بررسی تاثیر رایحه درمانی روغن زنجبیل بر تهوع، استفراغ و کیفیت زندگی کودکان تحت شیمی درمانی بستری در بخش هماتولوژی بیمارستان علی بن ابی طالب(ع) شهرستان زاهدان سال 1402

بررسی تاثیر رایحه درمانی روغن زنجبیل بر تهوع، استفراغ و کیفیت زندگی کودکان تحت شیمی درمانی بستری در بخش هماتولوژی بیمارستان علی بن ابی طالب(ع) شهرستان زاهدان سال 1402

از آن جایی که تهوع و استفراغ ناشی از شیمی درمانی یکی از عوارض ناخوشایند و آزاردهنده شیمی درمانی در کودکان می باشدو باعث ناپایداری در وضعیت جسمانی و ترس و اضطراب و اختلال در روند درمان می شودو تاثیر زیادی بر وضعیت روحی و روانی و حیات و کیفیت زندگی آن ها دارد تصمیم گرفته شد تا مطالعه ای در این زمینه انجام گیرد. لازم به ذکر است که تا کنون در پژوهش های انجام شده اثر رایحه روغن زنجبیل بر تهوع و استفراغ ناشی از شیمی درمانی در کودکان بستری در ایران مورد بررسی قرار نگرفته و ازآنجایی که رایحه درمانی روشی ایمن تر و دارای عوارض کمتردربیماران سرطانی تحت شیمی درمانی که دارای زخم های دهانی و عوارض گوارشی هستند می باشد مطالعه حاضر انجام خواهدشد.

Investigating The effect Aromatherapy oil aroma on nausea، vomiting and quality of life of chihdren undergoing chemotherapy admitted to the hematology ward of

Ali-ibn abi Talib in Zahedan 2023year

Since nausea and vomiting caused by chemotherapy is one of the unpleasant and annoying side effects of chemotherapy in children, it causes instability in the physical condition, fear, anxiety, and disturbance in the treatment process, and it has a great impact on the mental and emotional state, life and quality. It was decided to conduct a study in this field.

Since the effect of the aroma of ginger oil on nausea and vomiting caused by chemotherapy in hospitalized children in Iran has not been investigated so far in the research conducted, and since aromatherapy is a safer method with fewer side effects in cancer patients undergoing chemotherapy who have Oral ulcers and gastrointestinal complications are present study will be conducted

سرطان کودکان به مواردی از سرطان ها اطلاق می شود که در کودکان زیر 15 سال تشخیص داده می شود(1). اگر میزان مرگ و میر بیماری های دوران کودکی(خصوصا بیماری های عفونی) در کشورهای صنعتی و در حال توسعه کاهش یافته، اما شمار کودکان با تشخیص سرطان افزایش یافته است(2). در اروپا و آمریکا، این بیماری علت اصلی مرگ و میر در کودکان 14-5 سال گزارش شده است و شیوع آن در این گروه سنی تقریبا 129 در یک میلیون نفر می باشد(3). طبق آمار بهداشت جهانی تعداد کودکان مبتلا به سرطان بین 50 تا 200مورد در هر یک میلیون کودک در سراسر جهان متفاوت است این در حالی است که میزان بروز سرطان های دوران کودکی در دختران و پسران ایرانی به ترتیب 48-112 و 51-141 مورد در هر یک میلیون کودک گزارش شده است(4،5). بررسی که توسط محک(موسسه حمایت از کودکان سرطانی) در خصوص میزان شیوع سرطان در ایران انجام شده است، نشان می دهد طی سال های مختلف، شمار کودکان مبتلا به سرطان کشور 9 کودک از هر 100 هزار کودک در سال بوده است که این آمار در سال 2008 به 15 کودک افزایش یافته است(6). سرطان های دوران کودکی در دو گروه سنی بروز بیشتری دارند، یک دوره در اوایل کودکی و یک دوره نیز در زمان نوجوانی. در سال های اوایل زندگی تومورهای جنینی مانند نوروبلاستوم، تومور ویلمز، رتینوبلاستوم، رابدومیوسارکوم، مدولوبلاستوم شایع ترین تومورها هستند. در محدوده ی سنی 5-2 سالگی علاوه بر تومورهای جنینی، در مجموع لوسمی حاد، لنفوم های غیر هوچکین و گلیوم بیشترین بروز را دارند(7). در این بین سرطان خون (لوسمی)شایع ترین نوع سرطان در کودکان زیر ۱۵سال می باشد که در اثر تکثیر غیرطبیعی سلول های خونی در مغز استخوان و سیستم لنفاوی رخ می دهد(8). لوسمی به دو نوع حاد و مزمن تقسیم می شود لوسمی حاد، در سلول های خونی نابالغ (سلولهای بلاست)و لوسمی مزمن، در سلول های خونی بالغ ایجاد می شود(8). لوسمی حاد معمولا در کودکان رخ می دهد وبه دو نوع لوسمی لنفوبلاستیک (ALL)ومیلوئید حاد(MLL) تقسیم می شود. لنفوبلاستیک حاد تقریبا یک سوم سرطان های دوران کودکی را شامل می شود و میزان بروز در پسران بیشتر از دختران می باشد(8) به گفته ی انجمن سرطان آمریکا بروز جهانی لوسمی لنفوبلاستیک سالانه سه مورد در هر ۱۰۰۰۰۰کودک زیر ۱۵ سال می باشد(8)، میزان بروز لوسمی در ایران 8 تا 62 مورد در هر میلیون برای دختران و پسران در مناطق مختلف تخمین زده شده(9).

امروزه با توسعه ی علم پزشکی و تکنولوژی مربوط به آن، به تدریج بیماری سرطان در کودکان و نوجوانان از یک بیماری حاد و کشنده، به یک بیماری مزمن تبدیل شده و میزان بقا افزایش یافته است(10). در حال حاضر بیشتر از 50 درصد از کودکانی که از سرطان رنج می برند حدود 5 سال یا بیشتر زنده می مانند و به مرحله بزرگسالی می رسند(11). علی رغم افزایش میزان بقاء، سرطان شرایط تهدید کننده ی زندگی را فراهم می کند و تغییرات اساسی را در کودک و خانواده به وجود می آورد(12). علاوه بر این عوارض جانبی منفی ناشی از خود بیماری و درمان های آن، پیامدهای منفی طولانی مدتی را در پی دارد، طوری که حتی بعد از پایان درمان نیز عملکرد عاطفی و روانی کودک متاثر می شود(13). عدم کنترل این عوارض، سبب تشدید اثرات منفی بر کیفیت زندگی این بیماران شده و ممکن است هر نوع مزیت افزایش بقا را به دلیل افزایش هزینه های عوارض جانبی خنثی کند(14). کیفیت زندگی کودک بیمار، در نتیجه درد ناشی از خود بیماری و روش های درمان تهاجمی و هم چنین کاهش انرژی جهت لذت بردن از فعالیت های معمول روزانه، به خطر می افتد(15). شیوه های درمانی باعث می شوند که کودک مدام خسته و بیمار باشدو این کودکان هم چنین مستعد عفونت هستند و به طور مستمر در بیمارستان بستری می شوند که منجر به جدا شدن کودک از خانواده و اجتماع می شود(16). درمان های سرطان توام با عوارض و سمیتی است که به طور کوتاه مدت یا طولانی مدت کیفیت زندگی فرد را به خطر می اندازد(17). این موضوع باعث شده که کیفیت زندگی نیز در کانون توجه درمان های ارائه شده به کودکان سرطانی قرار گیرد. هدف از درمان هایی که امروزه برای کودکان سرطانی استفاده می شود، نه تنها افزایش میزان بقاء بلکه همچنین افزایش کیفیت زندگی این کودکان می باشد(18). سازمان بهداشت جهانی کیفیت زندگی را مفهومی مشتمل بر ابعاد سلامت فیزیکی، وضعیت روانی، ارتیاطات اجتماعی و شرایط محیطی می داند. در حقیقت کیفیت زندگی رهیافتنی بیمار محور است که ارزیابی بیمار از وضعیت و شرایط خود را به جای ارزیابی متخصصین مورد توجه قرار می دهد. کیفیت زندگی مرتبط با سلامت را می توان به عنوان یک ابزار عملیاتی برای سنجش سلامتی و رفاه کلی در نظر گرفت و در حال حاضر از آن به عنوان یک شاخص کلیدی یاد می کنند که باید به طور معمول در پژوهش های بهداشتی در نظر گرفته شود(19). کیفیت زندگی اختصاصی کودکان مبتلا به سرطان، تاثیر بیماری و درمان و همچنین عوارض درمان را بر کیفیت زندگی فرد نشان می دهد (20).

