بررسی نگرش و تعیین صلاحیت پرستاران شاغل در بیمارستان های وابسته به دانشگاه علوم پزشکی زاهدان نسبت به مراقبت معنوی در سال 1402

این مطالعه نوعی مطالعه ی توصیفی – تحلیلی از نوع مقطعی می باشد که به بررسی نگرش  و صلاحیت مراقبت معنوی درپرستاران شاغل در بیمارستان های وابسته به دانشگاه علوم پزشکی زاهدان   می پردازد .جامعه پژوهش را کلیه پرستاران شاغل دراین  بیمارستان هاتشکیل میدهند  . حجم نمونه بر اساس مطالعات قبلی تعیین و ۱۱۷ نفر به مطالعه وارد خواهند شد .در این مطالعه از پرسشنامه ای سه بخشی استفاده خواهد شد بخش اول این پرسشنامه مربوط به اطلاعات دموگرافیک ،بخش دوم پرسشنامه بررسی دیدگاه معنوی  می باشد که توسط تیلور ,هایفیلد وامنتا (1994)طراحی شده است  وبخش سوم  مقیاس صلاحیت مراقبت معنوی( SCCS) می باشد که توسط وان لیوون  و کاسولر(۲۰۰۴)  طراحی شده استفاده می گردد. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار-22 spss و امار توصیفی(میانگین ،انحراف معیار و فراوانی نسبی ) وتحلیلی(ضرایب هم بستگی و کای دو ،تی تست ،ضرایب رگرسیون و سایر آزمون های آماری پارامتری یا نان پارامتری متناسب با ماهیت داده ها انجام خواهد شد. سطح معنی داری در این مطالعه (p≤0.05)  می باشد.

This study is a cross-sectional descriptive-analytical study that examines the attitude and competence of spiritual care in nurses working in hospitals affiliated to Zahedan University of Medical Sciences. The research community consists of all nurses working in these hospitals. The sample size is determined based on previous studies and 117 people will be included in the study. In this study, a three-part questionnaire will be used, the first part of this questionnaire is related to demographic information, the second part is a spiritual perspective survey questionnaire designed by Taylor, Highfield and Menta (1994), and the third part is the Spiritual Care Competency Scale (SCCS). It is used designed by Van Leeuwen and Casoler (2004). Data analysis using spss-22 software and descriptive statistics (mean, standard deviation and relative frequency) and analysis (correlation coefficients and chi-square, t-test, regression coefficients and other parametric or non-parametric statistical tests)according to The nature of the data will be carried out. The level of significance in this study is (p≤0.05).

اصطلاح  مراقبت کل نگربرای همه پرستاران در دهه گذشته اصطلاحی آشناست.مراقبت کل نگر از واژه holism گرفته شده است یعنی درمان شخص در تمام ابعاد نه صرفا رفع علائم جسمی (1-2)به همین دلیل از پرستاران خواسته می شود که به مفهوم مراقبت کل نگر متعهد باشند و اهمیت توجه به جنبه های جسمی، روانی ،عاطفی، اجتماعی، معنوی و معانی نهفته در نیازها و مراقبت ها را بشناسند(2) طبق  این دیدگاه پرستاران باید هر فرد را با ابعاد جسمی، روانی و اجتماعی با هسته معنوی در نظر بگیرند که هر جزئی از خود با سایر ابعاد ادغام یافته و بر آنها اثر میگذارد(3) تحقیقات  انجام گرفته در این زمینه نیز نشان داده اند که بیماران خواستار آن هستند که به عنوان اشخاص کامل در نظر گرفته شوند (4) براین اساس انجمن پرستاران آمریکا پرستاری را تشخیص و درمان پاسخ های  انسان تعریف کرده (2, 5)

