بررسی درصد غربالگری و میزان پیگیری پرفشاری خون و دیابت نوع دو در میانسالان و سالمندان در پایگاه های سلامت شهر زاهدان بین سالهای ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۱

بررسی درصد غربالگری و میزان پیگیری پرفشاری خون و دیابت نوع دو در میانسالان و سالمندان در پایگاه های سلامت شهر زاهدان بین سالهای ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۱

Investigating the percentage of screening and follow-up of hypertension and type 2 diabetes in middle-aged and elderly people in health post of Zahedan during 2016-2022

بیماریهای غیرواگیر عامل مرگ سالانه بیش از 41 میلیون نفر در جهان هستند که معادل 71 درصد از کل مرگ و میرجهان است(1،2) انواع اصلی بیماریهای غیرواگیر بیماریهای قلبی عروقی (مانند حملات قلبی و سکته مغزی ) سرطانها، بیماریهای تنفسی مزمن (مانند بیماری مزمن انسدادی ریوی و آسم) و دیابت است (3،2) مطالعات نشان میدهند که در حدود 80 %مرگ و میر ناشی از بیماریهای غیرواگیر در کشورهای با درآمد کم و متوسط رخ میدهد(4) اهمیت این دسته ی بزرگ از بیماریها سازمان جهانی بهداشت را بر آن داشت تا با برنامه ریزیهای مؤثر اهدافی را برای کاهش مرگ و میر ناشی از این بیماریها به میزان یک سوم تا سال 2030 در برنامه ی توسعه پایدار در نظربگیرد(5)

بیماری دیابت به چند دسته تقسیم می شود، دیابت نوع یک که با فقدان انسولین به علل خود ایمنی (اتوایمیون) یا ایدیوپاتیک همراه است و تقریبا 10%_5% کل موارد دیابت را شامل می شود ، دیابت نوع دو که با مقاومت به انسولین و فقدان نسبی انسولین آن مشخص می شود و 90 تا 95 درصد موارد دیابت در جهان را در بر می گیرد. دیابت بارداری که با شروع یا شناسایی دیابت در طی بارداری ( برای اولین بار ) مشخص می شود و در 5%_3% تمام آبستنی ها دیده می شود(6،7)دیابت نوع دو شایع ترین نوع دیابت است و پیش بینی می شود تا سال 2030 به 439 میلیون نفر افزایش یابد ، به استناد گزارش سازمان جهانی بهداشت (WHO) نزدیک به 90% افراد  مبتلا به دیابت نوع دو به علت چاقی به این بیماری مزمن مبتلا می شوند و چاقی مهم ترین ریسک فاکتور ابتلا به دیابت نوع دو است(8)

      بر اساس تحقیقات انجام شده، براورد می شود که نرخ بیماران مبتلا به دیابت درجهان، از 366 میلیون نفر در سال 2011 به 522 میلیون نفر در سال 2030 برسد که رشدی معدل 7/2 درصد در سال می باشد(9)  بیماری  دیابت از نظر جغرافیایی پراکندگی بسیار متفاوتی در جهان دارد ، بالاترین شیوع دیابت در هند ، چین و ایالات متحده امریکا گزارش شده است (10) بر مبنای پیش بینی کارشناسان سازمان جهانی سلامت (WHO) میزان شیوع دیابت نوع 2 در ایران در سال های 1995 ، 2000 و 2025 به ترتیب 5/5 ، 7/5 و 8/6 درصد برآورد شده که بر مبنای ان جمعیت دیابتی کشور در سال فوق الذکر به ترتیب 1692000 ، 1977000 و 5125000 خواهد بود(11)

دیابت یکی از مهم ترین بیماری های مزمن است که زمینه ی خطر را برای بیماری های خطرناک مانند بیماری قلبی ، حملات مغزی ، پرفشاری خون ، مشکلات بینایی ، بیماری کلیوی و بیماری سیستم عصبی فراهم میکند(12) بیماران دیابتی بسیار مستعد  درگیری های قلبی عروقی هستند و بیماریهای قلبی عروقی به عنوان مهم ترین علل مرگ و میرمحسوب می شوند(13،14) از سوی دیگر فشار خون بالا در بیماران دیابتی از عوامل شایع و مهم درگیری های قلبی عروقی محسوب می شوند(15)

پرفشاری خون بر اساس مقیاس سازمان بهداشت جهانی (WHO) و JNC_VI فشار سیستولیک بالاتر از 140 میلیمتر جیوه و فشار دیاستولیک بالاتر از 90 میلیمتر جیوه  و یا مصرف داروی ضد فشارخون در طول یک ماه گذشته اطلاق میشود(16) فشارخون بالا در نتیجه افزایش بیش از حد طبیعی جریان خون در دیواره  شریانها ایجاد می شود(17) کنترل پرفشاری خون اهمیت زیادی در کاهش ابتلای به بیماری های غیر واگیر کشنده و کاهش مرگ ومیر ناشی از این بیماری ها دارد(18)

