بررسی میزان بروز موارد مثبت سایتولوژی اینتراپریتونئال در کنسر های کولورکتال در بیمارستان امام علی زاهدان در سال 1402 و 1403

سرطان های کولورکتال از شایع ترین بیماری های قرن حاضر میباشد در نتیجه تشخیص به موقع و همچنین طبقه بندی به موقع بیمار جهت به کار بردن روش های درمانی حائز اهمیت میباشد. روش های بسیاری جهت طبقه بندی بیماران پیشنهاد شده که روش سایتولوژی از موفق ترین روش های میباشد. این روش در تشخیص سرطان های معده موفقیت امیز عمل کرده اما عملکرد ان برای سایر سرطان های کولورکتال سنجیده نشده است . ما با اجرای این طرح میتوانیم میزان بروز موارد مثبت تست سایتولوژی در مقایسه با محل تومور ، ماهیت تومور ، سن جنس و طبقه بندی تومور ، عملکرد این تست را بسنجیم. 

Colorectal cancer is one of the most common diseases of this century, therefore, timely diagnosis and timely classification of the patient are important to apply treatment methods. Many methods have been proposed to classify patients, and cytology is one of the most successful methods. This method has been successful in diagnosing stomach cancers, but its performance has not been measured for other colorectal cancers. By implementing this plan, we can measure the incidence of positive cases of cytology test compared to the location of the tumor, the nature of the tumor, the age, sex, and stagging of the tumor, and the performance of this test.

  جامعه امروزی با بیماری های مرگباری رو به رو میباشد که از این بیماری ها میتوان به سرطان های کولون و رکتوم ( CRC) اشاره نمود (1). سرطان کولورکتال سومین سرطان شایع در جهان و دومین سرطان کشنده در جهان میباشد که در سال 2020 حدود 1.9 ملیون نفر در سراسر جهان به ان دچار شده و 0.9 ملیون نفر را به کام مرگ کشانده است(2). میزان بروز این سرطان در سال های گذشته عموما در کشور های توسعه یافته بوده ولی به مرور زمان با توجه به تغییرات سبک زندگی شیوع این سرطان در کشور های در حال توسعه من جمله ایران رو افزایش میباشد(3). پیش بینی میشود در سال 2040  میزان بروز این سرطان به 3.2 ملیون نفر سالانه در سراسر جهان برسد(2). مطالاعات گوناگون و پیشرفت های حاصله از مطالعات پاتولوژی کمک به سزایی در پیشبرد و کنترل این سرطان از طریق کموتراپی ، رادیوتراپی و جراحی های کولورکتال داشته است که در نهایت باعث کاهش پیشرفت و کنترل سرطان و همچنین افزایش طول عمر بیماران شده است (4, 5). از مهم ترین روش های درمان و کنترل این بیماری میتوان به روش های جراحی اشاره نمود که با توجه به محل سرطان و همچنین استیج سرطان قابل اجرا میباشند(6).

  از بررسی های صورت گرفته در سرطان های کولورکتال میتوان به بررسی های سایتولوژی در حین جراحی اشاره نمود . در بررسی های سایتولوژی مقداری مایع استریل(  ml50 تا 1000 ml) به فضای پریتوئن تزریق شده و سپس این مایع اسپیره شده و به ازمایشگاه جهت بررسی سایتولوژی و سلولی فرستاده خواهد شد(7-9). پس از تهیه این مایع و همچنین مشاهده این مایع در زیر میکروسکوپ ، بررسی های لازم جهت سرطانی بودن و همچنین نوع و ریشه سرطان ، به منظور طبقه بندی بهتر و همچنین تعیین پیش اگهی دقیق تر مورد مطالعه و بررسی قرار میگیرد(10, 11). از این روش تشخیص سلول های سرطانی در این نمونه از مایع میتوان به روش های پاتولوژی ، ایمونوسایتومتری و polymerase chain reaction نام برد (12). در مطالعات اخیر در باره تاثیر این روش در تشخیص و تعیین پیش اگهی بیماران در سایر سرطان ها نظیر سرطان معده میتوان با قطعیت اظهار نظر نمود به طوری که به کار بردن روش سایتومتری به تعیین پیش اگهی دقیق تر ، و همچنین تعیین روش های درمانی دقیق تر جهت کنترل و درمان سرطان های معده استفاده میگردد(12, 13) .

  در سال های اخیر مطالعات بسیاری جهت ارزیابی میزان بروز موارد مثبت و همچنین کارایی روش سایتولوژی جهت طبقه بندی و تعیین پیش اگهی بیماران با سرطان کولورکتال اجرا شده است که نتایج حاصله ازین مطالعات بیانگر وجود تناقض در کارایی این روش میباشد. در مطالعاتی نتایج حاکی از عدم وجود کارایی بالای این روش در ارزیابی بیماران جهت تعیین پیش اگهی و همچنین طبقه بندی سرطان کولورکتال بیماران میباشد(14-16). از طرفی مطالعات بیشتر حاکی از کارایی بالای این روش در سرطان های کولورکتال میباشد (17-19).در ادامه در مطالعاتی که در سال های اخیر منتشر شده ، میزان بروز موارد مثبت تست سایتولوژی در بیماران مبتلا به سرطان های کولورکتال از 11.5 درصد تا 20 درصد متغییر میباشد(20-22). همچنین در مطالعاتی در سال های اخیر کارایی روش سایتولوژی در stage های متفاوت تومور در سرطان های مختلفی نظیر سرطان رحم و معده مورد ارزیابی قرار گرفت که نتایج حاکی از کارایی بالای این روش در این نوع کنسر ها میباشد این در حالیست که کارایی روش سایتولوژی در سرطان های کولورکتال همچنان مبهم میباشد(23). در نتیجه هنوز نمیتوان با قطعیت درباره کارایی روش سایتولوژی جهت ارزیابی پیش اگهی و طبقه بندی بیماران اظهار نظر نمود (24).

