بررسی تاثیر آموزش بر عملکرد ایمن پرستاران در بخش های مراقبت ویژه نوزادان بیمارستان علی بن ابیطالب زاهدان در سال 1402

از آنجا که ایمنی نوزادان یکی از دغدغه های اصلی در مراقبت از آنها محسوب می شود لذا این پژوهش به عنوان یکی از الویت های مراقبتی به این موضوع پرداخته است. در این مطالعه پس از آموزش پرستاران چگونگی عملکرد پرستاران در ارتباط با ایمنی مشاهده شده سپس 4 ساعت اموزش به پرستاران داده خواهد شد و مجددا عملکرد آنان سنجیده خواهد شد این مطالعه از نوع نیمه تجربی و یک گروهه خواهد بود نتایج این مطالعه جهت ارتقا عملکرد پرستاری خصوصا در بعد امنیت نوزادان خواهد بود.

Since the safety of newborns is one of the main concerns in their care, this research has addressed this issue as one of the care priorities. In this study, after the training of the nurses, how the nurses perform in relation to safety will be observed, then 4 hours of training will be given to the nurses and their .performance will be measured again. This study will be semi-experimental and one group. Especially in terms of the safety of babies.

مهمترین الویت خدمات بهداشتی و درمانی آسیب نرساندن به بیماردر  حین ارائه مراقبت است(1) به طوریکه ایمنـی بیمـار در عصـر حاضـر یکـی از مولفـه هـای مهـم کیفیـت خدمـات سـلامت می باشد و از مهم تریـن اهـداف بخـش سـلامت  محسوب می شود(2) 'ایمنی بیمار' به محافظت از فردی که تحت درمان قرار می گیرد در برابر هرگونه خطر یا حادثه بیشتر گفته می شود و شامل کاهش خطر آسیب های غیرضروری مرتبط با مراقبت های بهداشتی به حد قابل قبول است(3) به عبارت دیگر ایمنی بیمار شامل انجام اقدامات احتیاطی موسسات بهداشتی و پرسنل این موسسات به منظور پیش گیری، گزارش و تصحیح خطاها و جلوگیری از آسیب ناشی از خدمات بهداشتی درمانی است و هدف آن تامین ایمنی از طریق ایجاد محیطی  است که از نظر روانی و جسمی برای بیماران، بستگان بیمار و پرسنل بیمارستان محیطی امن باشد(4)، اما علـی رغـم پیشـرفت هـای زیـاد در دهـه گذشـته در تامیـن ایمنـی بیمـار، میـزان زیـان هـای وارد شــده بــه بیمــاران بــه دلیــل مشــکلات مختلفــی از جملــه خطاهـای انسـانی، بسـیار بالاسـت(2) ، در سراسر جهان از هر 10بیمار 1 نفر تحت تأثیر خطاهای پزشکی قرار می گیرد و همین امر باعث شده است که سازمان جهانی بهداشت، ایمنی بیمار را به عنوان یک نگرانی آندمیک و همه گیر معرفی کند(1) در این میان با توجه به شرایط خاص مراقبت در بخش های ویژه خصوصا بخش  مراقبت ویژه نوزادان توجه به ایمنی از اهمیت بیشتری بر خوردار است پر واضح است به دلایلی حفظ ایمنی نوزادان مراقبت حرفه ای را می طلبد چرا که در بخش مراقبت های ویژه نوزادان (NICU)[1] بدلیل ویژگی این بخش احتمال آسیب پذیری نوزاد بیشتر است(4, 5) و همچنین  پیچیدگی محیط واحدهای مراقبت ویژه نوزادان علاوه بر آسیب پذیری جمعیت نوزادان، ایمنی نوزاد را به خطر می اندازد به طوری که حتی خطاهای جزئی نیز می تواند منجر به پیامدهای مخرب کوتاه مدت و یا بلند مدت(6, 7) و یا منجر به مرگ نوزادان گردد(1) به طور کلی ماهیت بخش های نوزادان می طلبد که نگاه متفاوتی در بحث ایمنی نوزادان حاکم باشد چنانکه در حال حاضر یکی از سنجه های مهم در اعتبار بخشی ایمنی بیمار می باشد و در سیاست های اصلی بیمارستان به عنوان یکی از مولفه های مهم ارزیابی عملکرد پرستاران محسوب می شود.(8) چرا که هدف تیم سلامت نه تنها حفظ بقاء نوزادان، بلکه حفظ کیفیت این بقا می باشد و بیماران بستری در واحد مراقبت ویژه نوزادان بسیار شکننده و آسیب پذیر هستند و بسیاری از آنها ساختار بدنی نابالغی داشته به طوریکه در اکثریت موارد نوزادان بستری به شدت بیمار بوده و در صورت بروز رویدادهای نامطلوب به احتمال زیاد زودتر از پیامدهای مضر رنج برده و آسیب خواهند دید(1, 9) عوامل متعددی بر ایمنی نوزادان تاثیر گذار است: عدم شناسایی درست بیمار، عفونت های بیمارستانی، سقوط بیمار، زخم فشاری، درمان اشتباه و موارد دیگری از این دست، جزء مصادیق بارز مراقبت غیر ایمن هستند(10) در این راستا می توان به مطالعه با عنوان ارزیابی فرهنگ ایمنی نوزادان در بخش مراقبت ویژه نوزادان از دیدگاه کادر درمان  اشاره کرد از نگاه آنان  فقط در 45%موارد ایمنی قابل قبول است و 32%از آنها حوادث مرتبط با ایمنی  را حداقل دو بار و در مواردی حتی 21 مورد گزارش کردند(5)بنابراین ایمنی بیمار در بخش نوزادان یکی از عوامل اساسی در مراقبت های پرستاری است و پرسنل درمانی شاغل در بخش مراقبت ویژه نوزادان باید از شیوه های نوین و مناسب به جهت حمایت از فرهنگ ایمنی استفاده کنند و با تلاش حداکثری خطاهای پیش آمده را به حداقل برسانند(4) پرستارانی که در بخش‌هایی مانند NICU که نیازمند حساسیت پرسنل نسبت به ایمنی بیمار است، شاغل هستند، باید نقش زیادی در این موضوع ایفا کنند(4) چراکه بیشتر عواملی که باعث ایجاد عوارض و مرگ در بخش مراقبت های ویژه نوزادان می شوند، قابل پیشگیری هستند و پرستاران به دلیل نزدیکی به بیمار در حین ارائه مراقبت سلامت موقعیت منحصر به فردی دارند که همین امر به آنها کمک می کند تا بتوانند عواملی که بر ایمنی بیمار تأثیر می گذارد را شناسایی کرده و در اجرای فرآیندهای ایمنی بیمار نقش اساسی داشته باشند.(1)

