بررسی تأثیر مشاوره فشرده ماما محور بر شدت نشانه‌های استرس پس از سانحه در زنان نخست زا با خونریزی پس از زایمان بستری در بیمارستان علی ابن ابی‌طالب (ع) شهر زاهدان در سال 1402

دوران بارداری و پس از زایمان دورانی بحرانی از نظر بروز یا تشدید مشکلات روانی می باشند و عوارض و مداخلات مامایی عامل خطر اصلی برای ایجاد اختلال استرس پس از سانحه در پس از زایمان هستند. تجاربی که یک شخص را با مرگ واقعی یا قریب الوقوع و یا حوادث تهدید کننده زندگی مواجهه می کند، باعث می شود که فرد، دائماً حوادث را جلوی چشمانش ببیند و دچار شوک روحی و روانی شود؛ که از آن به عنوان اختلال استرس پس از سانحه یاد می شود. در صورتی که این واکنش های استرس زا، مداوم و ناتوان کننده باشند، دیگر طبیعی نیستند و اختلال استرس پس از سانحه نامیده می شوند. در این پژوهش در گروه مداخله یک جلسه مشاوره فردی 24 تا 72 ساعت پس از زایمان به مدت 40 تا 60 دقیقه به صورت حضوری (بر اساس مراحل مشاوره فشرده)و یک جلسه مشاوره تلفنی 2 هفته پس از زایمان داده خواهد شد وچهار هفته  پس آخرین مشاوره آزمون از دو گروه گرفته خواهد شد.

Pregnancy and postpartum are critical periods in terms of occurrence or exacerbation of psychological problems, and obstetric complications and interventions are the main risk factor for developing post-traumatic stress disorder after delivery. Experiences that confront a person with real or imminent death or life-threatening events cause the person to constantly see the events in front of his eyes and experience mental and psychological shock; which is referred to as post-traumatic stress disorder. If these stressful reactions are persistent and debilitating, they are no longer normal and are called post-traumatic stress disorder. In this reserch in the intervention group, an individual counseling session will be given 24 to 72 hours after delivery for 40 to 60 minutes in person (based on intensive counseling procedures) and a telephone counseling session will be given 2 weeks after deliveryfour weeks after the last consultation, the test will be taken from two groups

دوران بارداری و پس از زایمان دورانی بحرانی از نظر بروز یا تشدید مشکلات روانی بوده(1)، و عوارض و مداخلات مامایی عامل خطر اصلی برای ایجاد اختلال استرس پس از سانحه، پس از زایمان هستند(2). تجاربی که یک شخص را با مرگ واقعی یا قریب الوقوع و یا حوادث تهدید کننده زندگی مواجهه می کند، باعث می شود که فرد، دائماً حوادث را جلوی چشمانش ببیند و دچار شوک روحی و روانی شود؛ که از آن به عنوان استرس پس از سانحه یاد می شود. در صورتی که این واکنش های استرس زا، مداوم و ناتوان کننده باشند، دیگر طبیعی نیستند و اختلال استرس پس از سانحه نامیده می شوند(3)، و شامل علائمی است که پس از حادثه ای خاص اتفاق می افتد و در آن حادثه، خطر،آسیب شدید، مرگ و یا صدمه فیزیکی برای شخص  وجود داشته باشد(4). فرد به این تجربه به صورت ترس و درماندگی پاسخ می دهد، واقعه را دائماً در ذهن خود مجسم می کند و در عین حال می خواهد از یادآوری اجتناب کند(5, 6).

علائم اختلال استرس پس از سانحه[1] شامل تجربه مجدد، اجتناب، تغییرات منفی در عملکرد شناختی و خلق و خو و برانگیختگی بیش از حد است(7). میزان شیوع اختلال استرس پس از سانحه مرتبط با زایمان بین 9/0 تا 9/4 درصد تخمین زده می شود(2, 8) ، و یا در تحقیقی دیگر این آمار در جهان حدود 5/1 تا 6  درصد از زنان به اختلال استرس پس از ترومای زایمان گزارش شده است(9)؛ اما حدود نیمی از بیمارانی که واجد معیارهای اختلال استرس پس از سانحه می باشند، ناشناخته باقی می مانند(10). ترومای زایمانی شامل تجاربی است که طی هر دوره ای از زایمان احتمال رخ دادن آن وجود دارد. گمبل و همکاران(2005) در مطالعه خود برای غربالگری زنان و ورود آن ها به مطالعه از مادران پرسیدند که طی زایمان در مورد جنین خود یا فرزندشان نگران بوده یا از مشکل جدی در هراس بوده اند؟ زایمان در کسانی که به این سوال پاسخ مثبت می دادند تروماتیک در نظر گرفته می شد(11).

دانستن علل بیماری و عواملی که در ایجاد و تشدید بیماری مؤثر هستند، و ما را در نحوه پیشگیری و درمان بیماری راهنمایی می‌کند. عوامل مرتبط با اختلال استرس پس از ترومای زایمان شامل موارد متعددی است(2, 12) . سابقه اختلال روانی در فرد(12) ، حاملگی ناخواسته، نولی پاریتی، سابقه بستری در بیمارستان به دلیل عوارض بارداری(13) ، حاملگی عارضه دار مانند عوارض و مشکلات طبی طی بارداری، تهوع، استفراغ شدید حاملگی، انقباضات زودرس زایمانی و سابقه سقط(14) ، نوع زایمان(15) ، خونریزی‌های شدید پس از زایمان، ناهنجاری‌های نوزاد و سابقه بستری نوزاد در بخش مراقبت‌های ویژه نوزادان(16) ، استرس مراقبت از نوزاد(17) ، عدم رضایت از جنسیت نوزاد در بعضی از فرهنگ‌ها(18) ، عدم دریافت حمایت اجتماعی کافی از جانب همسر، خانواده و یا کارکنان بیمارستان و مراکز درمانی می‌تواند با اختلالات استرسی پس از زایمان مرتبط باشند(19) .

خونریزی‌های شدید پس از زایمان شایع‌ترین علت قابل پیشگیری مرگ مادر در تمام دنیا خونریزی پس از زایمان است (20) و یکی از علل استرس پس از تروما در زنان باردار نیز می باشد(16) ، و تقریباً بیشتر موارد در کشورهای کمتر توسعه‌یافته اتفاق می‌افتد(21) . احتمالا ترس از مرگ ناشی از خونریزی(22) و یا مداخلات خشونت آمیز عاملین زایمان هنگام بروز خونریزی زایمانی (23) می تواند برای  زنان آسیب های استرس زا ایجاد کنند(22،23).خونریزی پس از زایمان[2]  به‌صورت ازدست‌دادن خون بیشتر از 500 میلی یا بیشتر از دستگاه ژنیتال پس از کامل‌شدن سومین مرحله زایمان و یا در مدت 24 ساعت پس از زایمان، تعریف شده است ، و درصورتی‌که میزان خونریزی بیشتر از 1000 میلی‌لیتر باشد، به آن خونریزی شدید اطلاق می‌شود(24) . تعریف سازمان جهانی بهداشت از خونریزی پس از زایمان تمام موارد خونریزی بیشتر از 500 میلی‌لیتر است(25) . علل شایع خونریزی پس از زایمان عبارت‌اند از خونریزی از محل لانه‌گزینی جفت، ضربه به دستگاه تناسلی و ساختارهای مجاور آن و یا هر دو، عدم جمع‌شدگی کامل رحم (آتونی)، پارگی رحم و اختلالات خونریزی دهنده مادر(24) . آتونی رحم شایع‌ترین علت و به عبارتی علت عمده مرگ‌ومیر مادران در سراسر جان است. شیوع خونریزی پس از زایمان واژینال در مطالعات مختلف از 9/28 تا8/0  درصد متفاوت است(26, 27)  و شیوع آن در مطالعة عباس‌پور و همکاران در اهواز، 27% گزارش شده است(28) .

ازاین‌رو بارداری و دوران پس از آن به عنوان یکی از مهم‌ترین مراحل زندگی زنان که منجر به تغییرات جسمی، روانی و اجتماعی قابل‌ملاحظه‌ای می‌گردد، انجام آموزش و مشاوره  مادران باردار جهت سازگاری با این تغییرات ضروری به نظر می‌رسد(29) .

دانش و آگاهی درباره لیبر و زایمان و استراتژی‌های سازگاری، به طور مؤثر باعث بالابردن اطمینان و اعتمادبه‌نفس زن در طی لیبر و روند زایمان می‌شود(30) . امروزه آموزش به مددجو به‌عنوان بخشی از فعالیت‌های کلیه کارکنان سیستم بهداشتی درمانی مورد پذیرش قرار گرفته است و یکی از نقش‌های مهم ماماها، نقش آموزشی آن‌هاست(31) . با اینکه اغلب مطالعات اثرات مفید و مثبت کلاس‌های آمادگی زایمان و مراقبت‌های قبل از آن را نشان می‌دهد؛ اما مقالاتی وجود دارد که بی‌اثربودن این روش را ثابت می‌کند و بر اساس شواهد موجود، بعضی از کلاس‌های آمادگی زایمان و مشاوره‌ها نتوانسته‌اند نیازهای اطلاعاتی زنان باردار را برآورده نماید (29). از طرفی مطالعات نشان دادند که نیازهای آموزشی هر یک از زنان بر حسب سن، پیشینه تجارب و انتظارات آن‌ها متفاوت است (32)؛ بنابراین برای آموزش مؤثر مادر باید آموزش مبتنی بر نیاز باشد و برای پی‌بردن و شناخت این نیازها باید برای افراد مشاوره حضوری در نظر گرفت. در مطالعات آموزش مبتنی بر نیاز، ماما می‌تواند به‌وسیلة آموزش بر اساس الوات‌های انتخابی مددجویان نقش مهمی در بالابردن سطح اطلاعات، تصحیح تصورات و باورهای غلط، ایجاد نگرش‌های مطلوب و ارتقای رفتارهای بهداشتی افراد جامعه داشته باشد(33) .