  با توجه به گستردگی بالای شیوع سرطان های کولورکتال در جهان و کشور عزیزمان ایران ،و همچنین بار اقتصادی و روانی این سرطان بر جامعه سلامت کشور و مبتلایان به این بیماری ، بر ان شدیم تا با اجرای این طرح مطالعاتی جهت بررسی میزان بروز موارد مثبت روش سایتولوژی در مقایسه با نتیجه پاتولوژی بیماران ، و در اختیار گذاشتن نتایج حاصل ازین طرح در اختیار مراکز درمانی و اموزشی ، کمک شایانی به مبتلایان به سرطان های کولورکتال و نظام سلامت کرده باشیم .

مرور متون :

  درسال 2017 مطالعه تحقیقی (research article ) در رابطه با سیتولوژی صفاقی مثبت به عنوان پیش بینی کننده پیش اگهی در مراحل اولیه  ادنوکارسینوم اندومتریوئید  توسط ستاره اخوان و همکاران صورت گرفت . مشخصات پزشکی بیماران مبتلا به سرطان رحم مراجعه کننده به بیمارستان امام خمینی و بیمارستان میرزاکوچک خان بین سمپتامبر 2005 تا دسامبر 2011 بررسی شده است. بین 220 بیمار با میانگین سنی 56.3±9.1   سال ، 204 بیمار از نظر سیتولوژی صفاقی (NPC )  منفی و 16 بیمار PPC را نشان دادند . درگروه بیماران مبتلا به کارسینوم اندومتریوئید ، 125 نفر در استیج Iو 32 نفر در استیج II بودند .در نهایت مطالعات نشان داد که  بیماران مبتلا به  PPC ، Survival قابل توجه کمتری در مقایسه با بیماران دارای سایتولوژی صفاقی منفی داشتند : 38% در مقابل 88% پس از 5 سال زنده بودند (pvalue<0.0001 ) .میانگین بقای 5 ساله در بیماران PPC و  NPC به ترتیب 3.31و4.74   سال بود و این مطالعه نشان داد که سیتولوژی صفاقی مثبت یک فاکتور پیش اگهی مستقل در بیماران مبتلا به ادنوکارسینوم اندومتریوئید استیج I است(13) .

  در سال 2009 مطالعه ای در رابطه با ارزیابی لاواژ سیتولوژی داخل صفاقی قبل از رزکسیون سرطان کولورکتال توسط shoichi fujii و همکاران صورت گرفت . نرخ مثبت لاواژ Cy و میزان عود پریتونئال و میزان بقای 5 ساله 298 مورد سرطان کولورکتال در رابطه با عوامل مختلف بالینی اسیب شناسی مورد بررسی قرار گرفت . میزان کلی lavage cy (+) 6.0% بود. میزان lavage cy(+) در گروه با متاستازهای صفاقی و کبدی به طور قابل توجهی بالاتر از گروه بدون متاستاز بود. میزان lavage cy (+) به طور قابل توجهی با هیچ یک از عوامل بالینی اسیب شناسی مورد بررسی همراهی نداشت. میزان عود پریتونئال در گروه lavage (+) بیشتر از گروه  lavage (-) بود اگرچه این تفاوت از نظر اماری معنی دار نبود.در نهایت این مطالعه نشان داد که  وضعیت  lavage cy قبل از رزکسیون فاکتور پیش بینی کننده مفیدی برای عود پریتونئال در موارد سرطان کولورکتال نبود(25) .

  درسال 2020 مطالعه ای دررابطه با نقش سایتولوژی پریتونئال در بیماران مبتلا به استیج اولیه سرطان کولورکتال توسط Isabel maria gallarin Salamanca  و همکاران صورت گرفت . لاواژسیتولوژی صفاقی بر روی یک نمونه همگن از188 بیمار تحت رزکسیون درمانی سرطان کولورکتال قبل و بعد از برداشتن تومور انجام شد. سلول های بدخیم در لاواژسیتولوژی صفاقی که قبل از رزکسیون تومور در 3 بیمارانجام شد، شناسایی شدند.Lymph node affection متغیری بود که بیشترین ارتباط را با پیش اگهی این بیماران مبتلا به سرطان کولورکتال داشت .درنهایت این مطالعه نشان داد که لاواژ سیتولوژی پریتونئال میتواند اطلاعات بیشتری برای گروه کوچکی از بیماران مبتلا به استیج بالا تر برای تصمیم گیری در مورد موثرترین روش شیمی درمانی ارائه دهد(19) .

  در سال 1997 مطالعه ای در مورد کارسینوم کولورکتال و ارتباط ان با سیتولوژی پریتونئال توسط MD Mark C.Horattas و همکاران صورت گرفت  . 50 بیمار تصادفی که تحت عمل جراحی کارسینوم کولورکتال قرار گرفته بودند ، به صورت اینده نگر با  peritoneal washings قبل و بعد از رزکسیون و برداشتن کولون مورد ارزیابی قرار گرفتند. 5 بیمار ( 10%) دارای سیتولوژی بدخیم بودند ، بدون اینکه هیچ بیماری از سیتولوژی منفی به مثبت تبدیل شود . این مطالعه نشان داد که انتشار سرطان پریتونئال حین عمل را نمیتوان با  peritoneal washings حفره شکم قبل و بعد از رزکسیون کولورکتال با استفاده از معیار های سیتومورفولوژیکی نشان داد(16) .

