متون و پرسشنامه مطالعات مرتبط طراحی خواهد شد. سوالات مربوط به دانش و نگرش با مقیاس لیکرت پنج گزینه ای از خیلی مخالفم (نمره ١) تا خیلی موافقم (نمره5) اندازه گیری خواهد شد. آمادگی نیز با مقیاس سه گزینه ای از بلی همیشه (نمره2)، بلی گاهی اوقات (نمره1) و هرگز (نمره صفر) سنجیده خواهد شد.

پرسشنامه آمادگی    شامل 35 سؤال است . این ابزار، بر اساس لیکرت 5 درجه ای طبقه بندی شده است . حداقل امتیاز حاصل از این پرسشنامه 35و حد اکثر امتیاز کسب شده 175است  .این ابزار در سه سطح مطلوب (175-120)، نسبتا ًمطلوب(120-60)و نامطلوب ( 60-1)طبقه بندی شده است.
3. پرسشنامه سنجش نگرش :
این پرسشنامه نگرش تکنولوژیست های جراحی را  می سنجد.شامل10 عبارت می باشد ومعـیار سـنجش بـر مبـنای پاسـخ های کاملا موافقـم ( 5 )، موافقم(  4 )، نظری ندارم( 3) ، مخالفم(2) و کاملا مخالف( 1 ) است. حداقل امتیاز این پرسشنامه 1 و حداکثر امتیاز کسب شده 25 است. نگرش منفی(کمتراز5 )، نگرش معمولی (10-5)، نگرش مثبت ( بالاتر از 10) طبقه بندی شده است.
4. پرسشنامه سنجش دانش :
این پرسشنامه  شامل10 عبارت است.سؤال 2 گزینه دارد: بله، خیر . برای گزینه بله عدد2برای گزینه خیر1داده شده است.حداقل امتیاز این پرسشنامه 10 و حداکثر امتیاز آن 20 است .این ابزار در سه سطح مطلوب (20-13)، نسبتا ًمطلوب(13-6)و نامطلوب ( 6-1)طبقه بندی شده است.

در ایـن مرحلـه به منظور تایید روایی ،ابزار محقق ساخته در اختیار  10 فرد خبره و صاحب نظر از اعضای هیات علمی  قرار خواهد گرفت

به منظور بررسی روایی محتوایی، پرسشنامه بین ١٠ نفر از متخصصان توزیع و با برآورد مقادیر نسبت روایی محتوی CVR و شاخص روایی محتوی  CVIبرای سئوالات و اعمال تغییرات لازم، در نهایت مورد تایید متخصصان قرار خواهد گرفت. پایایی پرسشنامه نیز با استفاده از روش همسانی درونی در بین یک گروه 10 نفری از کارکنان اتاق عمل مورد ارزیابی قرار خواهد گرفت.

این مطالعه توسط کمیته اخلاق دانشگاه علوم پزشکی زاهدان به ثبت خواهد رسید. ضمن توضیح کامل در مورد فواید شرکت در مطالعه، اخذ رضایتنامه کتبی و اجازه آگاهانه از تمامی تکنولوژیست‌های اتاق عمل شرکت کننده، اولین و مهمترین قدم جهت شروع کار در این طرح تحقیقاتی است. حفظ کامل تمامی اطلاعات مربوط به تکنولوژیست‌های اتاق عمل بصورت محرمانه در برگه های اطلاعاتی، از دیگر اقدامات جهت رعایت ملاحظات اخلاقی در این طرح تحقیقاتی می‌باشد. از طرف دیگر تمام اطلاعات بصورت گروهی و بدون نام منتشر خواهد شد. انجام مطالعه حاضر، اختلالی در روند کار و فعالیت تکنولوژیست‌های اتاق عمل ایجاد نخواهد کرد و حضور در مطالعه کاملاً اختیاری خواهد بود. انجام این پژوهش هیچ گونه هزینه اضافی به تکنولوژیست‌های اتاق عمل تحمیل نکرده و هزینه انجام این طرح به عهده پژوهشگر می باشد. در تمامی مراحل مطالعه محققین پایبند به اصول معاهده هلسینکی خواهند بود.

بعد از جمع آوری، همه داده ها وارد نرم افزار آماری SPSS 21.0 خواهد شد. برای توصیف داده­ها از میانگین، انحراف معیار، میانه، دامنه، فراوانی و درصد استفاده خواهد شد. نرمال بودن توزیع داده­ها با استفاده از آزمون Kolmogorov-Smirnov ارزیابی می‌شود. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از آزمون‌های t مستقل، آنالیز واریانس یک طرفه با آزمون تعقیبی توکی و ضریب همبستگی پیرسون استفاده خواهد شد. برای بیان میزان دقت برآوردها از فاصله اطمینان 95% استفاده خواهد شد. سطح معنی داری نیز کمتر از 05/0 لحاظ می‌شود.

راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش‌های علوم پزشکی 

دارای آزمودنی انسانی  در جمهوری اسلامی ایران

1ـ  هدف اصلی هر پژوهش‌باید ارتقای سلامت انسان‌ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

2ـ  در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می‌گیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزمایی‌های بالینی  بر روی بیماران یا داوطلب‌های سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.

4ـ  مواردی از قبیل سرعت، سهولت کار، راحتی پژوهشگر، هزینه‌ی پایین‌تر و/ یا صرفاً عملی بودن آن به هیچ وجه نباید موجب قرار دادن آزمودنی در معرض خطر یا زیان افزوده یا تحمیل هر گونه محدودیت اختیار اضافی به وی شود.

7ـ  اگر در حین اجرای پژوهش مشخص شود که خطرات شرکت در این پژوهش برای آزمودنی‌ها بیش از فواید بالقوه‌ی آن است، باید آن پژوهش بلافاصله متوقف شود.

12ـ  انتخاب آزمودنی‌های بالقوه از میان جمعیت بیماران یا هر گروه جمعیتی دیگر، باید منصفانه باشد، به‌نحوی که توزیع بارها (خطرات یا هزینه‌ها) و منافع شرکت در پژوهش، در آن جمعیت و کل جامعه، تبعیض‌آمیز نباشد.

13ـ  کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می‌شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه‌ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف‌نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته‌ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

14ـ  اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامه‌ی شرکت در پژوهش تاثیر گذار باشد، باید موضوع به اطلاع کمیته‌ی اخلاق رسانده شود و در صورت موافقت کمیته با ادامه‌ی پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ گردد.

17ـ  پژوهشگر ارشد مسؤول مستقیم ارائه‌ی اطلاعات کافی و به زبان قابل فهم برای آزمودنی ، اطمینان از درک اطلاعات ارائه شده، و اخذ رضایت آگاهانه است. در مواردی که بنا به‌دلیلی، نظیر زیاد بودن تعداد آزمودنی‌ها، این اطلاع‌رسانی از طریق شخص دیگری انجام می‌گیرد، این پژوهشگر ارشد است که مسؤول انتخاب فردی آگاه و مناسب برای این کار و حصول اطمینان از تأمین شرایط مذکور در این بند است.

20ـ  در مواردی که آگاه کردن آزمودنی درباره‌ی جنبه‌ای از پژوهش باعث کاهش اعتبار پژوهش می شود، ضرورت اطلاع‌رسانی ناکامل از طرف پژوهشگر باید توسط کمیته‌ی اخلاق تأیید شود. بعد از رفع عامل این محدودیت، باید اطلاع‌رسانی کامل به آزمودنی انجام گیرد.

22ـ  از گروه‌های آسیب‌پذیر هیچ‌گاه نباید (به دلایلی چون سهولت دسترسی ) به عناون آزمودنی ترجیحی استفاده شود. پژوهش پزشکی با استفاده از گروه‌ها یا جوامع آسیب‌پذیر تنها در صورتی موجه است که با هدف پاسخگویی به نیازهای سلامت و اولویت‌های همان گروه یا جامعه طراحی و اجرا شود و احتمال معقولی وجود داشته باشد که همان گروه یا جامعه از نتایج آن پژوهش سود خواهد برد.

25ـ  پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی‌ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. هم‌چنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی‌ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده‌ها یا اطلاعات به‌دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

27ـ  پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی‌ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. هم‌چنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی‌ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده‌ها یا اطلاعات به‌دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

28ـ  پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش‌های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته‌هایی که از نظر حمایت کننده‌ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.

29ـ  نحوه‌ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنی‌ها و مؤسسه‌ی حمایت کننده‌ی  پژوهش باشد.

30ـ  گزارش‌ها و مقالات حاصل از پژوهش‌هایی که مفاد این راهنما را نقض کرده‌اند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.

31ـ  روش پژوهش نباید با ارزش‌های احتماعی، فرهنگی و دینی  جامعه در تناقض باشد.

پژوهشگر کد های اخلاقی  زیر را در کلیه مراحل تحقیق مد نظر داشت:

1. مجوز انجام پژوهش از کمیته اخلاق کسب خواهد شد (کدهای ۱۰/۱۱).
2. هدف از انجام پژوهش برای شرکت کنندگان تشریح خواهد شد (کد 5).
3.  به شرکت کنندگان توضیح داده می شود که شرکت در این پژوهش اختیاری بوده و همکاری آنها در راستای کمک به جامعه و مسئولین می باشد (کد 2).
4. رضایت نامه آگاهانه و شفاهی از افراد جهت شرکت داوطلبانه در پژوهش گرفته خواهد شد (کد 1).
5. به افراد شرکت کننده اطمینان داده می شود که اطلاعات محرمانه می ماند (کد 17).
6. افراد در هر مرحله ازپژوهش می توانند از ارائه همکاری خودداری کنند (کد 8).
7. به شرکت کنندگان در پژوهش در صورت تمایل اطلاعات مربوط به پژوهش ارائه خواهد شد (کد 11).