طبق اعلام WHO، 33% بزرگسالان دنیا به فشارخون بالا مبتلا هستند و پیش بینی می شود تا سال 2025 شیوع فشارخون بالا در دنیا 60% افزایش یابد(19) در ایالات متحده آمریکا 34% مردان و 33% خانم ها مبتلا به پرفشاری خون می باشند(20) شیوع فشار خون در کشور های با درامد کم و متوسط از 52.7% در هند تا 77.9% در آفریقای جنوبی متغیر است(21) در ایران حدود 35_25%  بزرگسالان مبتلا به پرفشاری خون هستند(22)

فشارخون بالا اگر درمان نشود، عوارض متعددی در اعضای حیاتی بدن مانند کلیه،چشم،مغز و قلب بوجود می آورد و برای بیماری های عروق کرونر یک عامل خطرساز زمینه ای می باشد. و موجب از کار افتادگی، مرگ و تحمیل هزینه های زیادی به جامعه می باشد. از طرفی این بیماری قابل کنترل است و با کاهش پرفشاری خون و کنترل آن ، عوارض ناشی از این بیماری بطور قابل ملاحظه ای کاهش می یابد. بطوریکه در 25 سال گذشته در کشور های غربی با تشخیص و درمان این بیماری  49% مرگ ومیر ناشی از بیماری های قلبی و 58% مرگ ومیر ناشی از بیماری های عروق مغزی کاهش یافته است(23)

طرح تحول نظام سلامت که در3 بخش بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی است از اردیبهشت 93 آغاز شد، به عنوان یک طرح تحول راهبردی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی قرار گرفت و دستورالعمل آن به دانشگاه های علوم پزشکی سراسر کشور ابلاغ شد (24)

 طرح تحول نظام سلامت در حوضه بهداشت شامل 15 برنامه و 10پروژه و11 بسته است. برنامه طرح تحول نظام سلامت شامل ساختار مناسب و بسته خدمت است که از اولویت های خود دسترسی به خدمات قطعاً آسان ، به صورت تیمی ، ادغام یافته و با استفاده از تکنولوژی مناسب را برای تمام گروه ها به تفکیک سنی ، جنسی ، مستمر و پیوسته قرار داده و باید حاکمیت نظام سلامت اطمینان یابد که مردم همگی دسترسی به خدمت مورد نیاز در نزدیک ترین محل به محدوده منزل مسکونی خود داشته و از آن بهره مند می شوند و حفاظت مالی از آنان به عمل می آید (25)

 در این بسته خدمات گروه های هدف به تفکیک سنی شامل نوزادان ، کودکان ، نوجوانان ، میانسالان ، سالمندان ، مادران باردار و شیرده است که در حالت عادی برای افراد سالم ، تلاش برای حفظ و ارتقا سلامتی در فاصله های زمانی مشخص شده است که با مشاهده مشکلات در زمینه سلامتی افراد اعم از وجود عامل خطر یا احتمال ابتلا به بیماری براساس دستورالعمل منظور می شود (25)

با تأکید برپیشگیری از بیماری ها و مخاطرات شایع دوران میانسالی و سالمندی و با توجه به اولویت ها و آموزش صحیح به افراد ، خانواده و جامعه تشخیص و درمان صحیح و به موقع بیماری ها و اختلالات ایجاد شده ، پیشگیری از بروز و عوارض و ناتوانی های احتمالی و درمان عوارض ایجاد شده ، براساس دستورالعمل ها و راهنمایی های بالینی ، ارجاع به موقع به سطوح بالاتر و پیگیری پس خوراند یا فیدبک ارجاع ، مراقبت هایی برای میانسالان و سالمندان ادغام یافته که پیشگیری، تشخیص و پیگیری بیماری پرفشاری خون و دیابت نوع دو یکی از آن هاست(25)

از آن جا که شیوع بیماری دیابت در حال افزایش است و اکثر بیماران دیابتی دارای یک دوره طولانی بدون علامت هستند و درصد زیادی از بیمارانی که به عنوان دیابت تشخیص داده می شوند دچار عوارض میکرو واسکولار می باشند، غربالگری دیابت از اهمیت خاصی برخوردار می باشد(26) و همچنین از انجا که بخش عظیمی از افراد مبتلا به پرفشاری خون ازبیماری خود بی اطلاع هستند ، غربالگری در جامعه و بررسی شیوع بیماری اهمیت اساسی در کنترل ان دارد. برای جلوگیری از خسارات جانی و مالی فراوان ناشی از این بیماری ، غربالگری یک ضرورت محسوب می شود. به همین دلیل بررسی شیوع پرفشاری خون یکی از مهم ترین اولویت های ملی تحقیقاتی پیشنهاد شده از سوی سازمان بهداشت جهانی برای کشور های درحال توسعه می باشد (27)