حوادث ایمنی در بیمارستان ها عمدتاً رویدادهای قابل پیش بینی هستند که می توان از طریق آموزش و نظارت فعال از آنها جلوگیری کرد(11) بنابراین تمرکز بر حوادث ایمنی در بین نوزادان  بستری در بیمارستان حائز اهمیت است. کودکانی که در بیمارستان بستری می شوند، مانند سایر بیماران، حق دریافت مراقبت‌های پزشکی ایمن و باکیفیت را دارند که مستلزم این است که نیروی کار بالینی بسیار کوشا باشد(12) یکی از راهکارهای مناسب به منظور ارتقا ایمنی بیمار، آموزش به کارکنان خدمات سلامت به خصوص پرستاران می باشد(13) چرا که با توجه به نقش قابل توجه پرستاران در اثرگذاری بر کیفیت مراقبت­های بهداشتی درمانی و لزوم شایستگی آن­ها در مورد ایمنی بیمار، اهمیت آموزش پرستاران در این زمینه محرز می­باشد(14) ازاین رو، آموزش و بسته‌های آموزشی برای کادر درمان بویژه بخش‌های ویژه مراقبتی در راستای ایمنی مراقبت از بیماران در  این بخش ها ضروری است نتایج مطالعه جعفری(10) که به بررسی تاتیر آموزش بر تزریق ایمن پرداخته بود نشان دادکه بر خلاف انتظار گاها استفاده از آموزش غیر حضوری می تواند منجر به عملکرد بهتر در مراقبت ایمن از بیماران گردد به نظر می رسد آموزش و کسب مهارت پرستاران در انجام مراقبت ایمن  ضروری است بعلاوه مطالعاتی که بر روی دانشجویان هم انجام شده نشان داده که مداخله آموزشی در بهبود شایستگی های دانشجویان پرستاری در ایمنی بیمار موثر بوده است(15) و همچنین در یک مطالعه کوهورت که بین سالهای 2010 تا 2013 توسط لوکویچ[2] و همکاران بر روی دانشجویان دوره کارشناسی پرستاری انجام شد و نتایج مطالعه نشان داد که آموزش ایمنی می تواند به طور قابل ملاحظه ای به احساس کارایی دانشجویان در بعد ایمنی بیمار کمک نماید اما هنوز چالش هایی در این زمینه وجود دارد چنانکه دانشجویان اذعان داشتنددر بعد اجتماعی- فرهنگی همچنان با چالش های مهمی روبه رو هستند(16) و یکی از خطرات جدی مراقبت ناایمن خصوصا در بخش نوزادان عدم رعایت بهداشت دست ها می باشد  نتایج مطالعات نشان می دهد آموزش  بهداشت پایه به پرستاران منجر به کاهش عفونت های بیمارستانی و بهبود وضعیت ایمنی می شود(10, 17, 18) آموزش پرستاران می تواند منجر به روشن شدن نقاط ضعف و برطرف کردن آنها، ارتقا سطح آگاهی و بهبود عملکرد آنها شده و نیز با افزایش دانش پرستاران در زمینه رعایت ایمنی، از بروز خطاهای پزشکی پیشگیری کرده و در نهایت بر وضعیت ایمنی نوزادان در بخش مراقبت های ویژه تاثیر بسزایی داشته باشد. مطالعه اعتمادی فر و همکاران(19) به نقش برجسته پرستاران در این زمینه پرداخته است در مطالعه انان از اموزش یک شیوه خاص که بر پایه SBAR استفاده شد و به نقش حیاتی پرستاران در تصمیم گیری های درمانی و مراقبت ایمن اشاره می کند به عبارت دیگر در سایه ارزیابی صحیح پرستاران و تحلیل وضعیت بیمار می توان به نتایج مطلوب درمانی دست یافت. در این زمینه می توان به مطالعه کنت[3] و همکاران اشاره کرد که نتایج مطالعه نشان داد که آموزش ایمنی به تنهایی تاثیر قابل ملاحظه بر عملکرد پرستاران در حوزه ی ایمنی بیماران نخواهد داشت و لازم است پس از آموزش ارزشیابی عملکرد پرستاران در دراز مدت انجام گیرد.(20)

