تببین مواجهه با اضطراب مرگ در دانشجویان پرستاری :یک مطالعه کیفی بارویکرد پدیدار شناسی

مرگ یک جریان مهم و قابل توجه در کار پرستاری  است .به همین دلیل  بررسی نگرش افراد نسبت به مرگ و مردن باید در سال های دانشجویی شروع شود و در این بین بررسی تجارب دانشجویان پرستاری در ارتباط  با زمینه اجتماعی و فرهنگی شان کمک کننده است  .لذا با استناد به موارد مذکور و با عنایت به این مورد که مطالعات کمی متعددی در ایران در این زمینه انجام گرفته است محقق قصد دارد تا با استفاده از یک مطالعه ی کیفی  با استفاده از رویکرد پدیدار شناسی برداشت های انسانی دانشجویان پرستاری در مواجهه با اضطراب مرگ را مورد توجه قرار دهد  و نتایج حاصل از  توصیف  این برداشت ها را  ،همان گونه که در تجربه ی افراد به طور مستقیم ظاهر می شود ،بررسی نماید .قابل به ذکر است  انجام این گونه تحقیقات برای کشف مفاهیم  مهم در حیطه پرستاری ضروری و ارزشمند می باشد.

  Death is an important and significant process in nursing work. For this reason, the examination of people's attitudes towards death and dying should begin in the student years, and in the meantime, it is helpful to examine the experiences of nursing students in relation to their social and cultural background. Therefore, referring to the mentioned cases and taking into account the fact that several quantitative studies have been conducted in Iran in this field, the researcher intends to use a qualitative study using the phenomenological approach of the human perceptions of nursing students in the face of anxiety. pay attention to death and examine the results of the description of these perceptions, as they appear directly in the experience of people. It is worth mentioning that conducting such research is necessary to discover important concepts in the field of nursing It is valuable.

مرگ یک قسمت طبیعی و اجتناب ناپذیر چرخه حیات (1)و  یک رخداد زیستی است که  به معنای توقف دائمی علائم حیاتی وعملکرد قلب است(2) زندگی با مرگ به نتیجه می رسد و از طریق همین نتیجه گیری ها نیز معنا می شود زیرا با مرگ روندی را که آن را زندگی می نامیم به صورت منطقی و معین خاتمه یافته و در تمامیت و جامعیت خود آشکار می شود(3)اما مردن یک امر اجتماعی است. مردن، فرایندی است که هر فرد آن را درقالب نظام فرهنگی و اجتماعی جامعه خود تجربه می کند(2).

بنابراین  صحبت کردن در مورد مرگ ضرورتا صحبت کردن درباره زندگی  است (4) زیرا اگر چه مرگ یک واقعیت  بیولوژیکی و روان شناختی بوده و احساسات در مورد فرایند مرگ و مردن ریشه در چگونگی اجتماعی شدن فرد در جامعه دارد اما اندیشیدن به مرگ ترسناک بوده و اغلب مردم ترجیح می دهند به آن فکر نکنند(5, 6) زیرا آسیب پذیری بشر را برخلاف پیشرفت های تکنولوژیکی یادآوری می کند و اضطراب و ترس از مرگ تجربه ناخوشایند و رایج انسان هاست(7).

با این حال مرگ به عنوان واقعیتی ضروری و غیرقابل انکار موضوع مطالعه و تحلیل مکاتب مختلف فلسفی قرار گرفته است و هر یک از این مکاتب بر اساس درک و شناختی که از حقیقت انسان دارند، نسبت به این مقوله ضروری قضاوت می کنند در تفکر مادی، تمام هستی انسان محدود به جسم می باشد و مرگ نابودی و پایان زندگی است .اما در تفکر الهی واقعیت انسان، حقیقتی متعالی و روحانی غیر از جسم اوست(8).ما وقتی مرگ را با نیستی یکی بدانیم، حس واماندگی در جهان هستی سبب اضطراب ما میشود. در این صورت تنها نیستی است که پایدار است و جهان هستی نامانوس و گرفتار تزلزل و بی پایگی است(9)به همین دلیل بسیاری از مردم مرگ را به صورت یک موضوع ممنوعه می بینند و تمایلی به حرف زدن در مورد آن ندارند(10, 11) و اغلب با ترس به مرگ  پاسخ می دهندو اضطراب در واقع، ترس  از مرگ یکی از پایه های تمامی اضطراب های انسانی است(12)  چون هیچ کس مرگ را تجربه و لمس نکرده است، فکر کردن به آن سبب ایجاد اضطراب می شود(13) . پژوهش ها حتی نشان داده اند که اشتغال ذهنی با مرگ می تواند در برخی افراد مذهبی نیز  تولید اضطراب و افسردگی نماید (7). زیرا  باز هم درک روشنی از ماهیت و کیفیت زندگی پس از مرگ در اختیار افراد قرار نمیدهد. زیرا دراین صورت، افراد اگرچه ممکن است به این اطمینان برسند که زندگی، بعد از مرگ نیز جریان دارد ولی از این موضوع اطمینان ندارند که کیفیت زندگی پس از مرگ لزوماً مطلوب و خوشایند باشد. بنابراین این ابهام باز هم ممکن است به اضطراب و ترسی مبهم در مورد زندگی بعد از مرگ منجر شود، ولی میزان این اضطراب نسبت به زمانی که اساس زندگی پس از مرگ انکار میشود کمتر خواهد بود(14) در واقع اعتقاد به وجود زندگی پس از مرگ در افراد به راضی کردن آنها برای قبول جنبه های مثبت و منفی زندگی و مرگ کمک می کند . با نگاه بهتر به مرگ و جنبه های مثبت آن اعتقادات افراد نسبت به جنبه های منفی مرگ کاهش می یابد و دیدگاه خود را نسبت به مرگ بهتر می کنند(15)به طوری که این دیدگاه میتواند تغییری ریشه ای و اساسی درنوع  نگاه ما نسبت به زندگی و ارزش آن ایجاد کند(16).

