مقایسه پروفایل ترنسکریپتوم سلول های ایمنی در بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید قبل و بعد از درمان با داروی Tocilizumab

آرتریت روماتوئید (RA) یک بیماری خودایمنی سیستمیک است که با پلی آرتریت متقارن مشخص می شود. در حال حاضر، هیچ درمان قطعی برای این بیماری خودایمنی وجود ندارد. درمان آرتریت روماتوئید با تمرکز بر کاهش التهاب مفاصل و درد و جلوگیری از تخریب و تغییر شکل مفاصل می باشد. یکی از روش های نوین درمان بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید استفاده از داروی Tocilizumab است. Tocilizumab اولین آنتی بادی مونوکلونال انسانی نوترکیب علیه گیرنده IL-6 است که در این بیماری نقش عمده ای دارد. در این مطالعه با مقایسه پروفایل ترنسکریپتوم افراد مبتلا به آرتریت روماتوئید قبل و بعد از دریافت درمان Tocilizumab به بررسی میزان تاثیر این دارو در بیان ژنهای mRNA در افراد مبتلا به این بیماری میپردازیم.

Rheumatoid arthritis (RA) is a systemic autoimmune disease characterized by symmetrical polyarthritis. Currently, there is no definitive treatment for this autoimmune disease. Rheumatoid arthritis treatment focuses on reducing joint inflammation and pain and preventing joint destruction and deformation. One of the new methods of treating patients with rheumatoid arthritis is the use of Tocilizumab. Tocilizumab is the first recombinant human monoclonal antibody against the IL-6 receptor, which plays a major role in this disease. In this study, by comparing the transcriptome profile of people with rheumatoid arthritis before and after receiving Tocilizumab treatment, we investigate the effect of this drug on the expression of mRNA genes in people with this disease.

آرتریت روماتوئید (RA) یک بیماری خودایمنی سیستمیک است که با پلی آرتریت متقارن مشخص می شود و در صورت عدم درمان منجر به تخریب پیشرونده استخوان و تغییر شکل نهایی مفصل می شود(1). 19965115 مورد RA در سراسر جهان در سال 2017 وجود داشت که نسبت به سال 1990 افزایش 7.4 درصدی را نشان می دهد. این بیماری در زنان شایع‌تر است و ممکن است در هر سنی رخ دهد اما شایع‌ترین سن بروز آن بین 50 تا 60 سال می باشد(2). بروز و شیوع آرتریت روماتوئید در بین جمعیت‌ها متفاوت است، و بحث‌های مداومی در مورد اینکه آیا RA در طول زمان به وجود می آید یا به دلیل مسائل روش‌شناختی و سایر سوگیری‌ها هست، وجود دارد ولی به طور کلی در کشورهای صنعتی شیوع بالاتری دارد که ممکن است به دلیل قرار گرفتن در معرض عوامل خطر محیطی و همچنین عوامل ژنتیکی ، جمعیت شناسی متنوع و گزارش دهی کمتر در سایر نقاط جهان باشد. در طول سه دهه گذشته، روندهای قوی کاهش شدت RA احتمالاً  در پارادایم های درمان و مدیریت کلی بهتر بیماری اثر گذاشته است ولی روندهای دیگر شامل افزایش شیوع RA است(3).

عوامل خطر رایج برای RA شامل متغیرهای مرتبط با سبک زندگی  و ویژگی‌های غیر قابل تغییر مانند ژنتیک و جنسیت است. شواهد اپیدمیولوژیک کنونی تأثیر قابل توجهی از سیگار کشیدن، هورمون های جنسی و وضعیت سبک زندگی در بروز RA را نشان می دهد. با این حال، ارتباط بین این متغیرها هنوز به طور کامل مورد مطالعه قرار نگرفته است و تأثیر آنها باید بعداً تفسیر شود ، زیرا ممکن است شاخص های یکپارچه برای عملکرد منطقی تر برای درمان بیماری ارائه دهند(3).