 و تاکیدداشته اند که کمک در تامین نیازهای روحی و روانی بیماران عنصری مهم در مراقبت های بالینی به شمار می آید که پرستاران در راستای تحقق سلامتی و رفاه جسمی و روانی بیماران می بایست به آن توجه کنند(2) پیشنهاد گنجاندن بعد سلامت معنوی از سوی اوسمن  و راسل  یک بعد مهم از، زندگی فردی و گروهی را فرا روی صاحب نظران درگیردر امر سلامت قرارداد حتی برخی عقیده دارند که بدون سلامت معنوی، ابعاد دیگر سلامتی نمیتوانند حداکثر عملکرد مورد نظر را داشته باشند(1) دور ماندن از باورهای اصیل مذهبی راه را برای ابتلای فرد به کشمکش های درونی و روانی، احساس پوچی و بی هدفی و یأس و ناامیدی در برابر محرومیت ها، ناملایمات و فشارهای روانی هموار میکند(6) به طوری که پریشانی روحی در بیماری های  پیشرفته بسیار شایع است و از طرفی  با  کیفیت پایین زندگی مرتبط می باشد(7) تحقیقات دهه اخیر حاکی از آن است که توجه به نیروهای معنوی به عنوان نیازی که به بیماران آرامش، نیرو و نشاط وصف ناپذیری میبخشد؛ مورد توجه خاص نظریه پردازان پرستاری بوده است(8) نایتینگل، نیومن، واتسون، تراول بی، و لنینجر توجه به نیازهای معنوی بیماران را به عنوان یک نقش مراقبتی در نظریه های خود موردتوجه قرار داده اند(3) و بیان داشته اند که معنویت بعد مهمی از پرستاری کل نگر بوده و میتواند به سلامت افرادی که بیماریهای حاد، مزمن و شدید جسمی یا عاطفی را تجربه میکنند، کمک نماید(8) معنویت مفهومی چند بعدی است و در ابعاد مختلف شناختی، تجربی و رفتاری تجلی می یابد(9) و به عنوان یک بعد انسانی و با درک نقشی که در بهبودی افراد دارد به طورروزافزونی مورد توجه قرار گرفته است و به عنوان یکی از جنبه های مهم از وجود آدمی، ارتباط مهمی با سلامت افراد دارد(10, 11) (کاوندیش  در  این ارتباط بیان داشته است  که نیازهای معنوی در تمامی بیماران وجود دارد اما در زمان بروز بیماری و درگیر شدن با مسائل آن که فرد با شرایط توأم با عدم قطعیت روبرو میشود مسائل معنوی بیش از سایر مواقع پدیدار می گردد(12) نویسندگان و نظریه پردازان معنویت را به صورتهای مختلفی، مانند جستجوی معنی و هدف زندگی، ارتباط با یک نیروی مافوق وتعادل انرژی تعریف کرده اند(3) که می تواند  به افراد احساس بودن را با کیفیت هایی نظیر فطرت، منبع تقویتی، تجربه ذهنی مقدس، تعالی فرد به سوی عشق ، یکی شدن با زندگی را القا کند(13, 14) و پایگاه محکمی برای انسان در برابر مشکلات و محرومیت های زندگی ایجاد کند. این افراد حوادث را با تکیه بر ایمان و اعتقاد خود راحتتر میگذرانند، کمتر دستخوش تنش واضطراب میشوند (15, 16) همچنین معنویت این امکان را به انسان میدهد که همراه با رنجهای جسمانی به سمت سلامت معنوی حرکت کند(15) شهید مطهری )ره( معنویت را در رهایی انسان از مملوکیت نسبت به اشیاء و نوعی احساس و گرایش ذاتی انسان به امور غیرمادی می داند که وجه تمایز انسان و موجودات دیگر  می باشد(17) که با ویژگی های ثبات در زندگی، صلح، تناسب و هماهنگی، احساس نزدیکی با خویشتن، خدا، جامعه و محیط مشخص می شود (18) و باعث می شود که انسان احساس بهتری داشته باشد و در نتیجه، قدرت بیشتری برای مقابله با بیماریها به دست آورد و همین امر، حتی اگر بیماری را شفا ندهد سبب بهتر شدن بیمار می شود یا کمک می کند بیمار بهتر با بیماریش کنار بیاید(19). در دهه اخیر بعضی از شاغلین تیم پزشکی دریافتند که معنویت می تواند روی جنبه های مختلف مراقبت پزشکی اثر قابل توجه داشته باشد(20) این موضوع در مطالعات پرستاری نیز متبلور است(13) و توجه به آن می تواند نقش مهمی در بهبودی بیماران و دستیابی به اهداف سلامتی داشته باشد(9).  بنابراین اگر پرستاران از بعد معنوی در بیماران و ارتباط آن با سلامتی چشم پوشی کنند، قطعاً به بیماران و حرفه پرستاری صدمات جبران ناپذیری خواهند زد (18). پرستاری که مدعی است مراقبت همه جانبه ارایه می دهد باید همه نیازهای بیمار از جمله نیازهای معنوی را تعیین نماید(21) از آن جائی که اغلب نیازهای معنوی در طول بیماری شدیدتر می شود(22). ارائه مراقبت های معنوی و پرداختن به نیازهای معنوی بیماران بخش مهمی از عملکرد پرستاران را تشکیل می  دهد (13) در طول دوران بیماری ، پرستاران به راحتی در قلمرو خصوصی بیماران پذیرفته می شوند؛ از این رو آنها، با ید قادر باشند به راحتی به مسائل معنوی بپردازند (5) . با توجه به ماهیت انتزاعی معنویت، مراقبت از بعد معنوی بیماران پیچیده تر از مراقبت از سایر ابعاد است. با وجود این، پرستاران از لحاظ حرفه ای و اخلاقی، مسئول مراقبت از بعد معنوی بیماران خود هستند(23)  این بعد عمیقا ذهنی است  و تفسیر بیمار از معنویت بستگی به دیدگاه شخصی فرد از زندگی و وجود دارد (24) طبق تعریف کالج سلطنتی لندن، مراقبت معنوی به مراقبتی گفته می شود که نیازهای معنوی افراد به دنبال آسیب های مختلف موثر بر سلامت شناسائی و به آنها پاسخ داده شود(25). دانشجویان  پرستاری دانشگاه بریگهام یانگ  نیزمراقبت معنوی را اینگونه  تعریف کرده اند  :1) ایجاد یک رابطه بر پایه  اعتماد 2) ارائه و تسهیل یک محیط معنوی حمایت کننده 3) حساسیت به اعتقاد معنوی و فرهنگی بیماران و خانواده ها4) استفاده درمانی از خود5)مراقبت پرستاری 6) قرار دادن  معنویت در برنامه ی مراقبتی(22). مراقبت معنوی،یک جزء اصلی مراقبت تسکین دهنده می باشد(26)  و می بایست  جزءاساسی ترین مداخلات پرستاری قرار گیرد(10) راس  ومک شری  نیز بیان می کنند که ، مراقبت های معنوی به عنوان یک جنبه قانونی و اساسی از بالین  پرستاری مورد توجه قرار گرفته است(27) در سال های اخیر رابطه معنی داری بین معنویت و پیامدهای مربوط به سلامتی برقرار شده است(28) ومعنویت به عنوان یکی از ابعاد مهم وجود آدمی ارتباط قابل توجهی با سلامتی