  در سالهای 2014-2015   مطالعه ای در رابطه با ارزیابی میزان بروز سیتولوژی مثبت در سرطان کولورکتال و ارتباط ان با پیشرفت موضعی تومور توسط رضوان میرزایی و همکاران صورت گرفت . در یک مطالعه اینده نگر دو ساله در دانشگاه های علوم پزشکی مشهد و ایران ، لاواژ صفاقی بر روی 40 بیمار مبتلا به سرطان کولورکتال از می 2012 تا می 2013 انجام شد . از بین 40 بیمار ، 19 نفر مرد و 21 نفر زن بودند با میانگین سنی 51 سال ، شامل 17 مورد سرطان روده بزرگ و 23 مورد سرطان رکتوم ، که درمجموع ، سیتولوژی مثبت در 3 بیمار شناسایی شد که درمیان این 3 مورد ، یک مورد کارسینوماتوز شکم و دو مورد دیگر در سطوح T3  و یا T4 درگیر بودند. این مطالعه نشان داد که بنظر میرسد سیتولوژی صفاقی روش مناسبی برای ارزیابی استیجینگ تومور میباشد . نتایج این روش را میتوان بین سیتولوژی مثبت و بقای بیمار و  PRITONEAL SEEDING مرتبط دانست ، اگرچه نتیجه سیتولوژی منفی نمیتواند سرطان کولورکتال پیشرفته را رد کند و همچنین بیماران مبتلا به کارسینوماتوز ممکن است که لاواژ صفاقی منفی داشته باشند(24).

  مطالعه ای در سال 2003 توسط I. Kanellos M.D و همکاران با هدف بررسی میزان بروز موارد مثبت سایتولوژی در بیماران مبتلا به سرطان کولورکتال منتشر شد. در این مطالعه در طی 6 سال تمامی بیمارانی که تحت جراحی کولورکتال قرار گرفتند وارد مطالعه شدند که این تعداد به 110 نفر میرسید. تمامی بیماران در طی جراحی پس از اجرای کامل جراحی ، میزان 100 میلی لیتر سرم در محل سرطان تزریق شد و پس از ان مجدد لاواژ سرم صورت گرفت و مایع جمع اوری شده جهت مشاهده به ازمایشگاه سایتولوژی ارسال گردید. از 110 نفر ، تعداد 20 نفر از بیماران دارای تست سایتولوژی مثبت بودند که نتایج حاصله بیانگر این بود که محل تومور ، سایز تومور، ماههیت تومور و همچنین STAGING تومور ارتباطی با نتیجه این تست نداشت. در ادامه مشاهده شد که میزان بازگشت تومور در افرادی که نتیجه تست سایتولوژی مثبت داشتند ، به صورت معنا داری بیشتر از سایر افراد میباشد(20).

  مطالعه ای توسط Shimpei Matsui و همکاران در سال 2022 با هدف دبررسی فراوانی نتایج مثبت تست سایتولوژی در بیماران مبتلا به سرطان کولورکتال منتشر شد. در این مطالعه اینده نگر تعداد 3135 نفر از افرادی که مبتلا به سرطان های کولورکتال بودند مورد بررسی قرار گرفتند. ازین تعداد 2 درصد مبتلا به STAGE  سه سرطان و 16.9 درصد مبتلا به STAGE  چهار سرطان بودند. نتیجه سایتولوژی هیچ یک از افرادی که در استیج 1و 2 بودند مثبت نشد. نتایج حاکی از ان بود که نتیجه سایتولوژی یک فاکتور مستقل در تعیین پیش اگهی افراد مبتلا در طبقه های بالا تر سرطان میباشد ( STAGE 3 , 4 )(21) .

  مطالعه ای در سال Mohamed Shalaby و همکاران در سال 2020 با هدف بررسی فراوانی نتایج مثبت تست سایتولوژی در بیماران مبتلا به سرطان های کولورکتال منتشر شد. 104 نفر افراد مبتلا به سرطان در مطالعه مورد ارزیابی قرار گرفتند که ازین میزان 11.5 درصد از بیماران دارای نتیجه تست مثبت سایتولوژی بودند . در ادامه مشخص شد که نتیجه مثبت این تست اختصاصیت بالا و حسایسیت پایینی دارد(22).

1. میزان بروز موارد مثبت تست سایتولوژی در بیماران مبتلا به سرطان کولورکتال چقدر است؟
2. میزان بروز موارد مثبت تست سایتولوژی در بیماران مبتلا به سرطان کولورکتال بر حسب سن چقدر است؟
3. میزان بروز موارد مثبت تست سایتولوژی در بیماران مبتلا به سرطان کولورکتال بر حسب جنس چقدر است؟
4. میزان بروز موارد مثبت تست سایتولوژی در بیماران مبتلا به سرطان کولورکتال بر حسب طبقه بندی تومور(STAGE 1/2/3/4) بر اساس تست پاتولوژی چقدر است؟
5. میزان بروز موارد مثبت تست سایتولوژی در بیماران مبتلا به سرطان کولورکتال بر حسب ماهیت      تومور( poor, well and mucinous ) بر اساس نتیجه تست پاتولوژی چقدر است؟
6. ایا بین میزان بروز موارد مثبت تست سایتولوژی در بیماران مبتلا به سرطان کولورکتال و staging بیماران بر اساس تست پاتولوژی ارتباطی وجود دارد؟
7. ایا بین میزان بروز موارد مثبت تست سایتولوژی در بیماران مبتلا به سرطان کولورکتال و ماهیت تومور بر اساس تست پاتولوژی ارتباطی وجود دارد؟
8. ایا بین میزان بروز موارد مثبت تست سایتولوژی در بیماران مبتلا به سرطان کولو رکتال و محل تومور ارتباطی وجود دارد؟ 