اما طیف وسیعی از مداخلات مشاوره ای با هدف قرار دادن اختلال استرس پس از سانحه پس از زایمان از جمله روان درمانی، مشاوره غم و اندوه، خود اظهاری، مشاوره مختصر مامایی[3] ارائه شده است. به طور سنتی، مشاوره روانشناختی توسط ماما در روزها و هفته های پس از تولد نوزاد به زنان ارائه می شود. این به عنوان فرصتی برای مادر توصیف شده است تا تجربه خود را توصیف کند، عواطف و احساسات خود را در رابطه با رویداد منفی بیان کند و شکاف ها را پر کند(34). نایس درمان های شناختی و رفتاری[4] متمرکز بر تروما و مواجهه طولانی مدت را تا چهار هفته پس از یک حادثه تروماتیک، و حساسیت زدایی و پردازش مجدد حرکات چشم[5]  را در صورت درخواست بیمار پس از چهار هفته از شروع رویداد توصیه می کند(35). انجمن بین المللی مطالعات استرس تروماتیک، مداخله چند جلسه ای شامل درمان شناختی رفتاری متمرکز بر تروما و حرکات چشم را به عنوان مداخلات درمانی اولیه توصیه شده برای علائم اختلال استرس پس از سانحه در بزرگسالان توصیه می کند(36).

بنابراین شواهد مبنی بر اثربخشی مشاوره متمرکز بر تروما را نشان می دهد، هرچند بررسی‌های متون سیستماتیک در سال های پیشتر نشان داده که مشاوره تک جلسه ای در کاهش علائم استرس پس از سانحه تأثیری نداشته است(37, 38). گمبل و همکاران (39) راهبردی مشاوره ای  بصورت فشرده و تک جلسه ای توسط ماما، برای کاهش اختلالات روانی در دوران بارداری و پس از زایمان پیشنهاد دادند، که برای اولین بار در 72 ساعت اول پس از زایمان برای زنانی که زایمان تروماتیک داشتند استفاده شد و با موفقیت اختلال استرس پس از سانحه و افسردگی را در طی 3 ماه پس از زایمان کاهش داد. اما تفاوت معنی داری بین دو گروه از نظر میزان اضطراب مادر مشاهده نشد. فنویک و همکاران (40) با استفاده از استراتژی این مشاوره، مطالعه ای را بر روی زنان باردار در هفته 24 تا 34 بارداری برای ارزیابی ترس از زایمان، پیامدهای زایمان و سلامت روان پس از زایمان انجام دادند. نتایج نشان داد که میزان سزارین و یادآوری تجربیات آزاردهنده زایمان در دوره پس از زایمان کاهش یافته است. در ایران، اندرون و همکاران(41) با استفاده از استراتژی این مشاوره برای زنان باردار مطالعه ای را برای کاهش اضطراب بارداری انجام داد. آنها گزارش دادند که سه جلسه مشاوره در هفته های 28-34 بارداری (هر دو هفته یک بار) باعث کاهش اضطراب در دوران بارداری شد.اختلال استرس پس از سانحه علاوه یر علائم مختلف می تواند موجب اختلال خواب و بروز علائم افسردگی و اضطراب در مادران شود(42, 43) . بنابراین لازم است تا رویکردهای مشاوره ای برای زنانی که دچار خونریزی پس از زایمان[6] می شوند صورت گیرد تا از بروز و شدت یافتن علائم اختلال استرس پس از سانحه جلوگیری شود. 

 باتوجه‌به آمار مرگ و میر بالای مادران در استان سیستان و بلوچستان و زاهدان به عنوان مرکز ارجاع، و اینکه بیشترین علت مرگ و میر مادران خونریزی پس از زایمان است و همچنین عدم گزارش مطالعه‌ای جهت بررسی تأثیر مشاوره توسط ماما در زنان دچار اختلال استرس پس از سانحه با خونریزی پس از زایمان، این مطالعه باهدف بررسی تأثیر مشاوره فشرده ماما محور بر شدت نشانه‌های اختلال استرس پس از سانحه در زنان نخست زا با خونریزی پس از زایمان بستری در بیمارستان علی بن ابی‌طالب (ع) شهر زاهدان در سال 1402 به مرحله اجرا در خواهد آمد.

بررسی متون:

جهت مرور متون در فاصله زمانی 2017 الی 2021 مراجعه به پایگاه داده های علمیSID,Science Direct,Scopus,Pubmed,ProQuest,CINAHL, MEDLINE, PsycINFO, Irandoc و موتور جستجوگرGoogle scholar با کلیدواژه‌های انگلیسی Postpartum hemorrhage -  Post-traumatic Stress - Counseling, و کلیدواژه های خونریزی پس از زایمان ، استرس پس از سانحه، مشاوره ، مطالعات خارجی و داخلی ذیل به‌دست‌آمده است.

مطالعات خارجی

- وان استیج و همکاران[7] در سال2021  مطالعه ای آینده نگر با هدف تعیین ارتباط خونریزی شدید پس از زایمان با بروز اختلال استرس پس از سانحه در آمستردام انجام دادند. در این مطالعه دو گروه از شرکت کنندگان شامل زنان با از دست دادن خون ≥ 2000 میلی لیتر(خونریزی پس از زایمان شدید) و زنان با از دست دادن خون ≤500 میلی لیتر (شاهد) مقایسه شدند. شرکت کنندگان چهار تا شش هفته پس از زایمان با استفاده از PCL-5 از نظراختلال  استرس پس از سانحه غربالگری شدند. غربالگری مثبت توسط CAPS-5 برای تشخیص اختلال استرس پس از سانحه دنبال شد. 187 بیمار خونریزی پس از زایمان و 121 کنترل وارد مطالعه شد. میانگین نمرات PCL-5 برای بیماران خونریزی پس از زایمان (5.0) نسبت به گروه کنترل (4.0) بالاتر بود (0.005P=). سیزده بیمار خونریزی پس از زایمان و دو بیمارکنترل امتیاز 32 و بیشتر را در PCL-5 کسب کردند که نشان دهنده  اختلال استرس پس از سانحه احتمالی است (0.035P=). تعداد قابل توجهی از بیماران خونریزی پس از زایمان نسبت به گروه کنترل معیارهای تشخیص بالینی اختلال استرس پس از سانحه در[8] CAPS-5 را برآورده کردند (0.007P=). خطر افزایش قابل توجه و مرتبط بالینی برای ایجاد اختلال استرس پس از سانحه پس از خونریزی پس از زایمان شدید وجود داشت(44).

- اسچپسترا[9] و همکاران در سال 2017مطالعه ای آینده نگر با هدف تعیین شیوع استرس پس از سانحه در زنان و همسران آنها به دنبال خونریزی پس از زایمان شدید  در آمستردام انجام دادند. این یک مطالعه کوهورت آینده‌نگر در یک محیط بیمارستانی بود. متغیر پیامد اولیه تشخیص اختلال استرس پس از تروما است. متغیرهای پیامد ثانویه علائم پس از تروما با توجه به معیارهای اختلال استرس پس از تروما ، بیماری‌های روانپزشکی و درخواست کمک روانشناختی هستند. در مجموع 130 زن و 130 همسر، باید طبق وارد شدند. بیماران، شرکا و کنترل ها در هشت بیمارستان  انتخاب شدند. از آنها خواسته شد تا چهار تا شش هفته پس از زایمان، یک پرسشنامه دیجیتالی را تکمیل کنند تا از نظر وجود اختلال یا علائم استرس پس از سانحه بررسی شوند. از شرکت کنندگانی که نمرات بالاتر از مقادیر نرمال داشتند، خواسته شد در یک مصاحبه تلفنی شرکت کنند. برای پیامدهای ثانویه، عوامل خطر با تجزیه و تحلیل چند متغیره ارزیابی شدند. این مطالعه به منظور ارائه بینشی در مورد فراوانی اختلال استرس پس از سانحه و علائم استرس پس از سانحه پس از خونریزی شدید پس از زایمان، هم در بیماران و هم در شریک زندگی آنها طراحی شد. شواهد نشان  داد که PPH شدید یک عامل خطر برای ایجاد PTSD است. (45).

