بررسی میزان و تنوع میکروپلاستیک ها در هوای تنفسی و ریه بیماران تنفسی شهر زاهدان و ارزیابی ریسک اکولوژیکی آن ها در سال 1402

بررسی میزان و تنوع میکروپلاستیک ها در هوای تنفسی و ریه بیماران تنفسی شهر زاهدان و ارزیابی ریسک اکولوژیکی آن ها در سال 1402

Investigation of the amount and microplastics variety in respiratory air and lung of respiratory patients in Zahedan city and their ecological risk assessment in 2023

از زمان تولید انبوه پلاستیک در دهه 1950 تا کنون، تولید جهانی پلاستیک در حال افزایش بوده است که در حال حاضر تولید سالانه آن به بیش از 400 میلیون تن رسیده است (1). فعالیتهای مختلف انسانی از جمله توسعه شهری نشینی و گسترش صنایع، تغییر سبک زندگی مردم و افزایش مصرف گرایی، دلایل اصلی افزایش امروزی پلاستیکها می باشد (2,3). مدیریت نادرست پلاستیک ها و دفع بی رویه زباله های پلاستیکی در محیط باعث پخش و پراکنده بودن آنها در اکوسیستم های مختلف شده است (2,3). پلاستیک ها به مرور توسط نورخورشید (UV)، هوازدگی، فرسایش آبی، تخریب زیستی و مکانیکی و مکانیسم های مشابه دیگر تخریب و تجزیه شده و به ذرات میکروپلاستیک (MPs) (ذرات پلاستیکی کوچکتر از 5 میلی متر) تبدیل می شوند (4,5). این ذرات سمی، فراگیر و تهدیدکننده اجزای زنده و غیر زنده زمین هستند و در محیط ها و ارگانیسم های مختلف گسترش یافته اند (6). وجود میکروپلاستیکها به‌طور گسترده در رودخانه‌ها، دریاچه‌ها، دریاها، اقیانوس‌ها (7–9)، رسوبات، خاک (10)، در یخ‌های قطبی و کوهستانها (11)، دستگاه گوارش و بافت‌های موجودات آبزی (12)، زنجیره غذایی، نمک های خوراکی (13,14)، آب‌های آشامیدنی (15)، بطری های آب معدنی (16) هوا (17) و حتی بدن انسانها (18–20) گزارش شده‌ است. اخیراً، به دلیل وجود میکروپلاستیک ها در اکوسیستم های مختلف بویژه هوا و آبهای آشامیدنی و زنجیره غذایی انسانها، خطر سلامتی انسان به یک نگرانی بزرگ تبدیل شده است (21,22). نگرانی ها به دلیل حضور میکروپلاستیک در دستگاه گوارش و مدفوع انسانها (22–24) و بویژه در ریه ها (25) و خون (20) انسانها به شدت افزایش یافته است. یکی از اصلی ترین راههای قرار گرفتن انسان در معرض میکروپلاستیکها که حتی در مقایسه با مصرف مواد غذایی آلوده و آبهای آشامیدنی به میکروپلاستیک نیز بیشتر است، مربوط به میکروپلاستیک های جوی می باشد (17,26). حضور میکروپلاستیک ها در جو می تواند به دلیل افزایش بارترافیکی (به دلیل ساییدگی لاستیک ها و جاده) (2,3) و همچنین افزایش طوفان های ریزگردی (به دلیل ارتباط ذرات میکروپلاستیک و PM_2.5 محیط) تشدید یابد (25).

هوا برای بقای انسان ضروری است. با این حال، به میکروپلاستیکهای موجود در هوا و اثرات ناشی از آنها نسبت به سایر بخشهای محیط زیست، توجه کمتری شده است (27). بررسی میکروپلاستیکها در هوا اولین بار در سال 2015 انجام شده است (28). حضور میکروپلاستیک ها در هر دو هوای داخل و هوای آزاد تایید شده است. حداکثر مقدار مواجهه با ذرات میکروپلاستیک در یک محیط آزاد تا یک میلیون عدد در سال برآورد شده است (29). اما طبق مطالعات مختلف، نتایج نشان داده است که میکروپلاستیکهای معلق و ترسیب شده در فضای داخلی به وفور بیشتر از فضای باز هستند (17,30). با توجه به اینکه فعالیتهای انسان مدرن غالباً در محیطهای داخلی (اقامت نسبی 90-70 درصد) انجام می شود (31). بنابراین کیفیت هوا در فضای داخلی تأثیرات زیادی بر سلامت انسانها دارد. به طور کلی می توان بیان کرد که کیفیت هوا (هوای داخل و هوای آزاد) یک مسئله بسیار مهم زیست محیطی و بهداشتی است که بر سلامت و رفاه انسان تأثیر میگذارد (32). به دلایل مختلف، انسانها به مرور زمان در معرض مواجهه با آلاینده های مختلف هوا از جمله میکروپلاستیک ها قرار می گیرند. گزارش شده است که مواجهه با میکروپلاستیکها از طریق هوا با توجه شرایط آب و هوایی و توپوگرافی منطقه و همچنین با توجه به محیطهای در معرض (محیط مسکونی، مناطق پرترافیک، محیط کار و...)، از نظر مقدار و تنوع ذرات متغیر می باشد (29). ذرات میکروپلاستیک به دلیل خصوصیات دانسیته، شکل ظاهری و اندازه ای که دارند، میتوانند در ارتفاع 5/1-2/1 متری از سطح زمین (حداقل ارتفاع تنفسی یک فرد بالغ)، وجود داشته باشند و به راحتی وارد بدن انسان گردیده و یا استنشاق شوند (23,15). استنشاق این ذرات باعث ترسیب آنها در بافت ریوی انسانها می شود. رسوب ذرات میکروپلاستیک در سیستم تنفسی انسانها، به نوع پلیمر سازنده و خصوصیات میکروپلاستیک (دانسیته و شکل ظاهری و اندازه)، عادات زندگی مردم، محیط زندگی (از نظر بار ترافیکی) و شغل افراد (محیط در معرض) و همچنین قرار گرفتن فرد در معرض PM_2.5 محیط، مرتبط است  (25). میکروپلاستیکها پس از ورود به ریه باعث آسیب ها و اثرات زیادی بر سلامت انسانها می شوند. این ذرات به دلیل مواد افزودنی (مانند اسید ترفتالیک و بیسفنول A، دی فنیل اترهای پلی برومینه، نونیل فنل، تریکلوزان و غیره) که در تولید آنها استفاده می شود ذاتا آلاینده هستند و میتوانند برای بافت ریه مضر و سمی باشند و سلامت انسان را تهدید کنند (30,33). علاوه بر این، ذرات ریز موجود در جو مانند PM_2.5 می توانند حامل میکروپلاستیک باشند و ورود این آلاینده به ریه انسانها را تسهیل کنند (23,15). میکروپلاستیکهایی که به همراه PM_2.5 در راه هوایی (ناحیه آلوئولی) ریه ها رسوب کنند، می توانند مدت زمان زیادی در داخل ریه ها باقی بمانند و التهاب ریوی و بیماریهای ریوی را تشدید کنند. میکروپلاستیکها در تماس با سورفکتانت ریه (یک لایه پوششی نازکی از آب در دیواره کیسه هوایی است) می تواند منجر به افزایش محتوای رادیکال هیدروکسیل و افزایش احتمالی سرطان ریه گردد (34,35). گزارش شده است که ذرات پلی استایرن باعث سیتوتوکسیک و التهاب در سلولهای اپیتلیال ریه انسان (BEAS-2B) می­شوند (36). همچنین نتایج آزمایشات درون جانداری (in vitro) نشان داده است که پلی استایرن می تواند داخل سلولهای مختلف شده و باعث آسیب به ساختارهای داخل سلولی شود (37,38). میکروپلاستیکها پس از بلع و استنشاق، قادر به جابجایی و تجمع در اندام ها و بافت های مختلف دیگر (روده، کبد و کلیه) نیز هستند (39). علاوه بر اینها، آزمایش‌های سم‌شناسی بر روی حیوانات آبزی، پستانداران و سلول‌ها نشان دهنده پیامدهایی از اثرات میکروپلاستیک ها بر سلامت انسان ها هستند. همچنین، مصرف میکروپلاستیکها باعث تحریک پاسخ های التهابی در سیستم گوارشی می شود (40). و از طرفی، می توانند منجر به اختلالات غدد درون ریز شده و بر تحرک، تولید مثل، رشد و سرطان زایی تأثیر بگذارند (41,42).

همه این یافته ها خواستار توجه فوری به آلودگی میکروپلاستیکهای جوی و مقادیر وجود آن در سیستم تنفسی می باشد. با توجه به حضور آلاینده های نوظهور در محیط زیست، بررسی کیفیت هوای داخل و آزاد به ویژه در کلانشهرها به منظور حفظ محیط زیست و سلامت و رفاه انسانها بسیار مورد توجه می باشد. همانطور که در بالا نیز ذکر شده است، با توجه به انواع محیطهای در معرض از جمله محیط های مختلف مسکونی (ویلایی و آپارتمانی)، منطقه زیستی (از نظر بار ترافیکی و وجود فضای سبز)، و محیط های مختلف شغلی، مقادیر و تنوع ذرات میکروپلاستیک دریافتی متغیر می باشد. تاثیرات سوء و مشکلات حاصل از میکروپلاستیک های دریافتی نیز با توجه به مقادیر و نوع ذره متفاوت است (23,29). بنابراین لازم است محیطهای مختلف، از نظر مقادیر و تنوع میکروپلاستیک ها مورد بررسی قرار گیرد. هنوز مطالعات محدودی در این زمینه در سطح جهانی و بویژه ایران انجام شده است. در حال حاضر در ایران مطالعه ای در رابطه با آلودگی سیستم تنفسی انسانها به میکروپلاستیکها و همچنین بررسی آلودگی میکروپلاستیکهای جوی در محیط های مختلف (داخلی و آزاد) وجود ندارد.

