بررسی رابطه ی انزوای اجتماعی با پذیرش تکنولوژی در سالمندان شهرستان زاهدان در سال 1402

مقدمه: انزوای اجتماعی در سالمندان تبعاتی چون افسردگی، کاهش امید به زندگی، افزایش اضطراب و مرگ را در پی دارد. با توجه به رشد روزافزون تکنولوژی و استفاده گسترده از ابزارهای الکترونیکی و ارتباطات در جوامع مدرن، این مطالعه به بررسی اثرات مثبت پذیرش تکنولوژی بر کاهش انزوای اجتماعی سالمندان می پردازد. 
روش: این مطالعه ی توصیفی- مقطعی بر روی 400 سالمند ساکن شهر زاهدان در سال 1402 انجام خواهد شد. نمونه ها به شیوه در دسترس از بین سالمندان مراجعه کننده به بیمارستان ها و مراکز بهداشت زاهدان انتخاب خواهند شد. از پرسشنامه سنجش انزوای اجتماعی لوبن و پرسشنامه پذیرش تکنولوژی باسخا و محققی جهت جمع آوری داده ها استفاده می شود. داده ها با استفاده ازضریب همبستگی پیرسون مورد تجزیه و تحلیل قرار خواهد گرفت. 
کلید واژه ها: انزوای اجتماعی، پذیرش تکنولوژی، سالمندان

introduction: Social isolation in the elderly leads to consequences such as depression, decreased life expectancy, increased anxiety and death. Considering the ever-increasing growth of technology and the widespread use of electronic and communication tools in modern societies, this study investigates the positive effects of technology adoption on reducing the social isolation of the elderly.
Method: This cross-sectional descriptive study will be conducted on 400 elderly people living in Zahedan city in 1402. The samples will be selected in the available manner from among the elderly referring to the hospitals and health centers of Zahedan. Luben's Social Isolation Questionnaire and Baskha's and Mohaghaki's Technology Acceptance Questionnaire are used to collect data. Data will be analyzed using Pearson's correlation coefficient.
Keywords: social isolation, technology acceptance, elderly