 این در حالی است که بسیاری از افراد، از کنار آمدن با مرگ خودداری میکنند، و راههایی همچون سرکوب، انکار و پرهیز را در پیش میگیرند و از مکان هایی که ممکن است مرگ را یادآوری کند، فاصله میگیرند و این، همان برخورد مضطربانه با مرگ است(15) طبق تعر یف سازمان ملی خدمات بهداشت بریتانیا اضطراب مرگ عبارت است از نوعی احساس وحشت ،هراس یا نگرانی زیاد هنگام فکر کردن در مورد فرآ یند مردن یا قطع ارتباط خود با دنیا و یا آنچه که بعد از مرگ رخ می دهداین نوع اضطراب مؤلفه های انگیزشی، شناختی و هیجانی را در بر میگیرد و تحت تأثیر مراحل رشد و رویدادهای زندگی اجتماعی و فرهنگی تغییر میکند(17, 18)که به نوبه ی خود  بر  روی کیفیت زندگی  تأثیرمی گذارد(13) .اضطراب مرگ ریشه در آگاهی از مرگ دارد و به عنوان واکنش عاطفی منفی تعریف می شود که با پیش بینی مرگ و فقدان شخص برانگیخته می شود(19) با این حال (Yalom,2002) معتقد است: نمی توان تعریف دقیقی  از اضطراب مرگ داشت، اما شایع ترین ترسها در اضطراب مرگ را چنین فهرست میکند: ترس از  غم و اندوه دوری از دوستان و بستگان،  ناتمامی برنامه ها و نقشه ها،  درد ناشی از مرگ،  ناتوانی در تجربه ی  دوباره ی  زندگی، ناتوانی درمراقبت از افراد تحت تکلف، ناآگاهی از آنچه پس از مرگ اتفاق میافتد و بی اطلاعی از سرنوشت جسم. (20) از نظر (Devins,2010)نیز منابع اضطراب مرگ شامل ترس از مرگ شخصی، نگرانیهایی درباره درد و رنج مرگ، نزدیکی    ذهنی  به مرگ، ترس های مرتبط با مرگ و افکار نگران کننده در مورد مرگ است (21)نظریه پردازان وجودی نیز معتقدند: اضطراب مرگ، نوعی هراس و اختلال تعمیم یافتۀ ناشی از اضطراب هستی است. آنها میگویند ما اضطراب هستی را تجربه میکنیم، بدین دلیل که: میدانیم زندگی ما محدود است و از مرگی که انتظارمان را میکشد، می هراسیم(22).

  اضطراب مرگ یک اضطراب واقعی و یکی از مهمترین مؤلفه ها در سلامت روانی افراد است(21) پژوهش های صورت گرفته نیز حاکی از آن هستند که این نوع اضطراب پدیده ای شایع است (Kastenbaum,2005). با مرور اجمالی بر تحقیقات انجام شده در جمعیت غیربالینی نشان داد که اضطراب مرگ پدیده ای شایع است(23) در همین راستا  (Yalom,2010)به نقل از Choron سه گونه ترس و اضطراب ناشی از مرگ را از هم تمیز میدهد: اضطراب ناشی از رخ دادن پس از مرگ ،اضطراب ناشی از رخ دادن حین مرگ و اضطراب ناشی از نیستی و نابودی. او دو گونه نخست را مرتبط با فرایند فیزیکی مرگ میداند و اضطراب سوم را مهمترین دغدغه وجودی انسانی قلمداد کرده است(9). اضطراب مرگ پدیده ای طبیعی است که تحت تأثیر رویدادهای اجتماعی و فرهنگی زندگی نیز قرار می گیرد

(18)  بر اساس تحقیقات,2002) Richardson) افرادی که مرگ دیگران را از نزدیک مشاهده کرده اند ترس بیشتری از مرگ دارند و فکر می کنند در زمان مرگ خودشان نیز این حالات را تجربه می کنند(24)بنابراین   امروزه از روبرو شدن با مرگ می گریزیم(3).

بنابراین از ان جائی که هرانسانی سرانجام  با واقعه مرگ رو به رو می شود و نگرش نسبت به آن  از مهم ترین عواملی است که بر روی رفتار مربوط به حرف مراقبت سلامتی تاثیر  می گذارد (25)و توجه به حساسیت انسانی آماده شدن برای تجربه مرگ خود و دیگران در چارچوب مراقبت در رشته پرستاری، مرگ یک موضوع تابو در واحدهایی است  که در آن وجود دارد(4) به طوری که یکی از چالش هایی که در سال های اخیر توجه ویژه ای را به خود جلب کرده است مراقبت از  مرگ و بیماران در حال  مرگ است . این تجربه اغلب موجب اضطراب و نگرانی های ناخواسته می شود که بر کیفیت مراقبت از بیمار تأثیر می گذارد(26).

ولی از آن جاییکه مرگ بخشی از پرستاری است یک پرستار حرفه ای باید قادر به حل و فصل  آن   یا ترس، خود در مواجهه با مرگ باشد. با این حال، بعضی از پرستارها با حس درونی شکست در برابر مرگ درگیر می باشند  ، در بسیاری از موارد پرستاران دانش محدود روانشناسی،حمایت اندک موسسه  و کمبود آگاهی نسبت  به تکنیک ها و استراتژی های درمانی  برای سازگاری را در طی آموزش حرفه ای خود به دست می آورند(4).

بنابراین از ان جائی که برخورد با مرگ یکی از پررنگترین تجربیات در طی آموزش بالینی دانشجویان پرستاری گزارش شده است. ، سازگاری با درد و رنج بیماران می تواند به طور خاص برای دانشجویان پرستاری که بعد از مدتی به کار مراقبت، ارتباط با بیمار و خانواده اش ادامه  می دهند  دشوار باشد (12)  از طرفی تأثیر مرگ  و بار عاطفی مرتبط  با آن با توجه به اینکه دانشجویان پرستاری در سالهای پایانی نوجوانی هستند  ممکن است تقویت شود (12). Kent et al ,2012) )در مطالعه خود نشان دادند  که این تجربه در میان  دانشجویان پرستاری می تواند  مشغولیت ذهنی   را برای مدت های طولانی ایجاد  کند(27)عوامل اصلی  ایجاد کننده استرس در دانشجویان، مرگ یک بیمار،دیدن رنج دیگران و ارتباط با کسی که نزدیک به مرگ است، شناسایی شده اند(28) 