علیرغم اهمیت ارایه مراقبت ایمن به بیماران وهم چنین تاکید دستورالعمل های بین المللی، آموزش پرستاری در دانشگاه ها به طور جامعی به ایمنی بیمار نمی پردازد و نمی تواند شکاف بین آموزش تئوری و عملکرد پرستاران را از بین بردارد(15, 16) مطالعات اندکی به بررسی تاثیر آموزش پرستاران بر ایمنی بیماران متمرکز بوده به طوریکه می توان گفت تاکنون  مطالعه‌ای اثربخشی آموزش در مراقبت ایمن را در بخش مراقبت‌های ویژه نوزادان مورد توجه قرارنداده است . لذا با توجه به هزینـه هـای سرسام اور بستری نوزادان در بخش مراقبت ویژه توجه به مراقبت ایمن به منظور دستیابی سریعتر به بهبودی و کاهش هزینه های درمانی ضروری  به نظر می رسد پس به آموزش هایی نیاز هست که هدف آنان در الویت قرار دادن مراقبت ایمن ، لذا این مطالعه با هدف بررسی تاثیر آموزش بر عملکرد ایمن پرستاران در بخش مراقبت ویژه نوزادان بیمارستان علی بن ابیطالب زاهدان در سال 1402 انجام خواهد شد.

1. میانگین نمره عملکرد پرستاران در حیطه ی فرایند مراقبت ایمن قبل و بعد از مداخله آموزشی پرستارا ن متفاوت است.
2. میانگین نمره عملکرد پرستاران در بعد پیشگیری از عفونت مرتبط با مراقبت های بهداشتی قبل و بعد از مداخله آموزشی متفاوت است.
3. میانگین نمره عملکرد پرستاران در بعد ایمنی در استفاده از دارو قبل و بعد از مداخله آموزشی متفاوت است.
4. میانگین نمره عملکرد پرستاران در بعد پیشگیری از سقوط  قبل و بعد از مداخله آموزشی متفاوت است.
5. میانگین نمره عملکرد پرستاران در بعد پیشگیری آسیب های پوستی  قبل و بعد از مداخله آموزشی متفاوت است

تعیین تاثیر آموزش بر عملکرد ایمن پرستاران در بخش  مراقبت ویژه نوزادان بیمارستان علی بن ابیطالب زاهدان در سال 1402

1. تعیین ومقایسه میانگین نمره عملکرد ایمن پرستاران در حیطه فرایند مراقبت ایمن قبل و بعد از مداخله
2. تعیین و مقایسه میانگین نمره عملکرد پرستاران در بعد پیشگیری از عفونت مرتبط با مراقبت‌های بهداشتی قبل و بعد از مداخله
3. تعیین و مقایسه میانگین نمره عملکرد پرستاران در بعد ایمنی در استفاده از دارو قبل و بعد مداخله
4. تعیین و مقایسه میانگین نمره عملکرد پرستاران در بعد پیشگیری از سقوط قبل و بعد از مداخله
5. تعیین و مقایسه میانگین نمره عملکرد پرستاران در بعد پیشگیری از آسیب های پوستی قبل و بعد از مداخله

-

-

آموزش :

  تعریف نظری: روشی برای حل مسائل و مشکلات است که در آن تعداد معدودی از افراد (بین 16 تا 20 نفر)   که به یک رشته یا موضوع خاص علمی و فنی وابستگی دارند در کنار یکدیگر قرار میگیرند و با حضور کارشناسان، مباحث و مسائل مشخصی را به منظور ارائه توصیه ها یا پیشنهادهایی برای اقدامات و برنامه های بعدی موردبحث و تجزیه و تحلیل قرار می دهند.

تعریف عملیاتی: کارگاه آموزشی چهارروزه متوالی در مجموع به مدت چهار ساعت با محتوای آموزش های ارائه شده براساس مفاد  ایمنی نوزاد مطابق با چک لیست ارزیابی  ایمنی نوزاد، طبق رفرنس های مورد تائید وزارت بهداشت می باشد.

ایمنی:

تعریف نظری: ایمنی بیمار به عنوان عدم بروز آسیب تصادفی، تعریف می شود. در رابطه با بیماران با استقرار سیستم‌ها و فرآیندهای عملیاتی، هدف کاهش احتمال خطا در ارایه مراقبت به منظور حفظ ایمنی بیماران می باشد (7).

تعریف عملیاتی: در مطالعه حاضر به منظور بررسی ایمنی بیمار از چک لیست ارزیابی ایمنی نوزاد بهره گرفته خواهد شد که این پرسشنامه توسط ساراویوا[1] و همکاران در سال 2022 طراحی شده است.(24) که بدلیل اینکه پژوهش عملکرد ایمن پرستاران را مورد بررسی قرار میدهد تنها از 4 بعد پیشگیری از عفونت مرتبط با مراقبت های بهداشتی، ایمنی در استفاده از دارو، پیشگیری از سقوط، پیشگیری از آسیب های پوستی مربوط به حیطه ی دوم (فرایند مراقبت ایمن) بهره گرفته خواهد شد در روش کار در مورد بومی سازی ابزار به طور مفصل توضیح داده شده است  

نوزاد:

تعریف نظری:به 28 روز اول تولد دوره ی نوزادی گفته می شود.