اگرچه آرتریت از شایع ترین تظاهرات RA است اما تظاهرات خارج مفصلی (EAMs) نیزممکن است در جمعیت RA رخ دهد(1). در بیماران مبتلا به RA ممکن است همه مفاصل تحت تأثیر قرار گیرند، اما معمولا مفاصل دست، پا و زانو درگیر می شوند. علائم اصلی RA شامل درد، تورم و سفتی مفاصل و احتمالاً تخریب غضروف و استخوان می باشد که می تواند منجر به از دست دادن عملکرد مفصل نیز بشود. در کنار مفاصل، سایر اندام ها مانند رگ های خونی، کلیه ها، قلب، ریه ها و به همین ترتیب کبد نیز می توانند تحت تاثیر قرار گیرند ، RA همچنین می تواند باعث خستگی، ضعف و کاهش وزن شود(4). مطالعات انجام شده در کشورها و مناطق مختلف نشان می دهد که خستگی در بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید شایع است (بین 40٪ تا 80٪ مبتلایان را شامل می شود). با این حال شایع ترین علامت این بیماری  درد است که تأثیر منفی بر عملکرد بدن و کیفیت زندگی دارد . RA  همچنین منجر به ایجاد مشکلات بزرگی هم برای افراد و هم برای جامعه می شود، مشکلات شخصی از جمله آسیب اسکلتی عضلانی، کاهش کیفیت زندگی، خطر عوارض جانبی و مشکلات اجتماعی شامل کاهش توانایی کاری و کاهش مشارکت اجتماعی می باشد(2).

از دیدگاه مراقبت های اولیه، تشخیص زودهنگام این بیماری، می تواند علاوه بر حفظ عملکرد مفصل، به زمان سریع تر برای درمان و نتایج سلامت بهتر منجر شود(5). پیشرفت‌های اخیر منجر به معیارهای تشخیصی بهتر، بهبود تست‌های سرولوژیک، داروهای جدید و دستورالعمل‌های بهتر برای مدیریت بیماران مبتلا به RA شده است. با این حال، چالش ها و نیازهای برآورده نشده ای نیز وجود دارد که بیماران و پزشکان را به طور همگانی ناامید کرده است، از جمله این چالش ها میتوان از تاخیر در ارجاع و تشخیص زودهنگام، استفاده نادرست از تست سرولوژیک، باورهای غلط در مورد RA سرم منفی و همچنین باورهای غلط مبنی بر اینکه داروهای RA خطرناک تر از خود RA هستند نام برد(6). در حال حاضر، هیچ درمانی برای این بیماری خودایمنی وجود ندارد و صرفا علائم به صورت فردی مورد توجه قرار می گیرد. درمان آرتریت روماتوئید با تمرکز بر کاهش التهاب مفاصل و درد، و همچنین به حداکثر رساندن عملکرد مفصل و جلوگیری از تخریب و تغییر شکل مفاصل می باشد(7). برای اکثر بیماران نظارت مداوم و عملکرد سریع توصیه می‌شود ولی دستورالعمل‌های یک مداخله، مداخله دیگر را تایید نمی‌کنند و نیاز است تصمیمات درمانی بر اساس استفاده از یک رویکرد تصمیم‌گیری مشترک باشد(8).