مطالعات داخلی

- اسد زاده و همکاران در سال 2020 مطالعه ای کارآزمایی بالینی با هدف تعیین اثربخشی مشاوره مختصر توسط ماما بر اساس رویکرد گمبل و همکارانش بر کاهش اختلال استرس پس از سانحه، افسردگی و علائم اضطراب در میان گروهی از زنانی که زایمان تروماتیک را تجربه کرده اند،  در زنجان انجام دادند. از بین 270 زن باردار که برای شرکت در این مطالعه غربالگری شدند، 90 زن زایمان تروماتیک را تجربه کردند. آنها به طور تصادفی در دو گروه مداخله و گروه کنترل قرار گرفتند. یک جلسه مشاوره حضوری در 72 ساعت پس از زایمان و یک جلسه مشاوره تلفنی 4 تا 6 هفته پس از زایمان برای گروه مداخله انجام شد. گروه کنترل فقط مراقبت های معمول پس از زایمان را دریافت کردند. معیارهای پیامد اختلال استرس پس از سانحه، افسردگی و علائم اضطراب بود که با ابزار چک لیست اختلال استرس پس از سانحه-5 (PCL-5)، مقیاس رتبه ای اضطراب هامیلتون[10]،.مقیاس افسردگی پس از زایمان ادینبورگ[11]،DSM-5A[12] در پیگیری سه ماهه، گروه مداخله در مقایسه با گروه کنترل بهبود قابل توجهی در اختلال استرس پس از سانحه، افسردگی و علائم اضطراب نشان داد(p=0/0001). محقققان نتیجه گیری کردند مشاوره فشرده مامایی می تواند یک رویکرد موثر برای کاهش ناراحتی روانی زنانی باشد که زایمان آسیب زا را تجربه کرده اند. (46).

- اندرون و همکاران مطالعه ای کارآزمایی بالینی درسال 2017 با هدف برنامه مشاوره فردی توسط ماما بر اضطراب دوران بارداری 90 زن نخست زا با سن حاملگی 30-28 هفته در مشهد انجام دادند. افرا  به روش تصادفی به دو گروه 45 نفره مداخله و کنترل تقسیم شدند. در گروه مداخله برنامه مشاوره فردی تسط ماما بر اساس محتوی مدل مشاوره گمبل طی 3 جلسه (هر دو هفته یک بار) برگزار گردید و در گروه کنترل مراقبت های معمول انجام شد. ابزار گردآوری داده ها پرشنامه مشخصات فردی،مامایی، و پرسشنامه اضطراب بک بود. تجزیه و تحلیل با استفاده از آزمون های اماری کای اسکوئر و تی تست انجام شد.

میانگین نمره اضطراب طی هفته های 36-34 بارداری، در گروه مداخله 960/3±355/6 و در گروه کنترل 420/5±822/9 بود که بین دو گروه اختلاف آماری معنی داری وجود داشت(001/0>p). محققان نتیجه گیری کردند برنامه مشاوره فردی توسط ماما در طوبل بارداری منجر به کاهش اضطراب آن دوران در زنان نخست زا می شود(41).

-فیروزان و همکاران در سال 2020مطالعه ای کارآزمایی بالینی  با هدف تعیین  تاثیر مشاوره مامایی بر اساس رویکرد گمبل در مورد زایمان ترس و خودکارآمدی بر روی 80 زن  نخست باردار در زنجان انجام دادند. درگروه مداخله دو جلسه مشاوره حضوری بر اساس پروتکل (احساسات تولد - به دنبال بهبود ترس در انتظار( BELEF)د ر هفته های 24 و 34 بارداری انجام شد،  بین این دو جلسه حضوری ، هشت جلسه نیز مشاوره تلفنی هفته ای یکبار دریافت کردند.گروه کنترل فقط مراقبت های معمول دوران بارداری را دریافت کردند. متغیر های مورد بررسی پیامد ترس از زایمان، خودکارآمدی زایمان و ترجیح زایمان بودند. ابزار پژوهش پرسشنامه انتظار تحویل ویژما/تجربه (W-DEQ)) [13] بود(47).

گروه مداخله به طور معنی داری کاهش بیشتری را در ترس از زایمان و افزایش بیشتری خودکارآمدی زایمان را در مقایسه با گروه کنترل نشان دادند. علاوه بر این، زنان بیشتری در گروه مداخله زایمان طبیعی را نسبت به زنان گروه کنترل ترجیح دادند.

محققان نتیجه‌گیری کردند که پروتکل[14] BELIEF می‌تواند رویکردی مؤثر در کاهش ترس از زایمان و افزایش خودکارآمدی زایمان در زنان باردار اول باشد(47).

-مطالعه ای توسط حجاریان و همکاران در سال 2021با هدف بررسی تأثیر مشاوره بر اساس رویکرد گمبل بر اضطراب پس از زایمان در زنان نخست زا انجام شد. این کارآزمایی بالینی تصادفی شده بر روی 60 زن نخست زا مراجعه کننده به مراکز بهداشتی درمانی مشهد انجام شد. شرکت کنندگان در گروه مداخله به غیر از مراقبت های معمول دوران بارداری، طی سه جلسه قبل از تولد و یک جلسه پس از زایمان، مشاوره فردی ماما را بر اساس رویکرد گمبل دریافت کردند. گروه کنترل فقط مراقبت های معمول دوران بارداری را دریافت کردند. برای جمع آوری داده ها از پرسشنامه سنجش اطلاعات دموگرافیک و مامایی و همچنین مقیاس افسردگی، اضطراب و استرس 21 (DASS-21) استفاده شد. داده‌های به‌دست‌آمده در نرم‌افزار SPSS (نسخه 16) با استفاده از آزمون‌های من‌ویتنی، مجذور کای و تی مستقل مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. قبل از مداخله بین دو گروه تفاوت آماری معنی‌داری وجود نداشت (0.05P>). میانگین و انحراف معیار اضطراب زنان در گروه مداخله و کنترل به ترتیب 1.1±7.5 و 2.4±8.6 به دست آمد. نتایج آزمون من ویتنی نشان داد که سطح اضطراب در گروه مداخله به طور معنی داری کمتر از گروه کنترل بود (008/0=P) (48).

نقد مقالات

مطالعات بیانگر آن است که مشاوره ماما محور در بارداری و پس از زایمان می تواند در جهت پیشگیری و کاهش مشکلات روحی روانی می تواندکاربرد داشته است، در تحقیق اسدزاده اثر این مشاوره بر استرس ترومای پس از سانحه کلی است و بیان نشده کدام گروه از ترومای زایمانی مدنظر محققین بوده است،  و یا به طور اختصاصی در ایران بر روی  ترومای پس از خونریزی پس از زایمان به نظر تحقیقی مشاوره‌ای یافت نشده است، اما  این تحقیقات می‌توانند پشتوانه علمی خوبی برای تحقیق حاضر باشند.

1. میانگین نمره  استرس پس از سانحه در زنان نخست زا با خونریزی پس از زایمان چهارهفته بعد  از مشاوره فشرده ماما محور در دو گروه مداخله و کنترل متفاوت است.

2. میانگین نمره  استرس پس از سانحه حول و حوش تولد در زنان نخست زا با خونریزی پس از زایمان چهار هفته بعد  از مشاوره فشرده ماما محور در دو گروه مداخله و کنترل متفاوت است

تعیین تأثیر مشاوره فشرده ماما محور بر شدت نشانه‌های استرس پس از سانحه در زنان نخست زا با خونریزی پس از زایمان بستری در بیمارستان علی ابن ابی‌طالب (ع) شهر زاهدان

1. تعیین و مقایسه میانگین نمره استرس پس از سانحه در زنان نخست زا با خونریزی پس از زایمان قبل و چهار هفته بعد از مشاوره فشرده ماما محور در دو گروه مداخله و کنترل.
2. تعیین و مقایسه میانگین نمره استرس پس از سانحه حول و حوش تولد در زنان نخست زا با خونریزی پس از زایمان قبل و چهار هفته بعد از مشاوره فشرده ماما محور در دو گروه مداخله و کنترل.

مراکز آموزشی، بهداشت و درمانی، پژوهشگران

اهداف آموزشی مشاوره ای درمانی

با نتایج طرح می توان برنامه ریزی هایی در جهت پیشگیری و  بهبود وضعیت زنان دچار مشکلات روحی روانی ایجاد شده  مراقبتی در اتاق زایمان داد

اهداف پژوهشی

با کاربرد نتایج می توان دانش حرفه ای را افزایش  و در جهت توسعه آن با تحقیقات بیشتر کوشید.

• خونریزی پس از زایمان

 تعریف نظری: از دست دادن 500 میلی لیتر خون (یا بیشتر) در 24 ساعت اول پس از زایمان  می باشد(49).

تعریف عملی:  حجم ازدست‌رفتن خون بر اساس درج خونریزی پس از زایمان در پرونده، یا درک و اظهار بیمار از وقوع خونریزی

• نشانه های اختلال استرس پس از سانحه

تعریف نظری: اختلال مرتبط با تروما و عوامل استرس زا است که ممکن است در پاسخ به تجربه یک رویداد تروماتیک ایجاد شود و با علائم مختلفی شامل تجربه مجدد، اجتناب، تغییرات منفی در عملکرد شناختی و خلق و خو و برانگیختگی بیش از حد مشخص می شود (50).