کیفیت زندگی کودکان سرطانی یک احساس کلی از تندرستی، مبنی بر توانایی شرکت در فعالیت های معمول، تعامل با دیگران و سازگاری با رویدادهای ناراحت کننده ی شناختی، عاطفی، فیزیکی و ایجاد مفهومی از تجربه ی بیماری می باشد. ارزیابی کیفیت زندگی، جنبه ی مهمی در درمان کودکان مبتلا به سرطان به شمار می رود(21). چون اطلاعات به دست آمده از ارزیابی کیفیت زندگی اثر درمان را بر عملکرد کودک به صورت کمی نشان می دهد، یک معیار بسیار ارزشمند برای کودکان بیمار، خانواده ها و تیم درمان جهت تصمیم گیری در مورد مزایا و هزینه ی درمان های مختلف برای انواع سرطان کودکان محسوب می شود(20). کیفیت زندگی در بیماران سرطانی تحت تاثیر عوامل فردی اجتماعی و عوامل بالینی قرار می گیرد(22). در این رابطه مسک(Meeske) و همکاران، عوامل مرتبط با کیفیت زندگی پایین را در کودکان سرطانی شناسایی نمودند و دریافتند که ارتباط معنی داری بین خستگی و عوارض تاخیری با عملکرد فیزیکی پایین، خستگی و طبقه اجتماعی پایین و تشخیص تومور مغزی با عملکرد روانی پایین وجود دارد(23).

یکی از درمان های اصلی سرطان، بخصوص سرطان لوسمی شیمی درمانی است. نگرانی و ترس ناشی از عوارض شیمی درمانی در کودکان مبتلا به سرطان به ویژه عارضه ی تهوع و استفراغ ممکن است در روند درمان تاثیر بگذارد. 60 درصد کودکان مبتلا به سرطان تهوع و استفراغ ناشی از شیمی درمانی را تجربه می کنند(24). ازعوارض دیگر شیمی درمانی می توان به خستگی، آلوپسی، عفونت، استوماتیت، اختلالات تغذیه و مشکلاتروحی- روانی اشاره کردکه موجب افزایش هزینه های بستری شدن کودک می گردد. در مطالعه ایی، 59 درصد کودکان و نوجوانان بیان کردند که عوارض درمان های سرطان، از خود سرطان بدتر است(25). عوارض جسمی و روحی -روانی ناشی از شیمی درمانی در بیماران سبب ترس از شروع شیمی درمانی و حتی مقاومت یا رد برنامه های درمانی ضد سرطان می گردد(26). فشار روانی ناشی از بیماری کودک در برخی از والدین به حدی می رسدکه آنان از آرامش بخشیدن به کودک ناتوان مانده و از به کارگیری تدابیری که باعث بهبود کیفیت زندگی می گردد، باز می‌مانند. به همین دلیل والدین که مراقبان اولیه کودک هستند در آرامش بخشیدن به کودک بیمار و مراقبت از او نقش به سزایی دارند، زیرا ترس واضطراب والدین بعد ازتشخیص سرطان از عوامل کاهنده کیفیت زندگی در کودک بیمار می باشد(9, 27).   

روش های مختلفی جهت درمـان سـرطان وجود دارد کـه جـراحی، رادیـو تـراپی و شیـمی درمانی از جمله روش های اولیه ی متداول می باشند. تهوع شایع ترین عارضه ی شیمی درمانی است که همراه با استفراغ یا بدون آن می باشد. انواع تهوع، استفراغ شیمی درمانی (chemotherapy-induced nausea&vomiting, CINV) عبارتند از تهوع، استفراغ حاد، تأخیری و قابل پیش بینی. تهوع-استفراغ اغلب در مرحله ی حاد رخ می دهد. پاتوفیزیولولوژی CINV مربوط به تحریک منطقه تحریکی ،(chemo-receptor trigger zone ,CTZ) کمورسپتور سیستم عصبی خودکار، مکانیسم های محیطی و دهلیزی و عوامل روانی می باشد. یکی دیگر از این پیامد ها و عوارض، تهوع و استفراغ ناشی از شیمی درمانی در مرحله ی حاد می باشد که برای کودک بسیار آزار دهنده می باشد و می تواند در روند درمان تداخل ایجاد کند(28).

تهوع و استفراغ فعالیت های روزمره و کیفیت زندگی کودک مبتلا را تحت تاثیر قرار می دهد و عوارض روحی مانند اضطراب و افسردگی را افزایش می دهد. همچنین باعث مشکلات جسمی از جمله عدم اشتها، دهیدراتاسیون، عدم تعادل الکترولیت ها، خستگی، آسپیراسیون، عفونت ریوی و در نهایت مرگ شود(29).

.جهت کنترل تهوع و استفراغ ناشی از شیمی درمانی در سرطان معمولا از ترکیب های دارویی و غیر دارویی استفاده می شود. پیشرفت های اخیر در جهت درک مکانسیم تهوع و استفراغ ناشی از داروهای شیمی درمانی منجر به پیشرفت در زمینه ی تولید داروهای ضد تهوع به عنوان یکی از راهکارهای فارماکولوژیک، موثر واقع شده است که از جمله انتاگونیست های گیرنده k1,5-ht3)) می باشد(14). امــروزه از داروهــای شــیمیایی قــوی و رایــج نظیــر آنتاگونیست هـای گیرنـده ی سـروتونین و نـوروکینین جهت پیشگیری و درمـان تهـوع و اسـتفراغ ناشـی از شیمی درمـانی در بیمـاران مبـتلا بـه سـرطان اسـتفاده می گردد(30). با این حال باز هم حدود 48- 67 درصد بیماران از عارضه ی تهوع از پس شـیمی درمـانی رنـج مــی برنــد بــه همــین دلیــل مشــکل تهــوع آزاردهنـده تــرین عارضــه ی ناشـی از شــیمی درمــانی محسوب می گردد(31). از طرف دیگر ، تحقیقات نشان می دهد که آنتاگونیست های گیرنده ی سروتونین بـرای درمــان اســتفراغ بیشــتر از تهــو ع مــؤثر هســتند. بیشترین درمان ضد تهوع در بیماران شیمی درمانی بـه ساعات ی اولیه از پس شیمی درمانی معطوف می گردد(32)، امــا بســیاری از مــوارد تهــوع 24 ســاعت پــس از شیمی درمانی شـروع مـی شـود و تا چنـد روز ادامـه می یابد که تهوع فـاز تـأخیری گفتـه مـی شـود .اگـــر چـــه 77 درصـــد از بیمـــارانی کـــه شیمی درمانی می شوند، تهـوع فـاز تـأخیری را تجربـه می کنند اما، تاکنون با وجود درمان های دارویـی هنـوز هم این مشکل به طور کامل کنترل نشده است(30). از سوی دیگر، مصرف داروهای شـیمیایی ضـد تهـوع و استفراغ بـا عـوارض جـانبی شـدیدی مثـل عـوارض اکستراپیرامیدال، افت فشار خون و سر درد همراه است که مصرف آن را تا حد بسیار زیادی محدودمـی کنـد و حتی گاهی موجب انصراف بیماران از ادامـه ی رونـد شیمی درمانی می گردد(31).