تعریف عملیاتی:  در این مطالعه کلیه نوزادانی که در بخش مراقبت ویژه در طول مطالعه بستری خواهند شد.

بخش ویژه نوزادان:

تعریف نظری: واحدهای مراقبت ویژه نوزادان (NICU) واحدی ویژه و چند رشته ای است که برای ارائه مراقبت از نوزادانی که نیاز به مراقبت ویژه دارند و وضعیت سلامت آنها بحرانی است ساخته شده است(4)

این مطالعه از نوع نیمه تجربی و یک گروهه می باشد

جامعه مورد شامل کلیه پرستاران شاغل در بخش مراقبت ویژه نوزادان که معیار های ورود به مطالعه را داشته باشند خواهد بود.

معیار ورود شامل:

پرستار

1. 1. 1. 1. عدم شرکت همزمان در برنامه های آموزشی مرتبط با ایمنی نوزاد  
         2.  داشتن حداقل شش ماه سابقه کار در بخش NICU

معیار خروج شامل:

پرستار

1. غیبت در یکی از جلسات آموزشی
2. جابه جایی پرستار به سایر بخش ها در طول مطالعه

حجم نمونه در مطالعه حاضر با توجه به محدودیت جامعه مورد مطالعه (پرستاران شاغل در بخش مراقبت های ویژه نوزادان در زمان انجام مطالعه ) لذا به صورت سر شماری می باشد. بدین گونه تمامی پرستاران شاغل در بخش NICU بیمارستان علی ابن ابی طالب زاهدان در صورت داشتن معیارهای ورود وارد مطالعه خواهند شد.

نمونه گیری به روش سرشماری خواهد بود تمامی افراد جامعه پژوهش وارد مطالعه خواهند شد.

ابزار گردآوری داده ها مشتمل بردو بخش است :

قسمت اول شامل فرم اطلاعات دموگرافیک پرستاران که توسط سرپرستار تکمیل خواهد شد.

 قسمت دوم بخشی از چک لیست ارزیابی ایمنی نوزاد[1] می باشد. این پرسشنامه توسط ساراویوا[2] و همکاران در سال 2022 طراحی شده است.(23) از3سه حیطه  تشکیل شده حیطه اول ساختار مراقبت ایمن که شامل سه بعد زیر ساخت ها (17گویه)،لوازم و تجهیزات(30 گویه)وسرمایه انسانی در پرستاری(5 گویه ) و حیطه دوم فرایند مراقبت ایمن که شامل 6 بعد شناسایی صحیح نوزاد(6 گویه)، ارتباط موثر(10 گویه)، پیشگیری از عفونت(11 گویه)، رعایت ایمنی در دارودهی(13 گویه)، خطر سقوط(6 گویه) و مراقبت از پوست (6گویه) و حیطه سوم نتیجه مراقبت ایمن که شامل یک بعد شاخص های ایمنی بیمار(7 گویه) می باشد. و در مطالعه حاضر با توجه به اینکه پژوهش عملکرد ایمن پرستاران را مورد بررسی قرار میدهد حیطه ی ساختار مراقبت ایمن و 2بعد از حیطه ی فرایند مراقبت ایمن و حیطه ی نتیجه ی مراقبت ایمن که تحت تاثیر آموزش پرستاری قرار ندارند و مربوط به عملکرد ایمن پرستاران نمی باشند مورد بررسی قرار نمی گیرند و تنها 4 بعد از حیطه ی فرایند مراقبت ایمن مورد بررسی قرار خواهد گرفت. وپرسشنامه مورد استفاده 4 بعد و 32 گویه می باشد.