تعریف عملی:  

در تحقیق حاضر بر اساس توصیه  WHO جهت غربالگری عمومی استرس  پس از سانحه نمره ای است که زنان نخست زا از پاسخگویی به پرسشنامه  20 سوالی PCL-5 دریافت می کنند و دامنه ای بین 0 تا 80 خواهد داشت. نمره مساوی بالاتر از 33 مد نظر در تحقیق حاضر جهت استرس پس از سانحه خونریزی زایمانی خواهد بود.

اختلال سانحه حول و حوش تولد

تعریف نظری: به اختلال استرس پس از سانحه که حوالی زایمان یا پس از آن رخ می دهد، و یا به طور خاص، در ادبیات مامایی از این اصطلاح برای توصیف زایمان تروماتیک در صورتی که مادر بدون حمایت روحی روانی باشد، گفته می شود(51).

تعریف عملی: در تحقیق حاضر  جهت غربالگری اختصاصی استرس پس از سانحه از ابزار 14 سوالی پرسش‌نامه اختلال استرس پس از سانحه حول و حوش تولد PPQ-II با محدوده نمره 0 تا 56 استفاده خواهد شد.

• مشاوره فشرده مامامحور[1]

تعریف نظری: مشاوره مختصر ماما محورپیشنهادی گمبل که طی یک جلسه بر اساس 9 استراتژی جهت ارتباط عواطف با رفتار طراحی شده است(40)

تعریف عملی:  در این مطالعه منظور یک مشاوره فردی دو جلسه ای 40 تا 60 دقیقه ای است که یک جلسه چهره به چهره در بخش بعد از زایمان طی 24 الی 72 ساعت اول و یک جلسه تلفنی دو هفته بعد از زایمان توسط پژوهشگر بر اساس الگوی مشاوره گمبل و طبق جدول محتوا ارایه خواهد شد.

نیمه‌تجربی دو گروهه با طرح قبل و بعد

کلیه زنان نخست زا با خونریزی پس از زایمان بستری در بخش بعد از زایمان بیمارستان علی ابن ابی‌طالب (ع) شهر زاهدان در سال 1402

• معیارهای ورود:

• زنان 18-35 سال
• بارداری اول
• زایمان واژینال
• درج خونریزی پس از زایمان در پرونده
• اظهار و درک بیمار از وقوع خونریزی
• کسب نمره حداقل33 از پرسشنامه اختلال استرس پس از ضربه زایمان
• حاملگی تک قلو، ترم و با نوزاد زنده و سالم
• توانایی فهمیدن و صحبت‌کردن به زبان فارسی
• عدم وجود سابقه افسردگی و سایر اختلالات روانی، اعتیاد و مصرف داروهای اعصاب و روان
• حاملگی خواسته

معیارهای عدم ورود

• سابقه بستری در بیمارستان به دلیل عوارض بارداری حاملگی عارضه دار مانند عوارض و مشکلات طبی طی بارداری، تهوع، استفراغ شدید حاملگی، انقباضات زودرس زایمانی و سابقه سقط
• سابقه نازایی
• سابقه اتفاق ناگوار در 6 ماه گذشته

• معیارهای خروج:

• عدم تمایل مادر به ادامه شرکت در مطالعه
• بستری مجدد مشارکت کننده به علت (خونریزی ، عفونت، ...)
• بستری نوزاد
• رفتن بیمار به اتاق عمل

بر اساس نرم‌افزار G_POWER 3.1   حجم نمونه بر اساس دو گروه مستقل 26 نفر و بر اساس گروه زوجی 15 نفر به شرح ذیل  تعیین شد و در نهایت 30 نفر با در نظر گرفتن ریزش نمونه در هر دو گروه تعیین گردید.

[7] -- Monday, January 02, 2023 -- 20:03:25

t tests - Means: Difference between two depend ent means (matched pairs)

Analysis:         A priori: Compute required sample size

Input:              Tail(s)                                                    =    Two

                         Effect size dz                                       =    0.80

                         α err prob                                              =    0.05

                         Power (1-β err prob)                           =    0.80

Output:           Noncentrality parameter δ                =    3.0983867

                         Critical t                                                =    2.1447867

                         Df                                                          =    14

                         Total sample size                                =    26

                         Actual power                                       =    0.8213105

نمونه‌گیری ابتدا با نمونه گیری در دسترس صورت می‌گیرد و سپس بر اساس روش تصادفی‌سازی از نوع محدود تحت عنوان ' قانون تخصیص تصادفی (Random allocation rule)' در دو گروه مداخله و کنترل قرار  خواهند گرفت؛ به این صورت که ابتدا به تعداد کل مشارکت‌کنندگان موردمطالعه، 60 کارت رنگی مشخص‌کننده گروه‌های مطالعه (30کارت قرمز مداخله  و 30 کارت سفید کنترل) تهیه خواهد شد. به ترتیب بر اساس خارج‌شدن کارت‌های رنگی، لیستی از 60شرکت‌کننده که نشان‌دهنده عضویت گروهی هر یک از مشارکت‌کنندگان است، تهیه خواهد گردید. به‌تدریج و با تعیین واجدین شرایط یکی از شماره‌های لیست استخراج شده به ترتیب به هر منتخب اختصاص خواهد یافت.

• فرم اطلاعات زمینه‌ای و دموگرافیک شامل: سن، میزان تحصیلات، وضعیت اشتغال، وضعیت اقتصادی، تحصیلات همسر، شغل همسر و آدرس محل سکونت و شماره‌تلفن و...
• چک‌لیست استرس پس از سانحه-5 ) [1]PCL-5 (: چک لیست 20 آیتمی است که با مقیاس لیکرت 5 قسمتی که به هر آیتم نمره صفر تا 4 تعلق می گیرد (0= اصلاً،1 =بسیار کم،2 =  متوسط، 3 = زیاد، 4 = بسیار زیاد)  و میزان آزار و اذیت ناشی از سانحه را بررسی می کند. و نمرات برای چهار خرده مقیاس به شرح ذیل است:

- تجربه مجدد (موارد 1-5 ، حداکثر امتیاز = 20)

- اجتناب (موارد 6-7 ، حداکثر امتیاز = 8)

- تغییرات منفی در شناخت و خلق‌وخو (موارد 8-14 ، حداکثر امتیاز = 28)

- برانگیختگی بیش از حد (موارد 15-20 ، حداکثر امتیاز = 24)

 نمره کلی استرس پس از سانحه می‌تواند عددی بین صفر تا 80  باشد.

روایی پایایی ابزار

طبق مطالعه ورمقانی و همکاران همسانی درونی مقیاس بالابود و پایایی ابزار با α=0/92 تأیید شد، و مطابق فرهنگ ایرانی می‌تواند در ترومای پس از سانحه استفاده گردد. (51)

طبق مطالعه صادقی و همکاران برای تبیین و تناسب، ساختار بر اساس چهار خرده مقیاس مناسب بود. علاوه بر این، PCL-5 شواهد همگرای مطلوبی را نشان داد (p=0.001; r=0.68)ضرایب پایایی آلفای کرونباخ و بازآزمایی شاخص بیش از 0/70 و در مقیاس کل و ابعاد آن رضایت‌بخش بود. (52) پایایی ابزار در تحقیق حاضر نیز به روش آلفای کرونباخ بررسی و تعیین  خواهد شد.

• پرسش‌نامه اختلال استرس پس از سانحه حول و حوش تولد PPQ-II [2]: میزان استرس حول‌وحوش تولد را می‌سنجد. دارای  14 سؤال  است، و سه خرده مقیاس داردکه نشانه های پس از سانحه   وابسته به تجارب زایمان همچون تجربه دوباره، رفتارهای اجتنابی، تحریک پذیری بیش از حد، بی حسی، و احساس گناه  را شامل می شود. سه آیتم اول نشان دهنده افکارآزاردهنده، و شش آیتم بعدی رفتارهای پرهیزی یا پاسخ های بی حسی است و پنج آیتم نهایی نشان دهنده تحریک پذیری می باشند. مقیاس لیکرت 5 قسمتی  که به هر آیتم  نمره صفر تا 4 تعلق می گیرد (0= اصلاً،1 =بسیار کم،2 =  متوسط، 3 = زیاد، 4 = بسیار زیاد)،  نمره کلی اختلال می‌تواند عددی بین صفر تا 56 باشد.
•  روایی پایایی ابزار

پرسش‌نامه اختلال استرس پس از سانحه حول و حوش تولد توسط دمایر[3]  و کوینر[4] تهیه شد ، این مقیاس توسط کالاهان [5]  ویرایش و بازنویسی شد و به مقیاس اختلال استرس پس از سانحه حول و حوش تولد نوع 2  تغییر نام یافت. ضریب پایایی آلفای کرونباخ برای نمره کل مقیاس PPQ-II 89/0= بود(52) ، روایی آن در ایران در تحقیق سلطانی وعابدیان (53)با استفاده از روش همسانی درونی  باآلفا کرونباخ 82/0= α تأیید شد. پایایی ابزار در تحقیق حاضر نیز به روش آلفای کرونباخ بررسی و تعیین  خواهد شد.