زاهِدان یکی از کلان‌شهرهای ایران و مرکز استان پهناور سیستان و بلوچستان است. زاهدان شهری نوبنیاد و در حال توسعه می باشد. آب و هوای این شهر گرم و خشک است. به دلیل گسترش شهرنشینی و خشکسالی چند سال اخیر، حضور آلاینده های مختلف در این شهر گسترش پیدا کرده است. بادهای ۱۲۰ روزه سیستان که با بروز خشکسالی‌های دو دهه گذشته حتی تا ۱۶۰ روز هم  افزایش پیدا کرده است باعث فرسایش خاک در منطقه سیستان شده و مشکلات و معضلات متعدد ناشی از آن بخش شرقی کشور بویژه زاهدان را تحت تاثیر قرار داده است. وجود رسوبات ریزدانه باعث شده تا با وزش بادهای ملایم، به حرکت درآیند و بستر بسیار مناسبی برای طوفان‌های گرد و خاک و ماسه فراهم کنند. بنابراین گسترش ریزگردها و همچنین احتمال حضور آلاینده های نوظهور در جو موجب گسترش بیماری‌های مختلف بویژه تنفسی و ریوی می شود. همانطور که در بالا ذکر گردید، حضور پلاستیک ها و ذرات میکروپلاستیک در تمام اکوسیستم ها تایید شده است و بنابراین حضور این آلاینده نوظهور در جو زاهدان نیز مستنثی نمی باشد. همچنین برخی ذرات پلاستیک به دلیل خصوصیات دانسیته و اندازه ای که دارند میتوانند مدتی در جو معلق بوده و توسط انسانها استنشاق شوند. از سوی دیگر، به دلیل شرایط خشکسالی و وجود بادهای 120 روزه و طوفان‌های ریزگرد در منطقه مورد مطالعه، میکروپلاستیکها به راحتی می توانند به همراه PM_2.5 در راه هوایی (ناحیه آلوئولی) ریه ها رسوب کنند. بنابراین با توجه به عدم وجود اطلاعات علمی در خصوص آلودگی جو (آزاد و داخل) و آلودگی سیستم تنفسی انسان به میکروپلاستیکها در ایران و زاهدان، هدف از این مطالعه برآورد مقادیر میکروپلاستیکها در جو با توجه به محیط های مختلف در معرض مثل هوای آزاد، هوای محیط داخلی مسکونی و محیط کار، بررسی حضور میکروپلاستیک ها در خلط افراد سالم و افراد مبتلا به بیماریهای تنفسی، و همچنین بررسی حضور میکروپلاستیک در مایع حاصل از شستشوی برونشی و مایع پلور افراد مبتلا به بیماریهای تنفسی، سپس برآورد ریسک اکولوژیکی و سلامتی ناشی از آن و برآورد میزان دریافت میکروپلاستیک ها می باشد.

بر اساس نتایج و میزان آلودگی می توان در خصوص انجام مداخلات لازم به کمک شهرداری ها، سازمان محیط زیست و وزارت بهداشت در خصوص اصلاح و ارتقای مدیریت پسماندها و زایدات پلاستیکی (به عنوان یکی از منابع اصلی تولید میکروپلاستیک ها) تصمیم گیری نمود. همچنین می توان اقدامات و پیشنهادات لازم در خصوص انتخاب نوع پوشش، تهویه و نحوه تمیز نمودن محیط های داخلی ارائه نمود. در صورت مرتبط بودن میزان میکروپلاستیک ها با میزان ذرات موجود در هوا (با توجه سنجش منظم ذرات هوا و در دسترس بودن داده های آن در طول سال)  می توان توصیه های بهداشتی لازم را در زمان بروز آلودگی به شهروندان به ویژه افراد آسیب پذیر ارائه داد. علاوه بر آن در صورت مرتبط بودن مقادیر میکروپلاستیک ها در خلط و مایع پلور و برونوشی افراد مورد مطالعه با محیط های در معرض (بویژه محیط های شغلی در معرض)، می توان از طریق مراکز بهداشتی در خصوص انتخاب و به کار گیری نیروی انسانی آسیب پذیر و یا معاینات دروه ای تصمیم گیری و اقدامات لازم انجام نمود.

فرضیات پژوهش:

1- مقادیر، نوع پلیمر و موفولوژی سطح ذرات میکروپلاستیک در هوای محیطهای داخلی با تعداد ساکنان، نوع پوشش کف، تعداد دفعات تمیز کاری و مساحت واحد مسکونی مرتبط است.

2- مقادیر، نوع پلیمر و موفولوژی سطح ذرات میکروپلاستیک در هوای محیطهای آزاد در مناطق پرترافیک و مناطق کم ترافیک و با پوشش گیاهی متفاوت است.

3- مقادیر، نوع پلیمر و موفولوژی سطح ذرات میکروپلاستیک در هوای محیطهای آزاد در زمان بادهای 120 روزه و نبود بادهای 120 روزه سیستان متفاوت است.

4- مقادیر میکروپلاستیک های رسوب یافته در سیستم تنفسی افراد با مقادیر ذرات PM2.5 هوا مرتبط است.

سوالات پژوهشی:

1. مقادیر میکروپلاستیک­ها در هوای محیط های داخلی (indoor) چقدر است؟
2. مقادیر میکروپلاستیک­ها در هوای محیط های آزاد (outdoor) چقدر است؟
3. مقادیر میکروپلاستیک ها در خلط افراد چقدر است؟
4. مقادیر میکروپلاستیک ها در مایع BAL (لاواژ برونکو الوئولار) بیماران ریوی چقدر است؟
5. مقادیر میکروپلاستیک ها در مایع پلور بیماران ریوی چقدر است؟
6. میزان ریسک اکولوژیکی ناشی از میکروپلاستیکها در شهر زاهدان چه میزان می باشد؟
7. میزان دریافت روزانه میکروپلاستیک ها توسط شهروندان زاهدان چقدر است؟

تعیین میزان و تنوع میکروپلاستیک ها در هوای تنفسی و ریه بیماران تنفسی شهر زاهدان و ارزیابی ریسک اکولوژیکی آن ها در سال 1402

1. تعیین مقادیر، نوع پلیمر و مورفولوژی سطح میکروپلاستیک­ها در هوای محیط های داخل
2. تعیین مقادیر، نوع پلیمر و مورفولوژی سطح میکروپلاستیک­ها در هوای محیط های آزاد
3. تعیین مقادیر، نوع پلیمر و مورفولوژی سطح میکروپلاستیک­ها در خلط افراد 
4. تعیین مقادیر، نوع پلیمر و مورفولوژی سطح میکروپلاستیک­ها در مایع حاصل از شستشوی برونشی افراد مبتلا به بیماریهای تنفسی
5. تعیین مقادیر، نوع پلیمر و مورفولوژی سطح میکروپلاستیک­ها در مایع پلور افراد مبتلا به بیماریهای تنفسی
6. تعیین ارتباط بین پوشش کف، تعداد دفعات تمیز کاری، تعداد ساکنان و مساحت محیط مسکونی با مقدار و جنس میکروپلاستیکها در هوای محیط های داخلی
7. تعیین ارتباط بین ذرات PM2.5 با مقادیر میکروپلاستیک ها در هوای محیط های آزاد
8. تعیین ارتباط بین محیط در معرض (مسکونی و شغلی) با مقدار و جنس میکروپلاستیکها
9. تعیین ارتباط بین مقدار میکروپلاستیکها در خلط، مایع حاصل از شستشوی برونشی و مایع پلور افراد مبتلا به بیماریهای تنفسی با نوع بیماری تنفسی
10. تعیین ریسک اکولوژیکی میکروپلاستیکها در هوای زاهدان
11. برآرود میزان دریافت روزانه میکروپلاستیک ها توسط شهروندان زاهدان 

وزارت بهداشت، سازمان محیط زیست، سازمان شهرداریها و عموم جامعه

-

میکروپلاستیک (MPs): ذرات پلاستیکی با محدوده اندازه کوچکتر از 5 میلیمتر و بیشتر از 1 میکرومتر که معمولا در همه منابع محیطی وجود دارند تحت عنوان میکروپلاستیک شناخته میشوند.

PM_2.5: ذرات ریزی هستند که اندازه آنها کمتر از ۲.۵ میکرومتر یا میکرون است، و یکی از عوامل اصلی آلودگی هوا هستد. میزان ذرات PM_2.5 در هوا بر حسب میکروگرم در متر مکعب هوا به طور میانگین در 24 ساعت اندازه‌گیری می‌شود.
سورفکتانت ریوی: یک لایه پوششی نازک آبی است که آلوئولهای ریه را میپوشاند.

خلط: خلط ماده لزج و چسبنده‌ای است که از ریه و مجاری تنفسی معمولاً با سرفه خارج می‌شود. در آسیب و بیماریهایی ریوی مانند برونشیت مزمن، پنومونی و سل خلط بیشتر دیده می‌شود.

برونکوسکوپی: برونکوسکوپی آزمایشی برای مشاهده مجاری تنفسی و تشخیص بیماری ریه است.