یکی از روش های درمان بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید استفاده از داروی Tocilizumab (TCZ) است. در این بیماری سایتوکاین های پیش التهابی نقش عمده ای در شروع و حفظ التهاب و تخریب مفصل دارند(9). در این میان تولید مقادیر زیادی IL-6 در مایع سینوویال بیماران مبتلا به RA، یک واقعیت شناخته شده می­باشد؛ همچنین نقش پاتولوژیک IL-6 در ایجاد RA در بسیاری از مدل های حیوانی RA با استفاده از آنتی بادی خنثی کننده IL-6 یا موش های دارای کمبود IL-6 تأیید شده است. بر اساس یافته های مذکور بلاک IL-6 به عنوان یک استراتژی درمانی جدید برای RA  معرفی شده است. TCZ اولین آنتی بادی مونوکلونال انسانی نوترکیب (کلاسIgG) علیه گیرنده IL-6 است. TCZ در بسیاری از کشورها، از جمله ایالات متحده، برای درمان RA متوسط تا شدید در بیمارانی که به اندازه کافی به یک یا چند داروهای ضد روماتیسمی (DMARDs) پاسخ نداده اند و یا نمی توانند سایر کلاس های دارویی تایید شده برای RA را تحمل کند، تأیید شده است.  TCZ به روشی وابسته به دوز به گیرنده محلول IL-6 متصل می شود و گیرنده را تقریباً 0.1 میکروگرم در میلی لیتر اشباع می کند. TCZ همچنین به طور رقابتی اتصال IL-6 به گیرنده محلول IL-6 را مهار می کند و مهار کامل تقریباً در 4 میکروگرم در میلی لیتر مشاهده می شود(10, 11).

کشف miRNA ها یکی از پیشرفت های مهم در تحقیقات بیولوژیکی در سال های اخیر است، اندازه آن ها حدود 20 ~ 25 جفت باز است و متعلق به خانواده RNAهای کوچک تک رشته ای، درون زا و غیرکدکننده می باشند. تصور می شود که miRNA ها در بسیاری از فرآیندهای فیزیولوژیکی و پاتولوژیک مانند رشد بیولوژیکی، تکثیر سلولی، تمایز، آپوپتوز و تومورزایی نقش تنظیمی دارند و همین امر باعث شده تا در سال های اخیر به یک کانون تحقیقاتی تبدیل شوند(12). miRNA ها به RNA های پیام رسان (mRNA) که دارای توالی های مکمل هستند متصل می شوند و از ترجمه آنها جلوگیری می کنند و بدین ترتیب تولید پروتئین های خاص سرکوب می شود. جدا از تنظیم فرآیندهای سلولی طبیعی، همچنین به نظر می‌رسد miRNA‌ها در چندین سلول و بخش‌های بدن در بیماران مبتلا به اختلالات خودایمنی بیان مختلی دارند. بیان تغییر یافته miRNA با افزایش سیگنال‌دهی مسیر التهابی، افزایش ترشح سیتوکین‌های پیش‌التهابی و سایر فرآیندهایی که چرخه معیوب خود ایمنی را حفظ می‌کنند، مرتبط است(13).

آنالیز ترنسکریپتوم، مطالعه مجموعه کامل رونوشت های RNA است که توسط ژنوم، تحت شرایط خاص یا در یک سلول خاص، با استفاده از روش های پرتوان (high-throughput methods) تولید می شود. پروفایل ترنسکریپتوم، که شامل تمام محتوای RNA یک سلول (نه فقط یک یا چند ژن) می­شود، در سراسر حوزه های مختلف تحقیقات زیست پزشکی از جمله تشخیص بیماری، کشف نشانگرهای زیستی، ارزیابی خطر داروهای جدید یا مواد شیمیایی محیطی و غیره استفاده می­شود. پروفایل ترنسکریپتوم می‌تواند برای ژن­های جهش‌یافته‌ دارا یا فاقد عملکرد و در جهت شناسایی تغییرات مرتبط با فنوتیپ ژن­های جهش یافته اعمال شود. تکنیک‌های ترنسکریپتومیک به ویژه در شناسایی عملکرد ژن‌ها مفید بوده‌اند. Transcriptomics همچنین امکان شناسایی مسیرهایی را فراهم می کند که به استرس های محیطی پاسخ می دهند یا خود را با آن­ها وفق می­دهند. RNA-Seq همچنین می‌تواند ترکیبات ژن مرتبط با بیماری، پلی‌مورفیسم‌های تک نوکلئوتیدی و حتی بیان خاص آلل را شناسایی کند(14). در سالهای اخیر مطالعات زیادی تاثیر درمان دارویی بر پروفایل ترنسکریپتومیک بیماران را سنجیده اند که در ادامه به چند مورد از آنها اشاره خواهد شد:

در سال 2023، Talmon و همکاران به بررسی و مقایسه پروفایل ترنسکریپتومیک بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید تحت درمان با methotrexate، anti-TNFa ، abatacept یا  tocilizumab پرداختند. در این مطالعه، گروه های Abatacept، tocilizumab و anti-TNFa به طور جداگانه با متوترکسات مقایسه شدند که به ترتیب منجر به شناسایی 78، 6 و 436 ژن با بیان متفاوت شد. بالاترین رتبه‌بندی ژن‌ها مربوط به فرآیندهای التهابی و پاسخ‌های ایمنی بود. آنها از این مطالعه نتیجه گرفتند که چنین رویکردی مشخصات ژنومی مونوسیت‌ها را در بیماران RA تحت درمان ترسیم می‌کند و مبنایی را برای یافتن تاثیر ژن برای انتخاب‌های درمانی مناسب ایجاد می‌کند(15).

در سال 2021، Triaille و همکاران در مطالعه ای به بررسی تاثیرات داروی Abatacept و مقایسه آن با تاثیر سایر DMARDها بر پروفایل ترنسکریپتومیک بافت سینوویال بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید پرداختند. داده‌های جمع آوری شده در این مطالعه نشان دادند که ژن‌های تنظیم‌شده توسط DMARDها به طور قابل‌توجهی برای هردو مسیر فعال‌سازی سلول‌های T و لکوسیت‌های میلوئیدی افزایش می­یابند. آنها همچنین اظهار داشتند که DMARDها در بیمارانی که پاسخ مناسبی به درمان داشتند، تاثیرات قوی­تری در هر دو مسیر فعال­سازی نشان داده بودند(16).

در سال 2020، De la Rosa و همکارانش به انجام مطالعه­ای با هدف بررسی الگوی بیان  miRNAدر نوتروفیل های بیماران آرتریت روماتوئید و نقش آن در مشخصات بیماری زایی آنها و تجزیه و تحلیل اثر اتوآنتی بادی های خاص یا اجزای التهابی در تنظیم miRNA در نوتروفیل های این بیماران پرداختند. آنها با بررسی 40 نمونه نوتروفیل جدا شده از خون محیطی و مایع سینوویال بیماران و همچنین 40 نمونه نوتروفیل جدا شده از خون محیطی افراد سالم، این طور بیان داشتند که درمان‌های ضد TNF-a و ضد گیرنده اینترلوکین-6 می‌توانند سطوح miRNA را در نوتروفیل‌ها تعدیل کنند و مشخصات التهابی آن‌ها را به حداقل برسانند(17).

در مطالعه ای که توسط Moura و همکارانش در سال2017 با هدف بررسی اثر مهارکننده‌های TNF و Tocilizumab بر فنوتیپ سلول B و بیان ژن در RA انجام گرفت، پس از بررسی نمونه های خون جمع­آوری شده از بیماران اولیه RA، بیماران مبتلا به RA تحت درمان با متوترکسات، بیماران مبتلا به RA  قبل و بعد از درمان با مهارکننده‌های TNF و Tocilizumab و افراد سالم، نتیجه گرفتند که در بیماران RA، استفاده از مهارکننده‌های TNF و/یا درمان Tocilizumab بر فنوتیپ و حافظه IgD-CD27 سلول‌های B در گردش خون تأثیر می‌گذارد، اما بر سطح بیان ژن سلول B تأثیر نمی‌گذارد(18).

Meyer و همکارانش در سال 015 2 به انجام مطالعه­ای با هدف ارزیابی تغییرات ایمنی در چندین جمعیت سلولی مهم ایمنی در اثر درمان با Tocilizumab پرداختند. آن­ها خون محیطی افراد مورد را قبل و 4 ماه بعد از دریافت درمان مورد آزمایش قرار داده و سلول­های ایمنی آن­ را تفکیک کردند و مشاهده کردندکه درمان مؤثر آرتریت روماتوئید با TCZ باعث کاهش JAK/STAT ، تعدیل مسیرهای سیگنالینگ MAPK، افزایش متابولیسم گلوکز و کاهش پاسخ‌های استرس می‌شود(19).