نحوه ی نمره دهی بخش دوم که حیطه فرایند مراقبت ایمن می باشد به این شکل انجام خواهد شد که در 6 بعد شناسایی بیمار، ارتباط موثر بین متخصصان و خانواده،پیشگیری از عفونت مرتبط با مراقبت های بهداشتی، ایمنی در استفاده از دارو،پیشگیری از سقوط وپیشگیری از آسیب های پوستی به قرار زیر می باشد  در این مطالعه فقط 4 بعداز حیطه ی مراقبت ایمن که شامل  پیشگیری از عفونت مرتبط با مراقبت‌های بهداشتی ، ایمنی در استفاده از دارو، پیشگیری از سقوط، پیشگیری از آسیب های پوستی که کاملا مرتبط با عملکرد ایمن پرستاران است مورد مطالعه قرار خواهد گرفت و دو بعد شناسایی بیمار و ارتباط موثر بین متخصصان و خانواده با توجه به اینکه مربوط به سیاست های بیمارستان می باشند و آموزش پرسنل پرستاری در رابطه با آنها تاثیری بر عملکرد پرستار ندارد مورد بررسی قرار نمی گیرند و بعد پیشگیری از عفونت مرتبط با مراقبت‌های بهداشتی شامل 11 گویه است که هر گویه رنج بندی نمراتش بین صفر تا دو خواهد بود در صورتیکه نمره ی کسب شده صفر باشد مراقبت ایمن ناکافی و در صورتیکه نمره ی کسب شده یک ، مراقبت ایمن تا حدی کافی و در صورت کسب نمره ی 2 مراقبت ایمن کافی خواهد بود و به طور کلی نمره  بعد پیشگیری از عفونت مرتبط با مراقبت های بهداشتی بین صفر تا 22 می باشد و بعد ایمنی در استفاده از دارو شامل 13 گویه می باشد و نمره دهی بین صفر تا 26 می باشد و بعد پیشگیری از سقوط شامل 6 گویه و رنج بندی نمرات آن بین صفر و 12 می باشد و بعد پیشگیری در آسیب های پوستی نیز شامل 6 سوال است که رنج بندی نمرات آن بین صفر تا 12 می باشد . و در مجموع 4 حیطه ای که مورد ارزیابی قرار می گیرد شامل 36 سوال است که حداقل نمره ی مکتسبه صفر و حداکثر آن 72 می باشد که نمره ی صفر تا 24 مراقبت ایمن ناکافی و نمره ی 24 تا 48 مراقبت ایمن تا حدی کافی و نمره ی 48 تا 72 مراقبت ایمن کافی در نظر گرفته خواهد شد.

با توجه به عدم استفاده از ابزار  فوق در مطالعات داخلی  روایی و پایایی آن بررسی گردید به منظور تعیین روایی ابزار، ابتدا جهت بومی سازی توسط دو مترجم مسلط به زبان انگلیسی وبا تجربه ترجمه مقالات پزشکی به فارسی روان  برگردانده شددر مرحله بعدی طی مقایسه  و بررسی دو متن ترجمه شده از نظر کیفیت با هم مقایسه شده  و مورد ارزیابی قرار گرفتند در مورد بعضی از گزینه ها مجددا مشاوره با مترجمین صورت گرفت و در نهایت برای انتخاب مناسب ترین ترجمه برای عبارات تلفیق و ترکیب ترجمه های اولیه صورت گرفت و نهایتا در مورد یک نسخه فارسی مشترک با نظر اساتید راهنما توافق اولیه حاصل گردید و به این ترتیب فرم مشاهده به یک ترجمه واحد تبدیل شد به منظور اطمینان بیشتر از صحت ترجمه نسخه نهایی ترجمه شده جهت برگردان از زبان فارسی به زبان اصلی (ترجمه معکوس )در اختیار یک مترجم نیتیو دیگر که متن اولیه انگلیسی را ندیده بود قرار گرفت سپس نسخه نهایی فارسی بر اساس ترجمه  نهایی و معکوس و با نظر اساتید تهیه شد در نهایت برای تعیین اعتبار (صوری و محتوی)10 نسخه از فرم مشاهده در اختیار ده نفر اعضای هیئت علمی گروه پرستاری و پزشکی با تخصص کودکان ارسال شد و پس از جمع بندی نظرات فرم مشاهده نهایی با نظر اساتید راهنما تایید گردید و پایایی ابزار فوق  با توجه به محدود بودن جامعه پژوهش  و شرکت کلیه پرستاران شاغل در بخش مراقیت ویژه کودکان بیمارستان امام علی در مطالعه حاضر لذا ده پرستار بخش مراقبت های ویژه کودکان در بیمارستان علی اصغر در دو نوبت به فاصله ده روز توسط یک ارزیاب واحد  (ناظر هیئت علمی )مورد مشاهده قرارگرفتند نتایج دو نوبت بررسی نشان داد ضریب همبستگی  0/7 می باشد که نشان دهنده قابلیت اطمینان فرم مشاهده است.

روایی و پایایی این ابزار در مطالعه ساراویوا و همکاران مورد بررسی قرار گرفته و ابزارها ضریب روایی محتوایی را در دور دوم دلفی 97/0 برای روایی محتوا ارائه کردند. برآورد کلی ابزار اعتبارسنجی ظاهری در دلفی II 0.99 بود.(24)

جهت گردآوری داده ها پژوهشگر با اخذ معرفی نامه از معاونت پژوهشی دانشگاه به مرکز آموزشی درمانی علی ابن ابی طالب زاهدان مراجعه خواهد کرد وبا هماهنگی و اجازه ریاست مرکز آموزشی درمانی وارد محیط پژوهش خواهد شد.

جامعه پژوهش ، شامل کلیه  پرستاران شاغل در  بخش مراقبت های ویژه نوزادان بیمارستان علی ابن ابی طالب زاهدان می باشد. نمونه گیری به روش سرشماری خواهد بود. معیارهای ورود شامل عدم شرکت همزمان در برنامه های آموزشی مرتبط با ایمنی نوزاد و داشتن حداقل شش ماه سابقه کار در بخش NICU می باشد. چنانچه فردی در یکی از جلسات آموزشی غیبت کند و جابه جایی پرستاران  در طول مطالعه به سایر بخش ها صورت گیرد از مطالعه کنار گذاشته خواهد شد.