پلورا: پلورا غشای نازکی است که سطح ریه ها و داخل دیواره قفسه سینه را می پوشاند.

مایع پلور: در داخل این لایه پلورا همیشه مقدار کمی مایع وجود دارد که به روان شدن ریه ها کمک می کند و به آن مایع پلور می گویند.

ارزیابی ریسک اکولوژیکی: فرآیندی است که احتمال وقوع اثرات منفی اکولوژیک در حال و آینده را در اثر رویارویی با یک یا چند منبع تنش‌زا بررسی می‌کند. این ارزیابی به شناسایی ریسک‌ها و برآورد احتمالی و اثرات زیان‌های ناشی از فعالیت‌های انسانی یا طبیعی وارد شده بر اکوسیستم و تنوع زیستی می‌پردازد. این فرآیند جهت بررسی، ساماندهی نظام‌مند داده‌ها، اطلاعات، مفروضات و عدم قطعیت‌ها به منظور درک و پیش‌بینی ارتباط بین منایع تنش‌زا و اثرات اکولوژیک به صورتی که برای تصمیم‌گیری‌های زیست محیطی نیز مفید واقع شود؛ به‌کار می‌رود.

توصیفی- تحلیلی

نمونه های هوای محیط های داخلی و هوای محیط های آزاد، نمونه خلط و نمونه مایع BAL (لاواژ برونکو الوئولار) و مایع پلور بیماران ریوی

منطقه مورد مطالعه شهر زاهدان می باشد. نمونه ها از هوای محیط های داخلی و هوای محیط های آزاد و افراد دارای بیماری ریوی انجام خواهد شد. به دلیل اینکه فعالیت های مختلف انسانی و محیطهای در معرض، در میزان و تنوع میکروپلاستیک تاثیر گذار است، بنابراین محیط های داخلی شامل محیط های مسکونی (آپارتمان ها و خانه های ویلایی) و شغلی (خشکشویی ها و کارخانه تولید پاکت سیمان) انتخاب خواهد شد. از سوی دیگر، برای اینکه نمونه های برداشت شده دارای توزیع نرمالی باشد، مکان های نمونه برداری از هوای آزاد و داخل، شامل مناطق پرترافیک، کم ترافیک، مناطق دارای پوشش گیاهی، و منطقه نزدیک شهرک صنعتی خواهد بود.

تعداد نمونه های برداشت شده از محیط های مسکونی (یک منزل ویلایی و یک منزل آپارتمانی)، با در نظر گرفتن چهار مکان نمونه برداری (مناطق پرترافیک، کم ترافیک، مناطق دارای پوشش گیاهی، و منطقه نزدیک شهرک صنعتی) در مجموع 8 عدد خواهد بود. تعداد نمونه های برداشت شده از محیط های شغلی (یک خشکشویی و یک کارخانه تولید پاکت سیمان) در مجموع 2 عدد خواهد بود. تعداد نمونه های برداشت شده از هوای داخل (محیط های مسکونی + شغلی) در مجموع 10 عدد خواهد بود.

با توجه به اینکه شرایط آب و هوایی و توپوگرافی منطقه در میزان و تنوع میکروپلاستیک تاثیر گذار است، نمونه برداری از هوای آزاد در زمان بادهای 120 روزه و بدون باد انجام خواهد شد. بنابراین با در نظر گرفتن چهار مکان نمونه برداری (مناطق پرترافیک، کم ترافیک، مناطق دارای پوشش گیاهی، و منطقه نزدیک شهرک صنعتی) و شرایط شرایط آب و هوایی (وجود بادهای 120 روزه و بدون باد)، تعداد نمونه های برداشت شده از هوای آزاد در مجموع 8 عدد خواهد بود.

نمونه برداری از ریه انسانها مطابق با دسته بندی بیماریهای ریوی که در جدول 1 ارائه شده است انجام خواهد شد. طبق جدول 1 هفت دسته بندی برای بیماری ریوی وجود دارد و هر دسته بندی شامل حداقل یک و یا چند زیر گروه از بیماری های مختلف هستند. لازم به توضیح است، در طول 6 ماه، نمونه برداری صورت خواهد گرفت. نمونه برداری از بیمارانی که به بیمارستان مراجعه می کنند و فرم رضایت نامه را تکمیل می کنند، انجام خواهد شد. 

نمونه برداری از خلط: در این قسمت طبق جدول 1 که هفت دسته بندی برای بیماری ریوی وجود دارد، حداقل یک زیرگروه (یک بیماری) در هر دسته بندی و یا حداکثر دو زیرگروه در هر دسته بندی پوشش داده خواهد شد و حداقل 2 نمونه (دو بیمار) از هر زیر گروه انتخاب و نمونه برداری خواهد شد. بنابراین تعداد نمونه های خلط در شرایط حداقل (یعنی یک زیر گروه با حداقل 2 نمونه) برابر 14 عدد و در شرایط حداکثر (دو زیر گروه- به جز دسته هفت که یک زیرگروه دارد) 26 نمونه خواهد بود. 

نمونه برداری از مایع BAL (لاواژ برونکو الوئولار): در این قسمت نیز طبق جدول 1 که هفت دسته بندی برای بیماری ریوی وجود دارد، حداقل یک زیرگروه در هر دسته بندی و یا حداکثر دو زیرگروه در هر دسته بندی پوشش داده خواهد شد و حداقل 2 نمونه (دو بیمار) از هر زیر گروه انتخاب و نمونه برداری خواهد شد. بنابراین تعداد نمونه های مایع BAL در شرایط حداقل (یک زیر گروه) برابر 14 عدد و در شرایط حداکثر (دو زیر گروه- به جز دسته هفت که یک زیرگروه دارد) 26 نمونه خواهد بود. 

نمونه برداری از مایع پلور: در این قسمت نیز طبق جدول 1 که هفت دسته بندی برای بیماری ریوی وجود دارد، حداقل یک زیرگروه در هر دسته بندی و یا حداکثر دو زیرگروه در هر دسته بندی پوشش داده خواهد شد و حداقل 2 نمونه از هر زیر گروه انتخاب و نمونه برداری خواهد شد بنابراین تعداد نمونه ها مایع پلور در در شرایط حداقل (یک زیر گروه) برابر 14 عدد و در شرایط حداکثر (دو زیر گروه- به جز دسته هفت که یک زیرگروه دارد) 26 نمونه خواهد بود. 

بنابراین تعداد نمونه های هوای داخل 10 و هوای آزاد 8 عدد و تعداد نمونه های انسانی در شرایط حداقل 42 و در شرایط حداکثر 78 عدد خواهد بود.

روش نمونه برداری از هوا

نمونه برداری از هوای محیط های داخلی با استفاده از روش غیرفعال (به وسیله پلیت های شیشه ای یا استیل) (در مجموع 10 عدد) صورت خواهد گرفت. نمونه برداری با استفاده از پلیت های شیشه ای (موجود در بازار) با قطر 15 سانتیمتر یا پلیت های استیل با قطر 23 سانتیمتر در ارتفاع 5/1-2/1 متری از کف زمین در یک دوره 7 الی 14 روزه انجام خواهد شد. جهت نمونه برداری یک چک لیست شامل مشخصات و شرایط محل نمونه برداری به همراه فرم رضایت نامه تهیه و توسط صاحبان املاک تکمیل خواهد شد و سپس نمونه برداری با مجوز آنها صورت خواهد گرفت.

نمونه برداری از هوای آزاد با استفاده از روش فعال (بوسیله دستگاه نمونه برداری با حجم پایین (low volume)) انجام خواهد شد. در این مرحله، نمونه هایی در قسمت پرترافیک و کم ترافیک شهر، نزدیک کارخانه پاکت سیمان (به عنوان منطقه صنعتی) و یک پارک شهری یا منطقه با پوشش گیاهی بالا (به عنوان منطقه با پوشش گیاهی و درخت) انتخاب خواهد شد و سپس نمونه برداری با سرعت جریان L/min 5 به مدت زمان 24 ساعت و در زمان جریان بادهای 120 روزه و بدون جریان باد (در مجموع 8 نمونه) برداشته خواهد شد.

نمونه برداری سیستم تنفسی: نمونه برداری از کسانی انجام خواهد شد که زمینه بیماری یا عفونت ریوی داشته و به بیمارستان مراجعه کرده و با رضایت آگاهانه و تکمیل فرم یا چک لیست مربوطه در این طرح همکاری داشته باشند.

نمونه برداری از خلط

نمونه ها از خلط صبحگاهی انجام خواهد شد. با سرفه های عمیق و شستشوی گلو، خلط افراد در یک ظرف استریل دهان گشاد جمع آوری خواهد شد. بسته به شرایط هر فردی حجم نمونه های خلط متفاوت می باشد. بنابراین مقادیر مشخصی برای آن وجود ندارد. اما با توجه به مطالعه حاضر حداقل 10 میلی لیتر نمونه خلط جهت بررسی درست میکروپلاستیک ها لازم خواهد بود. محلول اتانول 75 درصد چهار برابر حجم نمونه به بطری اضافه خواهد شد. همه نمونه ها کد گذاری شده و کاملاً ناشناس خواهد بود. جهت افتراق نمونه خلط از ترشحات دهانی معیار زیر رعایت خواهد شد. باید تعداد سلول اپیتلیال کمتر از ۱۵ و ماکروفاژ الوئولار بیشتر ۲۵ در هر HPF باشد. بعد از نمونه برداری بیولوژیکی انجام شده، تمام نمونه ها طبق 4 اصل الف) هضم کردن ب) جداسازی بر اساس دانسیته  ج) فیلتراسیون د) آنالیز بصری شناسایی و آنالیز خواهد شد.