باتوجه به عدم وجود درمانی متقن برای بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید برآن شدیم تا در این مطالعه به بررسی هرچه بیشتر تاثیرات داروی Tocilizumab که یکی از درمان های پیشنهادی برای این بیماری است بپردازیم. امید است که نتایج این مطالعه در جهت تصمیم­گیری بهتر پیرامون نحوه درمان این بیماران کمک کننده باشد.

1)در بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید کدام ژن ها در پاسخ دارویی Tocilizumab دچار تفاوت بیان می شوند؟

2)در بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید  کدام miRNA ها در پاسخ دارویی Tocilizumab دارای نقش هستند؟

3)داروی Tocilizumab در بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید، کدام مسیرهای سیگنالینگ را تحت تاثیر قرار می دهد؟

4)روابط بین miRNA-mRNA در پاسخ دارویی Tocilizumab چه تغییراتی می کند؟

تعیین پروفایل ترنسکریپتوم سلول های ایمنی در بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید قبل و بعد از درمان با داروی Tocilizumab

1)شناسایی ژن های دارای تفاوت بیان در پاسخ دارویی Tocilizumab در بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید

2)شناسایی miRNAهای مرتبط با پاسخ دارویی Tocilizumab در بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید  

3)شناسایی مسیرهای سیگنالینگ مربوط به پاسخ دارویی Tocilizumab در بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید  

 4)رسم شبکه میانکنش miRNA-mRNA مربوط به پاسخ دارویی Tocilizumab در بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید  

---

دانشکده پزشکی، متخصصان روماتولوژی

---

بیوانفورماتیک

تمام داده های موجود در پایگاه اطلاعاتی GEO تا زمان شروع اجرای طرح؛ افراد مبتلا به آرتریت روماتوئید که درمان Tocilizumab دریافت کرده­اند و اطلاعات مربوط به آن ها در پایگاه GEO نمایه می­گردد.

GEO یک مخزن داده های ژنومیک کاربردی عمومی است که از ارسال داده های مطابق با MIAME پشتیبانی می کند. داده های مبتنی بر آرایه و توالی پذیرفته می شوند. ابزارهایی برای کمک به کاربران در پرس و جو و دانلود آزمایش ها و نمایه های بیان ژن انتخاب شده ارائه شده است. (https://www.ncbi.nlm.nih.gov/geo/)

کلیه داده های موجود در پایگاه داده که واجد شرایط بوده و معیار های ورود به مطالعه را دارند مورد بررسی قرار خواهند گرفت

آسان و در دسترس

داده ها مستقیما از پایگاه به نرم افزار GEO2R  منتقل می ­شوند.

1- جستجوی بانک اطلاعات و شناسایی مجموعه داده های مرتبط

پایگاه های داده (GEO) (http://www.ncbi.nlm.nih.gov/geo/) و مجموعه های ArrayExpress (https://www.ebi.ac.uk/arrayexpress/) برای جستجوی کلیدواژه های Tocilizumab, rheumatoid arthritis  مورد استفاده قرار می گیرند. سپس مجموعه داده های transcriptome  که دارای داده های بیماران قبل و بعد از مصرف دارو باشد، جهت ورود به مطالعه انتخاب می شوند.

2- شناسایی ژن های افتراقی بیان شده Differentially expressed genes  (DEGs)  در مجموعه داده های transcriptome

با استفاده از ابزار GEO2R  در (https://www.ncbi.nlm.nih.gov/geo/geo2r/) به گروه بیماران قبل و بعد از مصرف دارو با هم مورد مقایسه قرار گرفته و آنالیز می شوند.

نمونه های قبل و بعد از مصرف دارو با هم آنالیز می شوند و DEGs های آنها بر اساس شاخص p.value<0.05 و log(fold change) بزرگتر از 2 و کوچک تر از 2- انتخاب می شوند.