از آنجایی که روش کار مطالعه حاضر با سایر مطالعات در این زمینه متفاوت می باشد و با توجه به اینکه سرپرستار ارتباط مستقیم با پرسنل داشته بدین منظور قبل از شروع آموزش با همکاری سرپرستار، جمع آوری اطلاعات دموگرافیک پرستاران انجام خواهد شد و سپس جهت رعایت ملاحظات اخلاقی قبل از برگزاری دوره ی آموزشی به پرستاران توضیح داده خواهد شد که مورد مطالعه قرار خواهند گرفت اما به فرد مشاهده کننده و زمان بررسی اشاره ای نخواهد شد و همچنین قبل از مداخله جهت جلوگیری از سوگیری و اثر هالو ارزیابی عملکرد پرستاران بوسیله ی ناظرهیئت علمی انجام خواهد شد

قبل از برگزاری دوره آموزشی با همکاری سرپرستار اطلاعات دموگرافیک پرستاران اخذ گردیده و به هر پرستار یک کد تعلق خواهد گرفت که مشاهدات قبل و بعد از مداخله با همان کد وارد شود پس از اعلام خاتمه ی ارزیابی اولیه توسط مشاهده کننده مداخله با برگزاری 4 جلسه ی آموزشی توسط پژوهشگر انجام خواهد شد آموزش به شکل گروهی و 4 روز متوالی با محتوی آموزشی مشخص و به مدت 60 دقیقه روزانه برگزار خواهد شد.

محتوای آموزش های ارائه شده براساس چک لیست ارزیابی ایمنی نوزاد در ابعاد پیشگیری از عفونت مرتبط با مراقبت های بهداشتی، ایمنی در استفاده از دارو،پیشگیری از سقوط  و پیشگیری از آسیب های پوستی می باشد که مفاد آموزشی  طبق رفرنس های مورد تائید وزارت بهداشت می باشد و کتاب های ذکر شده در بخش مراقبت ویژه نوزادان موجود می باشد انجام خواهد شد(.ضمنا محتوی جلسات آموزشی در پایان پروپوزال ذکر شده است.)

سپس دو ماه  پس از برگزاری مداخله آموزشی، چک لیست ارزیابی ایمنی نوزادان مجددا برای بررسی عملکرد ایمن پرستاران در بخش مراقبت ویزه نوزادان توسط همان مشاهده کننده نوبت اول (ناظرهیئت علمی)انجام خواهد شد

برای تحلیل داده ها از نرم افزار26SPSS-  استفاده  شده است. تحلیل داده‌ها در دو بخش توصیفی و استنباطی  صورت می گیرد.  در بخش توصیفی، آمار توصیفی و شاخص هایی چون میانگین و انحراف معیار فراوانی و درصد  متغیرهای تحقیق ارائه  می  شود  با استفاده از آزمون های امار استنباطی تی زوجی  به  بررسی فرضیات دقیق پرداخته خواهد شد.

'راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی در جمهوری اسلامی ایران سال 1392'

1-هدف اصلی هر پژوهش‌باید ارتقای سلامت انسان‌ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

2-در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام میگیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزماییهای بالینی  بر روی بیماران یا داوطلبهای سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.

11-کمیته‌ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرح‌نامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرح‌‌ها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته‌ی اخلاق درخواست می‌شود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.    

13-کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می شود، الزامی است.این رضایت باید به شکل کتبی باشد. درمواردی که اخذ رضایت آگاهانه ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف نظر باشد،باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته ی اخلاق منتقل شود. در صورت تائید کمیته ی اخلاق،اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یاتبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

15-پژوهشگر باید از آگاهانه بودن رضایت اخذشده اطمینان حاصل کند. برای این منظور، در تمامی پژوهش‌های پزشکی، اعم از درمانی و غیردرمانی، پژوهشگر موظف است فرد در نظر گرفته شده به‌عنوان آزمودنی را از تمامی اطلاعاتی که می‌توانند در تصمیم‌گیری او مؤثر باشند، به‌نحو مناسبی آگاه سازد. این اطلاعات مشتملند بر: عنوان و اهداف پژوهش، طول مدت پژوهش، روشی که قرار است به‌کار گرفته شود (شامل احتمال تخصیص تصادفی به گروه‌مورد یا شاهد)، منابع تأمین بودجه، هر گونه تعارض منافع احتمالی، وابستگی  سازمانی پژوهشگر، و فواید و زیان‌هایی که انتظار می‌رود مطالعه در بر داشته باشد. هم‌چنین، هر آزمودنی باید بداند که می‌تواند هر لحظه که بخواهد از مطالعه خارج شود و باید درباره‌ی خطرات و زیان‌های بالقوه‌ی ناشی از ترک زودرس پژوهش آگاه و پشتیبانی شود. پژوهشگر هم‌چنین باید به تمامی سؤالات و دغدغه‌های این افراد، با حوصله و دقت پاسخ بدهد. این موارد باید در رضایت‌نامه‌ی آگاهانه منعکس شود.

25- پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنیها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. همچنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنیها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار دادهها یا اطلاعات بهدست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

28- پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهشهای خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته هایی که از نظر حمایت کنندهی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.

راهنمای اخلاقی پژوهش در گروه های آسیب پذیر در جمهوری اسلامی ایران 1392

فصل اول: کلیات

1- در پژوهش‌های علوم پزشکی نباید از افراد آسیب‌پذیر به‌عنوان آزمودنی ترجیحی استفاده شود و تنها در صورتی باید از این افراد در پژوهش استفاده شود که  دلیل موجهی برای آن وجود داشته باشد.