نمونه برداری از مایع BAL (لاواژ برونکو الوئولار)

آزمایش برونکوسکوپی تشخیصی روشی کم تهاجمی جهت تشخیص مشکلات ریه و مجاری هواست. پزشک با استفاده از ابزاری به نام برونکوسکوپ و فرستادن آن از طریق بینی یا دهان به ریه ها معاینه را انجام می دهد. از برونکوسکوپ برای نمونه برداری از بافت یا ترشحات شسته شده، بررسی اختلالات ساختمانی یا تغییرات بافتی، خارج کردن اجسام خارجی و اعمال جراجی کوچک استفاده می شود. با استفاده از برونکوسکوپ، پزشک می ‎تواند تمام ساختارهای تشکیل دهنده دستگاه تنفسی از جمله حنجره، نای و راه های هوایی کوچکتر ریه ها از جمله برونش و برونشیول را مشاهده کند. پزشک همچنین ممکن است از روشی به نام شستشوی ترشحات استفاده کند. در ابن روش حدود 180 سی سی محلول ایزوتونیک  به درون برونشهای ساب سگمنتال پاشیده شده و سپس حدود 100 سی سی ساکشن می شود که این مایع حاوی ترشحات ریوی خواهد بود که  حدود 10 الی 15 میلی لیتر از محلول حاصل ازBAL  برداشت خواهد شد. نمونه ها از بطری مخصوص برونکوسکوپی به لوله های شیشه ای مخصوص استریل انتقال و سپس محلول اتانول 75 درصد چهار برابر حجم نمونه به آن اضافه خواهد شد. نمونه ها در شرایط خاص (دمای زیر 4 درجه سانتیگراد و در کول باکس) سریعا به آزمایشگاه منتقل خواهد شد. بعد از نمونه برداری بیولوژیکی انجام شده، تمام نمونه ها طبق 4 اصل الف) هضم کردن ب) جداسازی بر اساس دانسیته  ج) فیلتراسیون د( آنالیز بصری شناسایی و آنالیز خواهد شد. (در شکل 1 شماتیک اجزای تشکیل دهنده مایع لاواژ برونکوآلوئولار ارائه شده است)

نمونه برداری از مایع پلور

پلورا غشای دولایه نازکی است که سطح ریه ها و داخل دیواره قفسه سینه را می پوشاند. در داخل این لایه همیشه مقدار کمی مایع وجود دارد که به روان شدن ریه ها کمک می کند. زیرا در حین تنفس ریه ها انتشار می یابند. برخی شرایط خاص پزشکی  و بیماری ها می تواند باعث پلورال افیوژن شود. تجمع بیش از حد مایع در شرایط بیماری قابلیت کشیدن (Tap) و انالیز دارد. سوزن در فضای جنب قرار میگیرد و مایع با یک سرنگ از یک شیر سه راهی کشیده می شود. حدود 5 الی 10 میلی لیتر از مایع پلور کشیده خواهد شد. نمونه ها در لوله های شیشه ای مخصوص استریل ذخیره و سپس محلول اتانول 70 تا 75 درصد چهار برابر حجم نمونه به آن اضافه خواهد شد. نمونه ها در شرایط خاص (دمای زیر 4 درجه سانتیگراد و در کول باکس) سریعا به آزمایشگاه منتقل خواهد شد. بعد از نمونه برداری بیولوژیکی انجام شده، تمام نمونه ها طبق جهار اصل الف) هضم کردن ب) جداسازی بر اساس دانسیته ج) فیلتراسیون  د) آنالیز بصری شناسایی و آنالیز خواهد شد.

جمع آوری نمونه های هوا به شرح ذیل خواهد بود:

ابتدا نقاط نمونه برداری از هوای محیط های داخل و محیط های آزاد انتخاب خواهد شد. در نمونه برداری از هوای محیط های داخل، ابتدا یک چک لیست که شامل مشخصات و شرایط محل نمونه برداری است به همراه فرم رضایت نامه آگاهانه، توسط صاحبان املاک تکمیل خواهد شد و سپس نمونه برداری با مجوز آنها صورت خواهد گرفت. در نمونه برداری از هوای محیط های داخل، از روش غیرفعال (به وسیله پلیت های شیشه ای یا استیل) استفاده خواهد شد. پلیت ها به قطر 15 یا 23 سانتیمتر بوده و در یک ارتفاع 1/5-1/2 متری از سطح زمین (ارتفاع تقریبی سیستم تنفسی انسانها) قرار داده خواهند شد. بازه زمانی نمونه برداری 7 الی 14 روز خواهد بود.

نمونه برداری از هوای آزاد با استفاده از روش فعال (بوسیله دستگاه نمونه برداری با حجم کم (low volume)) انجام خواهد شد. نمونه برداری با سرعت جریان L/min 5 به مدت زمان 24 ساعت و در زمان جریان بادهای 120 روزه و بدون جریان باد برداشته خواهد شد.

جمع آوری نمونه ها از سیستم تنفسی به شرح زیر خواهد بود:

ابتدا نمونه برداری از کسانی انجام خواهد شد که زمینه بیماری یا عفونت ریوی داشته و به بیمارستان مراجعه کرده و با رضایت آگاهانه و تکمیل فرم یا چک لیست مربوطه در این طرح همکاری داشته باشند.

جمع آوری نمونه های خلط: نمونه ها از خلط صبحگاهی انجام خواهد شد. با سرفه های عمیق و شستشوی گلو، خلط افراد در یک ظرف استریل دهان گشاد جمع آوری خواهد شد. محلول اتانول 75 درصد چهار برابر حجم نمونه به بطری اضافه خواهد شد. همه نمونه ها کد گذاری شده و کاملاً ناشناس خواهد بود. بعد از نمونه برداری، تمام نمونه ها طبق 4 اصل الف) هضم کردن ب) جداسازی بر اساس دانسیته  ج) فیلتراسیون د) آنالیز بصری شناسایی و آنالیز خواهد شد.

نمونه برداری از مایع BAL (لاواژ برونکو الوئولار): با استفاده از پاشیدن محلول 9% سالین بر روی سطح مجاری هوایی بیمار، نمونه برداشت خواهد شد. نمونه ها از بطری مخصوص برونکوسکوپی به لوله های شیشه ای مخصوص استریل انتقال و سپس محلول اتانول 75 درصد چهار برابر حجم نمونه به آن اضافه خواهد شد. سپس نمونه ها طبق 4 اصل الف) هضم کردن ب) جداسازی بر اساس دانسیته  ج) فیلتراسیون د) آنالیز بصری شناسایی و آنالیز خواهد شد.

نمونه برداری از مایع پلور: سوزن در فضای جنب قرار میگیرد و مایع با یک سرنگ از یک شیر سه راهی کشیده می شود.  نمونه ها در لوله های شیشه ای مخصوص استریل ذخیره و سپس محلول اتانول 70 تا 75 درصد چهار برابر حجم نمونه به آن اضافه خواهد شد. سپس نمونه ها طبق 4 اصل الف) هضم کردن ب) جداسازی بر اساس دانسیته  ج) فیلتراسیون د) آنالیز بصری شناسایی و آنالیز خواهد شد.

شناسایی و تعیین میکروپلاستیک ها در نمونه ها طی چهار مرحله انجام خواهد شد که شامل 1- هضم کردن 2- استخراج و جداسازی بر اساس دانسیته (با استفاده از  ZnCl₂) 3- فیلتراسیون 4- مرتب سازی بصری (با استفاده از میکروسکوپ) می باشد.

استخراج و جداسازی بر اساس دانسیته: از محلول نمکی غلیظZnCl₂  (با دانسیته g/cm3 1/6) برای جداسازی کامل ذرات میکروپلاستیک و جداسازی ناخالصی ها مثل ذرات ریز ماسه استفاده خواهد شد. 

هضم کردن : نمونه­ ها ممکن است حاوی مواد بیولوژیکی (مواد آلی) باشند و این مواد احتمال دارد به ذرات میکروپلاستیک­ها بچسبند و باعث ایجاد خطا در تشخیص نوری میکروپلاستیک­ها شوند. بنابراین، جهت کاهش خطای ناشی از مواد بیولوژیکی (کاهش مواد آلی بدون تأثیر بر ساختار پلیمرها یا میکروپلاستیک­ها)، عملیات هضم توسط اسید نیتریک 68% و H₂O₂ انجام می­شود. جهت خنثی سازی اسید و ادامه آنالیز از محلول سدیم هیدروکسید (NaOH) استفاده خواهد شد.

فیلتراسیون و مرتب سازی بصری : نمونه ­ها بوسیله فیلتر غشای سلولزی فیلتر شده و در نهایت میکروپلاستیک­های روی فیلتر زیر میکروسکوپ شمارش خواهد شد.

جهت شناسایی نوع پلیمر سازنده انواع پلاستیک­ها، از روش FTIR و microraman استفاده می شود و تعیین مورفولوژی سطح ذرات شناسایی شده، توسط SEM انجام خواهد شد.