بررسی متون داخلی و خارجی:

جهان تیغ و همکاران مطالعه توصیفی _تحلیلی با هدف غربالگری جمعیت 25_65ساله شهر زاهدان از لحاظ احتمال خطر ابتلا به دیابت نوع دو در سال 1395 و با جمعیت نمونه 1000 نفر انجام دادند که نشان داد این افراد از نظر ریسک فاکتور های ابتلا به دیابت در محدوده تحدید کننده ای قرار ندارند و از نظر بررسی عوامل خطر در معرض دیابت نوع دو ، نمره کمتر از 7 کسب نمودند ، بنابراین شانس ابتلا به دیابت نوع دو در این جمعیت خیلی کم گزارش گردید(28)

وقاری و همکاران در مطالعه ای توصیفی با رویکرد تحلیلی به بررسی شیوع دیابت نوع دو و برخی از عوامل مرتبط با آن در بازه سنی 25_65 سال در استان گلستان پرداختند . در این مطالعه 1000 مرد و 998 زن حضور داشتند ، یافته های حاصل از مطالعه بیان میکند که شیوع بیماری دیابت نوع دو 3/8 % بوده که این نسبت در مردان و زنان به ترتیب 8/6 % و 7/9 % و در مناطق شهری و روستایی به ترتیب 4/10 % و 4/6% می باشد(29)

یوسف زاده و همکاران مطالعه ی توصیفی تحلیلی از نوع مقطعی با هدف تعیین شیوع پیش فشار خون و فشار خون بالا و عوامل مرتبط با ان در کارکنان بهداشتی ، درمانی و اداری زیر 40 سال در شهر بیرجند انجام دادند، در این مطالعه 1180 نفر از کارکنان بهداشتی درمانی مورد بررسی قرار گرفتند که نتیجه بررسی این گونه بود که شیوع فشار خون بالا 3/5% و پیش فشار خون بالا 2/34% بود ، این مطالعه نشان داد که درصد قابل توجهی از کارکنان در سنین جوانی مبتلا به پیش فشارخون هستند ، اما به دلیل عدم غربالگری و بی علامت بودن ، از بیماری خود اگاهی ندارند(30)

پور حسینی و همکاران در مطالعه ای مقطعی که این مطالعه گزارش کلی اجرای طرح ملی کنترل فشار خون بالا در سال 1398 و در مرکز قلب تهران بود ، فشارخون 3031 نفر اندازه گیری شد ، یافته های حاصل از این مطالعه نشان می دهد که شیوع کلی انواع پرفشاری خون با در نظر گرفتن حد طبیعی 80/13 میلی متر جیوه ،در جمعیت غربالگری شده برابر با 7/42% بود ، در مجموع 47 نفر دارای فشار خون سیستولیک  بالای 170 میلی متر جیوه بودند که در اورژانس بیمارستان درمان شدند.مطالعه نشان داد شیوع پرفشاری خون در جامعه بالا می باشد و در نتیجه تبیین برنامه های غربالگری و پیشگیرانه در سطح جامعه الزامی است (31)

خدایاری زرنق و همکاران در مطالعه ای از نوع محتوای کیفی که در شهر اهر انجام شد به بررسی موانع وچالش های ارزیابی عملکرد بهورزان در برنامه غربالگری فشارخون بالا و دیابت پرداختند. اعضای نمونه ان ها 27 نفر از بهورزان ، مربیان ناظر و کارشناسان ستادی درگیر در برنامه فشارخون بالا ودیابت بود ، یافته های حاصل از مطالعه نشان داد که علارقم موفقیت در پیشگیری و کنترل دیابت ، سیستم مراقبت بهداشتی اولیه ایران بخاطر فقدان یک برنامه ملی با رهنمود های کامل و جامع در کاهش و کنترل فشارخون و دیابت با چالش هایی رو به رو است که عمده ی این چالش ها به فرایند ارزیابی عملکرد کارکنان مربوط است (32)