دارد (21) . به طوری که   رینولدز بیان می کند که مراقبت معنوی توانایی مقابله بیمار با بیماری حاد را بالا برده و سرعت بهبودی را افزایش می دهد(29).  در یک مطالعه متاآنالیزنیز مشخص شد که معنویت با نتایج روانشناسی مثبت ، رابطه مستقیم دارد وبا افسردگی همبستگی منفی دارد(28) جنی و همکاران نیز در مطالعه ی خود دریافتند معنویت به عنوان راهکاری رایج برای مقابله با مشکلات روانی نقش مؤثری بر سلامت روانی و جسمی افراد دارد(30). در مطالعه فهرینگ و همکاران نیز  که سلامت معنوی بیماران سرطانی را اندازه گیری کرده بودند به این نتیجه رسیده بودند که بیمارانی که مذهب درونی قویتری داشته اند،سریعتر از بیماری خود نجات پیدا کرده بودند (31).بنابراین  درک این بعد از وجود انسان برای پرستاران بسیار مهم است چرا که پرستاری رشته ای است، جامعه نگر و به تمام ابعاد وجودی انسان توجه دارد(21) اما با این وجود بعد معنوی بیشترین بعدی است که مورد غفلت قرار می گیرد (16)

و در سازمان های بهداشت و درمان به جنبه های معنوی که بر روی ابعاد مختلف زندگی بیمار تأثیر زیادی دارد کمتر توجه می شود(10) بنابراین  درک این بعد از وجود انسان برای پرستاران بسیار با اهمیت است و از آنجا که هدف پرستاری حفظ و ارتقاء سلامت، پیشگیری از بیماری و برطرف کردن ناخوشی و ناراحتی بیماران است مراقبت معنوی سهم قابل توجهی را در دستیابی به این هدف دارا می باشد(10،16) اضافه شدن این جنبه از مراقبت به مراقبت - پرستاران باعث افزایش اعتماد به نفس بیماران شده و منافع روحی، جسمی و اقتصادی را به دنبال خواهد داشت(9). علاوه براین  می تواند موجب آسایش و کاهش دردهای جسمانی، آسودگی روانی، کاهش ابتلا به افسردگی، کاهش اضطراب، افزایش سرعت بهبودی، افزایش امیدواری، ارتباط عمیق تر بیمار و پرستار و ایجاد هدف و معنا در زندگی شود(23) در واقع پرستاران با ایجاد محیطی درمانی و تمرکز بر نیازهای روحی و روانی بیماران به وسیله مراقبت معنوی میتوانند سبب کاهش استرسهای روانی بیمار در طول مدت بستری در بیمارستان شوند(16) این نوع مراقبت  شامل مداخلاتی از قبیل در نظر داشتن اعتقادات معنوی بیمار و عقاید فرهنگی، ارتباط با بیمارحمایت کردن، همدلی، فراهم کردن تسهیلاتی برای شرکت در مراسم مذهبی، بهبود حس خوب بودن و ارجاع به روحانی می باشد(33-32) این مراقبت، قابل جایگزینی با مراقبت مذهبی یا مراقبت روانی  اجتماعی نیست برای تأمین مراقبت معنوی متناسب، پرستاران باید دانش و درک خود را از معنویت گسترش دهند، معنویت را در مراقبت پرستاری خود تلفیق کنند و ارتباط با مددجویان و خانواده هایشان را بهبودبخشند(34)  از دیگر موارد لازم جهت ارائه مراقبت های معنوی صحیح به بیماران، داشتن صلاحیت لازم در این رابطه می باشد(13)  صلاحیت در مراقبت معنوی به مجموعه ای از مهارت های بکار گرفته شده در زمینه ی حرفه ای یا فرآیند پرستاری بالینی اشاره دارد که شامل ارتباط درمانی پرستار - بیمار، در دسترس بیماربودن، گوش کردن فعال، نشان دادن همدلی و همدردی ، تسهیل مهارت های مذهبی برای بیماران با اعتقادات مذهبی خاص، کمک به بیمار برای ایجاد فضایی آرام و تکمیل کارهای ناتمام می باشد(13). بنابراین صلاحیت و شایستگی به عنوان مفهومی پیچیده و مبهم و یکی از موضوعات بحث برانگیز در حوزه مراقبت سلامتی می باشد که در حیطه های مختلف پرستاری از جمله آموزش، بالین و مدیریت پرستاری اهمیت زیادی دارد(18( .