سالمند و سالمندی دو مفهوم متفاوت هستند. سالمند بر اساس تعریف سازمان جهانی بهداشت  به افرادی گفته می شود که سن بالای شصت و پنج سال دارند (1). اما سالمندی پدیده ای است که در همه موجودات زنده اززمان تولد به طور مستمر رخ می دهد (2). جهان امروزه با پدیده ای به نام افزایش جمعیت سالمند مواجه است و ایران نیزیکی از  کشورهایی است که در حال رو به افزایش سن جمعیت است و هر روز بر تعداد سالمندان آن افزوده می شود. طبق آمار اخیر، تقریبا   3/9 از کل جمعیت ایران را افراد 65 سال و بالاتر تشکیل می دهند و پیش بینی می شود تا سال 1429، نسبت جمعیت سالمند به جمعیت کل به 24 درصد برسد و در زمان کوتاه، ایران با چالش سالمندی روبرو شود(3). در سال های پایانی عمر، مرگ همسر و ترک فرزندان باعث تنهایی سالمند شده که به نوبه ی خود منجر به مشکلات جسمی و روانی متعددی می باشد. این مشکل به ویژه در جوامع صنعتی و در خانواده های هسته ای نمود و رواج بیشتری دارد (4).
انزوای اجتماعی در میان سالمندان به عنوان یک مسئله جدی مورد توجه قرار می گیرد. افزایش ناتوانی و کاهش تدریجی و چشمگیر در توانایی حرکتی و عملکرد روانی سالمندان سبب می شود که روابط اجتماعی آن ها کاهش یابد و گاهی حتی به شکل منفی تغییر کند در نتیجه، سالمندان از تماس و ارتباطات خودداری کرده و به سمت انزوا سوق پیدا کنند.  بر اساس تعریف و مشاهدات، شیوع انزوای اجتماعی در افراد بالای 65 سال به میزان  70-24 درصد می رسد (5و6). انزوای اجتماعی به معنای جدایی فیزیکی – اجتماعی و ناتوانی در برقراری ارتباطات اجتماعی بین افراد است. این مسئله باعث از بین رفتن روابط بین افراد، محدود شدن ارتباطات، کناره گیری از تماس های اجتماعی و کوچک شدن حلقه های اجتماعی اطراف افراد می شود (7).
انزوای اجتماعی با مجموعه گسترده ای از مشکلات بهداشتی در زندگی ارتباط دارد (8). افرادی که منزوی هستند در معرض خطر بیشتری از بیماری های  قلبی عروقی، سکته مغزی، افسردگی، زوال عقل و مرگ زودرس قرار می گیرند (9-12). نتایج مطالعات نشان می دهد که وضعیت سلامت سالمندان با طرد شدن از اجتماع در ارتباط است و فقدان روابط موثر منجر به شکل گیری تهدیدی جدی برای سلامت فردی می شود. افرادی که روابط پایدار و معناداری با یکدیگر نداشته، معمولا دچار تنهایی و در نتیجه انزوای اجتماعی می شوند که این امر منجر به کمبود اعتماد به نفس، مشکلات فردی جدی مانند افسردگی می گردد (13).
انزوای اجتماعی به ویژه در میان سالمندان اهمیت دارد. زیرا با افزایش سن، این مسئله نیز افزایش می یابد (14). نتایج مطالعات متعدد نشان می دهد که تجارب تنهایی و انزوا در طول زندگی یکسان نیست و افراد مسن به دلیل رویدادهای بزرگ مثل بازنشستگی یا از دست دادن عزیزان تنهاتر و منزوی تر می شوند. در حقیقت افسردگی و انزوای اجتماعی ، با گذر از دوران جامعه سنتی به جامعه مدرن در ایران، به سالمندان آسیب هایی وارد کرده است(15). فرسوگن (1982) نیز با اشاره به بازنشستگی اجباری 65 ساله ها و فقدان برنامه ریزی برای این مرحله از زندگی می نویسد ' ناگهان جامعه، سالمندان را به بیکاری اجباری و کاهش واقعی درآمد محکوم می کند. از سوی دیگر فرد سالمند، همکارانش را در کار یا اوقات فراغت ملاقات نمی کند. این عوامل باعث کاهش ارتباط سالمند می شود، و در نهایت بی علاقگی به زندگی، بی هدف بودن ادامه ی زندگی و تمایل به انزوای اجتماعی را در پی خواهد داشت (16).
استفاده ازشبکه های اجتماعی و استفاده از اینترنت، بر زندگی سالم دوران سالمندان تاثیر بسزایی دارد و یا کمک به فعالیت مغزی افراد سالمند، مانع از ابتلای آنها به آلزایمر می شود . یک ساعت جست و جو در اینترنت توسط افراد سالخورده، فعالیت مغزی سالمند را در مقایسه با افرادی که از اینترنت استفاده نمی کنند، بسیار بالاتر بوده است. در رابطه با تاثیر شبکه های اجتماعی مشخص شده است که رواج شبکه های اجتماعی در سالمندان باعث کاهش انزوای آن ها و هم چنین عاملی تعدیل کننده در جهت زندگی بهتر قشر سالمندان می باشد. علاوه بر این استفاده از شبکه های اجتماعی می تواند بر سایر شرایط سالمندان مانند بیماری های مزمن، محدودیت های عملکردی ناشی از درد نیز موثر بوده و باعث شود این افراد فعالیت های بدنی خود را نیز افزایش دهد (17).