در این تحقیق، نمونه برداری از هوای داخل (به تعداد 10 نمونه) و هوای آزاد (به تعداد 8 نمونه)، انجام خواهد شد. سپس نمونه­ ها به آزمایشگاه منتقل می­گردد. شناسایی میکروپلاستیک­ها طی چهار مرحله اصلی الف) هضم کردن، ب) جداسازی بر اساس دانسیته ج) فیلتراسیون د) مرتب­ سازی بصری مورد بررسی و آنالیز قرار خواهند گرفت. سپس نوع و ماهیت میکروپلاستیک­ها با استفاده از روش FT-IR و microraman شناسایی خواهد شد. تعیین مورفولوژی سطح میکروپلاستیک­ها توسط SEM صورت خواهد گرفت. 

در گام بعد نمونه برداری از خلط، مایع BAL و مایع پلور انجام خواهد شد. تعداد کل نمونه ها در این مرحله در شرایط حداقل 42 و در شرایط حداکثر 78 عدد خواهد بود. بعد از نمونه برداری بیولوژیکی انجام شده، تمام نمونه ها طبق جهاراصل الف) هضم کردن ب) جداسازی بر اساس دانسیته ج) فیلتراسیون د) آنالیز بصری شناسایی و آنالیز خواهد شد.

نمونه­ های محیطی و انسانی (سیستم تنفسی) ممکن است حاوی مواد بیولوژیکی (مواد آلی) باشند و این مواد احتمال دارد به ذرات میکروپلاستیک­ها بچسبند و باعث ایجاد خطا در تشخیص نوری میکروپلاستیک­ها شوند. جهت کاهش خطای ناشی از مواد بیولوژیکی (کاهش مواد آلی بدون تأثیر بر ساختار پلیمرها یا میکروپلاستیک­ها)، عملیات هضم توسط اسید نیتریک 68% و H₂O₂ انجام می­شود. جهت خنثی سازی اسید و ادامه آنالیز از محلول سدیم هیدروکسید (NaOH) استفاده خواهد شد. محلول نمکی غلیظZnCl₂  (با دانسیته g/cm3 1/6) برای استخراج کامل ذرات میکروپلاستیک و جداسازی از سایر ناخالصی ها مثل ذرات ریز ماسه استفاده خواهد شد. سپس، نمونه ­ها (مایع رویی محلول ZnCl2) بوسیله فیلتر غشای سلولزی فیلتر شده و در نهایت میکروپلاستیک­های روی فیلتر، زیر میکروسکوپ شمارش خواهد شد. جهت شناسایی نوع پلیمر سازنده انواع پلاستیک­ها، از روش FTIR و micro-raman استفاده می شود و تعیین مورفولوژی سطح ذرات شناسایی شده، توسط SEM انجام خواهد شد.

شاخص بار آلودگی (PLI)، شاخص خطر پلیمری (PHI) شاخص خطر زیست محیطی (ERI) میکروپلاستیک ها در هوا

برای آنالیز PLI در هر ایستگاه، فرمول ها به شرح زیر خواهد بود:

i نشان‌دهنده یک ایستگاه است، n تعداد ایستگاه‌ها در منطقه، Ci فراوانی میکروپلاستیک ها (MPs) در ایستگاه i، و Co کمترین غلظت میکروپلاستیک های شناسایی‌شده در نمونه است که به عنوان مقدار پس‌زمینه در نظر گرفته شد که مقدار (9/0 عدد در هر متر مکعب هوا) است. زمانی که PLI > 1  باشد مناطق آلوده در نظر گرفته می شود.

PLIi شاخص بار آلودگی در ایستگاه i و PLI_N ریشه nاُمین شاخص بار آلودگی میکروپلاستیک ها برای مناطق نمونه برداری است.

ارزیابی PHI با استفاده از فراوانی میکروپلاستیک ها و امتیاز خطر پلیمر انجام شد. ارزیابی ها با استفاده از فرمول زیر انجام خواهد شد:

j نوع پلیمر است. m تعداد انواع پلیمرهای شناسایی شده را نشان می دهد. Pji تعداد ذرات را برای هر نوع پلیمر شناسایی شده در ایستگاه i نشان می دهد و Sj امتیاز خطر را برای هر پلیمر نشان می دهد

PHI_i شاخص خطر تجمعی پلیمری است که توسط میکروپلاستیک هادر ایستگاه i ایجاد می شود. PHI_N ریشه nاُمین خطر پلیمری برای مناطق نمونه برداری است

ارزیابی ریسک اکولوژیکی (ERI) با استفاده از فرمول های زیر محاسبه خواهد شد:

ERIi شاخص خطر زیست محیطی یا اکولوژیکی در ایستگاه i است، ERI_N ریشه nاُمین خطر اکولوژیکی برای مناطق نمونه برداری است. اصطلاحات و مقیاس خطر مورد استفاده برای توصیف معیارهای سطح خطر برای آلودگی میکروپلاستیک در جدول 2 ارائه شده است.

برآرود میزان دریافت روزانه میکروپلاستیک ها توسط شهروندان زاهدان

در این مطالعه جهت برآورد میزان دریافت میکروپلاستیکها از طریق استنشاق بر اساس دستورالعمل سازمان جهانی بهداشت از فرمول زیر استفاده خواهد شد.

جمعیت بر اساس سن به پنج طبقه تقسیم خواهد شد: نوزاد (1 سال ≤)، کودک نوپا (1 تا 6 سال)، کودکان (12-6 سال)، نوجوان (12 تا 18 سال)، و بزرگسال. (≥18 سال) و IR (m3/day) برای هر گروه به ترتیب 5.4، 9، 12، 15.7 و 15.7 در نظر گرفته خواهد شد.

• تضمین و کنترل کیفیت

جهت بررسی دقت و صحت آزمایشها ابتدا دقت و صحت دستگاهها (شامل دستگاه نمونه بردار ' volume'low، میکروسکوپ و...) بررسی خواهد شد که به این منظور از کالیبره بودن دستگاه اطمینان حاصل خواهد شد. برای اطمینان از کالیبره بودن دستگاه برگه مربوط به دورهی کالیبراسیون دستگاه چک خواهد شد. به منظور بررسی دقت و صحت مشاهده گر از تعداد دو و یا سه مشاهده گر برای شمارش فلیترهایی که به صورت تصادفی انتخاب شده اند استفاده خواهد شد.

برای جلوگیری از خطا و آلودگی نمونه ها در تمامی فرآیند مطالعه، تجهیزات مورد استفاده در آزمایشگاه از جنس فولاد ضد زنگ و شیشه خواهد بود. تجهیزات مرتب شستشو و استریل شده و در نهایت با فویل آلومینیومی پوشیده خواهد شد. تا حد امکان سعی خواهد شد که تمام فرآیند تجزیه و تحلیل، از جمله آماده سازی، هضم و فیلتراسیون، در داخل هود یا محیط با تردد بسیار کم انجام گردد. همچنین صفحه فیلتر روی دستگاه نمونه گیر هوا با استفاده از الکل و یک پارچه نخی خشک بین هر مجموعه نمونه برداری تمیز خواهد شد. فیلترهای فایبر گلاس به دقت با فویل آلومینیومی پیچیده شده و در دمای 450 درجه سانتیگراد به مدت 4 ساعت قبل از استفاده سوزانده خواهند شد. در نمونه برداری از هوای محیط داخل مسکونی سعی خواهد شد پنجره ها بسته باشند. وجود جریان کولر و تهویه (مدت زمان روشن بودن، سرعت جریان) و مواد مشابه دیگر در منازل ثبت خواهد شد. تعداد افراد ساکن و زمان نظافت و نوع وسیله نظافت ثبت خواهد شد.

برای کنترل کیفی داخل آزمایشگاه در حین آنالیز، چند نمونه آب مقطر در ظروف روباز به مدت 5 روز (5 روز کاری در طول یک هفته) در محدوده­ی انجام انجام آزمایش قرار داده خواهد شد. این نمونه های شاهد (بدون میکروپلاستیک)، برای ارزیابی آلودگی نمونه ها از هوا در طول فرایند استفاده خواهد شد. همچنین تعدادی از فیلتر نیترات سلولز در یک پلیت شیشه ای تمیز قرار داده خواهد شد و در داخل هود و محدوده ی آزمایش و جایی که نمونه ها ذخیره و نگهداری می شوند، به عنوان کنترل خالص یا زمینه استفاده خواهد شد.

همزمان و همراه با نمونه برداری از خلط، مایع BAL (لاواژ برونکو الوئولار)  و مایع پلور، برای هر کدام یک نمونه شاهد، (یک نمونه حاوی 30 میلی لیتر اتانول (70%) بدون خلط و بدون مایع BAL و بدون مایع پلور) به عنوان کنترل، پردازش و آنالیز نمونه ها مورد بررسی قرار خواهد گرفت. هدف از این نمونه شاهد، نظارت بر وقوع آلودگی احتمالی در طول فرایند روش انجام آنالیز و شناسایی میکروپلاستیک ها می باشد.

تجزیه و تحلیل آماری با استفاده از نرم افزار SPSS انجام خواهد شد. با استفاده از روش آمار توصیفی، میانگین میکروپلاستیک ها، بیشترین و کمترین تعداد آنها در هر نمونه­ تعیین خواهد شد.

نرمال بودن داده ها با استفاده از آزمون Kolmogorov–Smirnov test بررسی خواهد شد. در صورت نرمال بودن داده ها از آزمون های پارامتریک برای تجزیه تحلیل داده ها استفاده خواهد شد و در صورت نرمال نبودن داده ها از آزمون های ناپارامتریک معادل آن استفاده می گردد.