لذا با توجه به نقش اساسی مراقبت معنوی در سلامت و آرامش بیماران و خانواده های آنان،برخورداری از صلاحیت حرفه ای در این حیطه برای اعضای تیم مراقبتی بخصوص پرستاران ضروری است(23) هرچند تعدادی از پرستاران به نیازهای معنوی بیماران توجه می کنند اما به نظر میرسد توافق در تفسیر پرستاران از معنویت و مراقبت معنوی وجود ندارد بنابراین توجه به دیدگاه و توسعه دانش معنوی با توجه به زمینه های فرهنگی مختلف ضروری به نظر می رسد (16) تحقیقات انجام شده در این زمینه نشان میدهد که مراقبت معنوی به سه دلیل: مبهم بودن نقش معنویت در پرستاری، عدم برقراری ارتباط مناسب میان بیمار و پرستار و عوامل محیطی، تاکنون به طور مناسب مورد توجه قرار نگرفته است(8)

 متیو  در این ارتباط  بیان می کند اگرچه همه دانشکد ه های پرستاری، آموزش می دهند که مراقبت پرستاری ، مراقبتی زیستی، روانی، اجتماعی و معنوی است اما محتوای مراقبت معنوی ، معمولا در حداقل ارایه می شود(35) . نتایج یک پژوهش نیز نشان داده است , که، یک چهارم از پرستاران تا کنون آموزشی در رابطه با معنویت و مراقبت معنوی دریافت نکرده اند و 40  % از آنها توانایی خود را برای ارائه مراقبت معنوی ضعیف می دانند(36). در مطالعه ای  کیفی نیزکه توسط ونگ  و همکاران به منظور  بررسی تجربیات پرستاران درمعنویت و ارایه مراقبت معنوی در هنگ کنگ انجام شد پرستاران نگرانیشان ر ا به دلیل نداشتن اطلاعات و مهارت کافی درمورد ارایه مراقبت معنوی می دانستند(37) امامقلیان و همکاران نیز در مطالعه ای که بر روی دانشجویان در سال 2017 و با عنوان ارتباط بین هوش معنوی و شایستگی های دانشجویان پرستاری در ارائه مراقبت های معنوی انجام دادند به این نتیجه رسیدند که هر چه نمره ی هوش معنوی در دانشجویان بالاتر رود,شایستگی ارائه ی مراقبت معنوی در آنها بیشتر می شود(11) مطالعه ادیب حاج باقری و همکاران نیز که در سال 2015 و با عنوان بررسی صلاحیت حرفه ای پرستاران در حیطه مراقبت معنوی در شهرستان کاشان انجام گرفت نیز نشان داد که که صلاحیت حرفه ای پرستاران در زمینه ارائه مراقبت معنوی، به ویژه با توجه به فرهنگ اسلامی جامعه، چندان مطلوب نیست(23)  نتایج مطالعه تاج بخش و همکاران نیز که در سال 2014 و با عنوان تأثیر مراقبت معنوی- مذهبی بر اضطراب بیماران پس از عمل جراحی بای پس عروق کرونر قلب  انجام گرفت نشان داد که به کارگیری مراقبت معنوی-مذهبی می تواند، میزان اضطراب پس از عمل جراحی بای پس عروق کرونر قلب را کاهش دهد (38) مطالعه حسن دوست و همکاران که به بررسی نگرش به معنویت و مراقبت معنوی انجام گرفت نشان داد که میانگین نمره کل نگرش به معنویت و مراقبت معنوی در پرستاران در حد متوسط می باشد (39)زارع به نقل از  استرانگ[1] و  همکاران نشان داد که 87% از پرستاران تا حد زیادی معتقدند که باید به نیازهای معنوی بیماران توجه کرد ولی تنها 42% آن ها فکر می کردند که این اقدامات انجام می شود(21)سبزواری و همکاران نیز در مطالعه خود که به بررسی نگرش و صلاحیت مراقبت معنوی در پرستاران و دانشجویان پرستاری پرداختند نشان دادند بین نمره صلاحیت مراقبت معنوی این دوگروه از نظر آماری اختلاف معنی داری وجود دارد و از طرفی بیشتر پرستاران شرکت کننده در این مطالعه از نظرنگرش و صلاحیت مراقبت معنوی در حد مطلوب قرار داشتند(18) .مطالعات فوق الذکر هر کدام به یک جنبه از مراقبت معنوی توجه داشته اند . لذا با در نظر گرفتن نقش انکار ناپذیری که  مراقبت معنوی می تواند در سلامتی بیماران ایفا نماید و همچنین اهمیتی که نگرش پرستاران در به اجرا درآوردن این مراقبت دارد و با توجه به اینکه مراقبت معنوی در ایران کمتر مورد توجه قرار گرفته است؛ لذا این مطالعه با هدف تعیین نگرش و صلاحیت  پرستاران  نسبت به مراقبت معنوی صورت می گیرد.