پاستاکیا و همکاران در مطالعه ای  از نوع امکان سنجی  با هدف مقایسه غربالگری اجتماعی و خانگی برای فشارخون بالا و دیابت در غرب کنیا بود پرداختند. برای غربالگری خانگی 236 نفر و برای غربالگری اجتماعی 346نفر شرکت کردند. یافته های نشان میدهد که در غربالگری خانگی13نفر (6%) فشارخون سیستولیک مساوی و بالاتراز 160میلی متر جیوه و 54 نفر (23%)گلوکز خون تصادفی مساوی و بالاتر از 7مول بر لیتر داشتند و در غربالگری اجتماعی 35 نفر(10%) فشارخون سیستولیک مساوی و بالاتر از 160میلی متر جیوه و27نفر(8%) گلوکز خون تصادفی مساوی و بالاتر از 7 مول بر لیتر داشتند، به دلیل میزان کم پیگیری،غربالگری در محیط روستایی باید بر پیوند موارد با مراقبت متمرکز باشد(33) 

کیگیاما و همکاران در طی مطالعه ای آینده نگر که در ژاپن انجام شده است و هدف از این مطالعه ، ارتباط بین فشارخون و مرگ ومیر در افراد بالای 80 سال است . در این مطالعه 639 نفر شرکت داشتند و قرار بود در بک دوره 4 ساله فشارخون و مرگ و میر آن ها پیگیری شود .در طول دوره پیگیری 87 نفر درگذشت ، مرگ 24 نفر(46مرد و 41زن) از این تعداد ناشی از بیماری های قلبی عروقی بود.یافته های حاصل از این مطالعه نشان داد که سطح فشارخون بالا باعث افزایش خطر مرگ و میر در بیماران مبتلا به بیماری های قلبی عروقی و  یا کسانی که دارو های ضد فشارخون مصرف میکنند می شود (34)

خبیر و همکاران در مطالعه ای مقطعی مبتنی بر جمعیت به تخمین شیوع و شناسایی عوامل مرتبط با غربالگری فشارخون پرداختند .در این مطالعه که در پاکستان و در سال های 1990_1994 انجام شده بود، 18135 نفربه مدت 6 ماه مورد بررسی قرار گرفتند که همه آن ها افراد بالای 18 سال بودند، به این صورت که ابتدا از آن ها سوال شده بود که آیا تا به حال فشار خون خود را اندازه گیری کرده اند یا خیر ، افرادی که به این سوال پاسخ مثبت یا غیر آن می دادند به عنوان افراد غربالگری شده یا غربالگری نشده برای فشار خون طبقه بندی می شدند.یافته های حاصل از این مطالعه نشان داد که 6/35% از شرکت کنندگان فشارخون خود را چک کرده اند که از این تعداد3/41% زنان و 0/29% مردان بودند(35)

آتایوغلو و همکاران در مطالعه ای تحلیلی مقطعی به بررسی خطر ابتلا به دیابت نوع دو با استفاده از امتیاز خطر دیابت فنلاندی ((FINDRISCپرداختند. این مطالعه در یک جمعیت 1500 نفری که سن بالای 18 سال داشتند از شهریور 1396 تا خرداد 1397 ا با استفاده از پرسشنامه خطر دیابت(FINDRISC) و سطح سرمی گلوکز ناشتا انجام شد. یافته های FINDRISC بر اساس جنسیت گروه بندی شد و امتیاز 15 و بالاتر ار نظر دیابت نوع دو به عنوان یک ریسک بالا درنظر گرفته شد. یافته های حاصی از مطالعه نشان داد که 5/13% از شرکت کنندگان در گروه پر خطر بودند که از این تعداد 2/15% زن و  4/12% مرد بودند و با افزایش BMI افراد در معرض خطر بالایی قرار میگرفتند که با استفاده از FINDRISC ارزیابی شد(36)

یوخو و همکاران در مطالعه ای مقطعی به شیوع و کنترل دیابت در بزرگسالان چینی پرداختند .این مطالعه که در سال 2010 انجام شده بود یک جمعیت نمونه به اندازه 98658 نفر داشت که در این جمعیت سطح گلوکز و هموگلوبین A1c پلاسمایی پس از حداقل 10 ساعت ناشتا بودن در بین تمام شرکت کنندگان اندازه گیری شد. یافته های حاصل از این مطالعه نشان می دهد که شیوع کلی دیابت در بزرگسالان چینی 6/11% است ، شیوع در مردان 1/12% و در زنان 0/11% بود علاوه بر این شیوع پیش دیابت در این افراد 1/50% تخمین زده شد و از افرادی که تحت درمان بودند ، فقط 7/39% کنترل قند خون کافی داشتند(37)

1.میزان غربالگری های انجام شده برای پرفشاری خون در پایگاه های سلامت شهر زاهدان طی سال های 1395-1401 به تفکیک سن ، جنس، وضعیت تاهل ، سطح تحصیلات و سابقه خانوادگی چقدر است؟