علاوه بر درمان های دارویی، درمان های غیر دارویی در جهت کنترل تهوع و استفراغ ناشی از شیمی درمانی موثر هستند که استفاده از آن ها به علت نداشتن عارضه رو به افزایش می باشد که می توان به گیاهانی نظیر نعناع و ریحان و بابونه و زنجبیل اشاره کرد. گیا ه زنجبیل یکی از داروهای شفا بخشی است که در دسته داروهای ایمن و بدون عارضه قرار گرفته است. و از داروهای قاره اسیای جنوبی به شمار می رود(33). ریشـه ی زنجبیـل از سـالیان پـیش بـه دلیـل داشتن اثرات ضد تهوع و استفراغ مورد اسـتفاده بـوده اسـت گیـاه زنجبیـل دارای ترکیبـاتی مثـل جینجرول و ها شاگول هـا مـی باشـد کـه دارای اثـرات مثبت ضد تهوع هستند(30). متخصصان طب هندی (آیورودا) از زنجبیل به عنوان داروی جهانی نام می برند که دارای خواص ضد باکتری و ضد قارچی و ضد تهوع می باشد .اجزای تشکیل دهنده گیاه زنجبیل شامل: نشاسته و اسانس هایی مانند زینجبیرن (zingberen) و رزسین می باشد(33). پزشکان چینی کشف کرده اند که شربت زنجبیل بهترین دارو برای معالجه ی التهاب و زخم معده است و خواص ضد تهوع وضد سرفه دارد. و همچنین ادرار آور و محرک سیستم ایمنی بدن است(33). زنجبیل اشکال مختلفی از جمله شربت و کپسول های حاوی پودر زنجبیل و روغن و اسانس دارد. از اشکال زنجبیل می توان به اسانس روغن زنجبیل به صورت رایحه درمانی استفاده کرد.

رایحه درمانی عبارت است از استفاده از روغنهای معطر استخراج شده از گیاهان و گل ها، برای درمان بیماری‌های مختلف. این روغن‌ها را می‌توان از طریق استنشاق، حمام و یا طی ماساژ مورد استفاده قرار داد(34). تاکنون کاربردهای متفاوتی از رایحه درمانی ارائه شده است. به عنوان مثال، در زمینه‌های مختلفی مانند بهداشت دوره بارداری، تسکین شدت درد، کاهش عوارض شیمی درمانی، بهداشت پوست و مو، درمان زخمها، کنترل حملات صرع، کاهش مشکلات تنفسی ، کاهش استرس و افسردگی ناشی از عمل جراحی مورد استفاده قرار گرفته است پژوهش های انجام شده درر مورد استفاده از کپسول حاوی زنجبیل و پودر زنجبیل و روغن زنجبیل در کنترل تهوع و استفراغ مادران باردار و بیماران تحت عمل جراحی و تحت شیمی درمانی نوشته و به اثبات رسیده اند که در این پژوهش به آن ها اشاره شده است(34،35)

بر اساس یافته های پژوهشگر اثر رایحه روغن زنجبیل بر تهوع و استفراغ ناشی از شیمی درمانی در کودکان بستری در ایران مورد بررسی قرار نگرفته است و از آن جایی که دسترسی به روغن زنجبیل آسان و کم هزینه و استفاده از آن عوارض ناچیز دارد و مهم تر از همه مورد پذیرش والدین می باشد لذا، این پژوهش با هدف بررسی تاثیر رایحه روغن زنجبیل بر تهوع و استفراغ ناشی از شیمی درمانی در کودکان مبتلا به سرطان بستری در بخش هماتولوژی بیمارستان علی ابن ابی طالب(ع) زاهدان در سال 1402به مرحله اجرا در خواهد آمد.

جهت بررسی متون مرتبط با موضوع پژوهش جستجو با واژه های فارسی: سرطان، شیمی در مانی تهوع و استفراغ کودکان، زنجبیل و رایحه درمانی و واژه های انگلیسی : Cancer Chemotherapy- Aromatherapy- Ginger Oil- Nausea and Vomiting

Pediatric-Cinv در بانک های اطلاعاتی (Pubmed- Science direct- Google scholar - Sidـ ( Elsevier انجام شد . سپس مقالات مرتبط مورد بررسی قرار گرفت و مقالاتی که بیشترین تناسب و ارتباط با موضوع مورد پژوهش را داشتند، انتخاب و مورد بررسی قرار گرفتند.

مروری بر مطالعات داخلی

سیمین ابوالقاســمی و همکاران در ســال 1385 مطالعه ای، تحت عنوان تأثیر کپســول زنجبیل بر تهوع و استفراغ دوران بارداری در مشهد انجام دادند. این مطالعه کارآزمایی بالینی دوسوکور متقاطع و تصادفی، بر روی 44 نفراز زنان با بارداری اول واجد شرایط مراجعه کننده به درمانگاهای منتخب در مشهد انجام شد.زنان با سن بارداری 17 هفته ویا کمتر؛سن بین 33ـ18سال و شکایت از تهوع همراه با استفراغ ویا بدون آن به مدت بیشتر از دو روز وارد مطالعه شدند.افرادی که از داروهای کاهنده تهوع مثل ویتامین ب6 یا داروهای تشدید کننده این حالت مثل قرص آهن در طی هفته گذشته استفاده می کردند و ابتلا به سلیر بیماری های دارای عارضه تهوع و استفراغ نظیر بیماری های کلیوی و دستگاه گوارش و همچنین استفراغ بدخیم بارداری داشتند از مطالعه خارچ شدند.داده ها با استفاده از آزمون کای دوـ فیشرـ کندال و تی آزمون بررسی شدند.کپسول های حاوی mg 250 زنجبیل یا پالسبو به مدت سه روز توســط افراد تحت مطالعه مصرف و با در نظر گرفتن یک فاصله ســه روزه قطع مصرف، کپســول دیگر، پالسبو یا زنجبیل مصرف شــد ســپس داده ها از نظر تهوع و استفراغ مقایسه گردید. نتایج بیانگر تفاوت معنی دار در مدت، شدت و دفعات تهوع و شدت و تکرار اســتفراغ پس از مصرف دارو بود. و دارو نما با آب شــیرین، روزانه داده شد . بعد از 9 روز، نتایج این مطالعه نشان داد زنجبیل بر علائم تهوع و اســتفراغ زنان باردار مؤثر بوده است(36).