بیشترین نگرانی دانشجویان، این بود  که ممکن است  نتوانند با این موقعیت ها سازگار شوند و با مراقبت هایی که می توانند به بیمار  در حال مرگ و خانواده اش ارائه دهند، دخالت کند (26) بیشترین میزان  اضطراب ذکر شده توسط محققان، زمانی است که دانشجویان  مجبور به مراقبت از بدن های بیماران فوت  شده اند (29) به ویژه در مورد دیدن و دست زدن به بدن  مرده،  و وظایفی که برای آنها آماده نبودند (30, 31) . Lillyman et al,2011)) نیز در مطالعه خود  دریافتند که  اخبار بد، تعامل با بیمار در حال مرگ وخانواده اش و تأثیر بدترشدن  بیمار مثال هایی از درگیری و تجارب منفی در دانشجویان پرستاری می باشد (32) . پژوهش در زمینه فرهنگی نیز  مشخص کرد که دانشجویان پرستاری ممکن است احساس غم و اندوه، ناتوانی وگناه، و نیز ترس از ایجاد آسیب به بستگان بیمار هنگامی که خبر مرگ را اطلاع می دهند نمایند (33, 34) et al,2010) (Huang نیز متوجه شدند که مرگ یک بیمار تأثیر قابل توجهی بر روی احساس گناه، بی کفایتی و سقوط احساسی داشته است(35) مطالعات انجام شده با نمونه های آمریکای لاتین نیزنشان داده است که دانشجویان پرستاری  احساساتی  ازقبیل از  دست دادن، ترس و شکست را  زمانی که با مرگ مواجه می شوند گزارش می کنند (36)(34). آنها نیاز به حمایت دارند تا اعتماد به نفس  و   توانایی شان را  در  مراقبت از بیمار نزدیک به مرگ افزایش دهند(37)  .آنها برای سازگاری با مرگ تلاش می کنند اما  به لحاظ احساسی جهت مراقبت از بیماران در حال مرگ آماده نیستند  و از آن جائی که چنین واکنش های عاطفی توانایی حرفه ای برای مراقبت از بیماران در حال  مرگ را محدود می کند(37) . فقدان گفتمان در مورد مرگ و مردن در آموزش پرستاری مورد توجه قرار گرفته است (38)به طوری که Ferguson et al,2017) (در مطالعه ی میکس متدی  با عنوان نگرش دانشجویان پرستاری و تجارب آنها از مراقبت پایان زندگی به این نتیجه رسیدند که کمبود آموزش در مراقبت ازپایان  زندگی وجود دارد(38)

در یک مطالعه جامع که  بر روی 115 دانشجوی پرستاری  انجام گرفت یک برنامه آموزشی مرتبط با مرگ اجرا گردید Frommelt  دریافت که مداخله گروهی در گروه مورد   بیشتر از گروه شاهد نگرش مثبت نسبت به مرگ را ایجاد کرده است (39).در مطالعه ای  که Muttoو همکاران بر  روی دانشجویان پرستاری  انجام دادند  دریافتند که آنها ترجیح می دهند تماس با بیماران در حال مرگ را به منظور  محافظت از اثرات  عاطفی مرگ  به حداقل برسانند(40). برخی از پاسخ دهندگان دانشجو نیز  از اینکه  کنترل خود و  توانایی شان  برای آرام ماندن را از دست بدهند  میترسیدند و ، در نتیجه در  ارائه حمایت مورد نیاز بیماران  و بستگان  ناتوان بودند(37).در واقع ترس یا وحشت از مرگ، دفاع هایی را بسیج میکند که شالوده ی  این دفاع ها انکار است(22).

در تحقیقاتی که توسط Parry  در سال 2011  و  بر روی اولین برخورد دانشجویان پرستاری با مرگ بیمار انجام شد ,دانشجویان احساس کردند که مهارت های کافی برای مقابله با چنین شرایطی ندارند. علاوه بر این، آنها به لحاظ احساسی تحت تأثیر شرایط و همچنین رفتارهای مربیانشان قرار داشتند(30). به نظر می رسد اولین برخورد با مرگ دانشجویان را لبریز از  احساسات مختلف ترس و نگرانی  خواهد کرد.  رنگ آمیزی تصاویر در ذهن و ناشناخته بودن واکنش خودشان  باعث سردرگمی در  احساسات می شود که تطابق انها  برای دیدن یک فرد مرده برای اولین بار و افکار و تصاویری که  از ذهن شان می گذرد را  دشوار می نماید (37) 

با توجه به  مطالعه (Cooper& Barnett,2005)رنج جسمی  بیماران دانشجویان پرستاری را در مورد مراقبت از افراد نزدیک به مرگ پر از اضطراب می کند این احساسات به ویژه در مواردی که بیماران جوانترند  یا در مواردی که بیمار به طور غیرمنتظره  می میرد در مقایسه با مرگ و میری که در آن بیماران مسن تر هستند و مرگ آن  ها پیش بینی شده است،.بیشتر است(31) .  لذا مهم است که تجربیات دانشجویان از مرگ و همچنین دخالت آنها در مراقبت از  بیماران در پایان زندگی بیان شود (37) .این دانش می تواند به درک آمادگی پرستاران برای شرکت در درک، همراهی، کمک و مراقبت از هر انسانی که  در لحظات سخت  مرگ خود و یا مرگ دیگران  هستند کمک کند(4). 

بنابراین از آن جائی که مرگ یک جریان مهم و قابل توجه در کار پرستاری  است . بررسی نگرش افراد نسبت به مرگ و مردن باید در سال های دانشجویی شروع شود در این بین بررسی تجارب دانشجویان پرستاری در ارتباط  با زمینه اجتماعی و فرهنگی شان ، جهت  شناسایی ،درک شرایط و تجربیاتی که نگران آن هستند و ممکن است بر توانایی مقابله ای آنها تاثیر بگذارد کمک کننده است  .لذا با استناد به موارد مذکور و با عنایت به این مورد که مطالعات کمی متعددی در ایران در این زمینه انجام گرفته است تحقیق کیفی منجر به توصیف مفهوم  توسط تجارب مشارکت کنندگان در قالب صحبتها و احساسات آنها می شود و در موقعیت یا متن تجربه آنها ازمفهوم  مورد نظر هدایت می شود، انجام این گونه تحقیقات برای کشف مفاهیم  مهم در حیطه پرستاری ضروری و ارزشمند می باشد.به همین دلیل با توجه به سابقه ی کاری محقق و نقش دانشجویان در ارتقای سطح سلامت و بهداشت جامعه و با توجه به این نکته که ﻣﻬﻢ ﺗﺮﻳﻦ ﻧﮕﺮﺍﻧﻲ ﻫﺎﻱ ﺍﺳاتید، ﻣﺴﺌﻮﻻﻥ آموزش دﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﻭ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ﻫﺎﻱ ﺩﺍﻧﺸﺠﻮﻳﺎﻥ، سازگار شدن با استرس های محیط کار می باشد و نگرش و آمادگی دانشجویان بر سازگاری انها  تأثیر میگذارندبدیهی است که نظام های آموزشی باید بر جنبه های افزایش دهنده سازگاری با استرس های محیط کار در دانشجویان پرستاری تمرکز نمایند  . لذا پژوهشگر را بر آن داشت تا به تبیین تجارب زیسته ی  دانشجویان در دانشکده ی پرستاری و مامایی زاهدان و  رویارویی آنها  با  پدیده ی  اضطراب مرگ در  بپردازد. در واقع از طریق این مطالعه کیفی با رویکرد  پدیدار شناسی   معانی خلق شده از اضطراب  مرگ توسط دانشجویان پرستاری به منظور درک بهتر این پدیده   تبیین خواهند شد