میانگین نمره نگرش مراقبت معنوی پرستاران شاغل در دانشگاه های علوم پزشکی زاهدان  چقدر است؟

میانگین نمره صلاحیت  مراقبت معنوی پرستاران شاغل در دانشگاه های علوم پزشکی زاهدان چقدر است؟

آیا رابطه ای بین میانگین نمره نگرش با  صلاحیت مراقبت معنوی پرستاران شاغل در دانشگاه های علوم پزشکی زاهدان وجود دارد ؟

تعیین نگرش  و صلاحیت پرستاران شاغل در بیمارستان های وابسته به دانشگاه علوم پزشکی زاهدان نسبت به مراقبت معنوی در سال1402

تعیین  میانگین نمره نگرش مراقبت معنوی پرستاران شاغل در بیمارستان های وابسته به دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

تعیین  میانگین نمره صلاحیت  مراقبت معنوی پرستاران شاغل در بیمارستان های وابسته به دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

تعیین  ارتباط بین میانگین نمره نگرش و صلاحیت مراقبت معنوی  پرستاران شاغل در در بیمارستان های وابسته به دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

از نتایج این مطالعه می توان در حیطه های آموزشی ،پژوهشی و مدیریتی در سطح بیمارستان ها استفاده نمود

دانشگاه های علوم پزشکی ،دانشجویان پرستاری ،پرستاران ،مدیران مراکز بهداشتی درمانی ،بیماران و خانواده ها می توانند از نتایج این تحقیق استفاده نمایند

صلاحیت در مراقبت معنوی به مجموعه ای از مهارت های بکار گرفته شده در زمینه ی حرفه ای یا فرآیند پرستاری بالینی اشاره دارد که شامل ارتباط درمانی پرستار - بیمار، در دسترس بیماربودن، گوش کردن فعال، نشان دادن همدلی و همدردی ، تسهیل مهارت های مذهبی برای بیماران با اعتقادات مذهبی خاص، کمک به بیمار برای ایجاد فضایی آرام و تکمیل کارهای ناتمام می باشد

صلاحیت در مراقبت معنوی به مجموعه ای از مهارت های بکار گرفته شده در زمینه ی حرفه ای یا فرآیند پرستاری بالینی اشاره دارد که شامل ارتباط درمانی پرستار - بیمار، در دسترس بیماربودن، گوش کردن فعال، نشان دادن همدلی و همدردی ، تسهیل مهارت های مذهبی برای بیماران با اعتقادات مذهبی خاص، کمک به بیمار برای ایجاد فضایی آرام و تکمیل کارهای ناتمام می باشد

جامعه پژوهش  در این مطالعه را کلیه  پرستاران شاغل در بیمارستان های وابسته به علوم پزشکی زاهدان (بوعلی،خاتم الانبیا و علی ابن ابیطالب)  تشکیل می دهند

معیارهای ورود به مطالعه عبارتند از :

حداقل شش ماه سابقه کاری در بیمارستان های وابسته به علوم پزشکی زاهدان (خاتم الانبیا،علی این ابیطالب ، بوعلی )را داشته باشند  

ارتباط مستقیم و مداوم با بیمار داشته باشند

در نوبت های کاری متفاوت کار کرده باشند و مشکلات جسمی و روحی متعددی نداشته باشند .در صورت فراهم نبودن هر یک از موارد فوق افراد به مطالعه وارد نخواهند شد .

حجم نمونه با استفاده از مطالعات قبلی تعیین گردید در مطالعه ای  که توسط عسکری و همکاران  در سال 2017 و در یزد  انجام گردیده بود میانگین نمره نگرش پرستاران نسبت به معنویت و مراقبت معنوی

5/5±05/21 بود با استناد به این مطالعه حجم نمونه از طریق ذیل محاسبه گردید.

Z=1.96

D=1

S=5/5

n=)z² ×s²)÷d²=117

روش نمونه گیری به صورت چند مرحله ای می باشد به این صورت که در ابتدا بر اساس تعدادپرستاران هر بیمارستان نمونه ها به هر بیمارستان تخصیص داده می شود و در مرحله ی دوم لیست کلیه پرستاران هر بیمارستان را گرفته و با استفاده از نمونه گیری تصادفی سیستماتیک نمونه مورد نظر را انتخاب می نماییم

در این مطالعه از پرسشنامه ای سه بخشی استفاده خواهد شد بخش اول این پرسشنامه مربوط به اطلاعات دموگرافیک(سن ،جنس،سطح تحصیلات  ،شیفت کاری،وضعیت تاهل،نوع استخدام  و.... ) پرستاران شاغل در بیمارستان های وابسته به علوم پزشکی زاهدان( ،بخش دوم پرسشنامه بررسی دیدگاه معنوی  می باشد که توسط تیلور[1],هایفیلد[2]وامنتا[3](1994)طراحی شده است  حاوی13 عبارت با پاسخ های برحسب مقیاس لیکرت 5 قسمتی میباشد که از 1 تا5 نمره دهی می شود.نمره کلی بین 13-65 می باشد.روایی و پایایی این ابزار در مطالعه فراهانی نیا و همکاران در سال1384مورد تأیید قرار گرفته است) (40علاوه بر این در مطالعه جعفری و همکاران نیز مجددا روایی صوری / محتوا و پایایی آن مورد تأیید قرار گرفته است (16) .