تمایل به برقراری ارتباط صمیمانه در تمام افراد از لحظه تولد تا مرگ وجود دارد (18) هر چه ارتباطات اجتماعی در جامعه بیشتر شود، سلامت روانی جامعه نیز بهبود می یابد. سالمندان به دلیل مشکلات فیزیکی و مالی، کمترین تعامل را با دوستان و اطرافیان خود دارند و این گوشه گیری می تواند عامل بسیاری از مشکلات از جمله افسردگی باشد. فناوری ارتباطات تا حدی این مشکل را حل می کند (17). فناوری اطلاعات و ارتباطات (فاوا) ، تحولات گسترده ای در تمام زمینه های اجتماعی و اقتصادی به وجود آورده است. یکی از ویژگی های برجسته فناوری اطلاعات و ارتباطات، پیشرفت سریع آن است که باعث شده تا روز به روز این فناوری ارزان تر، کوچک تر و در نتیجه نزدیک تر به انسان شود. به فناوری هایی که در جمع آوری، انتقال، ذخیره سازی، بازیابی، پردازش، انتشار و نمایش اطلاعات استفاده می شوند فاوا گفته می شود(19). در قرن حاضر، علم و فناوری، به طور پیوسته در تمام جنبه های زندگی ظهور یافته است.اعتقاد  عمومی این است که علم و فناوری، قادر خواهد بود به بسیاری از چالش های جهانی پاسخ دهد و نقش آن در ایجاد رفاه برای بشر بسیار حیاتی است (20). طبق اعلام 'اتحادیه بین المللی مخابرات' تقریبا 5/9 میلیارد نفر  از جمعیت 7 میلیاردی جهان کاربر تلفن همراه هستند که این نسبت در کشورهای در حال توسعه به طور بیشتری در حال رشد است(21). در حال حاضر، جوامع به گونه ای از شبکه های اجتماعی استقبال می کنند که می توان گفت این شبکه ها به عنوان یکی از سرویس های تاثیرگذار، در سال های اخیر تحول عمده ای  در نظام اجتماعی کشورهای مختلف جهان از جمله ایران به وجود آورده اند (22). هم چنین، تلفن به عنوان یکی از وسایل ارتباطی از راه دور، به صورت روزافزونی مورد استفاده قرار می گیرد (21). لذا با توجه به بررسی مطالعات انجام شده، پژوهشی که به بررسی ارتباط بین استفاده سالمندان از فناوری ارتباطات و تاثیر آن بر میزان انزوای اجتماعی آنان انجام شده باشد، یافت نشد و همچنین افزایش رو به رشد جمعیت سالمندان ایران و گسترش روز افزون استفاده از فناوری ارتباطات،  پژوهش حاضر  با هدف بررسی ارتباط استفاده از فناوری ارتباطات بر انزوای اجتماعی در سالمندان بستری در بیمارستان های شهر زاهدان در سال 1402 طراحی گردید.
مروری بر متون: 
در این مطالعه به منظور دستیابی به مطالعات انجام شده، به کمک کلید واژه های انگلیسی Technology, Social isolation, The elderly و کلید واژه های فارسی تکنولوژی، انزوای اجتماعی، سالمندان در پایگاه های اطلاعاتی Pub med, Google scholar, Springer, Magiran, SID در حد فاصل سالهای 2010 تا 2022 جست و جو انجام شد. برخی مطالعات مرتبط بشرح زیر ذکر می شوند.
مطالعات داخلی: 
در مطالعه توصیفی – تحلیلی برهانی نژاد و همکاران (1392) با عنوان بررسی کیفیت زندگی سالمندان دیابتی شهر کرمان و عوامل مرتبط با آن صورت گرفت. که روی 120 نفر از سالمندان مبتلا به دیابت انجام شد و سالمندان به روش نمونه گیری تصادفی چند مرحله ای انتخاب شدند. یافته های این پژوهش نشان داد که بین جنسیت، تحصیلات، عوارض بیماری دیابت، درآمد، سن بیماران دیابتی، مدت ابتلا به دیابت و شاخص توده بدنی با کیفیت زندگی سالمندان دیابتی رابطه وجود دارد (25).
مطالعه ای توسط سیف زاده و همکاران با عنوان رابطه انزوای اجتماعی و سلامت در سالمندان تهرانی (1396) انجام شد. مطالعه مقطعی – همبستگی با 382 نفر از سالمندان 65 سال و بالاتر شهر تهران به روش نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای بود. یافته ها نشان داد که میانگین انزوای اجتماعی در سالمندان مورد مطالعه حدود 62 درصد بود. و همچنین نتایج نشان داد که با افزایش سلامت روانی و اجتماعی، انزوای اجتماعی سالمندان کاهش می یابد (26).
در یک مطالعه در شهرستان آران و بیدگل توسط فداییان آرائی وهمکاران (1401)، رابطه ی کیفیت زندگی و انزوای اجتماعی سالمندان مراکز خدمات جامع سلامت شهری آران و بیدگل مورد بررسی قرار گرفت.327 نفر از سالمندان 60 تا 75 ساله به روش نمونه گیری تصادفی انتخاب شدند. که نتایج این مطالعه کیفیـت زندگـی سـالمندان شهرسـتان نسـبتا بـالا بـوده و انـزوای اجتماعـی آنهـا نسـبتا کـم گـزارش شـد. همبسـتگی معکـوس بیـن کیفیـت زندگـی و انـزوای اجتماعـی نیز به مـا گوشـزد مـی کنـدکـه بـرای بـالا بـردن کیفیـت زندگـی سـالمندان انـزوای اجتماعـی والدیـن راکاهـش دهیم (27).
مطالعات خارجی: 
در یک مطالعه مروری در ایتالیا (2021) توسط کازانووا و همکاران، تاثیر فناوری اطلاعات و ارتباطات و استفاده از سایت شبکه های اجتماعی بر بهزیستی سالمندان در رابطه با تنهایی مورد بررسی قرار گرفت. 11 مقاله مورد بررسی قرار گرفت که تجزیه و تحلیل مطالعات بررسی شده وجود تاثیر مفید استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات را بر بهزیستی سالمندان از نظر کاهش تنهایی تایید می کند (28).
رو روجینا چن و همکاران در مطالعه ای مروری در چین (2016)، تاثیر مداخلات فناوری ارتباطات و اطلاعات بر کاهش انزوای اجتماعی سالمندان را بررسی نمودند. 24 مقاله در این پژوهش مورد بررسی قرار گرفت و نتایج این بررسی نشان داد که ICT (Information Communication Technology) می تواند یک ابزار موثر برای مقابله با انزوای اجتماعی در میان سالمندان باشد (29).
در یک مطالعه توسط مک کالوویلیام اندرسون (2013)، تاثیر استفاده از اینترنت بر احساس تنهایی و تماس با دیگران در سالمندان مورد بررسی قرار گرفت. در این مطالعه که به صورت تحلیل مقطعی انجام گرفت برای تعیین رابطه فراوانی انلاین شدن و انزوا و احساس تنهایی (205 نفر) و درک تاثیر استفاده از اینترنت بر ارتباطات و تعامل اجتماعی (60 نفر) از تحلیل رگرسیون استفاده شد. یافته های این پژوهش نشان داد که؛ استفاده از اینترنت ممکن است برای کاهش تنهایی و افزایش تماس اجتماعی در میان افراد مسن در جوامع زنده کمک و مستقل مفید باشد (30)