2 –میزان پرفشاری خون شناسایی شده در غربالگری بیماری در در پایگاه های سلامت شهر زاهدان طی سال های 1395-1401 به تفکیک سن ، جنس، وضعیت تاهل ، سطح تحصیلات و سابقه خانوادگی چقدر است؟

3. میزان پیگیری پرفشاری خون در بیماران شناسایی شده در پایگاه های سلامت شهر زاهدان طی سال های 1395-1401 به تفکیک سن ، جنس، وضعیت تاهل ، سطح تحصیلات و سابقه خانوادگی چقدر است؟

4. میزان غربالگری های انجام شده برای دیابت نوع دو در در پایگاه های سلامت شهر زاهدان طی سال های 1395-1401 به تفکیک سن ، جنس، وضعیت تاهل ، سطح تحصیلات و سابقه خانوادگی چقدر است؟

5. میزان دیابت نوع دو شناسایی شده در غربالگری بیماری در در پایگاه های سلامت شهر زاهدان طی سال های 1395-1401 به تفکیک سن ، جنس، وضعیت تاهل ، سطح تحصیلات و سابقه خانوادگی چقدر است؟

6. میزان پیگیری دیابت نوع دو در بیماران شناسایی شده در پایگاه های سلامت شهر زاهدان طی سال های 1395-1401 به تفکیک سن ، جنس، وضعیت تاهل ، سطح تحصیلات و سابقه خانوادگی چقدر است؟

فرضیات

1. بین پیگیری پرفشاری خون و سن ، جنس، وضعیت تاهل و سطح تحصیلات میانسالان و سالمندان در پایگاه های سلامت شهر زاهدان ارتباط معنی داری وجود دارد.

2. بین پیگیری دیابت نوع دو و سن ، جنس، وضعیت تاهل و سطح تحصیلات میانسالان و سالمندان در پایگاه های سلامت شهر زاهدان ارتباط معنی داری وجود دارد.

تعیین درصد غربالگری و میزان پیگیری پرفشاری خون و دیابت نوع دو در پایگاه های سلامت شهر زاهدان بین سال های 1395-1401

1. تعیین میزان غربالگری های انجام شده برای پرفشاری خون در میانسالان و سالمندان در پایگاه های سلامت شهر زاهدان طی سال های 1395-1401 به تفکیک سن ، جنس، وضعیت تاهل ، سطح تحصیلات و سابقه خانوادگی

2 – تعیین میزان پرفشاری خون شناسایی شده در غربالگری بیماری در میانسالان و سالمندان در پایگاه های سلامت شهر زاهدان طی سال های 1395-1401 به تفکیک سن ، جنس، وضعیت تاهل ، سطح تحصیلات و سابقه خانوادگی

3. تعیین میزان پیگیری پرفشاری خون در بیماران شناسایی شده در میانسالان و سالمندان در پایگاه های سلامت شهر زاهدان طی سال های 1395-1401 به تفکیک سن ، جنس، وضعیت تاهل ، سطح تحصیلات و سابقه خانوادگی

4. تعیین میزان غربالگری های انجام شده برای دیابت نوع دو در میانسالان و سالمندان در پایگاه های سلامت شهر زاهدان طی سال های 1395-1401 به تفکیک سن ، جنس، وضعیت تاهل ، سطح تحصیلات و سابقه خانوادگی

5.  تعیین میزان دیابت نوع دو شناسایی شده در غربالگری بیماری در میانسالان و سالمندان در پایگاه های سلامت شهر زاهدان طی سال های 1395-1401 به تفکیک سن ، جنس، وضعیت تاهل ، سطح تحصیلات و سابقه خانوادگی

6. تعیین میزان پیگیری دیابت نوع دو در بیماران شناسایی شده در میانسالان و سالمندان در پایگاه های سلامت شهر زاهدان طی سال های 1395-1401 به تفکیک سن ، جنس، وضعیت تاهل ، سطح تحصیلات و سابقه خانوادگی

7. تعیین ارتباط بین پیگیری پرفشاری خون و سن ، جنس، وضعیت تاهل و سطح تحصیلات میانسالان و سالمندان در پایگاه های سلامت شهر زاهدان

8. تعیین ارتباط بین پیگیری دیابت نوع دو و سن ، جنس، وضعیت تاهل و سطح تحصیلات میانسالان و سالمندان در پایگاه های سلامت شهر زاهدان

تعیین درصد غربالگری و میزان پیگیری پرفشاری خون و دیابت نوع دو در میانسالان و سالمندان در پایگاه های سلامت شهر زاهدان به منظور بررسی وضعیت موجود و ارائه این اطلاعات به مدیران و سیاستگذاران

مراکز خدمات سلامت

دانشگاه علوم پزشکی

بر اساس اطلاعات موجود در پرونده

 این مطالعه از نوع مقطعی می باشد که بر روی میانسالان و سالمندان تحت پوشش پایگاه های سلامت در شهرستان زاهدان طی سال های 1395 تا 1401انجام خواهد شد .