گیتی ازگلی و مرجان گلی در سال 1383مطالعه ای با عنوان تأثیر کپسول زنجبیل بر تهوع استفراغ دوران بارداری در بخش زنان بیمارستان شهید بهشتی تهران انجام دادند. تحقیق با طراحی کارآزمایی بالینی بر روی 67 نفر که بطور مستمر مراجعه نمودند, انجام گرفت. نمونه ها از نظر سن, سن حاملگی, تعداد بارداری و زایمان, وضعیت اشتغال و سطح تحصیلات مشابه بودند واز نظر شدت بیماری و سن حاملگی پس از مشابه سازی به طور تصادفی به دو گروه تقسیم شدند. 35 نفر در گروه شاهد و 32 نفر در گروه تجربی قرار گرفتند. در گروه تجربی کپسول زنجبیل با دوز 250 میلی گرم چهار بار در روز به مدت 4 روز و در گروه شاهد, پلاسبو محتوی لاکتوز با همان شکل و دستورالعمل تجویز گردید. تاثیر آنها بر شدت تهوع و دفعات استفراغ به مدت4 روز, روزی دو بار بررسی شد. تغییرات شدت تهوع در داخل هر گروه و بین دو گروه و نیز تغییرات دفعات استفراغ در داخل هر گروه و بین دو گروه مورد قضاوت آماری قرار گرفت.یافته ها: میانگین سنی گروه مورد 8/4 ± 1/24 و شاهد 5 ± 3/23 سال, سن حاملگی 3 ± 13 هفته و تعداد حاملگی 1.6±0.8 بود. بهبود شدت تهوع نسبت به قبل از درمان در گروه مورد (85%) درمقایسه با گروه شاهد (56%) بیشتر بود (p<0.01). کاهش دفعات استفراغ در گروه مورد (%50)بیشتر از گروه شاهد (9%) بود.نتیجه گیری حاصل از این پژوهش بدین صورت است که مصرف کپسول زنجبیل موجب بهبود شدت تهوع و دفعات استفراغ بارداری گردید.(37).

مروری بر مطالعات خارجی

Anna Evans و همکاران در سال 2018 ،مطالعه ای تحت عنوان بررسی تاثیر رایحه زنجبیل در تسکین تهوع و استفراغ ناشی از شیمی در مانی در کودکان، در کشور امریکا شهر لس آنجلس انجام دادند.در این مطالعه تصادفی دوسوکوربود که بر روی 49نفر از کودکان مبتلا به سرطان انجام شد.بیماران در سنی 21ـ8سال بودند که به 3 گروه دیافت کننده رایحه روغن زنجبیل گروه پلاسبو و آب و یا شامپو بچه جانسون و گروه کنترل که روتین را دریافت می کردند تقسیم شدند. معیار های ورود در این مطالعه شامل تشخیص قطعی سرطان ؛مبتلا نبودن به آسم و قادر به برقراری ارتباط و درک زبان انگلیسی و اسپانیایی بود و مبتلا بودن به آسم و عدم تحمل درمان معیار خروج در نظر گرفته شد.داده ها با استفاده از آزمون کای دو و آزمون دقیق فیشر تحلیل گردید.نتایج حاصل نشان داد که 67درصد از گروه مداخله احساس تهوع واستفراغ کمتری را بیان کردند که با ابزار (peNAT)سنجیده شده بود(24).

Magda A. Essawy وهمکاران در سال 2021، پژوهشی با عنوان مقایسه اثر طب فشاری و زنجبیل بر عوارض گوارشی ناشی از شیمی درمانی در کودکان مبتلا به لوسمی، در دانشگاه اسکندریه مصر انجام دادند. در این مطالعه کارآزمایی بالینی به تاثیر طب فشاری و زنجبیل بر عوارض گوارشی ناشی از شیمی درمانی در کودکان لوسمی پرداختند که پاستیل زنجبیل نسبت به طب فشاری به میزان 69درصد در تسکین تهوع و استفراغ تاثیر بیشتری دارد گروه مطالعه در این پژوهش 90کودک مبتلا به لوسمی لنفوبلاستیک حاد در رده های سنی 15تا 7 سال بودند که به دو گروه طب فشاری و پاستیل زنجبیل و گروه کنترل تقسیم شده بودند0معیارهای ورود در این مطالعه شامل رده سنی 15 تا 7 سال که مبتلا به لوسمی لنفوبلاستیک حاد بودند تحت عمل شیمی درمانی قرار داشتند و به هیچ بیماری قلبی و کلیوی و گوارشی مبتلا نبودند بود. عدم همکاری والد و کودک و نداشتن وضعیت همودینامیک پایدار به عنوان معیار خروج در نظر گرفته شد.داده ها با استفاده از آزمون آلفا کرونباخ و آزمون کای دو تحلیل گردید.(38).

نقدی بر مرور متون

با توجه به مطالعات انجام شده تاکنون بر تاثیر رایحه درمانی روغن زنجبیل بر تهوع و استفراغ ناشی از شیمی درمانی در رده سنی کودکان مطالعه ای صورت نگرفته است و با توجه به وجود زخم های دهانی و یا موکوزیت و التهاب که یکی از عوارض شایع ناشی از شیمی درمانی می باشد شکل انتخابی زنجبیل در مطالعات انجام شده به صورت خوراکی بوده است پژوهش حاضر با در نظر گرفتن رده سنی کودکان تحت شیمی درمانی و استفاده از  روغن زنجبیل به صورت رایحه درمانی که روشی ایمن تر و بدون عارضه با توجه به موارد اشاره شده می باشد انجام خواهد شد.

مت[1] AcuteLymphoblastic Leukemia

[2] Acute Myeloid Leukemia

[3] Chemotherapy_induced nausea&vomiting

[4] Chemo_receptor trigger zone

فرضیات

1_میانگین نمرات شدت و تعداد تهوع در گروه مداخله و کنترل متفاوت است.

2_میانگین نمرات شدت و تعداد استفراغ در گروه مداخله و کنترل متفاوت است

3_میانگین نمرات کیفیت زندگی در  گروه مداخله و کنترل متفاوت است

تعیین تاثیر رایحه روغن زنجبیل بر تهوع، استفراغ و کیفیت زندگی کودکان تحت شیمی درمانی بستری در بخش هماتولوژی بیمارستان علی بن ابی طالب(ع) شهرستان زاهدان در سال 1402

1ـ تعیین و مقایسه ی شدت و تعداد تهوع کودکان تحت شیمی درمانی بستری در بخش هماتولوژی بیمارستان علی بن ابی طالب(ع) شهرستان زاهدان در   دو گروه مداخله و کنترل 

2ـ تعیین و مقایسه ی شدت و تعداد استفراغ کودکان تحت شیمی درمانی بستری در بخش هماتولوژی بیمارستان علی بن ابی طالب(ع) شهرستان زاهدان در دو گروه مداخله و کنترل

3_ تعیین ومقایسه کیفیت زندگی کودکان تحت شیمی درمانی بستری در بخش هماتولوژی بیمارستان علی بن ابی طالب(ع) شهرستان زاهدان در دو گروه مداخله و کنترل

بیمارستان علی ابن ابی طالب(ع) زاهدان بخش هماتولوژی، متخصصین هماتولوژی، کودکان مبتلا به سرطان 

تعیین ومقایسه کیفیت زندگی کودکان تحت شیمی درمانی

1-تعریف نظری رایحه درمانی: استفاده مطمئن از روغن‌های فرار گیاهی برای استفاده از خواص شفابخش آن‌ها در حفظ سلامتی، برقراری آرامش و روح تازه بخشیدن به جسم و روان. به عبارتی دیگر، استفاده از عصاره هایی که دارای منشأ گیاهی هستند برای ارتقاء سلامتی و تندرستی(35).