تعیین میزان بروز موارد مثبت سایتولوژی اینتراپریتونئال در کنسر های کولورکتال در بیمارستان امام علی زاهدان در سال 1402 و 1403

1. تعیین میزان بروز موارد مثبت تست سایتولوژی در بیماران مبتلا به سرطان کولورکتال.
2. تعیین میزان بروز موارد مثبت تست سایتولوژی در بیماران مبتلا به سرطان کولورکتال بر حسب سن .
3. تعیین میزان بروز موارد مثبت تست سایتولوژی در بیماران مبتلا به سرطان کولورکتال بر حسب جنس.
4. تعیین میزان بروز موارد مثبت تست سایتولوژی در بیماران مبتلا به سرطان کولورکتال بر حسب طبقه بندی تومور بر اساس تست پاتولوژی (stage 1/2/3/4).
5. تعیین میزان بروز موارد مثبت تست سایتولوژی در بیماران مبتلا به سرطان کولورکتال بر حسب ماهیت تومور بر اساس نتیجه تست پاتولوژی ( poor,well,mucinous) .
6. تعیین و مقایسه ارتباط میان میزان بروز موارد مثبت تست سایتولوژی در بیماران مبتلا به سرطان کولورکتال و staging بیماران بر اساس تست پاتولوژی.
7. تعیین و مقایسه میزان بروز موارد مثبت تست سایتولوژی در بیماران مبتلا به سرطان کولورکتال و ماهیت تومور بر اساس تست پاتولوژی.
8. تعیین و مقایسه میزان بروز موارد مثبت تست سایتولوژی در بیماران مبتلا به سرطان کولورکتال و محل تومور . 

  با توجه به گستردگی بالای شیوع سرطان های کولورکتال در جهان و کشور عزیزمان ایران ،و همچنین بار اقتصادی و روانی این سرطان بر جامعه سلامت کشور و مبتلایان به این بیماری ، بر ان شدیم تا با اجرای این طرح مطالعاتی جهت بررسی میزان بروز موارد مثبت روش سایتولوژی در مقایسه با نتیجه پاتولوژی بیماران ، و در اختیار گذاشتن نتایج حاصل ازین طرح در اختیار مراکز درمانی و اموزشی ، کمک شایانی به مبتلایان به سرطان های کولورکتال و نظام سلامت کرده باشیم

دانشگاه های علوم پزشکی و مراکز بهداشتی درمانی و اموزشی و تحقیقاتی 

سایتولوژی اینتراپریتونئال : نوعی روش تشخیصی جهت یافتن سلول های سرطانی در داخل حفره پریتوئن که از طریق تزریق مایع سرم به داخل فضای پریتوئن و کشیدن ان و نمایش ان در زیر میکروسکوپ جهت بازنگری در روند درمان و تعیین پیش اگهی بیماران مبتلا به سرطان مورد استفاده قرار میگیرد.

Cross sectional مقطعی

معیار ورود:

بیماران مبتلا به سرطان های کولورکتال مراجعه کننده به بیمارستان امام علی زاهدان  برای جراحی های کولورکتال. 

بیماران با تشخیص قطعی سرطان کولورکتال ارجاع داده شده به جراح کولورکتال توسط فوق تخصص گوارش و یا داخلی. 

معیار های خروج

سن زیر 18 سال

عدم رضایت بیمار جهت بررسی سایتولوژی 

عدم مشخص بودن محل تومور 

عدم موفقیت امیز بودن جراحی بیمار و یا تشخیص اشتباه بیمار بر اساس نتیجه تست پاتولوژی

تمامی بیماران مراجعه کننده و داخل شده در مطالعه بر اساس معیار ورود و خروج از ابتدای ابان ماه 1402 تا ابتدای ابان ماه 1403 و نمونه ها به صورت سر شماری میباشند.با توجه به مطالعه Horattas MC و همکاران تعداد نمونه های در یک سال نهایتا 50 نفر تخمین زده میشود. 

16.         Horattas MC, Evasovich MR, Topham NJTAjos. Colorectal carcinoma and the relationship of peritoneal cytology. 1997;174(3):334-8.

نمونه گیری به صورت سر شماری در طی یک سال اینده صورت میگیرد

چک لیست و فرم جمع اوری اطلاعات جهت یافته های سایتولوژی و پاتولوژی و همچنین یافته های دموگرافیک

پس از تصویب پروپوزال در معاونت تحقیقات و فناوری و کمیته اخلاق دانشگاه علوم پزشکی زاهدان و اخذ مجوز برای جمع آوری اطلاعات مربوط به تحقیق، پژوهشگر به بخش جراحی بیمارستانامام علی شهر زاهدان مراجعه خواهد کرد. در بدو ورود، هماهنگی های لازم با مسؤول مرکز انجام شده و موضوع پژوهش و اهداف آن شرح داده خواهد شد. ضمنًا تاکید میشود که اطلاعات افراد کاملا محرمانه باقی مانده و صرفًا برای استفاده در این تحقیق مورد استفاده قرار میگیرند.همچنین نتایج در سطح کلی (نه فردی) منتشر خواهند شد. پس از انتخاب نمونه های واجد شرایط از مرکز، تمام توضیحات درباره موضوع، اهداف و محرمانگی اطلاعات به تک تک بیماران ارایه میشود. در صورت رضایت افراد برای همکاری و ورود به مطالعه، از آنها خواسته میشود که فرم رضایتنامه کتبی را امضا نمایند.