سوالات پژوهش:

5. وضعیت پذیرش تکنولوژی در سالمندان شهر زاهدان چگونه است؟
5. انزوای اجتماعی در سالمندان شهر زاهدان چگونه است؟

فرضیات پژوهش:

5. بین انزوای اجتماعی و پذیرش تکنولوژی ارتباط وجود دارد.

تعیین رابطه بین پذیرش تکنولوژی با انزوای اجتماعی در سالمندان شهر زاهدان

5. تعیین میانگین نمره پذیرش تکنولوژی در سالمندان
5. تعیین میانگین نمره انزوای اجتماعی در سالمندان
5. تعیین ارتباط پذیرش تکنولوژی با انزوای اجتماعی در سالمندان

کلیه سالمندان و خانواده های آن ها، پرسنل خانه های سالمندان، پرستاران و کادر درمان 

هدف کاربردی این مطالعه بررسی تاثیر پذیرش تکنولوژی بر کاهش انزوای اجتماعی در سالمندان است. با توجه به اهمیت روابط اجتماعی برای سلامت روانی سالمندان، این مطالعه به منظور شناخت بهتر از نقش تکنولوژی در بهبود روابط اجتماعی و کاهش انزوای اجتماعی انجام می شود. هدف اصلی این پژوهش، ارائه راهکارهای عملی برای ترویج و پذیرش تکنولوژی در سالمندان به منظور ارتباطات اجتماعی و کاهش انزوای اجتماعی آن ها است. این پژوهش می تواند به عنوان راهنمایی برای سازمان ها و جامعه درر ایجاد برنامه ها و سیاست های موثر در جهت تقویت روابط اجتماعی سالمندان و کاهش انزوا استفاده شود. 

5. پذیرش تکنولوژی

تعریف نظری:  میزان استفاده از ابزارهای مربوط به تکنولوژی اطلاعات و ارتباطات (23)

تعریف عملی: منظور از پذیرش تکنولوژی نمره ای است که سالمندان از 24 سوال مربوط به مقیاس پذیرش تکنولوژی باسخا بدست می آورند.