مقایسه مقادیر میکروپلاستیک ها در مکان های مختلف (مسکونی، خشکشویی و کارخانه) و همچنین مقایسه میزان میکروپلاستیک در مناطق مختلف نمونه برداری، با استفاده از test One-Way ANOVA (در صورت نرمال بودن داده ها) و یا kruskal wallis test (در صورت نرمال نبودن داده ها) انجام خواهد شد.

مقایسه تفاوت میانگین میکروپلاستیک ها در نمونه های خلط، مایع برونشی و مایع پلور با استفاده از test One-Way ANOVA (در صورت نرمال بودن داده ها) و یا kruskal wallis test (در صورت نرمال نبودن داده ها) انجام خواهد شد.

برای بررسی تفاوت میانگین میکروپلاستیک ها در زمان بادهای 120 روزه و بدون جریان باد از آزمون t مستقل (در صورت نرمال بودن داده ها) و یا از test Mann-Whitney U (در صورت نرمال نبودن داده ها) استفاده خواهد شد.

مقایسه تفاوت میانگین میکروپلاستیک ها بین دسته های مختلف بیماری (7 دسته) با test One-Way ANOVA (در صورت نرمال بودن داده ها) و یا kruskal wallis test (در صورت نرمال نبودن داده ها) انجام خواهد شد و مقایسه تفاوت میانگین میکروپلاستیک های موجود در نمونه های خلط، مایع برونشی و مایع پلور در هر دسته از بیماری، با استفاده از آزمون Friedman  صورت خواهد گرفت.

برای بررسی ارتباط بین پوشش کف، تعداد دفعات تمیز کاری، تعداد ساکنان و مساحت محیط مسکونی با مقدار میکروپلاستیکها از آزمون correlation استفاده خواهد شد.

بر اساس دفترچه راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش‌های دارای آزمودنی انسانی در جمهوری اسلامی ایران کدهای اخلاق شماره های 1-30 طبق فهرست ذیل باید رعایت شود:

1. هدف اصلی هر پژوهش‌باید ارتقای سلامت انسان‌ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.
2. در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می‌گیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزمایی‌های بالینی  بر روی بیماران یا داوطلب‌های سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.
3. پژوهش بر انسان فقط در صورتی توجیه‌پذیر است که منافع بالقوه‌ی آن برای هر فرد آزمودنی بیش‌تر از خطرهای  آن باشد. در پژوهش‌های دارای ماهیت غیر درمانی، سطح آسیبی که آزمودنی در معرض آن قرار می‌گیرد نباید بیش‌تر از آن‌چه باشد که مردم عادی در زندگی روزمره‌ی خود با آن مواجه می‌شوند. حصول اطمینان از این امر برعهده‌ی طراحان، مجریان و همکاران پژوهش و تمامی شوراهای بررسی یا پایش‌کننده‌ی پژوهش از جمله کمیته‌ی اخلاق در پژوهش‌ است.
4. مواردی از قبیل سرعت، سهولت کار، راحتی پژوهشگر، هزینه‌ی پایین‌تر و/ یا صرفاً عملی بودن آن به هیچ وجه نباید موجب قرار دادن آزمودنی در معرض خطر یا زیان افزوده یا تحمیل هر گونه محدودیت اختیار اضافی به وی شود.
5. قبل از آغاز هر پژوهش پزشکی ، باید اقدامات  اولیه جهت به حداقل رساندن زیان احتمالی وارده به آزمودنی‌ها و تامین سلامت آن‌ها انجام گیرد.
6. در کارآزمایی های بالینی دوسوکور  که آزمودنی از ماهیت دارویی یا مداخله‌ای که برای وی تجویز شده بی‌اطلاع است، پژوهشگر باید تدابیر لازم جهت کمک‌رسانی به آزمودنی در صورت لزوم و در شرایط اضطراری را تدارک ببیند.
7. اگر در حین اجرای پژوهش مشخص شود که خطرات شرکت در این پژوهش برای آزمودنی‌ها بیش از فواید بالقوه‌ی آن است، باید آن پژوهش بلافاصله متوقف شود.
8. طراحی و اجرای پژوهش‌هایی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می‌گیرند، باید منطبق با اصول علمی پذیرفته شده بر اساس دانش روز و مبتنی بر مرور کامل منابع علمی موجود و پژوهش‌های قبلی آزمایشگاهی، و  در صورت لزوم،  حیوانی مناسب باشد. مطالعات حیوانی باید با رعایت کامل اصول اخلاقی کار با حیوانات آزمایشگاهی انجام شوند.
9. در پژوهش‌های پزشکی که ممکن است به محیط زیست آسیب برسانند، باید احتیاط‌های لازم در جهت حفظ و نگهداری و عدم آسیب رسانی به محیط ریست انجام گیرد.
10. هر پژوهشی باید بر اساس و منطبق بر یک طرح‌نامه (پروپوزال) به انجام برسد. در کارآزمایی‌های بالینی باید علاوه بر طرح نامه، دستورالعمل (پروتکل) نیز تهیه و ارائه شود. طرح‌نامه و دستورالعمل باید شامل تمامی اجزای ضروری باشد. از جمله بخش ملاحظات اخلاقی، اطلاعات مربوط به بودجه، حمایت کننده‌ها، وابستگی‌های سازمانی، موارد تعارض منافع بالقوه‌ی دیگر، مشوق‌های شرکت کنندگان، پیش بینی درمان و یا جبران خسارت افراد آسیب دیده در پژوهش .در مواردی که لازم است رضایت‌نامه‌ی آگاهانه به‌صورت کتبی اخذ شود، فرم رضایت‌نامه باید تدوین و به طرح‌نامه پیوست شده باشد. پیش از تصویب یا تأیید طرح‌نامه از سوی کمیته‌ی مستقل اخلاق در پژوهش، نباید اجرای پژوهش شروع شود.
11. کمیته‌ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرح‌نامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرح‌‌ها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته‌ی اخلاق درخواست می‌شود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.    
12. انتخاب آزمودنی‌های بالقوه از میان جمعیت بیماران یا هر گروه جمعیتی دیگر، باید منصفانه باشد، به‌نحوی که توزیع بارها (خطرات یا هزینه‌ها) و منافع شرکت در پژوهش، در آن جمعیت و کل جامعه، تبعیض‌آمیز نباشد.
13. کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می‌شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه‌ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف‌نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته‌ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.
14. اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامه‌ی شرکت در پژوهش تاثیر گذار باشد، باید موضوع به اطلاع کمیته‌ی اخلاق رسانده شود و در صورت موافقت کمیته با ادامه‌ی پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ گردد.
15.  پژوهشگر باید از آگاهانه بودن رضایت اخذشده اطمینان حاصل کند. برای این منظور، در تمامی پژوهش‌های پزشکی، اعم از درمانی و غیردرمانی، پژوهشگر موظف است فرد در نظر گرفته شده به‌عنوان آزمودنی را از تمامی اطلاعاتی که می‌توانند در تصمیم‌گیری او مؤثر باشند، به‌نحو مناسبی آگاه سازد. این اطلاعات مشتملند بر: عنوان و اهداف پژوهش، طول مدت پژوهش، روشی که قرار است به‌کار گرفته شود (شامل احتمال تخصیص تصادفی به گروه‌مورد یا شاهد)، منابع تأمین بودجه، هر گونه تعارض منافع احتمالی، وابستگی  سازمانی پژوهشگر، و فواید و زیان‌هایی که انتظار می‌رود مطالعه در بر داشته باشد. هم‌چنین، هر آزمودنی باید بداند که می‌تواند هر لحظه که بخواهد از مطالعه خارج شود و باید درباره‌ی خطرات و زیان‌های بالقوه‌ی ناشی از ترک زودرس پژوهش آگاه و پشتیبانی شود. پژوهشگر هم‌چنین باید به تمامی سؤالات و دغدغه‌های این افراد، با حوصله و دقت پاسخ بدهد. این موارد باید در رضایت‌نامه‌ی آگاهانه منعکس شود.
16. پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی می‌شود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. هم‌چنین، در پژوهش‌هایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوه‌ی جذب آزمودنی، باید توسط کمیته‌ی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.
17. پژوهشگر ارشد مسؤول مستقیم ارائه‌ی اطلاعات کافی و به زبان قابل فهم برای آزمودنی ، اطمینان از درک اطلاعات ارائه شده، و اخذ رضایت آگاهانه است. در مواردی که بنا به‌دلیلی، نظیر زیاد بودن تعداد آزمودنی‌ها، این اطلاع‌رسانی از طریق شخص دیگری انجام می‌گیرد، این پژوهشگر ارشد است که مسؤول انتخاب فردی آگاه و مناسب برای این کار و حصول اطمینان از تأمین شرایط مذکور در این بند است.
18. در پژوهش‌هایی که از مواد بدنی (شامل بافت‌ها و مایعات بدن انسان)  یا داده‌هایی استفاده می‌شود که هویت صاحبان آن‌ها معلوم یا قابل کشف و ردیابی است، باید برای جمع‌آوری، تحلیل، ذخیره‎سازی و /یا استفاده‌ی مجدد از آن‌ها رضایت آگاهانه گرفته شود. در مواردی که اخذ رضایت غیرممکن باشد یا اعتبار پژوهش را خدشه‌دار کند، می‌توان در صورت بررسی مورد و تصویب کمیته‌ی اخلاق ، از داده‌ها یا مواد بدنی ذخیره شده، بدون اخذ رضایت آگاهانه استفاده کرد.
19. عدم قبول شرکت در پژوهش، یا ادامه ندادن به همکاری، نباید هیچ‌گونه تأثیری بر خدمات درمانی که در همان مؤسسه – نظیر بیمارستان – به فرد ارائه می‌شود، داشته باشد. این موضوع باید در فرایند اخذ رضایت آگاهانه، به آزمودنی اطلاع داده شود.
20. در مواردی که آگاه کردن آزمودنی درباره‌ی جنبه‌ای از پژوهش باعث کاهش اعتبار پژوهش می شود، ضرورت اطلاع‌رسانی ناکامل از طرف پژوهشگر باید توسط کمیته‌ی اخلاق تأیید شود. بعد از رفع عامل این محدودیت، باید اطلاع‌رسانی کامل به آزمودنی انجام گیرد.
21. برخی از افراد یا گروه‌هایی از مردم، نظیر ناتوانان ذهنی، کودکان، جنین و نوزاد، بیماران اورژانسی، یا زندانیان‌که ممکن است به‌عنوان آزمودنی در پژوهش شرکت کنند، نمی‌توانند برای دادن رضایت، آگاهی یا آزادی لازم را داشته باشند. این افراد یا گروه‌ها آسیب‌پذیر دانسته می‌شوند و باید مورد حفاظت ویژه قرار گیرند.
22.  از گروه‌های آسیب‌پذیر هیچ‌گاه نباید (به دلایلی چون سهولت دسترسی ) به عناون آزمودنی ترجیحی استفاده شود. پژوهش پزشکی با استفاده از گروه‌ها یا جوامع آسیب‌پذیر تنها در صورتی موجه است که با هدف پاسخگویی به نیازهای سلامت و اولویت‌های همان گروه یا جامعه طراحی و اجرا شود و احتمال معقولی وجود داشته باشد که همان گروه یا جامعه از نتایج آن پژوهش سود خواهد برد.
23. در پژوهش بر روی گروه‌های آسیب‌پذیر، وظیفه‌ی اخذ رضایت آگاهانه مرتفع نمی‌شود. در مورد افرادی که سرپرست قانونی دارند، پژوهشگر موظف است که علاوه بر اخذ رضایت آگاهانه از سرپرست قانونی، متناسب با ظرفیت خود فرد، از وی رضایت آگاهانه اخذ کند. در هر حال، باید به امتناع این افراد از شرکت در پژوهش احترام گذاشته شود.
24. اگر در حین اجرای پژوهش، آزمودنی دارای ظرفیت، ظرفیت خود را از دست بدهد یا آزمودنی فاقد ظرفیت، واجد ظرفیت شود، باید با توجه به تغییر حاصله، رضایت آگاهانه برای ادامه‌ی پژوهش از سرپرست قانونی یا خود فرد اخذ شود. 
25. پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی‌ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. هم‌چنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی‌ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده‌ها یا اطلاعات به‌دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.
26. هر نوع آسیب یا خسارت ناشی از شرکت در پژوهش باید بر طبق قوانین مصوب جبران خسارت شود. این امر باید در هنگام طراحی پژوهش لحاظ شده باشد. نحوه‌ی تحقق این امر ترجیحاً به‌صورت پوشش بیمه‌ای نامشروط باشد.
27. در پایان پژوهش، هر فردی که به‌عنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که درباره‌ی نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روش‌هایی که سودمندی‌شان در آن مطالعه نشان داده شده است، بهره‌مند شود.
28. پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش‌های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته‌هایی که از نظر حمایت کننده‌ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.
29. نحوه‌ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنی‌ها و مؤسسه‌ی حمایت کننده‌ی  پژوهش باشد.
30. گزارش‌ها و مقالات حاصل از پژوهش‌هایی که مفاد این راهنما را نقض کرده‌اند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.