پس از شناسایی داده های بیان ژن معنی دار با استفاده از پایگاه داده Toppgene، miRNA های مرتبط با بیان ژنهای مطالعه استخراج می شود تا جهت رسم شبکه استفاده شود.

5- Gene ontology (GO)

برای شناسایی فرآیندهای بیولوژیکی و  تجزیه و تحلیل غنی سازی مسیر ژن های مشترک یافت شده  (Enrichment) ، از اطلاعات پایگاه داده هایEnrichR استفاده میشود. از این پایگاه Molecular Function, Biological Process, Cellular Component, Pathway  مربوط DEGs  مشترک مطالعه ما استخراج می شود.

6- Network Analysis

با توجه به معیار های مبتنی بر تئوری گراف که در قسمت روش های آماری توضیح داده می شود، آنالیز شبکه با نرم افزار Cytoscape و  Gephi  انجام خواهد گرفت و پس از تحلیل نتایج محاسباتی و تفسیر آن مبتنی بر نگاه زیستی ( Biological) RNA های موثر در مکانیسم پاسخ دارویی شناسایی خواهد شد.

با استفاده از نرم افزار Cytoscape شبکه mRNA-miRNA  رسم می شود و با استفائه از پارامتر هایی که در قسمت روش های آماری گفته خواهد شد آنالیز می شود.

با توجه به رویکرد محاسباتی زیست شناسی سیستم ها، از روش های محاسباتی مبانی تئوری گراف و علم شبکه استفاده می شود.

در این قسمت با توجه به معیار های Degree, Closeness, Betweenness شبکه ژن ها تحلیل می شود و ژن های مرکزی ( Hub) مشخص می شوند تا نقش آنها در GO  مورد تحلیل و بررسی قرار گیرد.

در قسمت ماژول بندی ( Modularity)، یافتن ماژول های شبکه انجام می شود تا مجموعه ژن های همکار در مسیر های مختلف سیگنالینگ مشخص شوند و برای هر ماژول، نقش و جایگاه آن در مسیر های بیوشیمیایی تحلیل شوند.

نمونه های قبل و بعد از مصرف دارو با هم آنالیز می شوند و با استفاده از ابزار GEO2R  در (https://www.ncbi.nlm.nih.gov/geo/geo2r) DEGs های آنها بر اساس شاخص p.value<0.05 و log(fold change) بزرگتر از 2 و کوچک تر از 2- انتخاب می شوند.

پس از شناسایی داده های بیان ژن معنی دار با استفاده از پایگاه داده Toppgene، miRNA های مرتبط با بیان ژنهای مطالعه استخراج می شود تا جهت رسم شبکه استفاده شود.

با توجه به معیار های مبتنی بر تئوری گراف که در قسمت روش های آماری توضیح داده می شود، آنالیز شبکه با نرم افزار Cytoscape و  Gephi  انجام خواهد گرفت و پس از تحلیل نتایج محاسباتی و تفسیر آن مبتنی بر نگاه زیستی ( Biological) RNA های موثر در مکانیسم پاسخ دارویی شناسایی خواهد شد.

با استفاده از نرم افزار Cytoscape شبکه mRNA-miRNA  رسم می شود و با استفائه از پارامتر هایی که در قسمت روش های آماری گفته خواهد شد آنالیز می شود.

در این مطالعه از راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی در جمهوری اسلامی ایران استفاده می شود با رعایت کد های 1و4و5و10و12و13و14و19و25و27و28و29و30و31:

​1.هدف اصلی هر پژوهش‌باید ارتقای سلامت انسان‌ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد

4.مواردی از قبیل سرعت، سهولت کار، راحتی پژوهشگر، هزینه‌ی پایین‌تر و/ یا صرفاً عملی بودن آن به هیچ وجه نباید موجب قرار دادن آزمودنی در معرض خطر یا زیان افزوده یا تحمیل هر گونه محدودیت اختیار اضافی به وی شود.