تعریف عملی رایحه درمانی: منظور از رایحه درمانی استفاده از 4قطره روغن زنجبیل تهیه شده از شرکت داروسازی نوشاد مدل Ginger Oil باحجم 37میلی لیتر ساخت ایران دارای مجوز از سازمان دارو و غذا با مجوز 1228208546می باشد که روی پد استریل و داخل ظرف استریل گذاشته و در فاصله 15سانتی متری از بینی کودک جلوی یقه لباس قرار می دهیم.این عمل به مدت30دقیقه قبل از شیمی درمانی و قبل از تجویز داروهای ضدتهوع و استفراغ و 30دقیقه بعد از شیمی درمانی انجام خواهد شد.

2-تعریف نظری زنجبیل: نام علمی  Zingibe  گیاهی گل دار از خانواده زنجبیلیان است و زمین ساقه (ریزوم) آن بعنوان ادویه در آشپزی و گیاه دارویی در طب سنتی مورد استفاده قرار می‌گیرد(8).

تعریف عملی زنجبیل: منظور از تعریف عملی استفاده از 4قطره روغن زنجبیل می باشد که بر روی پد استریل ریخته و داخل ظرف پلاستیکی یکبار مصرف گذاشته می شود ودر فاصله 15 سانتی متری از بینی کودک جلوی یقه ی لباس قرار داده می شود و تاثیر آن بر تهوع و استفراغ ناشی از شیمی درمانی سنجیده می شود.

3-تعریف نظری تهوع: احساس ناراحتی معده که اغلب با استغراغ همراه است(39).

تعریف عملی تهوع: منظور شدت و تعداد تهوع می باشد که با استفاده از ابزارpeNAT که یک ابزارتصویری چهره که دارای روایی و پایایی می باشد برای اندازه گیری درجه و شدت تهوع استفاده خواهد شدکه عدد 1کمترین میزان و عدد4بیشترین میزان تهوع را نشان خواهد داد.

4-تعریف نظری استفراغ: به تخلیه معده با فشار که به صورت ارادی و غیر ارادی صورت میگیرد(39).

تعریف عملی استفراغ: منظور شدت و تعداد استفراغ می باشد که با استفاده از ابزار Vas که یک ابزار آنالوگ بصری می باشد و دارای روایی و پایایی می باشد سنجیده می شود که عددصفر بیانگر عدم تهوع و اعداد 1تا4بیانگر استفراغ خفیف اعداد 4تا 7 بیانگر تهوع متوسط و اعداد بین 7 و کمتر از 10بیانگر استفراغ شدید وبالاتر از 10بیانگر استفراغ غیر قابل تحمل می باشد.

5-تعریف نظری کیفیت زندگی: یک احساس کلی از سلامت مبنی بر توانایی شرکت در فعالیت های معمولی، تعامل با دیگران، سازگاری با رویدادهای ناراحت کننده شناختی، عاطفی، فیزیکی و ایجاد مفهومی از تجربه بیماری می باشد(40).

تعریف عملی کیفیت زندگی: در این مطالعه کیفیت زندگی کودکان نمره ای است که کودک از پرسشنامه تخصصی کیفیت زندگی کودکان مبتلا به سرطان کسب میکند.

مطالعه نیمه تجربی

 جامعه مورد مطالعه: کودکان مبتلا به سرطان تحت شیمی درمانی در بخش هماتولوژی بیمارستان علی بن ابی طالب(ع)

معیارهای ورود:

-کودکان سن مدرسه (6الی 12سال)

-پایدار بودن وضعیت همودینامیکی

- رضایت نامه ی والدین جهت شرکت در پژوهش

- تشخیص قطعی لوسمی

--سالم بودن حس چشایی (از طریق چشاندن شکر یا نمک به بیمار) و بویایی (ازطریق بو کردن الکل)

-نداشتن سابقه آسم و آلرژی

- مبتلا نبودن به سرطان های دستگاه گوارش

- رژیم دارویی یکسان در دو گروه 

- جلسه ی دوم به بعد از شیمی درمانی 

معیارهای خروج:

-فوت کودک

-ترخیص بیمار بر اساس دستور پزشک

-عدم رضایت به ادامه درمان 

-هر گونه تغییرات همودینامیکی

- وجود استفراغ بدون حالت تهوع قبل یا در حین انجام پروتکل

- عدم توانایی بیمـار در تعیین شدت تهـوع بـا وجـود دستـورالعمل ( بیماران دارای اختلال ذهنی وعملکرد)

-مصرف داروهای ضد تهوع قبل از انجام شیمی درمانی

حجم نمونه طبق فرمول زیر 32 نفر در هر گروه و 64 نفر در مجموع تعیین شد. با توجه به اینکه احتمال ریزش واحدهای پژوهش وجود داشت، برای هر گروه 45نفر و در مجموع 90 نفر درنظر گرفته شد.

96/1=Z (1-a/2) (ضریب اطمینان 95%)

84/0= Z (1-B/2) (توان آزمون 80%)

4- روش نمونه گیری: 

نمونه گیری آسان و در دسترس تا رسیدن به حجم مورد نظر(90 نفر)و سپس با توزیع تصادفی با روش بلوک جایگشتی در دو گروه کنترل و مداخله قرار می گیرند.

نمونه گیری آسان در دسترس  می باشد

1- چک لیست دموگرافیک کودک: اطلاعات فردی و اطلاعات مربوط به کودک (سن- جنس- وزن-مراحل و داروهای شیمی درمانی ، که از پرونده بیمار استخراج خواهد شد.)

۲-ابزارVisual Analog Scale (Vas) : این ابزار یک مقیاس خودگزارش دهی و توصیف شفاهی است که برای گزارش داده های ذهنی استفاده می شود.برای اندازه گیری شدت و تعداد تهوع و استفراغ از این ابزار استفاده خواهد شد که عددصفر بیانگر عدم تهوع واستفراغ است اعداد 1تا4بیانگر تهوع و استفراغ خفیف اعداد5تا 7 بیانگر تهوع و استفراغ متوسط و اعداد بین8 و کمتر از 10بیانگر تهوع واستفراغ شدید وبالاتر از 10بیانگر تهوع و استفراغ غیر قابل تحمل می باشد.این ابزار&Davies Fairbankدر سال 1980توسعه یافته است.ودر سال 2011توسط باکستر اصلاح گردیده است.رفرنس 31روایی ابزار مذکور به روش محتوایی بر طبق مطالعه Magda A.Essawyوهمکارانش در ,May2021تحت عنوان مقایسه اثر طب فشاری و زنجبیل بر عوارض گوارشی ناشی از شیمی درمانی در کودکان مبتلا به لوسمی بررسی شده است.روایی این ابزار توسط توسط دو نویسنده از گروه پرستاری کودکان پس از بررسی کامل توسعه پیدا کرده و توسط پنج نفر از متخصصان این حوزه مورد آزمون قرار گرفته است که روایی این ابزار 7/0گزارش شده است. پایایی آن با ابزار آلفای کرونباخ مورد آزمایش قرار گرفته است که ضریب 9/0 بیانگر قابل اعتماد بودن این ابزار است.