6- روش اجرای طرح (با جزئیات به طور کامل شرح داده شود)
:

پس از کسب کد اخلاق و دریافت معرفی نامه از معاونت تحقیقات و فناوری و ارائه آن به بیمارستان علی ابن ابیطالب(ع) شهر زاهدان هماهنگی‌های لازم به‌عمل‌آمده، سپس با مراجعه به بخش بعد از زایمان بیمارستان علی ابن ابیطالب (ع) با غربال زنان بر اساس معیارهای ورود به مطالعه و  با در نظرگرفتن حادثه خونریزی پس از  زایمان که مواجه بوده‌اند و بر اساس دریافت نمره حد نصاب 33 از پرسشنامه تروما،  حجم ازدست‌رفتن خون بر اساس درج خونریزی پس از زایمان در پرونده، یا درک و اظهار بیمار از داشتن خونریزی انتخاب، و پس از بیان اهداف مطالعه و جلب رضایت مشارکت کنندگان ابتدا نمونه گیری به شیوه در دسترس انجام خواهد گرفت، و سپس بر اساس روش تصادفی‌سازی از نوع محدود تحت عنوان ' قانون تخصیص تصادفی (Random allocation rule)' در دو گروه مداخله و کنترل قرار  خواهند گرفت به این صورت که ابتدا به تعداد کل مشارکت‌کنندگان موردمطالعه، 60کارت رنگی مشخص‌کننده گروه‌های مطالعه (30کارت قرمز مداخله  و 30کارت سفید کنترل) تهیه خواهد شد. به ترتیب بر اساس خارج‌شدن کارت‌های رنگی، لیستی از 60 شرکت‌کننده که نشان‌دهنده عضویت گروهی هر یک از مشارکت‌کنندگان است، تهیه خواهد گردید. به‌تدریج و با تعیین واجدین شرایط یکی از شماره‌های لیست استخراج شده به ترتیب به هر منتخب اختصاص خواهد یافت؛ پس آزمون پس از مداخله توسط پژوهشگر با استفاده از ابزارهای چک لیست استرس پس از سانحه و پرسشنامه اختلال استرس پس از سانحه حول و حوش تولد از هر دو گروه تکمیل خواهد شد.

در گروه مداخله در ابتدا با استفاده از مهارت‌های ارتباطی و جلب رضایت و اعتماد مشارکت‌کنندگان جزئیات تجربه‌ای که از اقدامات حادثه توسط پرسنل داشته مصاحبه با سؤالات نیمه‌ساختاریافته‌ای  مانند تجربه‌ای که از زایمان داشتی را برایم توضیح بده؟  این مشاوره فردی به‌صورت چهره‌به‌چهره بر اساس محتوی مدل مشاوره گمبل توسط مامای پژوهشگر به مدت40 تا 60  دقیقه طی دو جلسه ، یک جلسه حضوری  در 48 الی 72 ساعت اول بعد از زایمان در بخش و یک جلسه تلفنی دو هفته پس از  زایمان با استفاده از استراتژی های ارتباط درمانی بین مامای پژوهشگر و مشارکت کننده( مطابق جدول 1)، پذیرش و درک زنان، حمایت  از ابراز احساسات، تکمیل‌کردن مطالب گفته نشده، اتصال‌دادن حادثه با احساسات و رفتار زن، مرورکردن اداره زایمان، افزایش حمایت اجتماعی، تقویت رویکردهای مثبت در مقابله حادثه رخ‌داده،  و در نهایت جستجوی راهکار و حل مسئله صورت خواهد گرفت. همچنین در جلسه دوم  بیشتر بحث حمایت اجتماعی، تقویت رویکردهای مثبت، و راهکارهای حل مسئله توسط خود فرد پیگیری خواهد شد. شماره تماس پژوهشگر و ناظر تحقیق نیز در اختیار وی قرار خواهد گرفت تا هر ساعتی که سؤالی داشت به وی پاسخ داده شود. برای گروه کنترل اقدام خاصی صورت نمی‌گیرد، و پس از پایان تحقیق طی یک جلسه تماس تلفنی با آنان صحبت خواهد شد.چهار هفته پس از آخرین جلسه  پس‌آزمون از دو گروه  بصورت حضوری یا تلفنی گرفته خواهد شد.

یک نمای کلی از مدل مشاوره در جدول 1 ارائه شده است. مامای پژوهشگر به طور کامل در توسعه پروتکل مشاوره مشارکت داشته و نظارت منظم را دریافت خواهد کرد. گروه کنترل مراقبت های استاندارد پس از زایمان را دریافت خواهند کرد.

جدول1: محتوی جلسات مشاوره فشرده ماما محور گمبل

داده‌ها پس از تخصیص کدهای مناسب وارد نرم‌افزار 22SPSS شده و تجزیه‌وتحلیل می‌شود. برای داده‌های کمی، میانگین و انحراف معیار و برای داده‌های کیفی، درصد و فراوانی در قالب جداول و نمودار گزارش خواهد شد.  در آمار استنباطی برای تحلیل متغیرهای کیفی از آزمون کای اسکوآر و متغیرهای کمی از آزمون تی مستقل استفاده خواهد شد. متغیرهای کمی پیوسته در صورت تبعیت توزیع نرمال داده‌ها با استفاده از آزمون  تی زوجی برای مقایسه قبل وبعد استفاده خواهد شد. سطح معنی‌داری برای همه تحلیل‌ها کمتر از  0.05 در نظر گرفته خواهد شد.

در این پایان‌نامه کدهای راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش‌های علوم پزشکی  دارای آزمودنی انسانی  در جمهوری اسلامی ایران (شماره‌های 1-2-3-5-7-8-10-11-12-13-14-15-16-17-19-25-26-27-28-29-30 و 31) رعایت خواهد شد(برگرفته از سایت علوم پزشکی زاهدان).

کدهای اخلاقی به شماره‌های مندرج در ذیل رعایت خواهند شد :

کدهای راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش‌های علوم پزشکی  دارای آزمودنی انسانی  در جمهوری اسلامی ایران

1- هدف اصلی هر پژوهش باید ارتقای سلامت انسان‌ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

2- در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد، فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می‌گیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزمایی‌های بالینی  بر روی بیماران یا داوطلب‌های سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.

3- پژوهش بر انسان فقط در صورتی توجیه‌پذیر است که منافع بالقوة آن برای هر فرد آزمودنی بیشتر از خطرهای  آن باشد.

5- قبل از آغاز هر پژوهش پزشکی، باید اقدامات  اولیه جهت به‌حداقل‌رساندن زیان احتمالی وارده به آزمودنی‌ها و تأمین سلامت آنها انجام گیرد.

7- اگر در حین اجرای پژوهش مشخص شود که خطرات شرکت در این پژوهش برای آزمودنی‌ها بیش از فواید بالقوة آن است، باید آن پژوهش بلافاصله متوقف شود.

8- طراحی و اجرای پژوهش‌هایی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می‌گیرند، باید منطبق با اصول علمی پذیرفته شده بر اساس دانش روز و مبتنی بر مرور کامل منابع علمی موجود و پژوهش‌های قبلی آزمایشگاهی، و  در صورت لزوم،  حیوانی مناسب باشد.

10- هر پژوهشی باید بر اساس و منطبق بر یک طرح‌نامه (پروپوزال) به انجام برسد. در کارآزمایی‌های بالینی باید علاوه بر طرح‌نامه، دستورالعمل (پروتکل) نیز تهیه و ارائه شود. طرح‌نامه و دستورالعمل باید شامل تمامی اجزای ضروری باشد. از جمله بخش ملاحظات اخلاقی، اطلاعات مربوط به بودجه، حمایت‌کننده‌ها، وابستگی‌های سازمانی، موارد تعارض منافع بالقوة دیگر، مشوق‌های شرکت‌کنندگان، پیش‌بینی درمان و یا جبران خسارت افراد آسیب‌دیده در پژوهش. در مواردی که لازم است رضایت‌نامة آگاهانه به‌صورت کتبی اخذ شود، فرم رضایت‌نامه باید تدوین و به طرح‌نامه پیوست شده باشد. پیش از تصویب یا تأیید طرح‌نامه از سوی کمیتة مستقل اخلاق در پژوهش، نباید اجرای پژوهش شروع شود.

11- کمیتة اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرح‌نامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرح‌ها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیتة اخلاق درخواست می‌شود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.   

12- انتخاب آزمودنی‌های بالقوه از میان جمعیت بیماران یا هر گروه جمعیتی دیگر، باید منصفانه باشد، به‌نحوی‌که توزیع بارها (خطرات یا هزینه‌ها) و منافع شرکت در پژوهش، در آن جمعیت و کل جامعه، تبعیض‌آمیز نباشد.

13- کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می‌شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانة کتبی غیرممکن یا قابل‌صرف نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیتة اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیتة اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

14- اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامة شرکت در پژوهش تأثیرگذار باشد، باید موضوع به اطلاع کمیتة اخلاق رسانده شود و در صورت موافقت کمیته با ادامة پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده شود و رضایت آگاهانه مجدداً اخذ گردد.