از معیار های ورود به این طرح مطالعاتی میتوان به بیماران مراجعه کننده به بخش جراحی بیمارستان امام علی جهت درمان و جراحی های کولورکتال نام برد . همچنین از معیار های خروج میتوان به سن زیر 18 سال و عدم رضایت بیمار به مشارکت در طرح اشاره نمود . در ادامه جهت جمع اوری اطلاعات فرم شامل اطلاعاتی دموگرافیک و همچنین فرم رضایت نامه کتبی توسط بیمار تکمیل خواهد شد . در ادامه 150 سی سی مایع نرمال سالین به فضای داخل پریتوئن بیمار تزریق خواهد شد و سپس این مایع اسپیره خواهد شد. پس از جمع اوری مایع ، به مدت 5 دقیقه با 3 هزار دور در دقیقه سانترفیوژ خواهد شد و 4 لام ازین مایع تهیه و توسط الکل فیکس خواهد شد و به ازمایشگاه پاتولوژی جهت بررسی وجود سلول های سرطانی ارسال خواهد شد . در نهایت نتیجه تست سایتولوژی با نتیجه تست پاتولوژی بیمار مورد مقایسه قرار خواهد گرفت و میزان بروز موارد مثبت تست سایتولوژی اینترا پریتونئال در کنسر های کولورکتال بر حسب سن ، جنس، ماهیت تومور و stagging  تومور و محل تومور مورد بررسی قرار خواهد گرفت. در نهایت داده ها وارد نرم افزار spss ورژن 27 خواهند گردید و مورد تجزیه و تحلیل قرار خواهد گرفت . 

نتایج حاصله برای متغیرهای کمی به صورت جدول فراوانی ها و درصدو همچنین برای متغیرهای کیفی طبقه ای به صورت درصد بیان می گردد. برای مقایسه متغیرهای کمی در صورت داشتن توزیع نرمال از test t و در غیر این صورت از تست مان – ویتنی استفاده خواهد شد. برای مقایسه متغیرهای کیفی از test square-chi و در صورت لزوم از تست دقیق فیشر استفاده می شود. سطح معنی داری کمتر از 0.05درنظر گرفته می شود. برای تجزیه و تحلیل آماری داده ها از نرم افزار SPSS ویرایش 24 استفاده خواهد شد و با در اختیار داشتن نتایج تست پاتولوژی به عنوان استاندارد طلائی میزان بروز موارد مثبت تست سایتولوژی و مقایسه ان بر حسب سن و جنس و ماهیت تومور و staging تومور ارزیابی خواهد شد.

برای بیماران توضیح داده شد که انجام تست سایتولوژی در کنار تست پاتولوژی هیچ گونه عارضه ای برای انها ندارد و تنها به مقاصد درمانی و کمک به خود انها انجام میگیردو متعهد به بیانیه اخالقی هلسینکی میباشیم

این مطالعه مطابق راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی در جمهوری اسلامی ایران می باشد.