3- ابزار :PeNAT مقیاس تصویری چهره برای توصیف درجه تهوع می باشد. که عدد 1 کمترین و عدد و 4 بیشترین درجه تهوع را به خود اختصاص می دهد. در سال 2006 توسط دوپویس و همکاران استفاده گردیده است. روایی و پایایی این ابزار بر روی 177 کودک سرطانی تست شده است که روایی مذکور 6/0می باشد.

۳-پرسشنامه کیفیت زندگی: پرسشنامه Kid-KINDLدر سال 1998توسط Bullinger , Ravens-Sieberer بازبینی شد تا به تعیین کیفیت زندگی عمومی کودکان مبتلا به بیماری های مزمن از جمله سرطان بپردازد. این پرسشنامه دارای 24 گویه است که کیفیت زندگی کودک به گزارش والدین را در ابعاد جسمی، عاطفی، روانشناختی(اعتماد به نفس)، عملکرد خانوادگی، اجتماعی و مدرسه مورد بررسی قرار می دهد. علاوه برآن دارای 7 سوال مربوط به بستری شدن کودک بیمار نیز می باشد. پاسخ به هر گویه بر روی یک طیف لیکرت 5 گزینه ای می باشد که عبارتند از هرگز، به ندرت، بعضی اوقات، غالباً و همیشه که به ترتیب نمره 1 تا 5 به آن ها تعلق می گیرد. بر طبق دستور العمل ارجاعی تدوینگر نمره دهی برخی ازموارد به دلیل منفی بودن سوال برعکسشد و نمرات کل و حیطه ها محاسبه گردید. در نهایت به صفر تا صد نیز تبدیل شد. روایی پرسشنامه فارسی در مطالعه ولی زاده و همکاران(1392) با روش روایی محتوا و با توجه به نظرات حداقل 8 نفر از اساتید پرستاری و انکولوژی تعیین شده است. ضریب الفا کرونباخ8/0 برای کل و در ابعاد حدوداً 7/0 برآورد گردید برای تعیین پایایی مقیاس کیفیت زندگی کودکان مبتلا به سرطان از روش آلفای کرونباخ بهره گرفته شد(9). پایایی پرسشنامه طی این مطالعه سنجیده خواهد شد.

این مطالعه بعد از تصویب طرح در شورای پژوهش و کمیته اخلاق دانشگاه پزشکی زاهدان و پس از تکمیل فرم رضایت نامه آگاهانه توسط واحد های پژوهش و اعلام آمادگی جهت ورود به مطالعه ،به مرحله اجرا درخواهد آمد. طی این مطالعه پژوهشگر در طول ایام هفته در ساعات مشخص از روز ازساعت 8صبح در بخش هماتولوژی حضور خواهد یافت و پس از مصاحبه با بیمار و والدین در دسترس و تکمیل فرم های اطلاعاتی و اطمینان از اینکه بیمار مورد نظر شرایط ورود به مطالعه را دارد بر اساس تقسیم تصادفی تاثیر دو رژیم رایحه درمانی الف و ب را برروی گروه مداخله و کنترل می سنجد. رژیم الف داروهای ضدتهوع واستفراغ روتین طبق دستور پزشک به همراه 4قطره روغن زنجبیل که بیمار قبل و حین و بعد از شیمی درمانی به مدت 30دقیقه استنشاق خواهد کرد خواهد بود.رژیم درمانی ب بیمارداروهای ضدتهوع واستفراغ روتین بدون استنشاق رایحه روغن زنجبیل خواهد بود را دریافت خواهد کرد. لازم به توضیح است که 4قطره روغن زنجبیل تهیه شده از شرکت داروسازی نوشاد مدل Oil Ginger باحجم 37میلی لیتر ساخت ایران که داخل ظرف پلاستیکی یک بار مصرف درپوش دارگذاشته می شود، انجام خواهد شد که در فاصله 15سانتی متری از بینی کودک جلوی یقه لباس کودک قرار می دهیم از بیمار می خواهیم که سه بار تنفس عمیق از داخل ظرف پالاستیکی انجام دهد و بازدم آهسته را از طریق دهان با هفت شماره انجام دهد. این عمل به مدت 30دقیقه قبل از شیمی درمانی و قبل از تجویز داروهای ضد تهوع واستفراغ و حین شیمی درمانی و 30 دقیقه بعد از شیمی درمانی انجام خواهد شد .تعداد و شدت استفراغ به محض اظهاربیمار به داشتن استفراغ با ابزار Vas که یک ابزار آنالوگ بصری است سنجیده خواهد شد و پرسشنامه مربوطه توسط بیمار ویا والد بیمار تکمیل خواهد گردید.طبق ابزار Vas عددصفر بیانگر عدم استفراغ اعداد 1تا4بیانگر استفراغ خفیف اعداد5تا 7 بیانگر استفراغ متوسط و اعداد بین8تا10بیانگر استفراغ شدید وباالتر از 10بیانگر استفراغ غیر قابل تحمل می باشد.همچنین برای تعیین شدت و دفعات تهوع به محض اظهار بیمار به تهوع از ابزار peNAT که یک مقیاس توصیفی چهره می باشد استفاده می گردد پرسشنامه مربوطه توسط بیمار ویا والد تکمیل خواهدگردید.که طبق ابزار peNAT عدد 1کمترین و عدد 4 بیشترین درجه تهوع را به خود اختصاص می دهد .و شش هفته بعد از ترخیص با والدین تماس تلفنی برقرار خواهد شد و پرسشنامه کیفیت زند گی توسط آن ها تکمیل خواهد شد. سپس کلیه ی داده های جمع آوری شده با نرم افزار SPSS تجزیه و تحلیل خواهد شد. 

پس از ورود داده ها با استفاده از نرم افزار spss نسخه 24 تجزیه تحلیل انجام خواهد شد، و از آزمون تحلیلی و استنباطی برای انجام آزمون های تی مستقل (مقایسه میانگین دو گروه)،کای اسکوئر و آزمون تحلیل کوواریانس به اثر بخشی موسیقی درمانی و من ویتنی یو استفاده خواهد شد. 

براساس 'راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی در جمهوری اسلامی ایران سال 1392'که از کودکان زیر سن مدرسه از والدین آن ها رضایت گرفته و از کودکان سن مدرسه و بالاتر از خود کودک هم رضایت گرفته می شود.

2- در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می گیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزمایی های بالینی بر روی بیماران یا داوطلبهای سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.

13-کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا میشود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرفنظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

16- پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی می شود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. همچنین، در پژوهشهایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی داشته باشد، دلایل این شیوه ی جذب آزمودنی، باید توسط کمیته ی اخلاق تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند. 

21-برخی از افراد یا گروه‌هایی از مردم، نظیر ناتوانان ذهنی، کودکان، جنین و نوزاد، بیماران اورژانسی، یا زندانیان‌که ممکن است به‌ عنوان آزمودنی در پژوهش شرکت کنند، نمی‌توانند برای دادن رضایت، آگاهی یا آزادی لازم را داشته باشند. این افراد یا گروه‌ها آسیب‌پذیر دانسته می‌شوند و باید مورد حفاظت ویژه قرار گیرند.