عدم همکاری تکنولوژیست‌های اتاق عمل جهت مشارکت در طرح تحقیقاتی ازجمله محدودیت‌های احتمالی انجام این مطالعه است. مشاوره حضوری و تشریح فواید حاصل از شرکت در مطالعه جهت آموزش و اطلاع رسانی با هدف بالا بردن سطح آگاهی ایشان از روشهای کاستن این محدودیت در نظر گرفته شده است.

حوادث و بلایا، اتاق عمل، دانش، نگرش، آمادگی

1. Amiri M, Raei M, Nasrollahpour Shirvani SD, Mohammadi GR, Afkar A, Jahani-tiji M, et al. Preparedness of Affiliated Hospitals of Universities in North of Iran to Confront Disasters in the Year 2011. Hospital. 2013;12(1):19-28
2. Ahmadi B, Foroushani AR, Tanha N, Abad AM, Asadi H. Study of Functional Vulnerability Status of Tehran Hospitals in Dealing With Natural Disasters. Electronic physician. 2016;8(11):3198-204
3. Ejeta LT, Ardalan A, Paton D. Application of Behavioral Theories to Disaster and Emergency Health Preparedness: A Systematic Review. PLoS currents. 2015;7
4. Moosazadeh M, Zolala F, Sheikhzadeh K, Safiri S, Amiresmaili M. Response to the Bam earthquake: a qualitative study on the experiences of the top and middle level health managers in Kerman, Iran. Prehospital and disaster medicine. 2014;29(4):388-91
5. Salaryfar M, Emami F. The guidance of hospital planning to response disaster. Tehran: Ministry of Health; 2011. p. 228-94.
6. Ogedegbe C, Nyirenda T, DelMoro G, Yamin E, Feldman J. Health care workers and disaster preparedness: barriers to and facilitators of willingness to respond. International Journal of Emergency Medicine. 2012 Dec;5(1):1-9.
7. King HC, Spritzer N, Al-Azzeh N. Perceived knowledge, skills, and preparedness for disaster management among military health care personnel. Military medicine. 2019 Sep;184(9-10):e548-54.
8. Sheikhbardsiri H, Raeisi AR, Nekoei-Moghadam M, Rezaei F. Surge capacity of hospitals in emergencies and disasters with a preparedness approach: a systematic review. Disaster medicine and public health preparedness. 2017 Oct;11(5):612-20.
9. Welzel TB, Koenig KL, Bey T, Visser E. Effect of hospital staff surge capacity on preparedness for a conventional mass casualty event. Western Journal of Emergency Medicine. 2010 May;11(2):189.
10. Feng W. Relationship Between Knowledge, Attitude, and Practice of Surgical Site Infection Prevention Among Operating Room Nurses in Guizhou Province, China (Doctoral dissertation, Prince of Songkla University).
11. Madani A, Vassiliou MC, Watanabe Y, Al-Halabi B, Al-Rowais MS, Deckelbaum DL, Fried GM, Feldman LS. What are the principles that guide behaviors in the operating room?. Annals of Surgery. 2017 Feb 1;265(2):255-67.
12. Abbasi Dolatabadi Z, Delkosh M, Abbasian F, Soltani Nejad S, Abdi Gangabadi MR, Saeedi SL. Nurses need for vigilance in disaster response. 5th seminar groups of nurses, and midwives research; 2012 Dec 7-8; Iran: Gorgan
13. Gorji HA, Niknam N, Aghaei N, Yaghoubi T. An assessment of knowledge and attitude of Iranian nurses towards bioterrorism. Iranian Red Crescent Medical Journal. 2017; 19(11): e61036
14. Khankeh H, Falahi M, Ranjbar M, Ahmadi F. Health management in natural disaster. J Rehabilitat. 2008; 9(2):66-72
15. Ghezeljeh, T. N., Aliha, J. M., Haghani, H., & Javadi, N. (2019). Effect of education using the virtual social network on the knowledge and attitude of emergency nurses of disaster preparedness: A quasi-experiment study. Nurse education today, 73, 88-93.‏
16. Ghahremani, M., Rooddehghan, Z., Varaei, S. et al. Knowledge and practice of nursing students regarding bioterrorism and emergency preparedness: comparison of the effects of simulations and workshop. BMC Nurs 21, 152 (2022)
17. Kang, J., Lee, H., & Seo, J. (2022). Relationship Between Nursing Students’ Awareness of Disaster, Preparedness for Disaster, Willingness to Participate in Disaster Response, and Disaster Nursing Competency. Disaster Medicine and Public Health Preparedness, 1-8. doi:10.1017/dmp.2022.198