تجربه دانشجویان پرستاری از مواجهه با  اضطراب  مرگ چه بوده است؟

تببین تجارب زیسته ی دانشجویان پرستاری از  مواجهه با اضطراب مرگ 

تبیین تجارب زیسته ی دانشجویان پرستاری از  مواجهه  با اضطراب مرگ

نتایج این مطالعه احتمالا می تواند در ابعاد ذیل مورد استفاده قرار گیرد

آموزشی :

نتایج این مطالعه می تواند محتوای آموزشی و مشاوره ای را فراهم نماید که در حیطه ی آموزش  پرستاری و سایر حرف مراقبت از بیمار ،آموزش دانشجویان پرستاری در تمام سطوح تحصیلی ارائه شود .

مدیریتی و بالینی :

از آن جایی که در این مطالعه به تجارب  دانشجویان  توجه می شود ، با استفاده از نتایج این مطالعه می توان اضطراب  دانشجویان را کاهش  داد .

پژوهشی:

اساس تولید علم در علوم بشری و مخصوصا در رشته های وابسته به علوم پزشکی ،پژوهش می باشد . بنابراین نتایج حاصل از این مطالعه می تواند گامی موثر در جهت پژوهش های گسترده تر در حوزه آموزش دانشجویان باشد  .

دانشگاه های علوم پزشکی ،دانشجویان پرستاری ،پرستاران ،مدیران مراکز بهداشتی درمانی ،بیماران و خانواده ها می توانند از نتایج این تحقیق استفاده نمایند

طبق تعر یف سازمان ملی خدمات بهداشت بریتانیا اضطراب مرگ عبارت است از نوعی احساس وحشت ،هراس یا نگرانی زیاد هنگام فکر کردن در مورد فرآ یند مردن یا قطع ارتباط خود با دنیا و یا آنچه که بعد از مرگ رخ می دهداین نوع اضطراب مؤلفه های انگیزشی، شناختی و هیجانی را در بر میگیرد و تحت تأثیر مراحل رشد و رویدادهای زندگی اجتماعی و فرهنگی تغییر میکند

کیفی (پدیدار شناسی )

مشارکت‌کنندگان این مطالعه را دانشجویان پرستاری مقطع کارشناسی تشکیل خواهند داد

معیارهای ورود به مطالعه عبارتند از :

1)یکسال از مدت تحصیل آنها گذشته باشد  

2)سابقه ی گذراندن واحد کاراموزی را داشته باشند

3) تجربه ی مراقبت از بیماران در مراحل انتهایی زندگی را داشته باشند

4)تجربه ی گذراندن واحد اورژانس را داشته باشند

5)تجربه ی مرگ بیمار را داشته باشند

معمولا در فاز کیفی تعداد مشارکت کنندگان با داده و تحلیل آن تعیین می شود، پژوهشگرتا زمانی به جمع آوری داده ها ادامه می دهد تا به اشباع دست یابد. یعنی وقتی که پژوهشگر هر طبقه یا درون مایه را به صورت عمیق کشف کرد و خصوصیات و ابعاد مختلف آن را تحت موقعیت های مختلف تعیین کرد، میتواند بگوید که در تحقیق به سطحی از اشباع رسیده است (42)در این مطالعه نمونه گیری تا زمانی ادامه پیدا می کند که هیچ یافته جدیدی یافت نشود

نمونه گیری به صورت هدفمند می باشد. نمونه گیری هدفمند نوعی از نمونه گیری غیر احتمالی است،که جهت دستیابی به حداکثر تنوع در ظهور مفاهیم از داده ها در پژوهشهای کیفی به کار می رود(43) ،این روش به دنبال جمع آوری داده از مشارکت کنندگانی می باشد که اطلاعات و تجارب کافی در زمینه مورد مطالعه را دارند. علاوه بر این تلاش خواهدگردید تا با انتخاب طیف وسیعی ازدانشجویان  با ویژگی های متفاوت در متغییر های جنس (زن ،مرد)،ترم تحصیلی ،سابقه ی مراقبت از بیماران وسابقه داشتن مرگ نزدیکان نمونه گیری با حداکثر تنوع ،رعایت گردد .نمونه گیری به روش هدفمند وتا رسیدن به اشباع اطلاعات یعنی تا زمانی که همه کدها و طبقات تکمیل شده و مصاحبه‌های جدید هیچ داده جدیدی را به داده‌های قبلی اضافه نگردد ادامه خواهد یافت.

.

در این مطالعه جهت جمع اوری داده ها از   مصاحبه های نیمه ساختارمندیادداشت های در عرصه و یادآورها استفاده خواهد شد

پیش از شروع نمونه‌گیری، پس از مرور موارد مهمی که باید در مصاحبه لحاظ شود،طراحی رضایت‌نامه بر اساس آخرین توصیه‌های تهیه رضایت‌نامه در مطالعات کیفی صورت خواهد گرفت. پس از طراحی رضایت‌نامه، جمع‌آوری داده‌ها با اخذ معرفی‌نامه برای دانشکده ی پرستاری و مامایی زاهدان آغاز خواهد شد،سپس با کسب اجازه مسئولین و مشارکت‌کننده‌ها و پر نمودن فرم رضایت‌نامه توسط آن‌ها ادامه خواهد یافت .

محقق پس از تعیین وقت مصاحبه از مشارکت کنندگان درخواست می نماید تا فرم رضایت آگاهانه را مطالعه و در صورت تمایل امضا نمایند . مصاحبه ها در مکان و زمانی که برای مشارکت کنندگان راحت باشد ،انجام خواهد شد . قبل از شروع مصاحبه راهنمای اولیه آن تهیه خواهد شد و به محقق جهت طرح سئوالات بیشتری برای کنکاش در حیطه مورد نظر کمک خواهد کرد . مصاحبه با برقراری ارتباط و جلب اعتماد مشارکت کنندگان آغاز خواهد شد .