- کمبود اعتبار جهت تامین هزینه‌های طرح

- عدم امکان نمونه برداری همزمان از هوای محیط های داخل

- عدم امکان نمونه برداری همزمان از هوای محیط های ازاد

- عدم امکان نمونه برداری همزمان هز هوای محیط های داخل و ازاد

- عدم همکاری برخی بیماران یا پزشک متخصص جهت نمونه برداری و شرکت در طرح تحقیقاتی

- عدم همکاری برخی ساکنین برای نمونه برداری از هوای محیط داخلی (مسکونی)

عدم همکاری برخی مالکین خشکشویی و همچنین کارخانه جهت انجام نمونه برداری

میکروپلاستیک، هوا، ریه بیماران تنفسی، ارزیابی ریسک اکولوژیکی، زاهدان

1.          Oberoi G, Garg A. Single-Use Plastics: A Roadmap for Sustainability? Supremo Amic. 2021;24:585.

2.          Jambeck JR, Geyer R, Wilcox C, Siegler TR, Perryman M, Andrady A, et al. Plastic waste inputs from land into the ocean. Science (80- ) [Internet]. 2015;347(6223):768–71. Available from: https://science.sciencemag.org/CONTENT/347/6223/768.abstract

3.          Baensch-Baltruschat B, Kocher B, Kochleus C, Stock F, Reifferscheid G. Tyre and road wear particles-a calculation of generation, transport and release to water and soil with special regard to German roads. Sci Total Environ. 2021;752:141939.

4.          Ghayebzadeh M, Aslani H, Taghipour H, Mousavi S. Contamination of the Caspian Sea Southern coast sediments with microplastics: A marine environmental problem. Mar Pollut Bull. 2020;160.

5.          Prata JC. Airborne microplastics: consequences to human health? Environ Pollut. 2018;234:115–26.

6.          Kabir AHME, Sekine M, Imai T, Yamamoto K, Kanno A, Higuchi T. Microplastics in the sediments of small-scale Japanese rivers: Abundance and distribution, characterization, sources-to-sink, and ecological risks. Sci Total Environ. 2022;812:152590.

7.          Thompson RC, Olsen Y, Mitchell RP, Davis A, Rowland SJ, John AWG, et al. Lost at sea: where is all the plastic? Science(Washington). 2004;304(5672):838.

8.          Boots B, Russell CW, Green DS. Effects of microplastics in soil ecosystems: above and below ground. Environ Sci Technol. 2019;53(19):11496–506.

9.          Green DS, Boots B, O’Connor NE, Thompson R. Microplastics affect the ecological functioning of an important biogenic habitat. Environ Sci Technol. 2017;51(1):68–77.

10.        Guo J-J, Huang X-P, Xiang L, Wang Y-Z, Li Y-W, Li H, et al. Source, migration and toxicology of microplastics in soil. Environ Int. 2020;137:105263.

11.        Li J, Lusher A, Rotchell JM, Company SD, Turra A, Bråte ILN, et al. Using mussel as a global bioindicator of coastal microplastic pollution. Environ Pollut [Internet]. 2019;244:522–33. Available from: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0269749118326873?via%3Dihub

12.        Barboza LGA, Cózar A, Gimenez BCG, Barros TL, Kershaw PJ, Guilhermino L. Macroplastics pollution in the marine environment. In: World seas: An environmental evaluation. Elsevier; 2019. p. 305–28.

13.        Yang D, Shi H, Li L, Li J, Jabeen K, Kolandhasamy P. Microplastic pollution in table salts from China. Environ Sci Technol. 2015;49(22):13622–7.

14.        Smith M, Love DC, Rochman CM, Neff RA. Microplastics in seafood and the implications for human health. Curr Environ Heal reports. 2018;5(3):375–86.

15.        Marsden P, Koelmans AA, Bourdon-Lacombe J, Gouin T, D’Anglada L, Cunliffe D, et al. Microplastics in drinking water. World Health Organization; 2019.

16.        Oßmann BE, Sarau G, Holtmannspötter H, Pischetsrieder M, Christiansen SH, Dicke W. Small-sized microplastics and pigmented particles in bottled mineral water. Water Res. 2018;141:307–16.

17.        Dris R, Gasperi J, Mirande C, Mandin C, Guerrouache M, Langlois V, et al. A first overview of textile fibers, including microplastics, in indoor and outdoor environments. Environ Pollut [Internet]. 2017;221:453–8. Available from: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0269749116312325

18.        Amato-Lourenço LF, Carvalho-Oliveira R, Júnior GR, dos Santos Galvão L, Ando RA, Mauad T. Presence of airborne microplastics in human lung tissue. J Hazard Mater. 2021;416:126124.

19.        Çobanoğlu H, Belivermiş M, Sıkdokur E, Kılıç Ö, Çayır A. Genotoxic and cytotoxic effects of polyethylene microplastics on human peripheral blood lymphocytes. Chemosphere. 2021;272:129805.

20.        Leslie HA, Van Velzen MJ, Brandsma SH, Vethaak AD, Garcia-Vallejo JJ, Lamoree MH. Discovery and quantification of plastic particle pollution in human blood. Environ Int. 2022;163:107199.

21.        Hantoro I, Löhr AJ, Van Belleghem FGAJ, Widianarko B, Ragas AMJ. Microplastics in coastal areas and seafood: implications for food safety. Food Addit Contam Part A. 2019;36(5):674–711.

22.        Zhang Q, Xu EG, Li J, Chen Q, Ma L, Zeng EY, et al. A review of microplastics in table salt, drinking water, and air: direct human exposure. Environ Sci Technol [Internet]. 2020;54(7):3740–51. Available from: https://pubs.acs.org/doi/10.1021/acs.est.9b04535

23.        Toussaint B, Raffael B, Angers-Loustau A, Gilliland D, Kestens V, Petrillo M, et al. Review of micro-and nanoplastic contamination in the food chain. Food Addit Contam Part A. 2019;36(5):639–73.