22-از گروه‌های آسیب‌پذیر هیچ‌گاه نباید (به دلایلی چون سهولت دسترسی ) به عناون آزمودنی ترجیحی استفاده شود. پژوهش پزشکی با استفاده از گروه‌ها یا جوامع آسیب‌پذیر تنها در صورتی موجه است که با هدف پاسخگویی به نیازهای سلامت و اولویت‌های همان گروه یا جامعه طراحی و اجرا شود و احتمال معقولی وجود داشته باشد که همان گروه یا جامعه از نتایج آن پژوهش سود خواهد برد.

23-در پژوهش بر روی گروه‌های آسیب‌پذیر، وظیفه‌ی اخذ رضایت آگاهانه مرتفع نمی‌شود. در مورد افرادی که سرپرست قانونی دارند، پژوهشگر موظف است که علاوه بر اخذ رضایت آگاهانه از سرپرست قانونی، متناسب با ظرفیت خود فرد، از وی رضایت آگاهانه اخذ کند. در هر حال، باید به امتناع این افراد از شرکت در پژوهش احترام گذاشته شود.

25- پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. همچنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده ها یا اطلاعات به دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

28- پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته هایی که از نظر حمایت کننده ی پژوهش مطلوب نیست، بپذیرند. 

کدهای دفترچه گروههای آسیب پذیر

کلیه کدهای فصل اول رعایت می گردد.

عدم تمایل بیمار یا والدین کودک_ ناخوشایند بودن بوی روغن زنجبیل

Aromatherapy_Chemotherapy-induced nausea and vomiting- essential Oil_Oncology- Supportive Care- Pediatric- quality of life

آروماتراپی - تهوع و استفراغ ناشی از شیمی درمانی - اسانس - انکولوژی - مراقبت های حمایتی - کودکان - کیفیت زندگی

1. Mirzaie M,Yazdy F, Navidi Z. Survey personal and disease characteristics of children with cancer hospitalized in 17 shahrivar hospital ,Rasht . Journal of Guilan Faculty of Medicine. 2010; 19(61): 32-36. [Text in Persian]. 

2. Chirirvella S, Rajappa S, Sinha S, Eden T , Barr R D. Health related quality of life among children with cancer in Hydarabad, India. Indian J Pediatr. 2009 Dec; 76(12):1231-5.

3. Wilson D, Hockenberry MJ, editors. Wongs nursing care of infants and children .8th ed. USA: Mosby, Elsevier;2008.p. 1536-80

4-Ebadinejad Z, Fakhrmohadi A. Palliative care: the hidden circle of care for Iranian children with cancer (letter to the editor). Children's nursing. 2018; 6(2 r001780).

5- Khalili, Khatiban, Fardmal, Abbasi, Mohammad, Zarezi, et al. Investigating the effect of cardamom on nausea and vomiting caused by chemotherapy in cancer patients: a clinical trial. Ibn Sina Journal of Nursing and Midwifery Care. 2014;22(3):64-73.

6- Sajjadi H, Roshanfekr P, Asangari B, Zeinali Maraghe M, Gharai N, Torabi F.Quality of life and satisfaction with services in caregivers of children with cancer. IJN. 2011; 24(72): 8-17. Persion

7-Jafroodi M, Ghandi Y. Epidemiologic evaluation of pediatric malignancies in 17 shahrivar hospital. Journal of Guilan University of Medical Sciences. 2009; 17 (68): 14-21.

8- Essawy MA, Abohadida RM, Abd-Elkader WM, Fathy HM, Hassab HM. Comparing the effect of acupressure and ginger on chemotherapy gastrointestinal side-effects in children with leukemia. Complement Ther Med.2021;60:10273

9- The Effect of Peer Support of Mothers of Children with Acute Lymphoblastic Leukemia on Quality of Life of Patients. Avicenna-J-Nurs-Midwifery-Care.2020;28(3):80-171

10.Farahmand M, Almasi Hashiani A, Hassanzade j,Moghadami M. Childhood cancer epidemiology based on cancer registry,s data of Fars province of Iran. Koomesh.2012;

13( 1):8-13. [Text in Persian].

11.Chao Ch, Chen S, Wang ChY , Wu YCh, Yeh ChH. Psychosocial adjustment among pediatric cancer pateints andtheir parents. Psychiatry and clinical neuroscience.2003; 57:

75-81.

12. Eiser Ch, Eiser R, Stride Ch B. Quality of life in children newly diagnosed with cancer and their mothers. Health and Quality of life outcomes. 2005; 3(29): 1-5

13. Stam H, Grootenhuis M A, Brons P P T, Caron H N, Last B F. Health related quality of life in children and emotionalreactions of parents following completion of cancer treatment .

Pediatr blood cancer.2006; 47: 312-319

14- Aqabrary A, Ahmadi F, Mohammad A A, Hajizadeh A ,Farahani A. Dimensions of physical, psychological and social quality of life in women with breast cancer The chemotherapy. Nursing Research. 2007; 1(3): 55-65. [Text inPersian]

15-Vadurova H. Quality of Life cancer children caregivers.Cancer research UK ,2004 .Available from :.

16. Pek J H, Chan Y H, Yeoh A E, Quah T Ch, Tan P L, AungL. Health related quality of life in children with cancer undergoing treatment:A first look at the singapor. Ann Acad

Med Singapore.2010 ;39(1):43-8.

17.Zeighami Mohammadi Sh, Hoshmand P, Kushyar M,Ismaili H. Quality of life in cancer patients undergoing chemotherapy. Journal of Nursing and Midwifery of Hamedan. 2008; 16( 1): 1-8. [Text in Persian].

18.Kyritsi H, Matziou V, Papadatou D, Eva gelluo E, Koutelekos G, Polikandrioti M. Self concept of children and adolescents with cancer. Health science journal. 2009; 32(2).

Available from :http://www.hsj.gr.

19.Karami A. Quality of life of cancer patients in Qazvin (1386). Journal of Qazvin University of Medical Sciences. 2011; 14( 3):81-86. [Text in Persian].

20.Mounir G M, Abolfotouh M A. Assessment of health related quality of life among school children with cancer in Alexandria. J Egypt Public Health Assoc. 2007; 82(3,4):220-238.

21. Hinds P S, Billups C A, Cao X, Gattuso J S, Burghen E, West N, et al. Health_related quality of life in adolescents at the time of diagnosis with osteosarcoma or acute myloid

leukemia . Eur J Oncol Nurs. 2009 Jul;13(3):156-63.

22. Priscilla D, Hamidin A, Azhar M Z, Noorjan K, Salmiah M S, Bahariah K. The Socio_Demographic and Clinical Factors Associated with Quality of Life among Patients with Hematological Cancer in a Large Government Hospital in Malaysia. Malays J Med Sci. 2011 Jul-Sep; 18(3): 49–56.

23. Meeske K A, Patel S K, Palmer S N, Nelson M B, Parow A M. Factors associated with health _related quality of life in pediatric cancer survivors . Pediatr Blood Cancer. 2007

Sep;49(3):298-305

24- Evans A, Malvar J, Garretson C, Pedroja Kolovos E, Baron Nelson M. The Use of Aromatherapy to Reduce Chemotherapy-Induced Nausea in Children With Cancer: A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Trial. J Pediatr Oncol Nurs8.2016;35(6):8-392

25-Bidakhti, Najafi, Qoljai. Investigating the effect of clown therapy on depression in children with cancer undergoing chemotherapy. Journal of pediatric and infant nursing. 2019;6(2):46-52.