بعد از توضیح درباره هدف پژوهش به مشارکت کنندگان مصاحبه ها به روش گفتگوی دو طرفه (Conversational style) انجام خواهد شد . مصاحبه با سوالات عمومی و ساده برای شروع بحث و برقراری ارتباط شروع خواهد شد. در ادامه با چند سوال باز با هدف اینکه مشارکت کنندگان با کلمات و بیانات خود احساسات و افکار و تجربیات خود را ابراز کنند، مصاحبه ادامه خواهد یافت، نمونه ای از این سوالات برای مشارکت کنندگان شامل موارد زیر خواهند بود

• لطفاً روزی را به یادآورید که برای اولین بار با مسئله ی مرگ بیمار روبه رو شده اید در مورد آن روز برام صحبت کنید و تجربیاتتون رو بگید؟
• لطفا در مورد احساسات تان زمانی که با این مسئله مواجه شدید توضیح بدهید؟
• ماجراهایی که پس‌ازآن برای شما رخ داد را توضیح دهید؟
• مشکلاتی که بعد از این واقعه در زندگی‌تان ایجاد شد چه بودند ؟واکنش شما  چه بود؟
• تجارب شما برای حل این مشکلات چه بود؟
• چگونه سعی کردید با این مسئله سازگار شوید؟
• چه عواملی به شما کمک می‌کرد که بهتر بتوانید با شرایط کنار بیائید؟

لازم به ذکر است که این سوالات به عنوان راهنما عمل کرده و هر مصاحبه با توجه به نوع پاسخ مشارکت کنندگان و در نظر داشتن سوال اصلی پژوهش پیش خواهد رفت. به عبارت دیگر نوع و ترتیب سوالات با پیشرفت جریان جمع آوری داده ها تغییر خواهد کرد. همچنین بر حسب نیاز در ادامه مصاحبه ممکن است از سئوالات کاوشی نظیر می توانید بیشتر توضیح بدهید یا وقتی می گوئید .... منظور شما چیست ؟استفاده شود . در پایان مصاحبه از مشارکت کننده خواهیم خواست که اگر صحبتی باقی مانده ،بیان نماید . در پایان پس از تشکر و قدردانی در خصوص احتمال انجام مصاحبه های بعدی نیز صحبت خواهد شد . مصاحبه ها با توجه به وقت و حوصله مشارکت کننده،اطلاعات به دست آمده و تمایل شرکت کنندگان ممکن است در یک یا چند نوبت انجام شود پیش بینی می شود زمان مصاحبه از 45-90 دقیقه و بر حسب شرایط و حوصله مشارکت کننده متفاوت باشد . تمامی مصاحبه ها پس از کسب رضایت شفاهی ضبط خواهد گردید و سپس طی 24 ساعت بعد  کلمه به کلمه بر روی کاغذ پیاده خواهد شد.میانگین مدت مصاحبه با مشارکت کنندگان حدود 40 دقیقه خواهد بود.

از آنجا که جمع آوری داده ها با روش های متفاوت می تواند به دقت و صحت بررسی انجام شده بیانجامد، پژوهشگر از یادداشت های در عرصه و یادآورها نیز در جریان پژوهش استفاده خواهد نمود.قابل به ذکر است که

 یادداشت های در عرصه شامل واکنش شرکت کنندگان، احساساتی که شرکت کنندگان به صورت غیر کلامی بروز می دهند و ارتباطات غیر کلامی آنهاست که با دستگاه ضبط صدا ثبت نمی شوند، خواهد بود.

 پژوهشگر در این مطالعه از یادداشت‌های در عرصه در کنار مصاحبه ها و به منظور جمع‌آوری داده‌ها استفاده خواهد نمود. تا رفتارهای کلامی، غیرکلامی دانشجویان پرستاری  و نحوه تعامل آنان با بیماران و اطرافیان بیمار و به ویژه موقعیت های استرس آور راموردبررسی قرار خواهد داد. داده‌ها و کدهای حاصل از ثبت یادداشت های در عرصه همراه با سایر داده‌ها مورد تجزیه تحلیل قرار خواهد گرفت. پژوهشگر حین، قبل و بعد از مصاحبه با مشارکت‌کنندگان، آنچه در محیط اطراف مشارکت‌کنندگان می‌بیند، می‌شنود، تعامل دانشجویان پرستاری  با یکدیگر و با اطرافیان بیمارو نحوه ی برخورد آنها را یادداشت می‌نماید. همچنین واکنش آنهانسبت به موقعیت های تنش زا، رفتار نسبت به نزدیکان بیمار و تیم درمان که در خارج از مصاحبه و مشاهدات رسمی اتفاق می افتد به‌عنوان یادداشت در عرصه ثبت خواهد شد.

یادآورها: در طول جمع آوری داده ها و تحلیل آنها، هرگاه ایده ای به ذهن محقق رسید، تحت عنوان یادآور آنها را یادداشت خواهد کرد. یادآورها در جهت دهی به مصاحبه ها، مقایسه مداوم، نمونه گیری نظری، ارتباط بین طبقات و تعمق در داده ها می توانند کمک کننده باشند.

برای ذخیره، مدیریت و بازسازی داده ها از نرم افزار MAXQDA استفاده خواهد شد. تجزیه و تحلیل و کد گذاری اولیه داده های هر مصاحبه قبل از مصاحبه ی بعدی صورت می گیرد.

در این پژوهش برداشت های انسانی دانشجویان پرستاری در خصوص شناسایی و تبیین راهبردهای آنها در مواجهه با اضطراب مرگ مورد توجه قرار خواهد گرفت و نتایج و توصیف حاصل از این برداشت ها ،همان گونه که در تجربه ی افراد به طور مستقیم ظاهر می شود ،بررسی خواهد شد . تحلیل مضامین با استفاده از روش کدگذاری موضوعی و استفاده از روش هفت مرحله ای کلایزی خواهد بود . بدین ترتیب که ابتدا کلیه داده ها پیاده سازی و سپس اعتبار یابی خواهند شد و سپس توصیف شرکت کنندگان چند بار مطالعه شد . سپس جملات و واژگان مرتبط با پدیده ی در دست مطالعه را استخراج و به هرکدام از جملات استخراج شده معنی و مفهوم خاصی داده خواهد شد . بعد از مرور توصیفات مشارکت کنندگان ،مفاهیم مشترک درون دسته ی خاص موضوعی قرار داده خواهند شد و جهت موثق نمودن مطالب با توضیحات اصلی تطبیق داده خواهند شد . در مرحله ی بعد ،عقاید استنتاج شده به توصیفی جامع و کامل بدل گشته و در نهایت یافته های نهایی حاصل ،به منظور اطمینان از موثق بودن انها به شرکت کنندگان ارائه خواهد شد(44)