1. هدف اصلی هر پژوهش‌باید ارتقای سلامت انسان‌ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.
2. در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می‌گیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزمایی‌های بالینی  بر روی بیماران یا داوطلب‌های سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.
3. پژوهش بر انسان فقط در صورتی توجیه‌پذیر است که منافع بالقوه‌ی آن برای هر فرد آزمودنی بیش‌تر از خطرهای  آن باشد. در پژوهش‌های دارای ماهیت غیر درمانی، سطح آسیبی که آزمودنی در معرض آن قرار می‌گیرد نباید بیش‌تر از آن‌چه باشد که مردم عادی در زندگی روزمره‌ی خود با آن مواجه می‌شوند. حصول اطمینان از این امر برعهده‌ی طراحان، مجریان و همکاران پژوهش و تمامی شوراهای بررسی یا پایش‌کننده‌ی پژوهش از جمله کمیته‌ی اخلاق در پژوهش‌ است.
4. مواردی از قبیل سرعت، سهولت کار، راحتی پژوهشگر، هزینه‌ی پایین‌تر و/ یا صرفاً عملی بودن آن به هیچ وجه نباید موجب قرار دادن آزمودنی در معرض خطر یا زیان افزوده یا تحمیل هر گونه محدودیت اختیار اضافی به وی شود.
5. قبل از آغاز هر پژوهش پزشکی ، باید اقدامات  اولیه جهت به حداقل رساندن زیان احتمالی وارده به آزمودنی‌ها و تامین سلامت آن‌ها انجام گیرد.
6. اگر در حین اجرای پژوهش مشخص شود که خطرات شرکت در این پژوهش برای آزمودنی‌ها بیش از فواید بالقوه‌ی آن است، باید آن پژوهش بلافاصله متوقف شود.
7. طراحی و اجرای پژوهش‌هایی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می‌گیرند، باید منطبق با اصول علمی پذیرفته شده بر اساس دانش روز و مبتنی بر مرور کامل منابع علمی موجود و پژوهش‌های قبلی آزمایشگاهی، و  در صورت لزوم،  حیوانی مناسب باشد. مطالعات حیوانی باید با رعایت کامل اصول اخلاقی کار با حیوانات آزمایشگاهی انجام شوند.
8. در پژوهش‌های پزشکی که ممکن است به محیط زیست آسیب برسانند، باید احتیاط‌های لازم در جهت حفظ و نگهداری و عدم آسیب رسانی به محیط زیست انجام گیرد.
9. هر پژوهشی باید بر اساس و منطبق بر یک طرح‌نامه (پروپوزال) به انجام برسد. در کارآزمایی‌های بالینی باید علاوه بر طرح نامه، دستورالعمل (پروتکل) نیز تهیه و ارائه شود. طرح‌نامه و دستورالعمل باید شامل تمامی اجزای ضروری باشد. از جمله بخش ملاحظات اخلاقی، اطلاعات مربوط به بودجه، حمایت کننده‌ها، وابستگی‌های سازمانی، موارد تعارض منافع بالقوه‌ی دیگر، مشوق‌های شرکت کنندگان، پیش بینی درمان و یا جبران خسارت افراد آسیب دیده در پژوهش .در مواردی که لازم است رضایت‌نامه‌ی آگاهانه به‌صورت کتبی اخذ شود، فرم رضایت‌نامه باید تدوین و به طرح‌نامه پیوست شده باشد. پیش از تصویب یا تأیید طرح‌نامه از سوی کمیته‌ی مستقل اخلاق در پژوهش، نباید اجرای پژوهش شروع شود.
10. کمیته‌ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرح‌نامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرح‌‌ها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته‌ی اخلاق درخواست می‌شود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.    
11. انتخاب آزمودنی‌های بالقوه از میان جمعیت بیماران یا هر گروه جمعیتی دیگر، باید منصفانه باشد، به‌نحوی که توزیع بارها (خطرات یا هزینه‌ها) و منافع شرکت در پژوهش، در آن جمعیت و کل جامعه، تبعیض‌آمیز نباشد.
12. کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می‌شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه‌ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف‌نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته‌ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.
13. اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامه‌ی شرکت در پژوهش تاثیر گذار باشد، باید موضوع به اطلاع کمیته‌ی اخلاق رسانده شود و در صورت موافقت کمیته با ادامه‌ی پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ گردد.
14.  پژوهشگر باید از آگاهانه بودن رضایت اخذشده اطمینان حاصل کند. برای این منظور، در تمامی پژوهش‌های پزشکی، اعم از درمانی و غیردرمانی، پژوهشگر موظف است فرد در نظر گرفته شده به‌عنوان آزمودنی را از تمامی اطلاعاتی که می‌توانند در تصمیم‌گیری او مؤثر باشند، به‌نحو مناسبی آگاه سازد. این اطلاعات مشتملند بر: عنوان و اهداف پژوهش، طول مدت پژوهش، روشی که قرار است به‌کار گرفته شود (شامل احتمال تخصیص تصادفی به گروه‌مورد یا شاهد)، منابع تأمین بودجه، هر گونه تعارض منافع احتمالی، وابستگی  سازمانی پژوهشگر، و فواید و زیان‌هایی که انتظار می‌رود مطالعه در بر داشته باشد. هم‌چنین، هر آزمودنی باید بداند که می‌تواند هر لحظه که بخواهد از مطالعه خارج شود و باید درباره‌ی خطرات و زیان‌های بالقوه‌ی ناشی از ترک زودرس پژوهش آگاه و پشتیبانی شود. پژوهشگر هم‌چنین باید به تمامی سؤالات و دغدغه‌های این افراد، با حوصله و دقت پاسخ بدهد. این موارد باید در رضایت‌نامه‌ی آگاهانه منعکس شود.
15. پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی می‌شود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. هم‌چنین، در پژوهش‌هایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوه‌ی جذب آزمودنی، باید توسط کمیته‌ی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.
16. پژوهشگر ارشد مسؤول مستقیم ارائه‌ی اطلاعات کافی و به زبان قابل فهم برای آزمودنی ، اطمینان از درک اطلاعات ارائه شده، و اخذ رضایت آگاهانه است. در مواردی که بنا به‌دلیلی، نظیر زیاد بودن تعداد آزمودنی‌ها، این اطلاع‌رسانی از طریق شخص دیگری انجام می‌گیرد، این پژوهشگر ارشد است که مسؤول انتخاب فردی آگاه و مناسب برای این کار و حصول اطمینان از تأمین شرایط مذکور در این بند است.
17. در پژوهش‌هایی که از مواد بدنی (شامل بافت‌ها و مایعات بدن انسان)  یا داده‌هایی استفاده می‌شود که هویت صاحبان آن‌ها معلوم یا قابل کشف و ردیابی است، باید برای جمع‌آوری، تحلیل، ذخیره‎سازی و /یا استفاده‌ی مجدد از آن‌ها رضایت آگاهانه گرفته شود. در مواردی که اخذ رضایت غیرممکن باشد یا اعتبار پژوهش را خدشه‌دار کند، می‌توان در صورت بررسی مورد و تصویب کمیته‌ی اخلاق ، از داده‌ها یا مواد بدنی ذخیره شده، بدون اخذ رضایت آگاهانه استفاده کرد.
18. عدم قبول شرکت در پژوهش، یا ادامه ندادن به همکاری، نباید هیچ‌گونه تأثیری بر خدمات درمانی که در همان مؤسسه – نظیر بیمارستان – به فرد ارائه می‌شود، داشته باشد. این موضوع باید در فرایند اخذ رضایت آگاهانه، به آزمودنی اطلاع داده شود.
19. در مواردی که آگاه کردن آزمودنی درباره‌ی جنبه‌ای از پژوهش باعث کاهش اعتبار پژوهش می شود، ضرورت اطلاع‌رسانی ناکامل از طرف پژوهشگر باید توسط کمیته‌ی اخلاق تأیید شود. بعد از رفع عامل این محدودیت، باید اطلاع‌رسانی کامل به آزمودنی انجام گیرد.
20. برخی از افراد یا گروه‌هایی از مردم، نظیر ناتوانان ذهنی، کودکان، جنین و نوزاد، بیماران اورژانسی، یا زندانیان‌که ممکن است به‌عنوان آزمودنی در پژوهش شرکت کنند، نمی‌توانند برای دادن رضایت، آگاهی یا آزادی لازم را داشته باشند. این افراد یا گروه‌ها آسیب‌پذیر دانسته می‌شوند و باید مورد حفاظت ویژه قرار گیرند.
21.  از گروه‌های آسیب‌پذیر هیچ‌گاه نباید (به دلایلی چون سهولت دسترسی ) به عناون آزمودنی ترجیحی استفاده شود. پژوهش پزشکی با استفاده از گروه‌ها یا جوامع آسیب‌پذیر تنها در صورتی موجه است که با هدف پاسخگویی به نیازهای سلامت و اولویت‌های همان گروه یا جامعه طراحی و اجرا شود و احتمال معقولی وجود داشته باشد که همان گروه یا جامعه از نتایج آن پژوهش سود خواهد برد.
22. در پژوهش بر روی گروه‌های آسیب‌پذیر، وظیفه‌ی اخذ رضایت آگاهانه مرتفع نمی‌شود. در مورد افرادی که سرپرست قانونی دارند، پژوهشگر موظف است که علاوه بر اخذ رضایت آگاهانه از سرپرست قانونی، متناسب با ظرفیت خود فرد، از وی رضایت آگاهانه اخذ کند. در هر حال، باید به امتناع این افراد از شرکت در پژوهش احترام گذاشته شود.
23. اگر در حین اجرای پژوهش، آزمودنی دارای ظرفیت، ظرفیت خود را از دست بدهد یا آزمودنی فاقد ظرفیت، واجد ظرفیت شود، باید با توجه به تغییر حاصله، رضایت آگاهانه برای ادامه‌ی پژوهش از سرپرست قانونی یا خود فرد اخذ شود. 
24. پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی‌ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. هم‌چنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی‌ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده‌ها یا اطلاعات به‌دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.
25. هر نوع آسیب یا خسارت ناشی از شرکت در پژوهش باید بر طبق قوانین مصوب جبران خسارت شود. این امر باید در هنگام طراحی پژوهش لحاظ شده باشد. نحوه‌ی تحقق این امر ترجیحاً به‌صورت پوشش بیمه‌ای نامشروط باشد.
26. در پایان پژوهش، هر فردی که به‌عنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که درباره‌ی نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روش‌هایی که سودمندی‌شان در آن مطالعه نشان داده شده است، بهره‌مند شود.
27. پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش‌های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته‌هایی که از نظر حمایت کننده‌ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.
28. نحوه‌ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنی‌ها و مؤسسه‌ی حمایت کننده‌ی  پژوهش باشد.
29. گزارش‌ها و مقالات حاصل از پژوهش‌هایی که مفاد این راهنما را نقض کرده‌اند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.
30. روش پژوهش نباید با ارزش‌های اجتماعی، فرهنگی و دینی  جامعه در تناقض باشد.