5.قبل از آغاز هر پژوهش پزشکی ، باید اقدامات  اولیه جهت به حداقل رساندن زیان احتمالی وارده به آزمودنی‌ها و تامین سلامت آن‌ها انجام گیرد.

10. هر پژوهشی باید بر اساس و منطبق بر یک طرح‌نامه (پروپوزال) به انجام برسد. در کارآزمایی‌های بالینی باید علاوه بر طرح نامه، دستورالعمل (پروتکل) نیز تهیه و ارائه شود. طرح‌نامه و دستورالعمل باید شامل تمامی اجزای ضروری باشد. از جمله بخش ملاحظات اخلاقی، اطلاعات مربوط به بودجه، حمایت کننده‌ها، وابستگی‌های سازمانی، موارد تعارض منافع بالقوه‌ی دیگر، مشوق‌های شرکت کنندگان، پیش بینی درمان و یا جبران خسارت افراد آسیب دیده در پژوهش .در مواردی که لازم است رضایت‌نامه‌ی آگاهانه به‌صورت کتبی اخذ شود، فرم رضایت‌نامه باید تدوین و به طرح‌نامه پیوست شده باشد. پیش از تصویب یا تأیید طرح‌نامه از سوی کمیته‌ی مستقل اخلاق در پژوهش، نباید اجرای پژوهش شروع شود.

12.انتخاب آزمودنی‌های بالقوه از میان جمعیت بیماران یا هر گروه جمعیتی دیگر، باید منصفانه باشد، به‌نحوی که توزیع بارها (خطرات یا هزینه‌ها) و منافع شرکت در پژوهش، در آن جمعیت و کل جامعه، تبعیض‌آمیز نباشد.

13.کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می‌شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه‌ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف‌نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته‌ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

14.اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامه‌ی شرکت در پژوهش تاثیر گذار باشد، باید موضوع به اطلاع کمیته‌ی اخلاق رسانده شود و در صورت موافقت کمیته با ادامه‌ی پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ گردد.

19.عدم قبول شرکت در پژوهش، یا ادامه ندادن به همکاری، نباید هیچ‌گونه تأثیری بر خدمات درمانی که در همان مؤسسه – نظیر بیمارستان – به فرد ارائه می‌شود، داشته باشد. این موضوع باید در فرایند اخذ رضایت آگاهانه، به آزمودنی اطلاع داده شود.

25.پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی‌ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. هم‌چنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی‌ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده‌ها یا اطلاعات به‌دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

27.در پایان پژوهش، هر فردی که به‌عنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که درباره‌ی نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روش‌هایی که سودمندی‌شان در آن مطالعه نشان داده شده است، بهره‌مند شود.

28.پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش‌های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته‌هایی که از نظر حمایت کننده‌ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.

29.نحوه‌ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنی‌ها و مؤسسه‌ی حمایت کننده‌ی  پژوهش باشد.

30.گزارش‌ها و مقالات حاصل از پژوهش‌هایی که مفاد این راهنما را نقض کرده‌اند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.

31.روش پژوهش نباید با ارزش‌های احتماعی، فرهنگی و دینی  جامعه در تناقض باشد.

محدودیتی وجود ندارد

Rheumatoid arthritis, Tocilizumab, miRNA   

1.            Dai Y, Wang W, Yu Y, Hu S. Rheumatoid arthritis–associated interstitial lung disease: an overview of epidemiology, pathogenesis and management. Clinical Rheumatology. 2021;40:1211-20.

2.            Hu H, Xu A, Gao C, Wang Z, Wu X. The effect of physical exercise on rheumatoid arthritis: an overview of systematic reviews and meta‐analysis. Journal of Advanced Nursing. 2021;77(2):506-22.

3.            Venetsanopoulou AI, Alamanos Y, Voulgari PV, Drosos AA. Epidemiology of rheumatoid arthritis: genetic and environmental influences. Expert Rev Clin Immunol. 2022;18(9):923-31.