جهت صحت و اعتباربخشی به داده­ها محق از معیارهای گوبا و لینکن استفاده خواهد کرد. سعی می­کند که به مدت طولانی جهت جمع آوری و تحلیل داده­ها در عرصه بماند و ارتباط خوبی با مشارکت­کنندگان برقرار کند. هم­چنین در پایان هر مصاحبه خلاصه­ای از آن­چه محقق از کل مصاحبه دریافت نموده است برای مشارکت کننده بازگو می­کند تا برداشت درست خود را از مصاحبه چک کند. هم­چنین محقق سعی خواهد نمود از تنوع نمونه­ها استفاده کند تا به داده­ها عمق بیشتری ببخشد. مقایسه مداوم داده­ها و بازنگری کدها توسط تیم تحقیق نیز برای مؤثق بودن داده ها صورت خواهد گرفت.

گوبا و لینکن (1981) بیان نمودند که در یافته های کلیه تحقیقات کیفی باید دقت علمی وجود داشته باشد. آنها معیارهایی را برای ارزیابی کیفیت داده­ها معرفی نمودند. این معیارها عبارت بودند از اعتبار(مقبولیت)^[1]، قابلیت وابستگی(قابلیت اعتماد)^[2]، قابلیت تایید^[3]، و قابلیت انتقال^[4] که در زیرنحوه رعایت وحصول به آنها  توضیح داده می شوند(51)

1) مقبولیت

داده­ها و یافته­های پژوهش کیفی باید قابل پذیرش بوده و قابل اعتماد باشند و این در گرو جمع­آوری داده­های حقیقی است. معمولاً روش­هایی که برای افزایش میزان پذیرش داده­های پژوهشی انجام می­شود، مداخلات و توجهاتی است که در روش­شناسی پژوهش صورت می­گیرد. درگیری مداوم، استفاده از تلفیق در تحقیق، بازنگری ناظرین، جستجو برای شواهد مغایر و مقبولیت پژوهشگر کارهایی است که برای مقبولیت پژوهش کیفی انجام می­شود.جهت دستیابی به این مورد در تحقیق حاضر سعی خواهدشد زمان کافی برای جمع­آوری داده­ها صرف شو[5]د. بررسی مداوم انجام می شود و محققان سعی خواهند نمود ارتباط خوبی با مشارکت کنندگان برقرار نمایند. تلفیق در تحقیق نیز رعایت خواهد گردید. همچنین از افراد مختلف با تجارب متفاوت و در مکان های مختلف اطلاعات جمع­آوری شود و از تلفیق پژوهشگران نیز استفاده خواهد شد

(استفاده از پژوهشگران باتجربه برای تحلیل و تفسیر اطلاعات). استفاده از روش­های مختلف گردآوری داده­­ها نظیر مصاحبه و مشاهده نیز به مقبولیت داده­ها کمک خواهد نمود. جهت انجام بازنگری ناظرین نیز دست­نوشته­ها توسط بعضی از مشارکت­کنندگان مرور خواهد شد و نتایج تجزیه و تحلیل اطلاعات به صاحبنظران به منظور جلب نظرات تکمیلی و انتقادی آنان داده  خواهد شد.

2) قابلیت وابستگی(قابلیت اعتماد)

قابلیت وابستگی که در بعضی متون به همسانی نیز معروف می­باشد، در واقع ثبات و پایایی داده­ها در زمان و شرایط مشابه است. مفهوم آن مشابه پایایی در پژوهش های کمی است. شبیه سازی مرحله­ای و روش دونیمه کردن از انواع روشهایی است که در پژوهشهای کمی برای سنجش پایایی آزمون به کار می­رود. در تحقیق کیفی یک گروه از محققین به دو نیمه تقسیم می­شوند و مستقل از گروه دیگر منابع اطلاعات را مورد پژوهش قرار می­دهند و در نهایت داده­ها و نتیجه­گیری­ها با هم مقایسه می­شوند، البته پاره­ای از هماهنگی­های اولیه برای یکسان بودن چارچوب پژوهش الزامیست. در طبقه­بندی نهایی نکات به دست آمده باید مشابه یا بسیار نزدیک به یکدیگر باشند و یا حداقل متضاد نباشند. راه دیگر ارزیابی همسانی، نظارت خارجی است . به این معنی که داده­ها به پژوهشگری که ارتباطی با پژوهش نداشته و به منزله یک ناظر خارجی است داده می­شود، تا ببینند که آیا او نیز درک مشابهی از داده­ها خواهد داشت و نتایج به دست آمده یکسان می­باشند.

برای کسب معیار اعتماد در این مطالعه، از روش ناظر خارجی برای بررسی درک مشابه احتمالی او با پژوهشگر و جستجو برای موارد مغایر استفاده می‌شود.

3) قابلیت تایید

تایید پذیری نتایج تحقیق کیفی، هنگامی تحقق می­یابد که سایر محققان بتوانند به روشنی مسیر تحقیق و اقدامات انجام شده توسط محقق را دنبال کنند. یک راه برای رسیدن به این امر این است که محقق تمام مسیر رفته را به طور کامل مکتوب نماید.

به جای واژه­ی عینیت^[6]، در پژوهش­های کیفی از واژه­ی خنثی بودن یعنی عاری از سوگیری در روند و یا نتایج پژوهش سخن گفته می­شود. تایید پذیری در پژوهش­های کیفی، ممکن است عینی و یا ذهنی باشد و هیچ قانون و دستورالعملی نمی­تواند حقیقتی را که بدون تحریف، بیان و بررسی می­شود، محدود نماید.

در این مطالعه تمام تلاش تیم تحقیق بر این خواهد بودکه مراحل پژوهش و تصمیمات اخذ شده در طول آن  به طور دقیق ثبت و گزارش گردد تا در صورت امکان پیگیری پژوهش برای دیگران امکان پذیر باشد. بدین منظور،  تیم تحقیق در فرایند پژوهش به ترسیم و تکمیل نقشه ذهنی^[7] خواهد پرداخت که کلیه مراحل مطالعه را گزارش می‌کند. متن تعدادی از مصاحبه ها، کدها و طبقات استخراج شده در اختیار همکاران پژوهشگر و تعدادی از اعضای هیئت علمی که با نحوه آنالیز تحقیقات کیفی آشنا بوده و در تحقیق شرکت نداشته اند، گذاشته می شود و از آنان خواسته خواهد شد تا صحت فرایند کد گذاری داده ها را مورد بررسی قرار دهند.