2- افراد آسیب‌پذیر باید در تمامی مراحل طراحی و اجرا و گزارش پژوهش مورد حفاظت ویژه قرار بگیرند.

4- در صورت ضرورتِ استفاده از افراد آسیب‌پذیر در پژوهش، باید تا حد ممکن افرادی به‌عنوان آزمودنی انتخاب شوند که درجات کم‌تری از آسیب‌پذیری را دارا باشند.

8- امتناع فرد از قبول یا ادامه‌ی شرکت در مطالعه را باید جدی گرفت و به آن احترام گذاشت.

فصل دوم: نوزادان و کودکان

1-در این راهنما دوره‌ی نوزادی از بدو تولد تا پایان 28 روزگی در نظر گرفته می‌شود. دوره‌ی کودکی نیز به سنینی اطلاق می شود که پس از نوزادی آغاز و تا پایان 18 سالگی ادامه می‌یابد. هم‌چنین، سرپرست قانونی به ولی، قیم، یا فرد بزرگسال دیگری اطلاق می‌شود که بر طبق قانون، سرپرستی کودک را بر عهده دارد.

2- هدف از پژوهش باید پیشبرد دانش در رابطه با سلامت نوزادان و کودکان یا ارتقای سلامت و مراقبت از این گروه باشد.

8- از حیث برخی از ملاحظات اخلاق در پژوهش، نوزادان به سه گروه تقسیم می‌شوند:

1-8- نوزادانی که از قابلیت زنده ماندن برخوردارند.

2-8- نوزادانی که زنده ماندن آن‌ها مورد تردید است.

3-8- نوزادانی که از قابلیت زنده ماندن برخوردار نیستند.

12- در پژوهش‌های درمانی، نسبت فایده به خطرات مورد انتظار برای خود آزمودنی‌ها باید به‌گونه‌ای باشد که انجام پژوهش را بر اساس منافع آزمودنی‌ها توجیه کند.

جهت سنجش عملکرد نیاز است مطالعه ی فوق در بازه ی زمانی طولانی تر انجام گردد ولیکن به دو دلیل با محدودیت مواجه بودیم یک سنجش عملکرد معمولا به زمان طولانی ترجیحا 6 ماه پس از مداخله نیاز است که انجام شود ولیکن با توجه به شرایط مطالعه حاضر و محدودیت زمان این سنجش دو ماه پس از مداخله انجام خواهد شدو دوم  احتمال ریزش در جامعه ی پژوهش و انتقال پرستاران آموزش دیده به سایر بخش ها .

آموزش پرستاران، عملکرد ایمن پرستاران ، بخش  مراقبت ویژه نوزادان، نوزاد

Nurses education, Safe Performance of Nurses, NICU (Neonatal intensive care unit(, Newborn

1.            Arshadi Bostanabad M, Jebreili M. Patient safety culture assessment in neonatal intensive care units of Tabriz from the perspective of nurses in 2013. Iranian Journal of Nursing Research. 2015;10(3):26-35. Persian.

2.            Khalksar A, Abbasi M. The impact of SBAR communication model on observance of patient safety culture by nurses of the emergency department of Shahid Beheshti Hospital in Qom in 1396. Iranian Journal of Nursing Research. 2020;15(1):49-58. Persian.

3.            Molaee M, Karbandi S, Boskabadi H, Esmaeily H. The effects of massage on intra ventricular hemorrhage in preterm infants in the neonatal intensive care unit. Scientific Journal of Kurdistan University of Medical Sciences. 2016;21(1):21-9. Persian.

4.            Kaleci E, Arslan FT. Patient safety related implementations of nurses working in the neonatal intensive care unit and related factors. J Pediatr Res. 2020;7(1):18-24.

5.            Tomazoni A, Rocha PK, Kusahara DM, Souza AIJd, Macedo TR. Evaluation of the patient safety culture in neonatal intensive care. Texto & Contexto-Enfermagem. 2015;24:161-9.

6.            Samra HA, McGrath JM, Rollins W. Patient safety in the NICU: a comprehensive review. The Journal of perinatal & neonatal nursing. 2011;25(2):123-32.

7.            Raju TN, Suresh G, Higgins RD. Patient safety in the context of neonatal intensive care: research and educational opportunities. Pediatric research. 2011;70(1):109-15.

8.            Ministry of Health, Treatment and Medical Education of Iran. 2023 [Available from: https://accreditation.behdasht.gov.ir/.

9.            Namnabati M, Farzi S, Ajoodaniyan N. Care Challenges of the Neonatal Intensive Care Unit. Iranian Journal of Nursing Research. 2016;11(4):35-42. Persian.

10.         Jafari A, Kalroozi F, Habibi H. Comparison of the Impact of Training Through Workshop and Training Through online learning on Knowledge, Attitude and Performance of Emergency Nurses of Selected Hospitals of Aja about Safe Injections. Military Caring Sciences Journal. 2021;7(4):340-50. Persian.