برای بیماران توضیح داده خواهد شد که  انجام این طرح برای بیماران ضرری نخواهد داشت و تنها به مقصد درمانی انها کمک خواهد کرد .

برای بیماران توضیح داده شد که انجام تست سایتولوژی در کنار تست پاتولوژی هیچ گونه عارضه ای برای انها ندارد و تنها به مقاصد درمانی و کمک به خود انها انجام میگیردو متعهد به بیانیه اخالقی هلسینکی میباشیم

Colorectal cancer/ intraperitoneal cytology/  diagnostic accuracy

1.            Center MM, Jemal A, Smith RA, Ward EJCacjfc. Worldwide variations in colorectal cancer. 2009;59(6):366-78.

2.            Xi Y, Xu PJTo. Global colorectal cancer burden in 2020 and projections to 2040. 2021;14(10):101174.

3.            Maajani K, Khodadost M, Fattahi A, Shahrestanaki E, Pirouzi A, Khalili F, et al. Survival rate of colorectal cancer in Iran: a systematic review and meta-analysis. 2019;20(1):13.

4.            Haggar FA, Boushey RPJCic, surgery r. Colorectal cancer epidemiology: incidence, mortality, survival, and risk factors. 2009;22(04):191-7.

5.            Guren MGJTLG, Hepatology. The global challenge of colorectal cancer. 2019;4(12):894-5.

6.            Guraya SYJCCC. Pattern, stage, and time of recurrent colorectal cancer after curative surgery. 2019;18(2):e223-e8.