بخش سوم  مقیاس صلاحیت مراقبت معنوی(Spiritual Care Competence Scale= SCCS) می باشد که در سال 2004 توسط وان لیوون^[4] و کاسولر ^[5]طراحی شده استفاده می گردد(33). روایی و پایایی این مقیاس نیز  قبلا در مطالعه ناصحی و همکاران با عنوان بررسی صلاحیت دانشجویان رشته پرستاری در ارائه مراقبت های معنوی به بیماران انجام گردیده است(13) .به این صورت که در مطالعه  آنان بازگردانی پرسشنامه به زبان فارسی به صورت back ward for wardتوسط دو نفر از اعضای هیئت علمی مسلط به زبان انگلیسی انجام شده است  سپس نسخه فارسی توسط دو نفر دیگر به انگلیسی بازگردانده شده بود و سپس دو نسخه انگلیسی از نظر تطابق با هم توسط فردی که به هر دو زبان مسلط بود بررسی گردیده بود . به منظور بررسی روایی محتوایی نسخه فارسی پرسشنامه، از نظرات اعضای هیئت علمی کمک گرفته شده بود.  بدین ترتیب که ابزار در اختیار ده تن از اعضای هیات علمی گروه پرستاری قرار گرفت تا سوالات پرسشنامه را از نظرآسان بودن، واضح بودن و مربوط بودن مورد بررسی و نظرات تکمیلی خود را اعمال نمایند. به منظور تعیین پایایی مقیاس، از آلفای کرونباخ استفاده شده بود 87/0 به دست آمده بود . لازم به ذکر است پرسشنامه مذکور در مطالعه وان لییون . کاسولر در سال 2004 با ضریب آلفای 56/0تا 82/0 مورد استفاده قرار گرفته است(33). .

این مقیاس دارای 6 بعد می باشد ، بعد اول 'بررسی و اجرای مراقبت معنوی سوالات 1-6 بعد دوم 'حرفه ای نمودن و بهبود کیفیت مراقبت معنوی سوالات(7-12)، بعد سوم' حمایت فردی و مشاوره بیماران(سئوالات 13-18) بعد چهارم' ارجاع'(سئوالات 19-21) بعد پنجم' نگرش به معنویت بیمار(سئوالات22-25) و در نهایت بعد ششم' ارتباط'(سئوالات 26-27)بوده است که پاسخ ها بر حسب مقیاس لیکرت 5 قسمتی کاملاً موافق تا کاملاً مخالف رتبه بندی شده اند.  نمره کلی این مقیاس بین 27 تا165می باشد

جهت تعیین  پایایی ابزار در مطالعه ی حاضر نیز  از روش آلفای کرونباخ استفاده  خواهد شد .

پس از اخذ مجوزهای قانونی و مراجعه به بیمارستان های(خاتم الانبیا،علی این ابیطالب ، بوعلی) از میان لیست کارکنان  نمونه گیری به روش نمونه گیری چند مرحله ای انتخاب خواهند شد   به این صورت که در ابتدا بر اساس تعدادپرستاران هر بیمارستان نمونه ها به هر بیمارستان تخصیص داده می شود و در مرحله ی دوم لیست کلیه پرستاران هر بیمارستان را گرفته و با استفاده از نمونه گیری تصادفی سیستماتیک نمونه مورد نظر را انتخاب می نماییم .افرادی که تمایل به شرکت در مطالعه نداشته باشند از مطالعه خارج شده و نفرات دیگر به صورت تصادفی انتخاب خواهند شد.

تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار-22 spss و امار توصیفی(میانگین ،انحراف معیار و فراوانی نسبی ) وتحلیلی(ضرایب هم بستگی و کای دو ،تی تست،ضرایب رگرسیون وسایر آزمون های آماری پارامتری یا نان پارامتری متناسب با ماهیت داده ها انجام خواهد شد. سطح معنی داری در این مطالعه (p≤0.05)  می باشد.

راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش‌های علوم پزشکی  دارای آزمودنی انسانی  در جمهوری اسلامی ایران

1. انتخاب آزمودنی‌های بالقوه از میان جمعیت به صورت منصفانه خواهد بود(کد 12 )
2. پرسشنامه با رضایت کتبی  و اگاهانه افراد تحت بررسی تکمیل می شود(کد13) .
3. اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامه‌ی شرکت در پژوهش تاثیر گذار باشد، موضوع به اطلاع کمیته‌ی اخلاق رسانده خواهد شد و در صورت موافقت کمیته با ادامه‌ی پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده می شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ می گردد(کد13و14).
4.  جهت اطمینان از آگاهانه بودن رضایت اخذشده پژوهشگر آزمودنی را از تمامی اطلاعاتی که می‌توانند در تصمیم‌گیری او مؤثر باشند، به‌نحو مناسبی آگاه می سازد. این اطلاعات مشتمل اند بر: عنوان و اهداف پژوهش، طول مدت پژوهش، روشی که قرار است به‌کار گرفته شود ، منابع تأمین بودجه، هر گونه تعارض منافع احتمالی، وابستگی  سازمانی پژوهشگر، و فواید و زیان‌هایی که انتظار می‌رود مطالعه در بر داشته باشد. هم‌چنین، به هر آزمودنی اطلاع داده می شود  که می‌تواند هر لحظه که بخواهد از مطالعه خارج شود. علاوه براین پژوهشگر خود را موظف می داند به تمامی سؤالات و دغدغه‌های این افراد، با حوصله و دقت پاسخ بدهد(کد15و14).
5. پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی‌ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. هم‌چنین، پژوهشگر خود را موظف می داند  که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی‌ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده‌ها یا اطلاعات به‌دست آمده بر اساس رضایت آگاهانه انجام می گیرد(کد25).
6. پژوهشگران خود را موظف می دانند  که نتایج پژوهش‌های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع کاملاً آشکارسازی می  شوند(کد28).
7. در پایان پژوهش، هر فردی که به‌عنوان آزمودنی به مطالعه وارد شده است، درباره‌ی نتایج مطالعه آگاه می شود و از مداخلات یا روش‌هایی که سودمندی‌شان در مطالعه نشان داده شده است، بهره‌مند می شود(کد27).