زنان و مردان میانسال (30 تا 59 سال) و سالمند (60 سال به بالا) مراجعه کننده به پایگاه های سلامت زاهدان بین سال های 1395 تا 1401

معیارها ورود به مطالعه شامل داشتن پرونده سلامت  و معیار خروج شامل خارج شدن از پوشش پایگاه سلامت مد نظر خواهد بود

با توجه به اینکه جمعیت میانسالان و سالمندان شهر زاهدان 212749 نفر می باشد، حجم نمونه با فرمول کوکران 384 نفر تعیین گردید. مقدار P و q  5/. در نظر گرفته شد. مقدار z 96/1 و مقدار d 05/. در نظر گرفته شد.

روش نمونه گیری در این پژوهش خوشه ای چند مرحله ای خواهد بود. بدین صورت که در مرحله اول بر اساس محل جغرافیایی پایگاه های سلامت ، تعدادی پایگاه سلامت انتخاب خواهد شد . طوری که شمال ، جنوب، شرق و غرب شهر زاهدان را پوشش دهد. در مرحله ی بعد از بین پرونده های در دسترس بیماران این پایگاه ها با توجه به تراکم جمعیت در هر خوشه و شرایط ورود و خروج مطالعه، و متناسب با حجم نمونه، به تفکیک سال، افراد میانسال و سالمند به صورت تصادفی ساده انتخاب خواهند شد .

ابزار گردآوری داده ها در این پژوهش فرم اطلاعاتی خواهد بود . فرم اطلاعاتی شامل دو بخش است . بخش اول: اطلاعات دموگرافیک افراد وارد شده به مطالعه را در بر می گیرد از جمله سن ، وضعیت تاهل ، سطح تحصیلات و سابقه خانوادگی و بخش دوم اطلاعات مربوط به غربالگری پرفشاری خون و دیابت نوع دو را شامل می شود . این اطلاعات از طریق پرونده سلامت افراد استخراج خواهد شد

این مطالعه از نوع توصیفی – تحلیلی بر روی 384نفر از میانسالان و سالمندان تحت پوشش پایگاه های سلامت در شهر زاهدان طی سال های 1395 تا 1401 انجام خواهد شد .

پس از تصویب طرح و انجام هماهنگی های لازم با معاونت پژوهشی دانشگاه، در مرحله اول بر اساس محل جغرافیایی پایگاه های سلامت (شمال، شرق، غرب، جنوب) ، تعدادی پایگاه سلامت انتخاب خواهد شد. طوری که شمال ، جنوب، شرق و غرب شهر زاهدان را پوشش دهد. در مرحله بعد از بین پرونده های در دسترس بیماران این پایگاه ها با توجه به تراکم جمعیت در هر خوشه و شرایط ورود و خروج مطالعه، متناسب با حجم نمونه، به تفکیک هر سال، افراد به صورت تصادفی ساده انتخاب خواهند شد. سپس با استفاده از فرم اطلاعاتی طراحی شده، اطلاعات مورد نیاز از طریق پرونده سلامت افراد وارد شده به مطالعه استخراج خواهد شد . در مرحله آخر ، این اطلاعات وارد نرم افزار spss26 شده و متناسب با نوع داده ها آنالیز توصیفی و تحلیلی انجام خواهد گردید .

آنالیز توصیفی با شاخص هایی مثل فراوانی مطلق و درصد صحیح و آنالیز تحلیلی متناسب با متغیرهای پژوهش انجام خواهد شد .

در این پژوهش از راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی استفاده خواهد شد. کدهای 1، 2، 4،5، 6،7،8،9 به شرح زیر رعایت خواهد شد:

1- هدف اصلی هر پژوهش‌ باید ارتقای سلامت انسان‌ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

2 - کمیته‌ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرح‌نامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرح‌‌ها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته‌ی اخلاق درخواست می‌شود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.   

4 - اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامه‌ی شرکت در پژوهش تاثیر گذار باشد، باید موضوع به اطلاع کمیته‌ی اخلاق رسانده شود و در صورت موافقت کمیته با ادامه‌ی پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ گردد.

5 - پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی‌ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. هم‌چنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی‌ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده‌ها یا اطلاعات به‌دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

6 - پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش‌های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته‌هایی که از نظر حمایت کننده‌ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.