7.            Tanaka T, Terai Y, Maeda K, Ashihara K, Kogata Y, Maruoka H, et al. Intraperitoneal cytology after laparoscopic hysterectomy in patients with endometrial cancer: A retrospective observational study. Medicine. 2017;96(27):e7502.

8.            Noura S, Ohue M, Seki Y, Yano M, Ishikawa O, Kameyama MJDotc, et al. Long-term prognostic value of conventional peritoneal lavage cytology in patients undergoing curative colorectal cancer resection. 2009;52(7):1312-20.

9.            Cotte E, Peyrat P, Piaton E, Chapuis F, Rivoire M, Glehen O, et al. Lack of prognostic significance of conventional peritoneal cytology in colorectal and gastric cancers: results of EVOCAPE 2 multicentre prospective study. 2013;39(7):707-14.

10.         Sugarbaker PH, Deng T, Chang DJJoSO. Peritoneal cytology as an indicator of peritoneal metastases in colorectal cancer. 2021;124(3):361-6.

11.         Bosanquet DC, Harris DA, Evans MD, Beynon J. Systematic review and meta-analysis of intraoperative peritoneal lavage for colorectal cancer staging. British Journal of Surgery. 2013;100(7):853-62.

12.         Passot G, Mohkam K, Cotte E, Glehen O. Intra-operative peritoneal lavage for colorectal cancer. World journal of gastroenterology. 2014;20(8):1935-9.

13.         Akhavan S, Kazemi Z, Alibakhshi A, Modaresgilani M, Mousavi A, Ahmadzadeh A, et al. Positive peritoneal cytology as a predictor of prognosis in early stage of endometrioid adenocarcinoma. 2017;10(2).

14.         Fujii S, Shimada H, Yamagishi S, Ota M, Kunisaki C, Ike H, et al. Evaluation of intraperitoneal lavage cytology before colorectal cancer resection. International Journal of Colorectal Disease. 2009;24(8):907-14.

15.         Salamanca IMG, Jaime MTE, Penco JMM, Martínez JS. Role of Peritoneal Cytology in Patients with Early Stage Colorectal Cancer. Pathology & Oncology Research. 2020;26(2):1325-9.

16.         Horattas MC, Evasovich MR, Topham NJTAjos. Colorectal carcinoma and the relationship of peritoneal cytology. 1997;174(3):334-8.

17.         Ahuja S, Malviya AJC. Categorisation of serous effusions using the International System for Reporting Serous Fluid Cytopathology and assessment of risk of malignancy with diagnostic accuracy. 2022;33(2):176-84.

18.         Bosanquet D, Harris D, Evans M, Beynon JJJoBS. Systematic review and meta-analysis of intraoperative peritoneal lavage for colorectal cancer staging. 2013;100(7):853-62.

19.         Salamanca IMG, Jaime ME, Penco JM, Martínez JSJP, Research O. Role of Peritoneal Cytology in Patients with Early Stage Colorectal Cancer. 2020;26(2):1325-9.

20.         Kanellos I, Demetriades H, Zintzaras E, Mandrali A, Mantzoros I, Betsis D. Incidence and Prognostic Value of Positive Peritoneal Cytology in Colorectal Cancer. Diseases of the Colon & Rectum. 2003;46(4):535-9.

21.         Matsui S, Fukunaga Y, Sugiyama Y, Iwagami M, Nagasaki T, Akiyoshi T, et al. Incidence and Prognostic Value of Lavage Cytology in Colorectal Cancer. Diseases of the colon and rectum. 2022;65(7):894-900.

22.         Shalaby M, El Baradie TS, Salama M, Shaaban HAM, Allam RM, Hafiz EOA, et al. Conventional peritoneal cytology lacks the prognostic significance of detecting local or peritoneal recurrence in colorectal cancer: An Egyptian experience. JGH open : an open access journal of gastroenterology and hepatology. 2021;5(2):264-72.

23.         Fujii S, Shimada H, Yamagishi S, Ota M, Kunisaki C, Ike H, et al. Evaluation of intraperitoneal lavage cytology before colorectal cancer resection. Int J Colorectal Dis. 2009;24(8):907-14.

24.         Abdollahi AJJoS, Trauma. Evaluating the incidence rate of positive cytology in colorectal cancers and its relationship with local progress of the tumor. 2014;2(2).

25.         Fujii S, Shimada H, Yamagishi S, Ota M, Kunisaki C, Ike H, et al. Evaluation of intraperitoneal lavage cytology before colorectal cancer resection. 2009;24:907-14.

چک لیست طلاعاتی ضمیمه شده است 

برای بیمار توضیح داده خواهد شد که بررسی استولوژی هیچ گونه ضرری برای بیمار ندارد و تنها برای مقاصد درمانی مفید خواهد بود و هیچ گونه اطلاعتی از بیمار منتشر نخواهد شد 

ندارد

کمک به استیجینگ و مقاصد درمانی بیماران 

ندارد

ندارد 

هزینه ای به بیمار تحمیل نمی شود

ندارد 

تمامی اطلاعات بیمار در تمامی مراحل پژوهش محرمانه باقی میماند 

در صورت هر گونه پرسش در باره طرح با شماره زیر تماس حاصل فرمایید . 

09150527354

فرحان ادهمی 

زاهدان میدان پروفسور حسابی خوابگاه شهید مسلم کیخا 

تمامی بیماران میتوانند در صورت عدم رضایت در شرکت از طرح از مطالعه خارج شوند 

اینجانب          فرزند               با توجه به توضیحات پژوهشگر به شرکت در این طرح تحقیقاتی رضایت میدهم .