5. انزوای اجتماعی

تعریف نظری: عدم وابستگی فرد با ارزش های شناخته شده در جامعه تعریف می شود (24).

تعریف عملی: منظور از انزوای اجتماعی در این مطالعه نمره ای است که سالمندان از 12 سوال پرسشنامه لوبن به دست می آورند.

5. سالمند

تعریف نظری: بر اساس تعریف سازمان بهداشت جهانی به افرادی گفته می شود که سن بالای شصت و پنج سال دارند (1).

تعریف عملی: کلیه افراد بالای 65 سال شرکت کننده در پژوهش

مطالعه مقطعی از نوع توصیفی – تحلیلی  

کلیه سالمندان شهر زاهدان جامعه ی این پژوهش را تشکیل می دهند.

معیار های ورود:

- سن بالای65  سال

- توانایی بر قراری ارتباط و پاسخگویی

- داشتن تلفن همراه

- نداشتن مشکل حاد روانی

- سهولت در دسترسی 

- تمایل به شرکت در مطالعه

معیار های خروج:

- فوت یا بد حال شدن سالمند

- عدم توانایی برقراری ارتباط

N= Z²_α/2  × S²

            d ²

شیوه نمونه گیری به صورت در دسترس از بین سالمندان بستری در بخش های مختلف بیمارستان های زاهدان و سالمندان مراجعه کننده به خانه های بهداشت زاهدان می باشد

 ابزارهای گردآوری اطلاعات در این مطالعه عبارت اند از:

•  پرسشنامه اطلاعات دموگرافیک شامل اطلاعاتی در رابطه با سن، جنس، وضعیت تاهل، سطح تحصیلات، شغل، وضعیت اقتصادی است.
•     پرسشنامه سنجش انزوای اجتماعی سالمندان لوبن:  (LSNS) برای اندازه گیری انزوای اجتماعی در سالمندان طراحی شده است و شامل 6  سوال با لیکرت 6 درجه ای  می باشد. خرده مقیاس ها به شرح ذیل است. عامل اول: خانواده؛3 سوال:1، 2 و 3. عامل دوم دوستان؛3 سوال:4، 5 و 6. نمره گذاری به این صورت است  که به پاسخ هیچ کس نمره ی صفر، یک نمره 1، دو نمره 2، سه و چهار نمره 3، پنج تا هشت نمره 4 و نه یا بیشتر نمره 5 تعلق می گیرد. کمترین نمره صفر و بیشترین نمره 30 است. در این پرسشنامه نمره بالاتر حمایت اجتماعی بیشتر را نشان می دهد. در پژوهش توکلی و همکاران در سال 1399 پایایی این پرسشنامه با استفاده از روش آلفای کرونباخ 0/896 گزارش شده است.  در پژوهش آنها تایید عاملی اکتشافی نشان می دهد که این پرسشنامه در دو بعد خانواده و دوستان قرار دارد. مطابق مدل بزارش ساختاری x²/df=0/988, NFI=0/971,CFI=0/98 به دست آمده است(31). 
•  پرسشنامه پذیرش تکنولوژی چن و همکاران (2014): این پرسشنامه دارای 18 سوال و چهار مولفه (خوش بینی، خلاق بودن، عدم سهولت و عدم امنیت) است. نمره گذاری به صورت لیکرت 5 درجه ای از خیلی زیاد (امتیاز 5) تا خیلی کم (امتیاز 1) می باشد. دامنه نمره گذاری 18-90 است. نمره ی بالاتر نشان دهنده ی پذیرش بیشتر تکنولوژی است. در مطالعه نوری (1394) برای بدست آوردن روایایی پرسشنامه از نظرات استاد راهنما و چندین تن از دیگر اساتید و متخصصین و کارشناسان استفاده شده است(32). و از آن ها در مورد مربوط بودن سوالات، واضح بودن و قابل فهم بودن سوالات و اینکه آیا این سوالات برای پرسش های تحقیقاتی مناسب است و آن ها را مورد سنجش قرار می دهد، نظرخواهی شد و مورد تایید قرار گرفت. هم چنین پایایی پرسشنامه، با استفاده از روش اندازه گیری آلفای کرونباخ محاسبه شد. آلفای کرونباخ برای این پرسشنامه 0/82 می باشد. 