4) قابلیت انتقال

انتقال پذیری نتایج پژوهش یعنی قابل تعمیم بودن نتایج حاصله، به سایر گروه ها و محیط  های مشابه می­باشد. در پژوهش­های کیفی  اصرار زیادی به تعمیم نتایج وجود ندارد، زیرا پژوهش گر کیفی به دنبال شناخت پدیده، رفتار و تجربه از منظر شرکت­کنندگان در تحقیق است و از آنجایی که هر شرکت کننده به جهان دیدگاهی دارد بنابراین قابلیت تعمیم ندارد. اما در هر صورت پژوهشگر کیفی تلاش می­کند تا قابلیت انتقال و تناسب یافته­ها را افزایش بدهد. منظور از انتقال پذیری نتایج کیفی این است که افراد دیگر از همان گروه یا گروه های مشابه، نتایج تحقیق را بخوانند و تشابه مناسبی را میان نتایج تحقیق با تجارب خود بیابند.

       تیم تحقیق ضمن اینکه ادعا نمی‌کنندکه نتایج پژوهش بطور مطلق صحیح است اما همواره تلاش  خواهند کرد تا قابلیت انتقال و تناسب یافته ها را افزایش  دهند. بدین منظور یافته های پژوهش به تعدادی از نمونه های مشابه با نمونه های تحقیق حاضر که جزو مشارکت کنندگان نبودند داده خواهد شد، و نظر آنها پرسیده خواهد شد. و در صورت وجود شباهت ها احساس تعمیم مفهومی به وجود خواهد آمد.

.

راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش‌های علوم پزشکی  دارای آزمودنی انسانی  در جمهوری اسلامی ایران

1. انتخاب آزمودنی‌های بالقوه از میان جمعیت به صورت منصفانه خواهد بود(کد 12 )
2. پرسشنامه با رضایت کتبی  و اگاهانه افراد تحت بررسی تکمیل می شود(کد13) .
3. اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامه‌ی شرکت در پژوهش تاثیر گذار باشد، موضوع به اطلاع کمیته‌ی اخلاق رسانده خواهد شد و در صورت موافقت کمیته با ادامه‌ی پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده می شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ می گردد(کد13و14).
4.  جهت اطمینان از آگاهانه بودن رضایت اخذشده پژوهشگر آزمودنی را از تمامی اطلاعاتی که می‌توانند در تصمیم‌گیری او مؤثر باشند، به‌نحو مناسبی آگاه می سازد. این اطلاعات مشتمل اند بر: عنوان و اهداف پژوهش، طول مدت پژوهش، روشی که قرار است به‌کار گرفته شود ، منابع تأمین بودجه، هر گونه تعارض منافع احتمالی، وابستگی  سازمانی پژوهشگر، و فواید و زیان‌هایی که انتظار می‌رود مطالعه در بر داشته باشد. هم‌چنین، به هر آزمودنی اطلاع داده می شود  که می‌تواند هر لحظه که بخواهد از مطالعه خارج شود. علاوه براین پژوهشگر خود را موظف می داند به تمامی سؤالات و دغدغه‌های این افراد، با حوصله و دقت پاسخ بدهد(کد15و14).
5. پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی‌ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. هم‌چنین، پژوهشگر خود را موظف می داند  که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی‌ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده‌ها یا اطلاعات به‌دست آمده بر اساس رضایت آگاهانه انجام می گیرد(کد25).
6. پژوهشگران خود را موظف می دانند  که نتایج پژوهش‌های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع کاملاً آشکارسازی می  شوند(کد28).
7. در پایان پژوهش، هر فردی که به‌عنوان آزمودنی به مطالعه وارد شده است، درباره‌ی نتایج مطالعه آگاه می شود و از مداخلات یا روش‌هایی که سودمندی‌شان در مطالعه نشان داده شده است، بهره‌مند می شود(کد27).

عدم تمایل افراد به مشارکت در طرح تحقیقی . در صورت مواجهه شدن با افرادی که تمایلی به شرکت در این کار تحقیقی را ندارند این افراد در هر مرحله ای از تحقیق از مطالعه حذف خواهند شد و به صورت تصادفی فرد دیگری انتخاب خواهد شد

اضطراب مرگ،دانشجویان پرستاری،مرگ

1.           

1.       Neimeyer RA, Wittkowski J, Moser RP. Psychological research on death attitudes: An overview and evaluation. Death studies. 2004;28(4):309-40.

2.       Leming MR, Dickinson GE. Understanding dying, death, and bereavement: Cengage Learning; 2010.

3.       Yazdany M JF, Vadadhir A. Detection of attitude towards death and related social factors With it among the elderly in Tehran: kharazmi University; 2016.

4.       Mondragón-Sánchez EJ, Cordero EAT, Espinoza MdLM, Landeros-Olvera EA. A comparison of the level of fear of death among students and nursing professionals in Mexico. Revista latino-americana de enfermagem. 2015;23(2):323-8.

5.       Sadat Hashemi Z AA, Zamani M,Khoshteinat V. Death thinking from the perspective of Erwin Yalom and

its effect on life's meaning. ghobestan. 2019;23(2):121-50.

6.       Feifel H. Psychology and death: Meaningful rediscovery. American Psychologist. 1990;45(4):537.

7.       Tavan B  JF, Hekmatpou D. Death Concept from Academicians´ Point Of View: A Qualitative Research. J Qual Res Health Sci. 2013;2(4):358-65.

8.       F. S. Fear of death by relying on the views of Ebnecenna and Mulla Sadra. Scientific Synopsis of Sinwah Wisdom (Maskhwat al-Nour). 2007;40(12):1-26.

9.       Yalom I. Existential Psychotherapy. Tehran: Nei; 2010.

10.     Khaki S, Khesali Z, Farajzadeh M, Dalvand S, Moslemi B, Ghanei Gheshlagh R. The relationship of depression and death anxiety to the quality of life among the elderly population. Journal of hayat. 2017;23(2):152-61.

11.     Chan LC, Yap CC. Age, gender, and religiosity as related to death anxiety. Sunway Academic Journal. 2009;6:1-16.

12.     Edo‐Gual M, Tomás‐Sábado J, Bardallo‐Porras D, Monforte‐Royo C. The impact of death and dying on nursing students: an explanatory model. Journal of clinical nursing. 2014;23(23-24):3501-12.