18. Ayenew, T., Gedfew, M., Afenigus, A. D., Amha, H., Mulugeta, H., Mengist, B., ... & Yitayew, M. (2022). Familiarity with emergency preparedness and its predictors among nurses and physicians working at public hospitals in east Gojjam zone, northwest Ethiopia. SAGE Open Medicine, 10, 20503121221096532.‏

19. Dargahi A, Bagheri S, Poursadeghiyan M, Hosseini Ahagh M M, Farrokhi M. Knowledge and Attitudes of Students in Khalkhal Medical Sciences Faculty on Health Actions in Emergencies. Health in Emergencies and Disasters Quarterly. 2017; 3 (1) :51-56
20. Soltani T, Baghianimoghadam M H, Ehrampoush M H, Baghian N, Jafari A. Knowledge, Attitude, and Performance of Nurses' Crisis Management in Natural Disasters in Yazd City. JCHR 2016;5(3):195-201
21. Naser WN, Saleem HB. Emergency and disaster management training; knowledge and attitude of Yemeni health professionals-a cross-sectional study. BMC emergency medicine. 2018;18(1):1-2.
22. Osman NN. Disaster management: Emergency nursing and medical personnel’s knowledge, attitude and practices of the East Coast region hospitals of Malaysia. Australasian emergency nursing journal. 2016;19(4

​​​

همکارگرامی باسلام،پرسشنامه حاضر در رابطه انجام طرح تحقیقاتی در زمینه بحران و بلایا آماده شده است.پاسخ گویی دقیق شما به کلیه سوالات مزید امتنان خواهد بود.

دانش

نگرش

پژوهش حاضر با هدف بررسی دانش، نگرش و میزان آمادگی تکنولوژیست‌های اتاق عمل بیمارستان‌های آموزشی درمانی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در رابطه با حوادث و بلایا انجام خواهد شد .

ندارد 

به کارگیری نتایج پژوهش حاضر سبب افزایش ایمنی توانمندی تکنولویست های جراحی در مقابله با بلایا  خواهد شد

شرکت در پژوهش حاضر برای شما عوارض جانبی به دنبال نخواهد داشت

شرکت در پژوهش حاضر برای شما عوارض جانبی به دنبال نخواهد داشت

ندارد

در این مطالعه  اطلاعات / داده هایی که شما در اختیار من می گذارید، کاملامحرمانه باقی خواهد ماند. یک شماره و یا کد شناسایی در طول مطالعه برای هر یک از شرکت کنندگاناختصاص یافته و تمام داده ها ناشناخته باقی خواهند ماند. در موردداده ها مطابق با قوانین مراقبت از داده ها در ایران که محرمانه بودن آنها را تضمین می کند عمل خواهد شد

در صورت داشتن هر سوالی در خصوص این پژوهش می توانید از طریق شماره 09300501289 یا پست الکترونیکی  ghiamikeshtgar@gmail.com با اینجانب در ارتباط باشید.

در صورت عدم پذیرش، شما می توانید از ادامه ی پژوهش انصراف دهید. نتایج پژوهش   در صورت علاقه مندی تان به اطلاع شما خواهد رسید و این نتایج بصورت کاملاً محرمانه و صرفاً جهت مقاصد پژوهش به کار خواهد رفت و هویت شما در چارچوب قانون محرمانه خواهد ماند

(رضایت))

اینجانب                                    با آگاهی کامل از موارد فوق و توضیحات حضوری مجری رضایت می‌دهم که به عنوان یک فرد مورد مطالعه در پژوهش به صورت کاملا اختیاری و آزاد شرکت نمایم.

کلیه اطلاعاتی که از من گرفته می‌شود و نیز نام من محرمانه باقی خواهد ماند و نتایج تحقیقات به صورت کلی و در قالب اطلاعات گروه مورد مطالعه منتشر می‌گردد و نتایج فردی درصورت نیاز بدون ذکر نام و مشخصات فردی عرضه خواهد گردید و همچنین برائت پزشک یا پزشکان این طرح را ازکلیه اقدامات مذکور در برگه اطلاعاتی در صورت عدم تقصیر درارائه اقدامات اعلام می‌دارم.

این موافقت مانع از اقدامات قانونی اینجانب در صورتی که عملی خلاف وغیر انسانی انجام شود نخواهد بود.