7 - نحوه‌ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنی‌ها و مؤسسه‌ی حمایت کننده‌ی  پژوهش باشد.

8 - گزارش‌ها و مقالات حاصل از پژوهش‌هایی که مفاد این راهنما را نقض کرده‌اند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.

9 - روش پژوهش نباید با ارزش‌های احتماعی، فرهنگی و دینی  جامعه در تناقض باشد.

عدم همکاری کارشناسان در پایگاه های سلامت به منظور در اختیار قرار دادن داده ها: با کارشناسان در مورد اهمیت پژوهش صحبت خواهد شد تا همکاری لازم برای جمع آموری داده ها صورت گیرد.

دیابت، فشارخون ، غربالگری

1. Jaeschke L, Steinbrecher A, Luzak A, Puggina A, Aleksovska K, Buck C, et al. Socio-cultural determinants of physical activity across the life course: a ‘Determinants of Diet and Physical Activity’ (DEDIPAC) umbrella systematic literature review. International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity. 2017;14(1):173. doi:10.1186/s12966-017-0627-3
2. WHO. Noncommunicable diseases Geneva: World Health Organization; 2019 [Available from: https://www.who.int/en/news-room/fact[1]sheets/detail/noncommunicable-d
3. Farzadfar F, Murray CJ, Gakidou E, Bossert T, Namdaritabar H, Alikhani S, et al. Effectiveness of diabetes and hypertension management by rural primary health-care workers (Behvarz workers) in Iran: a nationally representative observational study. Lancet. 2012;379(9810):47-54. doi:10.1016/s0140-6736(11)61349-4
4. Abegunde DO, Mathers CD, Adam T, Ortegon M, Strong K. The burden and costs of chronic diseases in low-income and middle-income countries. The Lancet 2007; 370(9603):1929-38
5. The United Nations. The Sustainable Development Goals 2015 [Available from: https://www.un.org/sustainabledevelopment/health/
6. Harris MI. Defination and classification of diabetes mellitus and the new criteria for diagnosis. In: LeRoith D , Taylor SI, Olefsky JM (editors). Diabetes Mellitus: a fundamental and clinical text. Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins; 2000.p 326-34.
7. Bcrgenstal RM, Kendall DM, franz MJ, Rubenstein AH. Management of type 2 diabetes: a systematic approach to meeting the standards of care. In: DeGroot LJ, Jameson JL (editors). Endocrinology. Philadelphia: WB Saunders; 2001. P 810-20.
8. WU Y, Ding Y, Tanaka Y, Zhang W. Risk factors contributing to type 2 diabetes and recent advances in the treatment and prevention. Int J Med Sci. 2014; 11(11): 1185 -200.
9. Whiting DR, Guariguata L, Weil C, Shaw J. IDF diabetes atlas: global estimates of the prevalence of diabetes for 2011 and 2030. Diabetes Res Clin Pract, 2011; 94(3):311 -21
10. Ramachandran A. Snchalatha C. Latha E. Vijay V. Viswanathan M. Rising prevalence of NIDDM in an urban population in india. Diabetologia 1997:40:232-7
11. King H . Aubert RE. Herman WH. Global burden of diabetes 1995-2025. Diabetes care 1998:21: 1414-31
12. World Health Organization. Fact sheet 2016. Available at: http://www.who.int/mediacentre/factsheets /fs312/en/http://www.farhangnews.ir/conte nt/995761. People with diabetes in Iran
13. Stirban AO, Tschoepe D. Cardiovascular complications in diabetes: targets and interventions. Diabetes care. 2008;31(Supplement 2):S215-S21
14. Grundy SM, Cleeman JI, Bairey Merz CN, Brewer HB, Clark LT, Hunninghake DB, et al. Implications of recent clinical trials for the national cholesterol education program adult treatment panel III guidelines. Journal of the American College of Cardiology.2004;44(3):720-32.
15. Kalaitzidis R, Bakris G. Management of hypertension in patients with diabetes: the place of angiotensin‐II receptor blockers. Diabetes, Obesity and Metabolism. 2009;11(8):757-69
16. Chobanian AV, Bakris GL, Black HR, Cushman WC, Green LA, Izzo JL Jr, et al; National Heart, Lung, and Blood Institute Joint National Committee on Prevention, Detection, Evaluation, and Treatment of High Blood Pressure; National High Blood Pressure Education Program Coordinating Committee. The Seventh Report of the Joint National Committee on Prevention, Detection, Evaluation, and Treatment of High Blood Pressure: the JNC 7 report. JAMA 2003; 289: 2560-72