13.     Masoudi Sh HH, Modares Gharavi M, Bani Jamali Sh. The mediating role of early maladaptive schemas in relationship between attachment styles and anxiety of death among cancer

patients. Thought & Behavior in Clinical Psychology. 2016;9(39):37-46.

14.     SADRI DE, RAMEZANI S. EFFECTIVENESS OF EXISTENTIAL THERAPY ON LONELINESS AND DEATH ANXIETY IN THE ELDERLY. 2016.

15.     Baghirian S IS, Abaszadeh A. Comparison of attitude of Bam and Kerman nursing students about death and dying. Journal of Rectory Nursing and Midwifery Faculty of Kerman. 2009;9(17,18):54-60.

16.     Sadat Hashemi Z AA, Zamani M,Khoshteinat V. Death Thinking from the perspective of Erwin Yalom andIts effect on life's meaning. ghobestan. 2017;23:15-39.

17.     Hamidi O SGJ, Sharifi G, Lavasani MGh. The relationship between the personal values

and death anxiety among MS patients. Journal of Psychology. 2014;17(4):365-80.

18.     Shafaii M, Payami M, Amini K, Pahlevan S. The relationship between death anxiety and quality of life in hemodialysis patients. Journal of hayat. 2017;22(4):325-38.

19.     Sherman DW, Norman R, McSherry CB. A comparison of death anxiety and quality of life of patients with advanced cancer or AIDS and their family caregivers. Journal of the Association of Nurses in AIDS Care. 2010;21(2):99-112.

20.     E. Y. Existential psychotherapy. Tehran: Tehran Nay; 2002.

21.     Azaiza F, Ron P, Shoham M, Gigini I. Death and dying anxiety among elderly Arab Muslims in Israel. Death Studies. 2010;34(4):351-64.

22.     Dehghan K SA, Hormozy A. The efficacy of the treatment of living a life on death anxiety and satisfactionThe life of elderly women living in Tehran. Seasonal Counseling and Psychotherapy Cultures. 2015;6(22):15-39.

23.     re). KR. .The psychology of death. New York: springer.; 2005.

24.     A R. Death and dignity. Humanist. 2002;3:42-62.

25.     Wessel EM, Garon M. Introducing reflective narratives: Into palliative care home care education. Home Healthcare Now. 2005;23(8):516-22.

26.     Abu Hasheesh MO, Al-Sayed AboZeid S, Goda El-Zaid S, Alhujaili AD. Nurses' characteristics and their Attitudes toward Death and Caring for Dying Patients in a Public Hospital in Jordan. 2014.

27.     Kent B, Anderson NE, Owens RG. Nurses’ early experiences with patient death: The results of an on-line survey of Registered Nurses in New Zealand. International journal of nursing studies. 2012;49(10):1255-65.

28.     Burnard P, Edwards D, Bennett K, Tothova V, Baldacchino D, Bara P, et al. A comparative, longitudinal study of stress in student nurses in five countries: Albania, Brunei, the Czech Republic, Malta and Wales. Nurse Education Today. 2008;28(2):134-45.

29.     King‐Okoye M, Arber A. ‘It stays with me’: the experiences of second‐and third‐year student nurses when caring for patients with cancer. European Journal of Cancer Care. 2014;23(4):441-9.

30.     Parry M. Student nurses' experience of their first death in clinical practice. International Journal of Palliative Nursing. 2011;17(9):448-53.

31.     Cooper J, Barnett M. Aspects of caring for dying patients which cause anxiety to first year student nurses. International Journal of Palliative Nursing. 2005;11(8):423-30.

32.     Lillyman S, Gutteridge R, Berridge P. Using a storyboarding technique in the classroom to address end of life experiences in practice and engage student nurses in deeper reflection. Nurse Education in Practice. 2011;11(3):179-85.

33.     Brêtas JRdS, Oliveira JRd, Yamaguti L. Nursing students' reflections on death and dying. Revista da Escola de Enfermagem da USP. 2006;40(4):477-83.

34.     Oliveira JRd, Brêtas JRdS, Yamaguti L. Death and dying according to nursing students' representations. Revista da Escola de Enfermagem da USP. 2007;41(3):386-94.

35.     Huang XY, Chang JY, Sun FK, Ma WF. Nursing students’ experiences of their first encounter with death during clinical practice in Taiwan. Journal of Clinical Nursing. 2010;19(15‐16):2280-90.

36.     Vargas Dd. Death and dying: feelings and behaviors of nursing students. Acta Paulista de Enfermagem. 2010;23(3):404-10.

37.     Ek K, Westin L, Prahl C, Österlind J, Strang S, Bergh I, et al. Death and caring for dying patients: exploring first-year nursing students' descriptive experiences. International journal of palliative nursing. 2014;20(10):509-15.

38.     Ferguson R, Cosby P. Nursing students' attitudes and experiences toward end-of-life care: a mixed methods study using simulation. Clinical Simulation in Nursing. 2017;13(8):343-6.

39.     Frommelt KHM. Attitudes toward care of the terminally ill: an educational intervention. American Journal of Hospice and Palliative Medicine®. 2003;20(1):13-22.

40.     Mutto EM, Errázquin A, Rabhansl MM, Villar MJ. Nursing education: the experience, attitudes, and impact of caring for dying patients by undergraduate Argentinian nursing students. Journal of palliative medicine. 2010;13(12):1445-50.

41.     Callary CaRaWY, B. Insights on the process of Using interpretive phenomenological  analysis in a sport coaching research project. The qualitative report 2015;20(2):63-75.

42.     CJ. S. Basics of qualitative research : Techniques and procedures for developing grounded theory. . SAGE Publications: California; 2015.

43.     BC. PD. Essentials of nursing research: Appraising Evidence for Nursing Practice: PA; Philadelphia; 2014.

44.     Morrow R RA, King N. . Colaizzi’s descriptive phenomenological method. The psychologist. 2015;28(8):643-4.

.

ندارد

به مشارکت کنندگان در مورد اجرای روش توضیحات لازم داده خواهد شد

ندارد

دانشجویان با ترس های خود روبه رو می شوند و می توانند در مورد احساساتشان در یک محیط امن صحبت نمایند

ندارد

ندارد

از طریق هزینه های تحقیقاتی تامین می شود

ندارد

رعایت می شود

طبق ملاحظات اخلاقی پاسخ داده خواهد شد

رعایت میشود

رضایت به صورت آگاهانه و شفاهی و در صورت لزوم کتبی گرفته خواهد شد