پژوهشگر پس از اخذ معرفی نامه از دانشگاه علوم پزشکی زاهدان به مراکز آموزشی و درمانی زاهدان مراجعه نموده و روش کار و اهداف را به مسئولین بیمارستان توضیح خواهد داد. سپس بر اساس نمونه گیری در دسترس از بین سالمندان بستری نمونه گیری انجام خواهد شد. به این ترتیب که با بیمار مصاحبه کرده و در صورت رضایت و داشتن شرایط ورود، اهداف مطالعه و روش پژوهش را با تاکید بر محرمانه بودن اطلاعات توضیح داده و سپس فرم رضایت نامه آگاهانه شرکت در پژوهش را به سالمند ارائه کرده تا آن را خوانده و در صورت موافقت برای پژوهش امضا نمایند. یک شماره تلفن همراه از پژوهشگر جهت استعلام مطالعه و طرح هر گونه سوال ممکن از طرف شرکت کنندگان در اختیار آن ها قرار خواهد گرفت. در ادامه فرم اطلاعات دموگرافیک، و پرسشنامه پذیرش تکنولوژی و انزوای اجتماعی تکمیل خواهد شد.

داده ها پس از جمع آوری ا با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه 27 مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار خواهد گرفت .  برای توصیف واحد های پژوهش از آمار توصیفی شامل توزیع فراوانی مطلق و نسبی ( برای متغیر های کیفی) و میانگین و انحراف معیار (برای متغیر های کمی) استفاده خواهد شد.جهت ارتباط متغیر ها بر حسب متغیر های کمی و کیفی آمار استنباطی کای اسکوئر و تی زوجی و ارتباط بین متغیر های اصلی مطالعه از ضریب همبستگی اسپیرمن استفاده خواهد شد.  سطح معناداری در آزمون های به کار گرفته شده نیز کمتر از 0/05 لحاظ می گردد. 

راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی جمهوری اسلامی ایران 1392: 