محدودیت های قابل کنترل:

محدودیت های تحت کنترل پژوهشگر:وضعیت روحی و روانی واحدهای پژوهش در زمان پاسخگویی در نظر گرفته خواهد شد و در صورت عدم امادگی روحی و روانی آنان طبق گفته خودشان پرسشنامه به آنان ارائه نخواهد شد

تکمیل دو پرسشنامه ممکن است موجب خستگی پرستاران شود لذا جهت کاهش این محدودیت زمان تکمیل پرسشنامه در زمان آمادگی ایشان انجام خواهد شد .

عدم تمایل افراد به مشارکت در طرح تحقیقی . در صورت مواجهه شدن با افرادی که تمایلی به شرکت در این کار تحقیقی را ندارند این افراد در هر مرحله ای از تحقیق از مطالعه حذف خواهند شد و به صورت تصادفی فرد دیگری انتخاب خواهد شد

محدودیت های غیر قابل کنترل:

محدودیت های خارج از کنترل پژوهشگر :میزان دقت و صداقت واحدهای پژوهش در پاسخ گویی به سئوالات پژوهش احتمالا یکسان نخواهد بود

پرستاران،نگرش،صلاحیت معنوی ،مراقبت معنوی

1)Rahimi N, Nouhi E, Nakhaee N. Spiritual health among nursing and midwifery students at kerman university of medical sciences. Journal of hayat. 2014;19(4):74-81

2) Mazaheri M, FALAHI KM, SADAT MS, Rahgozar M. Nursing attitude to spirituality and spiritual care. 2009

3) Markani AK, Yaghmaei F, Fard MK. Spirituality as experienced by Muslim oncology nurses in Iran. British Journal of Nursing. 2013;22(Sup2):S22-S8

4) Lavasani M, Keyvanzade M, Arjmand N. Spirituality, job stress, organizational commitment, and job satisfaction among nurses in Tehran. J Contemporary Psychology. 2008;3(2):61-73

5) American Nurses Association. Code for nurses. Washington, DC: American Nurses Publishing, 2003)

6) ZAND S, RAFIEI M. Assessment of religion needs of patients in hospital. 2011.

7) Selman L, Young T, Vermandere M, Stirling I, Leget C. Research priorities in spiritual care: An international survey of palliative care researchers and clinicians. Journal of Pain and Symptom Management. 2014;48(4):518-31.

8)Noori   A,Sanagoo L,Azimi M,Adib M,Rajabi A. Comparing the attitudes of nurses and nursing students towards spirituality and spiritual care in nursing field of Golestan University of medical sciences in 2014. Journal Educ Ethics Nurs. 2016; 5(2):8-15.

9)Borhani F,Mohamadi S,Roshanzadeh M. Nurses' attitude towards spiritual care:

A descriptive study in educational hospitals in Birjand. Journal of Medical Jurisprudence.2013; 5(15,16):155-170.

10)Foladvandi M,Forozi M, Foladvandi G,Sadeghi H,Malekian L. Relationship of spiritual health with attitude to spirituality and spiritual care in hemodialysis patients the city of Bam. Journal Complementary Medicine.2015; 2 (15): 1203-1215.

11) Emamgholian F, Hosseinabadi-Farahani M , Keshavarz M. The Relationship between Spiritual Intelligence and Competences in Providing Spiritual Care in Nursing Students. Journal of Psychiatric Nursing. 2017; 5(5):57-63.

12) Askari R, keyghobadi N, Jafari Nodoushan F, Rafiei S. Nurses’ Attitude Toward Spiritual Care in Teaching Hospitals Affiliated to Shahid Sadoughi University of Medical Sciences. Journal of Hospital.2017; 16(3):93-101.

13) Nasehi A, Rafiei H, Jafari M, Borhani F, Sabzevari S, Baneshi M, et al. Survey of nurse’s students competencies for delivering spiritual care to their patients. Journal of Clinical Nursing and Midwifery. 2013;2(2):1-9

14) Culliford L. Spirituality and clinical care: Spiritual values and skills are increasingly recognised as necessary aspects of clinical care. BMJ: British Medical Journal. 2002;325(7378):1434-36

15) Tavan H, Taghinejad H, Sayehmiri K, Yary Y, Fathizadeh H, Saraby A, et al. Spiritual health of nursing students. Islam and Health Journal. 2015;2(1):26-32

16) Jafari M, Sabzevari S, Borhani F, Baneshi M. Nurses and nursing students views on spiritual care in kerman medical university. Journal of Medical Ethics. 2016;6(20):155-71.

17)Motahari M. Introduction to monotheistic worldview. Sadra Publishing.20.1995.

18) Sabzevari S, Jafari M, Borhani F, Baneshi M. Competency of spiritual care in nursing students and nurses in Kerman University of Medical Sciences. Journal of Medical Jurisprudence.2012; 5(15,16):119-133.