26- Buka I, Koranteng S, Osornio Vargas AR. Trends in childhood cancer incidence: review of environmental linkages. Pediatr Clin North Am.2007;54(1):177-203

27-Jankowska-Polańska B, Sliwiński M, Świątoniowska N, Butrym A, Mazur G. Quality of life in children with acute lymphoblastic leukaemia. Scand J Caring Sci.2020;34(2)9-380

28-Campos de Carvalho E, Martins FTM, dos Santos CB. A pilot study of a relaxation technique for management of nausea and vomiting in patients receiving cancer chemotherapy. Cancer nursing.2007;30(2):163

29-Essawy MA, Abohadida RM, Abd-Elkader WM, Fathy HM, Hassab HM. Comparing the effect of acupressure and ginger on chemotherapy gastrointestinal side-effects in children with leukemia. Complementary Therapies in Medicine. 2021

30- Ebrahimi, Maysam S, Yakta P, Nasrabadi N, Hosseini, Sedighi, Investigation of the mitigating effects of ginger on nausea caused by chemotherapy: delayed phase. Journal of Isfahan Medical School. 2013;30(219):2324-32.

31-Sontakke SP, Thawani VR, Naik MS. Ginger as an antiemetic in nausea and vomiting induced by chemotherapy: A randomized, cross-over, double blind study. Indian Journal of Pharmacology. 2006;6-35:32

32-Hickok JT, Roscoe JA, Morrow GR, Ryan JL. A Phase II/III Randomized, Placebo-Controlled, Double-Blind Clinical Trial of Ginger (Zingiber officinale) for Nausea Caused by Chemotherapy for Cancer: A Currently Accruing URCC CCOP Cancer Control Study. Support Cancer Ther. 2007;4(4):24

33- Victims PA, Jafarian M, Kamalinejad M, Imani F, Niakan Lahiji M, Jafarian AA. Effects of oral ginger in surgery and anesthesia. Iranian Journal of Surgery. 2016; 25(3).

34-Tayebi A, Kasra Dehkordi A, Ebadi A, Sahraei H, Einollahi B. The Effect of Aromatherapy with Lavender Essential Oil on Depression, Anxiety and Stress in Hemodialysis Patients: A Clinical Trial. Evidence Based Care.2015;5(2):74-65

35-Jaruzel CB, Gregoski M, Mueller M, Faircloth A, Kelechi T. Aromatherapy for Preoperative Anxiety: A Pilot Study. J Perianesth Nurs. -.2019;34(2)64-259

36- Abolghasemi S, Razmjoo N, Moalem S, Esmaili HA. The effect of ginger capsules on nausea and vomiting during pregnancy. Scientific Research Journal of Babol University of Medical Sciences. 27000; 6(3 (consecutive 23)).

37. Ezgogli G, Goli M, Ma'atar F, Afarakhte M, Velai N Investigating the effect of ginger capsules on nausea and vomiting of pregnancy. 2004;28(2)131-4.

38- Essawy MA, Abohadida RM, Abd-Elkader WM, Fathy HM, Hassab HM. Comparing the effect of acupressure and ginger on chemotherapy gastrointestinal side-effects in children with leukemia. Complementary Therapies in Medicine. 2021 Aug 1;60:102730.

39-Khalili Z, Khatiban M, Fardmal J, Abbasi M, Zaremi F, Khazaei A. Investigating the effect of cardamom scent on nausea and vomiting caused by chemotherapy in cancer patients: a clinical trial. Ibn Sina Nursing and Midwifery Care Journal (scientific journal of Hamedan School of Nursing and Midwifery). 2013; 22(3 (series 46)).

40- Santos S, Crespo C, Canavarro MC, Kazak AE. Family Rituals and Quality of Life in Children With Cancer and Their Parents: The Role of Family Cohesion and Hope. J Pediatr Psychol..2015;40(7):71-664

41- Hodaand, FathyHodaM,Elkader-, Wafaa M. Abd, Rasha M. Abohadida,Magda A. Essawy, M. Hassab. Comparing the effect of Acupressure and Ginger on Chemotherapy Gastrointestinal Side-Effects in Children with leukemia.2021.

42- Ravens-Sieberer U, Bullinger M. Assessing health-related quality of life in chronically ill children with the German KINDL: first psychometric and content analytical results. . Quality ofLife Research. 1998;7(5):399-407.

43- Valizadeh L, Hosseinpour-Feizi AA, Joonbakhsh. F. Comparing the quality of life in children with cancer in Tabriz Children Medical and Training Center reported by themselves and their parents, 2013. Journal of Clinical Nursing and Midwifery. 2014;3(1):1-8

 پژوهش حاضر تحت عنوان بررسی تاثیر رایحه درمانی روغن زنجبیل بر تهوع، استفراغ و کیفیت زندگی کودکان تحت شیمی درمانی بستری در بخش هماتولوژی بیمارستان علی بن ابی طالب(ع) شهرستان زاهدان سال 1402می باشد. از آن جایی که تهوع و استفراغ ناشی از شیمی درمانی یکی از عوارض ناخوشایند و آزاردهنده شیمی درمانی در کودکان می باشدو باعث ناپایداری در وضعیت جسمانی و ترس و اضطراب و اختلال در روند درمان می شودو تاثیر زیادی بر وضعیت روحی و روانی و حیات و کیفیت زندگی آن ها دارد تصمیم گرفته شد تا مطالعه ای در این زمینه انجام گیرد. لازم به ذکر است که تا کنون در پژوهش های انجام شده اثر رایحه روغن زنجبیل بر تهوع و استفراغ ناشی از شیمی درمانی در کودکان بستری در ایران مورد بررسی قرار نگرفته و ازآنجایی که رایحه درمانی روشی ایمن تر و دارای عوارض کمتردربیماران سرطانی تحت شیمی درمانی که دارای زخم های دهانی و عوارض گوارشی هستند می باشد مطالعه حاضر انجام خواهدشد. 

در این پژوهش نیازی به پروسیجر خون گیری نمی باشد. 

در این پژوهش از رایحه درمانی که روشی ایمن، غیرتهاجمی، بدون عارضه و دردسترس و ارزان می باشد استفاده می شود. 

پژوهش حاضر با توجه به ایمن بودن روش کار و نداشتن عوارض جانبی انجام خواهد شد. 

در صورت بروز هر گونه عوارض احتمالی بیمار تا زمان برطرف شدن عوارض از مطالعه خارج و عوارض برطرف می گردد. 

31,290,000 ریال

پژوهش حاضر به عنوان روشی جایگزین برای استفاده از داروهای پرعوارض شیمی درمانی و کم کردن اثرات و عوارض نخواسته مراحل و داروهای شیمی درمانی می باشد. 

در این پژوهش اصل محرمانگی و اطمینان در مورد محرمانه بودن اطلاعات به دست آمده از آن ها بر اساس ملاحظات اخلاقی و عدم لزوم ذکر اسم و فامیل و استفاده از کد برای پرسشنامه ها می باشد. 

جهت پاسخگوهی به سوالات پژوهشگر خانم رقیه ریکی با شماره تماس 09921464569در دسترس خواهد بود. 

اختیاری بودن شرکت در پژوهش حق نپذیرفتن و انصراف برای بیمار و والد لحاظ گردیده است. 

رضایت شرکت در پژوهش قبل از انجام پژوهش با توضیحات کامل پژوهش از بیمار و والد گرفته خواهد شد. 

پرسشنامه یا فرم اطلاعات کلی با عنوان پیوست1 بارگذاری شده است