24.        Schwabl P, Köppel S, Königshofer P, Bucsics T, Trauner M, Reiberger T, et al. Detection of various microplastics in human stool: a prospective case series. Ann Intern Med. 2019;171(7):453–7.

25.        Huang S, Huang X, Bi R, Guo Q, Yu X, Zeng Q, et al. Detection and analysis of microplastics in human sputum. Environ Sci Technol. 2022;56(4):2476–86.

26.        Catarino AI, Macchia V, Sanderson WG, Thompson RC, Henry TB. Low levels of microplastics (MP) in wild mussels indicate that MP ingestion by humans is minimal compared to exposure via household fibres fallout during a meal. Environ Pollut. 2018;237:675–84.

27.        Zhang Q, Zhao Y, Du F, Cai H, Wang G, Shi H. Microplastic fallout in different indoor environments. Environ Sci Technol. 2020;54(11):6530–9.

28.        Dris R, Gasperi J, Rocher V, Saad M, Renault N, Tassin B. Microplastic contamination in an urban area: a case study in Greater Paris. Environ Chem. 2015;12(5):592–9.

29.        Liao Z, Ji X, Ma Y, Lv B, Huang W, Zhu X, et al. Airborne microplastics in indoor and outdoor environments of a coastal city in Eastern China. J Hazard Mater. 2021;417:126007.

30.        Liu C, Li J, Zhang Y, Wang L, Deng J, Gao Y, et al. Widespread distribution of PET and PC microplastics in dust in urban China and their estimated human exposure. Environ Int. 2019;128:116–24.

31.        Kim J-S, Lee H-J, Kim S-K, Kim H-J. Global pattern of microplastics (MPs) in commercial food-grade salts: sea salt as an indicator of seawater MP pollution. Environ Sci Technol. 2018;52(21):12819–28.

32.        Spengler JD, Sexton K. Indoor air pollution: a public health perspective. Science (80- ). 1983;221(4605):9–17.

33.        Thompson RC, Swan SH, Moore CJ, Vom Saal FS. Our plastic age. Vol. 364, Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences. The Royal Society Publishing; 2009. p. 1973–6.

34.        Wang F, Liu J, Zeng H. Interactions of particulate matter and pulmonary surfactant: Implications for human health. Adv Colloid Interface Sci. 2020;284:102244.

35.        Shi W, Cao Y, Chai X, Zhao Q, Geng Y, Liu D, et al. Potential health risks of the interaction of microplastics and lung surfactant. J Hazard Mater. 2022;429:128109.

36.        Dong C-D, Chen C-W, Chen Y-C, Chen H-H, Lee J-S, Lin C-H. Polystyrene microplastic particles: In vitro pulmonary toxicity assessment. J Hazard Mater. 2020;385:121575.

37.        Geiser M, Rothen-Rutishauser B, Kapp N, Schürch S, Kreyling W, Schulz H, et al. Ultrafine particles cross cellular membranes by nonphagocytic mechanisms in lungs and in cultured cells. Environ Health Perspect. 2005;113(11):1555–60.

38.        Schirinzi GF, Pérez-Pomeda I, Sanchís J, Rossini C, Farré M, Barceló D. Cytotoxic effects of commonly used nanomaterials and microplastics on cerebral and epithelial human cells. Environ Res. 2017;159:579–87.

39.        Deng Y, Zhang Y, Lemos B, Ren H. Tissue accumulation of microplastics in mice and biomarker responses suggest widespread health risks of exposure. Sci Rep. 2017;7(1):1–10.

40.        Von Moos N, Burkhardt-Holm P, Köhler A. Uptake and effects of microplastics on cells and tissue of the blue mussel Mytilus edulis L. after an experimental exposure. Environ Sci Technol. 2012;46(20):11327–35.

41.        Barnes DKA, Galgani F, Thompson RC, Barlaz M. Accumulation and fragmentation of plastic debris in global environments. Philos Trans R Soc B Biol Sci [Internet]. 2009;364(1526):1985–98. Available from: https://royalsocietypublishing.org/doi/abs/10.1098/rstb.2008.0205

42.        Lithner D, Larsson Å, Dave G. Environmental and health hazard ranking and assessment of plastic polymers based on chemical composition. Sci Total Environ. 2011;409(18):3309–24.

فاقد نمونه گیری خون 

با توجه به حضور میکروپلاستیک ها در هوا و ورود این ذرات آلاینده به سیستم تنفسی انسانها و دریافت آنها، باعث تاثیرات سوء و مشکلات متعدد بر سلامت انسانها می‌گردد. مطالعات محدودی در این زمینه در سطح جهانی انجام شده است. در حال حاضر در ایران مطالعه ای در رابطه با آلودگی سیستم تنفسی انسانها به میکروپلاستیکها و همچنین بررسی آلودگی میکروپلاستیکهای جوی در محیط های مختلف (داخلی و آزاد) وجود ندارد. این مطالعه به بررسی ویژه در این زمینه خواهد پرداخت. شرکت کننده در طرح از نتایج آن به طور محرمانه آگاه خواهد شد.

• عوارض روتین نمونه برداری از مایع مایع BAL (لاواژ برونکو الوئولار) و مایع پلور دستگاه تنفسی که بعلت بیماری شخص داوطلب باید انجام بگیرد.

جبران هرگونه خسارت احتمالی به عهده مجریان طرح می باشد .

 ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در ﻃﺮح ﺗﺤﻘﯿﻘﺎﺗﯽ اﻗﺪام ﺗﺸﺨﯿﺼﯽ ﯾﺎ درﻣﺎﻧﯽ اﻧﺠﺎم ﺷﻮد، ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺑﻪ 
ﻋﻬﺪه ﻣﺠﺮی ﯾﺎ ﻣﺠﺮﯾﺎن ﻃﺮح ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد و ﺑﯿﻤﺎر ﻫﺰﯾﻨﻪ ای را ﭘﺮداﺧﺖ ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﮐﺮد. 

 در ﺻﻮرت ﻋﺪم ﭘﺬﯾﺮش روش اﻧﺘﺨﺎﺑﯽ ﭘﮋوﻫﺸﮕﺮ، ﺑﯿﻤﺎرمیتواند با نظر پزشک معالج از روﺷﻬﺎی نمونه برداری دﯾﮕﺮ اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﺎﯾﺪ.

ﻧﺘﺎﯾﺞ آزﻣﺎﯾﺸﻬﺎ و روﺷﻬﺎی ﺑﻪ ﮐﺎر رﻓﺘﻪ ﺑﻪ اﻃﻼع ﺑﯿﻤﺎر ﺧﻮاﻫﺪ رﺳﯿﺪ و اﯾﻦ 
ﻧﺘﺎﯾﺞ ﺑﺼﻮرت ﮐﺎﻣﻼً ﻣﺤﺮﻣﺎﻧﻪ و ﺻﺮﻓﺎً ﺟﻬﺖ ﻣﻘﺎﺻﺪ ﭘﮋوﻫﺶ ﺑﻪ ﮐﺎر ﺧﻮاﻫﺪ رﻓﺖ و ﻫﻮﯾﺖ ﺑﯿﻤﺎری وی در 
ﭼﺎرﭼﻮب ﻗﺎﻧﻮن و ﺟﺎﻣﻌﻪ و ﺧﺎﻧﻮاده ﻣﺤﺮﻣﺎﻧﻪ ﺧﻮاﻫﺪ ﻣﺎﻧﺪ. کلیه اطلاعات شخصی مربوط به بیماران بصورت محرمانه باقی میماند و در مقالات منتشر نخواهد شد.

در صورت هرگونه سوال یا مشکل بادکتر غایب زاده مجری طرح تماس حاصل فرمایید .

شماره تلفن مجری اول : 09141586994 دکتر غایب زاده

آدرس :دانشگاه علوم پزشکی زاهدان دانشکده بهداشت گروه مهندسی بهداشت محیط

شرکت بیمار درمطالعه کاملاً اختیاری است وآزادخواهد بودکه از شرکت درمطالعه امتناع نموده وهرزمان مایل بود بدون آنکه تغییری درنحوه رفتارپزشک/درمانگریانحوه درمان ایجادشودازپژوهش مذکورخارج شود.

اینجانب /موکل/قیم یا سرپرست قانونی  ...........................   با آگاهی کامل ازموارد فوق رضایت میدهم که به عنوان یک فرد مورد مطالعه درپژوهش                                            به سرپرستی دکتر مهدی غایب زاده / آرام دخت خطیبی شرکت نمایم .

کلیه اطلاعاتی که از من گرفته میشود ونیز نام من محرمانه باقی خواهد ماند ونتایج تحقیقات به صورت کلی ودرقالب اطلاعات گروه مورد مطالعه منتشر میگردد ونتایج فردی درصورت نیاز بدون ذکر نام ومشخصات فردی عرضه خواهد گردید وهمچنین برائت پزشک یا پزشکان این طرح را ازکلیه اقدامات مذکور دربرگه اطلاعاتی درصورت عدم تقصیر درارائه اقدامات اعلام میدارم.

این موافقت مانع ازاقدامات قانونی اینجانب درمقابل مجریان طرح درصورتی که عملی خلاف وغیر انسانی انجام شود نخواهد بود.

              امضاءواثرانگشت فردموردپژوهش/ولی/وکیل فرد                                                نام وامضاء مجری اصلی طرح تحقیقاتی

* در صورت بروز هر گونه آسیب و مشکل با شماره تلفن       09155414604                 تماس و یا به آدرس        دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی گروه بهداشت محیط              مراجعه فرمایید.

-