11.         Wong DL, Hockenberry MJ, & Wilson D. Wong's nursing care of infants and children. USA: Mosby/Elsevier; 2007.

12.         INT[who.int]:15 Million babies born too soon. 2012.

13.         Tahan M, Khakshoor F, Ahangari E. The relationship between teaching patient safety culture with promoting safety culture and self-efficacy of nurses. Journal of Birjand University of Medical Sciences. 2019;26(3):226-36. Persian.

14.         Najafi Ghezeljeh T, Samadi Beiram Z, Omrani S, Haghani S. Evaluating the Effectiveness of Electronic Learning on Patient Safety Competency of Nurses In Intensive Care Unit: A Quasi- Experimental Study. Iran Journal of Nursing. 2022;35(136):1-10.

15.         Torkaman M, Sabzi A, Farokhzadian J. The effect of patient safety education on undergraduate nursing students’ patient safety competencies. Community Health Equity Research & Policy. 2022;42(2):219-24.

16.         Lukewich J, Edge DS, Tranmer J, Raymond J, Miron J, Ginsburg L, et al. Undergraduate baccalaureate nursing students’ self-reported confidence in learning about patient safety in the classroom and clinical settings: An annual cross-sectional study (2010–2013). International journal of nursing studies. 2015;52(5):930-8.

17.         Helder OK, Brug J, Looman CW, van Goudoever JB, Kornelisse RF. The impact of an education program on hand hygiene compliance and nosocomial infection incidence in an urban neonatal intensive care unit: an intervention study with before and after comparison. International journal of nursing studies. 2010;47(10):1245-52.

18.         Bikmoradi a, Mardani d, Soltanian a, Khatiban m. The impact of educational evidence-based hand washing program on knowledge, attitude, and adherence of intensive care units nurses. Avicenna Journal of Nursing and Midwifery Care. 2013;21(3):5-13. Persian.

19.         فر ا, صدیقی, مسعودی, سدهی. بررسی تأثیر برنامه آموزشی ایمنی بیمار مبتنی بر تکنیک SBAR بر تصمیم گیری بالینی پرستاران بخش مراقبت ویژه. مجله بالینی پرستاری و مامایی. 2020;9(2):651-9.

20.         Cant RP, Cooper SJ, Lam LL. Hospital nurses' simulation-based education regarding patient safety: A scoping review. Clinical Simulation in Nursing. 2020;44:19-34.

21.         Habahbeh AA, Alkhalaileh MA. Effect of an educational programme on the attitudes towards patient safety of operation room nurses. British Journal of Nursing. 2020;29(4):222-8.

22.         دهقان, سلمانی, نیر, دهقانی. بررسی تاثیر آموزش بر عملکرد پرستاران مراقبت ویژه نوزادان درمدیریت درد نوزادان نارس. مجله پژوهش پرستاری ایران. 2022;17(4):1-12.

23.         دهقان, کامران, فکور, ماکویی آ, آلیلو, بیگلرزاده. تأثیر آموزش کادر پرستاری بر میزان آمادگی والدین نوزادان بستری در بخش مراقبت های ویژه نوزادان برای ترخیص و پیامد نهایی بیماران. مجله مطالعات علوم پزشکی. 2017;28(7):480-6.

24.         Saraiva COPdO, Andrade FBd, Chiavone FBT, Barbosa ML, Medeiros SGd, Souza NLd, et al. Neonatal patient safety assessment: construction and validation of a protocol and a checklist. Acta Paulista de Enfermagem. 2022;35.

با توجه به اینکه ایمنی بیمار یکی از سنجه های مهم اعتبار بخشی می باشدوبا توجه به ارتباط مستقیم پرستار با بیماران حین ارائه مراقبت، این پژوهش پس از کسب رضایت آگاهانه  از پرستاران جهت شرکت در پژوهش آغاز خواهد شد و سپس چک لیست ارزیابی ایمنی نوزاد برای نوزادان تکمیل خواهد گردید و سپس مداخله ی آموزشی برای پرستاران طی 4 روز صورت خواهد گرفت و دوماه بعد مجددا عملکرد ایمن پرستاران ارزیابی خواهد شد. 

ندارد

بهبود عملکرد ایمن پرستاران و رعایت دقیق سنجه های ایمنی بیمار

کاهش عفونت های بیمارستانی و .. 

ندارد 

ندارد

هزینه تکثیر اوراق و هزینه چاپ و تکثیر طرح و گزارش نهایی و هزینه ی حق الزحمه نظارت که در مجموع 12000000ریال می باشد.

ندارد

اصل راز داری و حرمانه بودن اطلاعات در تمامی مراحل پژوهش انجام خواهد شد. 

قبل از شروع کار سوالات ودغدغه های پرستاران به دقت و به طور کامل پاسخ داده خواهد شد.

در صورت عدم رضایت پرستاران برای شرکت در مطالعه، انصراف آنها براساس موازین اخلاقی مورد قبول خواهد بود.

عدم قبول شرکت در پژوهش، یا ادامه ندادن به همکاری، هیچ‌گونه تأثیری بر خدمات درمانی که در همان مؤسسه – نظیر بیمارستان – به فرد ارائه می‌شود، ندارد و رضایت آگاهانه از بیمار پس از شرح اهداف تحقیق  اخذ خواهد گردید. 

پرسشنامه دموگرافیک مشخصات پرستار

چک لیست ارزیابی ایمنی نوزاد