15- پژوهشگر باید از آگاهانه بودن رضایت اخذشده اطمینان حاصل کند. برای این منظور، در تمامی پژوهش‌های پزشکی، اعم از درمانی و غیردرمانی، پژوهشگر موظف است فرد در نظر گرفته شده به‌عنوان آزمودنی را از تمامی اطلاعاتی که می‌توانند در تصمیم‌گیری او مؤثر باشند، به نحو مناسبی آگاه سازد. این اطلاعات مشتمل‌اند بر: عنوان و اهداف پژوهش، طول مدت پژوهش، روشی که قرار است به کار گرفته شود (شامل احتمال تخصیص تصادفی به گروه مورد یا شاهد)، منابع تأمین بودجه، هرگونه تعارض منافع احتمالی، وابستگی  سازمانی پژوهشگر، و فواید و زیان‌هایی که انتظار می‌رود مطالعه در برداشته باشد. همچنین، هر آزمودنی باید بداند که می‌تواند هر لحظه که بخواهد از مطالعه خارج شود و باید دربارة خطرات و زیان‌های بالقوة ناشی از ترک زودرس پژوهش آگاه و پشتیبانی شود. پژوهشگر همچنین باید به‌تمامی سؤالات و دغدغه‌های این افراد، باحوصله و دقت پاسخ بدهد. این موارد باید در رضایت‌نامة آگاهانه منعکس شود.

16-پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی می‌شود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد - نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. همچنین، در پژوهش‌هایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوة جذب آزمودنی، باید توسط کمیتة اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.

17- پژوهشگر ارشد مسئول مستقیم ارائة اطلاعات کافی و به زبان قابل‌فهم برای آزمودنی، اطمینان از درک اطلاعات ارائه شده، و اخذ رضایت آگاهانه است. در مواردی که بنا به دلیلی، نظیر زیاد بودن تعداد آزمودنی‌ها، این اطلاع‌رسانی از طریق شخص دیگری انجام می‌گیرد، این پژوهشگر ارشد است که مسئول انتخاب فردی آگاه و مناسب برای این کار و حصول اطمینان از تأمین شرایط مذکور در این بند است.

19- عدم قبول شرکت در پژوهش، یا ادامه‌ندادن به همکاری، نباید هیچ‌گونه تأثیری بر خدمات درمانی که در همان مؤسسه – نظیر بیمارستان – به فرد ارائه می‌شود، داشته باشد. این موضوع باید در فرایند اخذ رضایت آگاهانه، به آزمودنی اطلاع داده شود.

25- پژوهشگر مسئول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی‌ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. همچنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی‌ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده‌ها یا اطلاعات به‌دست‌آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

26- هر نوع آسیب یا خسارت ناشی از شرکت در پژوهش باید بر طبق قوانین مصوب جبران خسارت شود. این امر باید در هنگام طراحی پژوهش لحاظ شده باشد. نحوة تحقق این امر ترجیحاً به‌صورت پوشش بیمه‌ای نامشروط باشد.

27- در پایان پژوهش، هر فردی که به‌عنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که دربارة نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روش‌هایی که سودمندی‌شان در آن مطالعه نشان‌داده‌شده است، بهره‌مند شود.

28- پژوهشگران موظف‌اند که نتایج پژوهش‌های خود را صادقانه، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ‌گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشاریافته‌هایی که از نظر حمایت‌کنندة پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.

29- نحوة گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنی‌ها و مؤسسة حمایت‌کنندة  پژوهش باشد.

30- گزارش‌ها و مقالات حاصل از پژوهش‌هایی که مفاد این راهنما را نقض کرده‌اند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.

31- روش پژوهش نباید با ارزش‌های اجتماعی، فرهنگی و دینی  جامعه در تناقض باشد.

-عدم تعیین دقیق و اندازه گیری خونریزی پس از زایمان در اتاق زایمان بیمارستان که سعی خواهد شد کلیه علائم بالینی و آزمایشگاهی  و اقداماتی که نشان دهنده خونریزی پس از زایمان است، مد نظر قرارگیرد

1.            Nazari S, Salari P, Mazlom R, Ghanbari B, Mahram B. A comparative study of stressors, social support and mental health in postpartum in primiparous and multiparaous: Thesis in Persian]. Mashhad: Mashhad University Medical Sciences; 2012.

2.            Ayers S, Bond R, Bertullies S, Wijma K. The aetiology of post-traumatic stress following childbirth: a meta-analysis and theoretical framework. Psychological medicine. 2016;46(6):1121-34.

3.            Reale SC, Easter SR, Xu X, Bateman BT, Farber MK. Trends in postpartum hemorrhage in the United States from 2010 to 2014. Anesthesia & Analgesia. 2020;130(5):e119-e22.

4.            Sentilhes L, Maillard F, Brun S, Madar H, Merlot B, Goffinet F, et al. Risk factors for chronic post-traumatic stress disorder development one year after vaginal delivery: a prospective, observational study. Scientific reports. 2017;7(1):1-9.

5.            Dunning T, Harris J, Sandall J. Women and their birth partners’ experiences following a primary postpartum haemorrhage: a qualitative study. BMC pregnancy and childbirth. 2016;16:1-10.

6.            Kessler RC, Aguilar-Gaxiola S, Alonso J, Benjet C, Bromet EJ, Cardoso G, et al. Trauma and PTSD in the WHO world mental health surveys. European journal of psychotraumatology. 2017;8(sup5):1353383.

7.            American Psychiatric Association D, Association AP. Diagnostic and statistical manual of mental disorders: DSM-5: American psychiatric association Washington, DC; 2013.

8.            Dekel S, Stuebe C, Dishy G. Childbirth induced posttraumatic stress syndrome: a systematic review of prevalence and risk factors. Frontiers in psychology. 2017;8:560.

9.            Beck CT, Driscoll J. Postpartum mood and anxiety disorders: A clinician's guide: Jones & Bartlett Learning; 2006.

10.          Magruder KM, Kassam-Adams N, Thoresen S, Olff M. Prevention and public health approaches to trauma and traumatic stress: A rationale and a call to action. European journal of psychotraumatology. 2016;7(1):29715.

11.          Hung C-H, Yu C-Y, Chang S-J, Stocker J. Postpartum psychosocial changes among experienced and inexperienced mothers in Taiwan. Journal of Transcultural Nursing. 2011;22(3):217-24.

12.          Kring AM, Davison GC, Neale JM, Johnson SL. Abnormal psychology: John Wiley & Sons Inc; 2007.

13.          Sandall J, Soltani H, Gates S, Shennan A, Devane D. Midwife‐led continuity models versus other models of care for childbearing women. Cochrane database of systematic reviews. 2016(4).

14.          Garthus-Niegel S, Ayers S, Martini J, von Soest T, Eberhard-Gran M. The impact of postpartum post-traumatic stress disorder symptoms on child development: a population-based, 2-year follow-up study. Psychological medicine. 2017;47(1):161-70.

15.          Beck CT. Post-traumatic stress disorder due to childbirth: the aftermath. Nursing research. 2004;53(4):216-24.

16.          Abdollahpour S, Khosravi A, Bolbolhaghighi N. The effect of the magical hour on post-traumatic stress disorder (PTSD) in traumatic childbirth: a clinical trial. Journal of reproductive and infant psychology. 2016;34(4):403-12.

17.          Davies J, Slade P, Wright I, Stewart P. Posttraumatic stress symptoms following childbirth and mothers' perceptions of their infants. Infant Mental Health Journal: Official Publication of The World Association for Infant Mental Health. 2008;29(6):537-54.

18.          Choi KR, Seng JS. Predisposing and precipitating factors for dissociation during labor in a cohort study of posttraumatic stress disorder and childbearing outcomes. Journal of midwifery & women's health. 2016;61(1):68-76.

19.          Alcorn K, O'Donovan A, Patrick J, Creedy D, Devilly G. A prospective longitudinal study of the prevalence of post-traumatic stress disorder resulting from childbirth events. Psychological medicine. 2010;40(11):1849-59.

20.          McCormick M, Sanghvi H, Kinzie B, McIntosh N. Preventing postpartum hemorrhage in low-resource settings. International journal of gynecology & obstetrics. 2002;77(3):267-75.

21.          Sloan NL, Langer A, Hernández B, Romero M, Winikoff B. The etiology of maternal mortality in developing countries: what do verbal autopsies tell us? Bulletin of the World Health Organization. 2001;79(9):805-10.

22. Zaat TR, van Steijn ME, de Haan-Jebbink JM, Olff M, Stramrood CA, van Pampus MG. Posttraumatic stress disorder related to postpartum haemorrhage: a systematic review. European Journal of Obstetrics & Gynecology and Reproductive Biology. 2018 Jun 1;225:214-20.

23. Martinez-Vázquez S, Rodríguez-Almagro J, Hernández-Martínez A, Martínez-Galiano JM. Factors associated with postpartum post-traumatic stress disorder (PTSD) following obstetric violence: a cross-sectional study. Journal of personalized medicine. 2021 Apr 24;11(5):338.

24.          Cunningham F, Leveno K, Bloom S, Hauth J, Rouse D, Spong C. Williams Obstetrics. United States of America: McGraw-Hills Companies. Inc; 2022.

25.          Organization WH, Initiative SM. The Prevention and management of postpartum haemorrhage: report of a technical working group, Geneva, 3-6 July, 1989. World Health Organization; 1990.