4.            van Delft MA, Huizinga TW. An overview of autoantibodies in rheumatoid arthritis. Journal of autoimmunity. 2020;110:102392.

5.            Littlejohn EA, Monrad SU. Early diagnosis and treatment of rheumatoid arthritis. Primary Care: Clinics in Office Practice. 2018;45(2):237-55.

6.            Cush JJ. Rheumatoid arthritis: early diagnosis and treatment. Rheumatic Disease Clinics. 2022;48(2):537-47.

7.            Bullock J, Rizvi SA, Saleh AM, Ahmed SS, Do DP, Ansari RA, et al. Rheumatoid arthritis: a brief overview of the treatment. Medical Principles and Practice. 2018;27(6):501-7.

8.            Hsiao B, Fraenkel L. Patient preferences for rheumatoid arthritis treatment. Current opinion in rheumatology. 2019;31(3):256.

9.            Hashizume M, Tan S-L, Takano J, Ohsawa K, Hasada I, Hanasaki A, et al. Tocilizumab, A Humanized Anti-IL-6R Antibody, as an Emerging Therapeutic Option for Rheumatoid Arthritis: Molecular and Cellular Mechanistic Insights. International Reviews of Immunology. 2015;34(3):265-79.

10.         Shetty A, Hanson R, Korsten P, Shawagfeh M, Arami S, Volkov S, et al. Tocilizumab in the treatment of rheumatoid arthritis and beyond. Drug Des Devel Ther. 2014;8:349-64.

11.         Narazaki M, Tanaka T, Kishimoto T. The role and therapeutic targeting of IL-6 in rheumatoid arthritis. Expert Review of Clinical Immunology. 2017;13(6):535-51.

12.         Bao Y, Li S, Ding Y, Du X, Zhang M, Tang W, et al. MiRNA: a potential target for gene diagnosis and treatment of atherosclerotic stroke. International Journal of Neuroscience. 2021;131(3):283-8.

13.         Evangelatos G, Fragoulis GE, Koulouri V, Lambrou GI. MicroRNAs in rheumatoid arthritis: From pathogenesis to clinical impact. Autoimmunity reviews. 2019;18(11):102391.

14.         Miroslav B. Introductory Chapter: Transcriptome Analysis. In: Miroslav B, editor. Transcriptome Analysis. Rijeka: IntechOpen; 2019. p. Ch. 1.

15.         Talmon M, Percio M, Obeng JA, Ruffinatti FA, Sola D, Sainaghi PP, et al. Transcriptomic profile comparison of monocytes from rheumatoid arthritis patients in treatment with methotrexate, anti-TNFa, abatacept or tocilizumab. PLoS One. 2023;18(3):e0282564.

16.         Triaille C, Durez P, Sokolova T, Tilman G, Méric de Bellefon L, Galant C, et al. Common transcriptomic effects of abatacept and other DMARDs on rheumatoid arthritis synovial tissue. Frontiers in Immunology. 2021;12:724895.

17.         De la Rosa IA, Perez-Sanchez C, Ruiz-Limon P, Patiño-Trives A, Torres-Granados C, Jimenez-Gomez Y, et al. Impaired microRNA processing in neutrophils from rheumatoid arthritis patients confers their pathogenic profile. Modulation by biological therapies. Haematologica. 2020;105(9):2250-61.

18.         Moura RA, Quaresma C, Vieira AR, Goncalves MJ, Polido-Pereira J, Romao VC, et al. B-cell phenotype and IgD-CD27-memory B cells are affected by TNF-inhibitors and tocilizumab treatment in rheumatoid arthritis. PLoS One. 2017;12(9):e0182927.

19.         Meyer MK, Andersen M, Bennike TB, Birkelund S, Andersen GN, Stensballe A. Effect of IL-6R inhibition with tocilizumab on the proteome of peripheral blood mononuclear cells from a rheumatoid arthritis patient. Journal of Proteomics & Bioinformatics. 2015;8(12):274-82.

---