19)Saiditaheri Z,Asadzandi M. Spirituality and spiritual care. Journal  of Nursing Faculty Baqiyatallah University of Medical Sciences.2014;15 (54):59-66.

20) Bentur N, Resnitzky S, Sterne A. Attitudes of stakeholders and policymakers in the healthcare system towards the provision of spiritual care in Israel. Journal of Health Policy. 2010; 96: 13-19.

21) Zare  A ,Jahandideh S. The impact of special wards nursing spiritual well-being upon patients’ spiritual care. Nursing Research. 2014; 9(33): 30-38.

22) Chandramohan S, Bhagwan R. Utilization of spirituality and spiritual care in nursing practice in public hospitals in KwaZulu-Natal, South Africa. Religions.2016:1-13.

23). Adib-Hajbaghery M, Zehtabchi S. Assessment of nurses’ professional competence inspiritual care in Kashan’s hospitals in 2014. S cientific Journal of Hamadan Nursing & Midwifery Faculty.2015;22(4):23-32.

24) van Leeuwen R , Schep-Akkerman A. Nurses’perceptions of spirituality and spiritual care in different health care settings in the Netherlands. Religions2015; 6: 1346-1357.

25)Pesut B. The development of nursing students' spirituality and spiritual care-giving. Nurse Educ Today. 2002;22(2):128-35

26)Balboni T, Vanderwerker LC, Block SD, et al. Religiousness and spiritual support among advanced cancer patients and associations with end-of-life treatment preferences and quality of life. J Clin Oncol 2007;25:555e560.

27) Wilfred McSherry, and Linda Ross. “Nursing.” In Oxford Textbook of Spirituality in Health Care. Edited by Mark Cobb, Christina M. Puchalski and Bruce Rumbold. New York: Oxford University Press. 2012: 70–83.

28) Chiang Y, Lee H, Chu T, Han Ch, Hsiao Y. The impact of nurses’ spiritual health on their attitudes toward spiritual care, professional commitment, and caring. Nursing Outlook. 9 November 2015: 2-33.

29) Reynolds D(2006). 'Examining spirituality among women with breast cancer.' Holistic Nursing Practice 20: 118-121 

30)McCauley J, Tarpley MJ, Haaz S, Bartlett SJ. Daily spiritual experiences of older adults with and without arthritis and the relationship to health outcomes. Arthritis Care &Research. 2008;59(1):122-128.

31) Fehring RJ, Miller JF, Shaw C. Spiritual wellbeing, religiosity, hope, depression and other mood states in elderly people coping with cancer. On col Nurse Forum. 1997; 24:(4): 663-671.

32)Khoshknab MF, Mazaheri M, Maddah SB, Rahgozar M. Validation and reliability test of Persian

version of The Spirituality and Spiritual Care Rating Scale (SSCRS). Journal of Clinical Nursing. 2010; 19: 2939-41

33) Wu LF, Lin LY. Exploration of clinical nurses' perceptions of spirituality and spiritual care. J Nurse Res. 2011 Dec; 19(4): 250-6

34) Newman M.A, Sime A, Corcoran-Perry S A. The focus of the discipline of nursing. Advances in Nursing Science 1991; 14: 1-6

35) Matthew D. Can every nurse give spiritual care? Kansa Nurse. 2000; 75(10): 6-4.

36) Stranahan S. Spiritual perception, attitudes about spiritual care, and spiritual care practices among nurse practitioners. Western Journal of Nursing Research. 2001;23(1):90-104

37) Wong KF, YAU SU. Nurses' experiences in spirituality and spiritual care in Hong Kong. Applied Nursing Research. 2010; 23: 242-244

38) Tajbakhsh F, Hosseini MA, Sadeghi Ghahroudi M, Fallahi Khoshkenab M, Rokofian A, Rahgozar M. The effect of religious-spiritual care on anxiety post surgery coronary artery bypass graft patients. Iranian Journal of Rehabilitation Research in Nursing.2014;1(1):51-61.

39) hasandoost F, Mafi M, Shafiei kisoumi Z et al. A Survey of spiritual attitudes and spiritual care of nurses in Vellayat Educational and Therapeutic Center in Qazvin in 2016. Scientific Journal of Nursing, Midwifery and Paramedical Faculty.2018; (3):36-44

40)Farahaninia M,Abasi M,Givari A,Haghani H. Spiritual health of nursing students and their views on spirituality and spiritual care in patients. Iranian Nursing Quarterly.1998;18(44):7-13

پرسشنامه نگرش  نسبت به مراقبت معنوی:

پر

پرسشنامه صلاحیت معنوی:

به نمونه های پژوهش توضیحات لازم در مورد هدف پژوهش داده خواهد شد

ندارد

باعث ایجاد دیدگاه نو در پرستاران می شود و توجه آنها به جنبه های مختلف مراقبتی افزایش می دهد

ندارد

ندارد

ندارد

محرمانه بودن اطلاعات در تمام مراحل تحقیق رعایت می شود

در تمام مراحل تحقیق اگر برای نمونه ها سئوال پیش بیاید به آن پاسخ داده خواهد شد

جهت مشارکت کنندگان حفظ می شود

رضایت آگاهانه از پرستاران گرفته می شود