26.          Looft E, Simic M, Ahlberg M, Snowden JM, Cheng YW, Stephansson O. Duration of second stage of labour at term and pushing time: risk factors for postpartum haemorrhage. Paediatric and perinatal epidemiology. 2017;31(2):126-33.

27.          Miller CM, Cohn S, Akdagli S, Carvalho B, Blumenfeld YJ, Butwick AJ. Postpartum hemorrhage following vaginal delivery: risk factors and maternal outcomes. Journal of Perinatology. 2017;37(3):243-8.

28.          Abbaspoor Z, Vaziri I, Emam J. Sensitivity and specificity collector bag for the measurement of post-partum hemorrhage. 2012.

29.          Naeeni MR, Simbar M. Effect of child birth preparation classes on empowering iranian pregnant women: A systematic review. Journal of Education and Community Health. 2018;5(1):61-71.

30.         Akbarzadeh M, Tusi M, Sharif F, Zare N. The effect of relaxation education on Mother, s quality of life and intensity of worry after delivery. J odaneshand tandurusty. 2012;7(2):83-8.

31.         Ziaghm S, Bakhshandeh Bavarsad M, Haghighi S, Sayhi M, Zargar-Natage M, Abadian S. Assessment of educational needs in pregnancy to choose the mode of delivery for nulliparous women. Nurs Dev Health Aligoodarz Nurs Faculty Analytic Res J. 2014;3:31-40.

32.          Mohseni M, Loripoor M, Nekuei N. Educational needs of postpartum period in women referring to health care centers of Rafsanjan in 2008. Community Health Journal. 2017;7(1):18-27.

33.          Emami Oreh F, Mosallaee M, Rajabi Naeeni M. Training for safe motherhood. Karaj: Meraj Publication; 2011.

34.          Bastos MH, Furuta M, Small R, McKenzie‐McHarg K, Bick D. Debriefing interventions for the prevention of psychological trauma in women following childbirth. Cochrane database of systematic reviews. 2015(4).

35.          NICE. Antenatal and postnatal mental health: Clinical management and service guidance. Leicester UK: British Psychological Society. 2014.

36.          Bisson JI, Olff M. Prevention and treatment of PTSD: the current evidence base. Taylor & Francis; 2021. p. 1824381.

37.          Van Emmerik AA, Kamphuis JH, Hulsbosch AM, Emmelkamp PM. Single session debriefing after psychological trauma: A meta-analysis. The Lancet. 2002;360(9335):766-71.

38.          Rose SC, Bisson J, Churchill R, Wessely S. Psychological debriefing for preventing post traumatic stress disorder (PTSD). Cochrane database of systematic reviews. 2002(2).

39.          Gamble J, Creedy D, Moyle W, Webster J, McAllister M, Dickson P. Effectiveness of a counseling intervention after a traumatic childbirth: a randomized controlled trial. Birth. 2005;32(1):11-9.

40.         Fenwick J, Toohill J, Gamble J, Creedy DK, Buist A, Turkstra E, et al. Effects of a midwife psycho-education intervention to reduce childbirth fear on women’s birth outcomes and postpartum psychological wellbeing. BMC pregnancy and childbirth. 2015;15(1):1-8.

41.         Andaroon N, Kordi M, Kimiaee SA, Esmaily H. Effect of individual counseling program by a midwife on anxiety during pregnancy in nulliparous women. The Iranian Journal of Obstetrics, Gynecology and Infertility. 2018;20(12):86-95.

42.          Söderquist J, Wijma B, Thorbert G, Wijma K. Risk factors in pregnancy for post‐traumatic stress and depression after childbirth. BJOG: An International Journal of Obstetrics & Gynaecology. 2009;116(5):672-80.

43.          Zaers S, Waschke M, Ehlert U. Depressive symptoms and symptoms of post-traumatic stress disorder in women after childbirth. Journal of Psychosomatic Obstetrics & Gynecology. 2008;29(1):61-71.

44.          van Steijn ME, Scheepstra KW, Zaat TR, van Rooijen DE, Stramrood CA, Dijksman LM, et al. Severe postpartum hemorrhage increases risk of posttraumatic stress disorder: a prospective cohort study. Journal of Psychosomatic Obstetrics & Gynecology. 2021;42(4):335-45.

45.          Scheepstra KWF, van Steijn ME, Dijksman LM, van Pampus MG. Post-traumatic stress disorder in women and their partners, following severe post-partum hemorrhage: A study protocol for a prospective cohort study. Cogent Medicine. 2017;4(1):1278840.

46.          Asadzadeh L, Jafari E, Kharaghani R, Taremian F. Effectiveness of midwife-led brief counseling intervention on post-traumatic stress disorder, depression, and anxiety symptoms of women experiencing a traumatic childbirth: a randomized controlled trial. BMC pregnancy and childbirth. 2020;20(1):1-9.

47. Firouzan L, Kharaghani R, Zenoozian S, Moloodi R, Jafari E. The effect of midwifery led counseling based on Gamble’s approach on childbirth fear and self-efficacy in nulligravida women. BMC Pregnancy and Childbirth. 2020 Dec;20:1-7.

48.          Hajjarian Z, Karimi FZ, Mazloom SR, Taghizdeh Z, Asgharinekah M. Effect of Counseling Based on Gamble's Approach on Postpartum Anxiety in Primiparous Women. Journal of Midwifery and Reproductive Health. 2021;9(1):2530-40.

49.          World Health Organization. WHO recommendations for the prevention and treatment of postpartum haemorrhage. 2017 [Available from: http://www.who.int/reproductivehealth/topics/maternal_perinatal/pph-woman-trial/en/.

50.         American Psychiatric Association. Diagnostic and statistical manual of mental disorders: DSM-5. 5th ed. Washington (DC); Arlington (VA): American Psychiatric Association; 2013.

51.         Varmaghani H, Fathi Ashtiani A, Poursharifi H. Psychometric properties of the persian version of the posttraumatic stress disorder checklist for DSM-5 (PCL-5). Journal of Applied Psychological Research. 2018;9(3):131-42.

52.         Sadeghi M, Taghva A, Goudarzi N, Rah Nejat A. Validity and reliability of persian version of “post-traumatic stress disorder scale” in war veterans. Iranian Journal of War and Public Health. 2016;8(4):243-9.

53.          Soltani N, Abedian Z, Mokhber N, Esmaily H. The association of family support after childbirth with posttraumatic stress disorder in women with preeclampsia. Iranian Red Crescent Medical Journal. 2015;17(10).

پژوهش حاضر با هدف تعیین تأثیر مشاوره فشرده ماما محور بر شدت نشانه‌های استرس پس از سانحه در زنان نخست زا با خونریزی پس از زایمان بستری در بیمارستان علی ابن ابی‌طالب (ع) شهر زاهدان در سال 1402' انجام خواهد شد  . در این پژوهش با غربالگری آسیب استرسی بوجود آمده ناشی از خونریزی پس از زایمان اقدام مشاوره ای با هدایت ماما انجام تا از بروز مشکلات بیشتر روانشناختی پیشگیری به عمل آید.

ندارد

پیشگیری مهمترین مزیت این مداخله می باشد

عوارض جانبی احتمالی ندارد

در صورت هر نوع عارضه احتمالی مجری جبران ان را بر اساس رای کمیته اخلاق متقبل خواهد شد

طرح تحقیقاتی حاضر هزینه ای برای مشارکت کننده ندارد

روش جایگزینی برای مشارکت کننده وجود ندارد. برای گروه کنترل از نظر اخلاقی در پایان طرح پمفلتی با توضیحات مداخله طرح در اختیار وی قرار خواهد گرفت.

کلیه اطلاعات مشارکت کننده محرمانه خواهد ماند

- شماره موبایل پژوهشگر و مجری اصلی طرح در اختیار مشارکت کننده قرار خواهد گرفت تا درصورت لازم به پرسشهای وی پاسخ داده شود.

مشارکت کننده حق پذیرفتن یا انصراف را دارد

با سلام و احترام

بدین‌وسیله از شما جهت شرکت در پژوهش با عنوان' بررسی تأثیر مشاوره فشرده ماما محور بر شدت نشانه‌های استرس پس از سانحه در زنان نخست زا با خونریزی پس از زایمان بستری در بیمارستان علی ابن ابی‌طالب (ع) شهر زاهدان در سال 1402' که با نظارت دکتر شهین دخت نوابی ریگی انجام می‌شود دعوت به عمل می‌آید. اطلاعات مربوط به این پژوهش در این برگه خدمتتان ارائه شده است و شما برای شرکت یا عدم شرکت در این پژوهش آزاد هستید. شما مجبور به تصمیم‌گیری فوری نیستید و برای تصمیم‌گیری در این باره می‌توانید سؤالات خود را از تیم پژوهشی بپرسید و با هر فردی که مایل باشید مشورت نمایید. قبل از امضای این رضایت‌نامه مطمئن شوید که متوجه تمامی اطلاعات این فرم شده‌اید و به تمام سؤالات شما پاسخ داده شده است.

                                                                                                                               با احترام

سیده شهره ساجدی

من می‌دانم که شرکت من در این پژوهش کاملاً داوطلبانه است و مجبور به شرکت در این پژوهش نیستم. به من اطمینان داده شد که اگر حاضر به شرکت در این پژوهش نباشم، از مراقبت‌های معمول تشخیصی و درمانی محروم نخواهم شد و رابطه درمانی من با مرکز درمانی و پزشک معالجم دچار اشکال نمی‌شود.