17.  Hojatzade A. Manual of blood pressure measurement.the ministry of health and medical education, Department of health of non-communicabel diseases; 2012 [in persian]
18. Azizi Fereydun. Epidemiology of Common Diseases in Iran. First edition. Tehran: Shahid Beheshti University of Medical Sciences Press;1371. 51-67
19. Dananagowda H. A study to assess the knowledge and attitude regarding life style modifications to prevent hypertension among bank employees in selected banks at tumkur. Rajiv Gandhi University of Health Sciences, Karnataka. 4nd ed. India : Jayangar, Bengaluru; 2013: 1-146
20. Roger VL, Go AS, Lloyd-Jones DM, Adams RJ, Berry JD, Brown TM, et al. Heart disease and stroke statistics—2011 update: a report from the American Heart Association. Circulation 2011;123(4): e18-e209
21. Lloyd-Sherlock P, Beard J, Minicuci N, Ebrahim S, Chatterji S. Hypertension among older adults in low-and middle-income countries: prevalence, awareness and control. Int J Epidemiol. 2014;43 (1):116–128. doi:10.1093/ije/dyt2158
22.  Sharifirad GH, Mostafavi F, Kamran A, Mohebi S, Mirkarimi K. Perceptions of pateints with hypertension from disease and its treatment, a review article.MUI 2013; 9 (6): 561-9.[Persian]
23. Brunner HR. Clinical hypertension and hypotension Deker New york. 1995; pp: 3-21.
24. Nematbakhsh M. Letter to editor. Iranian journal of medical education 2015;15:64-66 [in persian]
25. بسته خدمات طرح تحول سلامت
26. Klein S, Sheard NF, Pi -Sunyer X, Daly A, Wylie -Rosett J, Kulkarni K, et al. Weight management through lifestyle modification for the prevention and management of type 2 diabetes: rationale and strategies. A statement of the American Diabetes Association, the North American Association for the Study of Obesity, and the American Society for Clinical Nutrition. Am J Clin Nut. 2004;80(2): 257 - 63.
27. Fakhe Zade H, Por Ebrahimi R. Determination of hypertension in the population over 19 years of age in Bushehr port. Southern Medicine. 1377؛ 1: 31-223
28.  جهانتیغ, et al. 'بررسی غربالگری جمعیت 25-65 ساله شهر زاهدان از لحاظ احتمال خطر ابتلا به دیابت نوع دو در سال 1395.' فصلنامه پرستاری دیابت 7.1 (2019): 694-703.   
29. وقاری, et al. 'شیوع دیابت نوعII و برخی عوامل مرتبط با آن در بالغین سنین 25 تا 65 سال استان گلستان.' (2010): 10-19.
30. یوسف زاده علی, et al. 'بررسی شیوع پیش فشارخون و فشارخون بالا و عوامل مرتبط با آن در کارکنان بهداشتی، درمانی و اداری زیر 40 سال شهر بیرجند، سال 1399.' (2022): 128-141.
31. پورحسینی حمیدرضا, and شفیعی اکبر. 'نتایج طرح ملی کنترل فشار خون بالا در مرکز قلب تهران.' 340-344.
32. خدایاری زرنق رحیم, et al. 'موانع و چالشهای ارزیابی عملکرد بهورزان در برنامه غربالگری فشارخون بالا و دیابت: تحلیل محتوای کیفی.' 149-158.
33. Pastakia, Sonak D., et al. 'Screening for diabetes and hypertension in a rural low income setting in western Kenya utilizing home-based and community-based strategies.' Globalization and health 9 (2013): 1-9.‏
34. Kagiyama, Shuntaro, et al. 'Association between blood pressure and mortality in 80-year-old subjects from a population-based prospective study in Japan.' Hypertension Research 31.2 (2008): 265-270.‏
35. Ahmad, Khabir, and Tazeen H. Jafar. 'Prevalence and determinants of blood pressure screening in Pakistan.' Journal of hypertension 23.11 (2005): 1979-1984.‏
36. Atayoglu, A. Timucin, et al. 'Evaluation of the finnish diabetes risk score (FINDRISC) for diabetes screening in Kayseri, Turkey.' Primary care diabetes 14.5 (2020): 488-493.‏
37. Xu, Yu, et al. 'Prevalence and control of diabetes in Chinese adults.' Jama 310.9 (2013): 948-959.‏

فرم اطلاعاتی

ندارد

پیگیری پرفشاری خون و دیابت نوع دو 

ندارد

ندارد پرونده خوانی است

غیرهزینه بر

ندارد

اطلاعات جمع آوری شده محرمانه خواهد بود

پرونده خوانی است

موردی ندارد

جهت دسترسی به پرونده بیماران مجوزهای لازم از کمیته اخلاق اخذ شده است.