من می‌دانم که حتی پس از موافقت با شرکت در پژوهش می‌توانم هروقت که بخواهم، پس از اطلاع به مجری، از پژوهش خارج شوم و خروج من از پژوهش باعث محرومیت از دریافت خدمات درمانی معمول برای من نخواهد شد.

نحوة همکاری اینجانب در این پژوهش به این صورت است: که ممکن است به‌صورت تصادفی در هر یک از دو گروه این مطالعه قرار گیرم. درصورتی‌که در گروه مداخله قرار بگیرم باید در 2 جلسه آموزشی مشارکت نمایم. ضمن این که در این مطالعه خون‌گیری و یا اقدامات دیگر انجام نخواهد شد.

.آسیب و عارضه‌ای احتمالی ناشی از شرکت در این مطالعه مرا تهدید نمی‌کند

.در صورت عدم تمایل به شرکت در مطالعه روش معمول مراقبت پس از بارداری برای من ارائه خواهد شد

من می‌دانم که دست‌اندرکاران این پژوهش، کلیه اطلاعات مربوط به من را نزد خود به‌صورت محرمانه نگه داشته و اجازه دارند فقط نتایج کلی این پژوهش را بدون ذکر نام و مشخصات اینجانب منتشر کنند.

.من می‌دانم که هیچ یک از هزینه‌های انجام مداخلات پژوهشی بر عهده من نخواهد بود

خانم سیده شهره ساجدی جهت پاسخگویی به اینجانب معرفی شد و به من گفته شد تا هروقت مشکلی یا سؤالی دررابطه‌با شرکت در پژوهش مذکور پیش آمد با ایشان در میان بگذارم و راهنمایی بخواهم.

آدرس و شماره‌تلفن همراه ایشان به شرح زیر به من ارائه شد:

آدرس: زاهدان، میدان دکتر حسابی، دانشکده پرستاری و مامایی، گروه مامایی، تلفن همراه: 09134229747

من می‌دانم که اگر در حین و بعد از انجام پژوهش هر مشکلی اعم از جسمی و روحی به علت شرکت در این پژوهش برای من پیش آمد درمان عوارض، و هزینه‌های آن و غرامت مربوطه بر عهده مجری خواهد بود.

من می‌دانم اگر اشکال یا اعتراضی نسبت به دست‌اندرکاران یا روند پژوهش دارم می‌توانم با کمیته اخلاق در پژوهش دانشگاه علوم پزشکی زاهدان با شماره: 33295789-051 تماس گرفته و مشکل خود را به‌صورت شفاهی یا کتبی مطرح نمایم.

این فرم اطلاعات و رضایت آگاهانه در دو نسخه تنظیم شده و پس از امضا یک نسخه در اختیار من و نسخه دیگر در اختیار مجری قرار خواهد گرفت.

اینجانب موارد فوق‌الذکر را خواندم و فهمیدم و بر اساس آن رضایت آگاهانه خود را برای شرکت در این پژوهش اعلام می‌کنم.

امضای شرکت‌کننده

اینجانب سیده شهره ساجدی خود را ملزم به اجرای تعهدات مربوط به مجری در مفاد فوق دانسته و متعهد می‌گردم در تأمین حقوق و ایمنی شرکت‌کننده در این پژوهش تلاش نمایم.

امضا

پیوست 1: رضایت‌نامه آگاهانه شرکت در طرح تحقیقاتی

من می‌دانم که شرکت من در این پژوهش کاملاً داوطلبانه است و مجبور به شرکت در این پژوهش نیستم. به من اطمینان داده شد که اگر حاضر به شرکت در این پژوهش نباشم، از مراقبت‌های معمول تشخیصی و درمانی محروم نخواهم شد و رابطه درمانی من با مرکز درمانی و پزشک معالجم دچار اشکال نمی‌شود.

من می‌دانم که حتی پس از موافقت با شرکت در پژوهش می‌توانم هروقت که بخواهم، پس از اطلاع به مجری، از پژوهش خارج شوم و خروج من از پژوهش باعث محرومیت از دریافت خدمات درمانی معمول برای من نخواهد شد.

نحوة همکاری اینجانب در این پژوهش به این صورت است: که ممکن است به‌صورت تصادفی در هر یک از دو گروه این مطالعه قرار گیرم. درصورتی‌که در گروه مداخله قرار بگیرم باید در 2 جلسه آموزشی مشارکت نمایم. ضمن این که در این مطالعه خون‌گیری و یا اقدامات دیگر انجام نخواهد شد.

.آسیب و عارضه‌ای احتمالی ناشی از شرکت در این مطالعه مرا تهدید نمی‌کند

.در صورت عدم تمایل به شرکت در مطالعه روش معمول مراقبت پس از بارداری برای من ارائه خواهد شد

من می‌دانم که دست‌اندرکاران این پژوهش، کلیه اطلاعات مربوط به من را نزد خود به‌صورت محرمانه نگه داشته و اجازه دارند فقط نتایج کلی این پژوهش را بدون ذکر نام و مشخصات اینجانب منتشر کنند.

.من می‌دانم که هیچ یک از هزینه‌های انجام مداخلات پژوهشی بر عهده من نخواهد بود

خانم سیده شهره ساجدی جهت پاسخگویی به اینجانب معرفی شد و به من گفته شد تا هروقت مشکلی یا سؤالی دررابطه‌با شرکت در پژوهش مذکور پیش آمد با ایشان در میان بگذارم و راهنمایی بخواهم.

آدرس و شماره‌تلفن همراه ایشان به شرح زیر به من ارائه شد:

آدرس: زاهدان، میدان دکتر حسابی، دانشکده پرستاری و مامایی، گروه مامایی، تلفن همراه: 09134229747

من می‌دانم که اگر در حین و بعد از انجام پژوهش هر مشکلی اعم از جسمی و روحی به علت شرکت در این پژوهش برای من پیش آمد درمان عوارض، و هزینه‌های آن و غرامت مربوطه بر عهده مجری خواهد بود.

من می‌دانم اگر اشکال یا اعتراضی نسبت به دست‌اندرکاران یا روند پژوهش دارم می‌توانم با کمیته اخلاق در پژوهش دانشگاه علوم پزشکی زاهدان با شماره: 33295789-051 تماس گرفته و مشکل خود را به‌صورت شفاهی یا کتبی مطرح نمایم.

این فرم اطلاعات و رضایت آگاهانه در دو نسخه تنظیم شده و پس از امضا یک نسخه در اختیار من و نسخه دیگر در اختیار مجری قرار خواهد گرفت.

اینجانب موارد فوق‌الذکر را خواندم و فهمیدم و بر اساس آن رضایت آگاهانه خود را برای شرکت در این پژوهش اعلام می‌کنم.

امضای شرکت‌کننده

اینجانب سیده شهره ساجدی خود را ملزم به اجرای تعهدات مربوط به مجری در مفاد فوق دانسته و متعهد می‌گردم در تأمین حقوق و ایمنی شرکت‌کننده در این پژوهش تلاش نمایم.

امضا

پیوست 2: فرم اطلاعات دموگرافیک

1-         سن ........................... سال

2-         وزن شما قبل از بارداری:     .......................... کیلوگرم  (درصورتی‌که وزن خود را قبل از بارداری نمی‌دانید اولین وزنی که در اولین مراقبت برای شما ثبت شده است چقدر بوده است:       ...........................)

3-         قد:    ..............................   سانتی‌متر

4-         میزان تحصیلات ..............................................................

5-         شغل      :

خانه‌دار    ¨                    کارمند    ¨                   آزاد      ¨                    سایر ¨ (نام ببرید):

6-         سن همسر:  ..............................     سال

7-         شغل همسر:

 بیکار ¨              کارگر ¨                کارمند ¨             آزاد   ¨                  ¨ سایر (نام ببرید):

8-         میزان تحصیلات همسر........................................

9-         قومیت ....................................

10-      درآمد ماهیانه خانواده  در چه وضعیتی است  ؟

راضی¨                         ناراضی ¨                        

11-       سن بارداری بر اساس سونوگرافی (سه‌ماهه اول یا LMP):...................................................

12-حاملگی شما خواسته بوده است؟

                                      بله      ¨                               خیر¨   

13-       جنسیت نوزاد:

                                     پسر ¨                           دختر ¨

14-       رضایت از جنسیت نوزاد:

                                       راضی ¨              ناراضی¨

15-       وزن نوزاد (به گرم):...................................................

16-       علت خونریزی

آتونی ¨      تروما/پارگی ¨    باقی‌ماندن بافت ¨        اختلال انعقادی¨

17-       عدم دریافت حمایت اجتماعی

از جانب همسر ¨        از جانب  خانواده  ¨       از جانب کارکنان بیمارستان ¨

18-       درج خونریزی در پرونده داشته ¨نداشته¨

درک و اظهار مادر به وقوع خونریزی       بلی   ¨               خیر¨

پیوست 3: پرسش‌نامه PCL-5

پیوست 4: پرسش‌نامه PPQ