1. هدف اصلی هر پژوهش‌باید ارتقای سلامت انسان‌ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.
2. در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می‌گیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزمایی‌های بالینی  بر روی بیماران یا داوطلب‌های سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است
3. پژوهش بر انسان فقط در صورتی توجیه‌پذیر است که منافع بالقوه‌ی آن برای هر فرد آزمودنی بیش‌تر از خطرهای  آن باشد. در پژوهش‌های دارای ماهیت غیر درمانی، سطح آسیبی که آزمودنی در معرض آن قرار می‌گیرد نباید بیش‌تر از آن‌چه باشد که مردم عادی در زندگی روزمره‌ی خود با آن مواجه می‌شوند. حصول اطمینان از این امر برعهده‌ی طراحان، مجریان و همکاران پژوهش و تمامی شوراهای بررسی یا پایش‌کننده‌ی پژوهش از جمله کمیته‌ی اخلاق در پژوهش‌ است.
5. مواردی از قبیل سرعت، سهولت کار، راحتی پژوهشگر، هزینه‌ی پایین‌تر و/ یا صرفاً عملی بودن آن به هیچ وجه نباید موجب قرار دادن آزمودنی در معرض خطر یا زیان افزوده یا تحمیل هر گونه محدودیت اختیار اضافی به وی شود.قبل از آغاز هر پژوهش پزشکی ، باید اقدامات  اولیه جهت به حداقل رساندن زیان احتمالی وارده به آزمودنی‌ها و تامین سلامت آن‌ها انجام گیرد
7. اگر در حین اجرای پژوهش مشخص شود که خطرات شرکت در این پژوهش برای آزمودنی‌ها بیش از فواید بالقوه‌ی آن است،             باید آن پژوهش بلافاصله متوقف شود.
8. طراحی و اجرای پژوهش‌هایی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می‌گیرند، باید منطبق با اصول علمی پذیرفته شده بر اساس دانش      روز و مبتنی بر مرور کامل منابع علمی موجود و پژوهش‌های قبلی آزمایشگاهی، و  در صورت لزوم،  حیوانی مناسب باشد. مطالعات          حیوانی باید با رعایت کامل اصول اخلاقی کار با حیوانات آزمایشگاهی انجام شوند.
12. انتخاب آزمودنی‌های بالقوه از میان جمعیت بیماران یا هر گروه جمعیتی دیگر، باید منصفانه باشد، به‌نحوی که توزیع بارها (خطرات یا هزینه‌ها) و منافع شرکت در پژوهش، در آن جمعیت و کل جامعه، تبعیض‌آمیز نباشد.
13.کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می‌شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه‌ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف‌نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته‌ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بو
14. اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامه‌ی شرکت در پژوهش تاثیر گذار باشد، باید موضوع به اطلاع کمیته‌ی اخلاق رسانده شود و در صورت موافقت کمیته با ادامه‌ی پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ گردد.
16. پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا           اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی می‌شود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای            فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. هم‌چنین، در پژوهش‌هایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد،     دلایل این شیوه‌ی جذب آزمودنی، باید توسط کمیته‌ی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.
17. پژوهشگر ارشد مسؤول مستقیم ارائه‌ی اطلاعات کافی و به زبان قابل فهم برای آزمودنی ، اطمینان از درک اطلاعات ارائه شده، و        اخذ رضایت آگاهانه است. در مواردی که بنا به‌دلیلی، نظیر زیاد بودن تعداد آزمودنی‌ها، این اطلاع‌رسانی از طریق شخص دیگری انجام      می‌گیرد، این پژوهشگر ارشد است که مسؤول انتخاب فردی آگاه و مناسب برای این کار و حصول اطمینان از تأمین شرایط مذکور در      این بند است.
19. عدم قبول شرکت در پژوهش، یا ادامه ندادن به همکاری، نباید هیچ‌گونه تأثیری بر خدمات درمانی که در همان مؤسسه – نظیر بیمارستان – به فرد ارائه می‌شود، داشته باشد. این موضوع باید در فرایند اخذ رضایت آگاهانه، به آزمودنی اطلاع داده شود. 
24. اگر در حین اجرای پژوهش، آزمودنی دارای ظرفیت، ظرفیت خود را از دست بدهد یا آزمودنی فاقد ظرفیت، واجد ظرفیت شود، باید با توجه به تغییر حاصله، رضایت آگاهانه برای ادامه‌ی پژوهش از سرپرست قانونی یا خود فرد اخذ شود. 
25. پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی‌ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. هم‌چنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی‌ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده‌ها یا اطلاعات به‌دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.
 26. هر نوع آسیب یا خسارت ناشی از شرکت در پژوهش باید بر طبق قوانین مصوب جبران خسارت شود. این امر باید در هنگام طراحی پژوهش لحاظ شده باشد. نحوه‌ی تحقق این امر ترجیحاً به‌صورت پوشش بیمه‌ای نامشروط باشد.
27. در پایان پژوهش، هر فردی که به‌عنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که درباره‌ی نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روش‌هایی که سودمندی‌شان در آن مطالعه نشان داده شده است، بهره‌مند شود.
 29. نحوه‌ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنی‌ها و مؤسسه‌ی حمایت کننده‌ی  پژوهش باشد.
31. روش پژوهش نباید با ارزش‌های احتماعی، فرهنگی و دینی  جامعه در تناقض باشد.

از جمله محدودیت های این مطالعه می توان به خود گزارش دهی سالمندان برای پاسخ به سوالات پرسشنامه اشاره کرد که برخی از سالمندان ممکن است از ارائه پاسخ واقعی خودداری و علیرغم تاکید بر محرمانه بودن پاسخ ها ممکن است سالمندان به دلایلی از پاسخ دهی صحیح به سوالات اجتناب ورزند. محدودیت بعدی، با توجه به اینکه نمونه ها از میان سالمندان مراجعه کننده به بیمارستان ها و خانه های بهداشت انتخاب می شود بنابراین نتایج مطالعه حاضر قابل تعمیم برای سالمندان خانه نشین یا سالمندانی که در مراکز سالمندی نگهداری می شوند، نیست. 

انزوای اجتماعی (social isolation)

پذیرش تکنولوژی (technology acceptance)

سالمندان (elderly)

1. World Health Organization.Ageing and health 2018.

2. Farokhnezhad Afshar P.The theory of free radicals and aging: A review article. Journal of Gerontology.2020,2020,4(4):8-14.

3. Khodamoradi A,hassanipour S,daryabeigi Khotbesara R,Ahmadi B.The trend of population aging and planing of health services for the eldery:A review study.Journal of Torbat Heydariyeh Unversity of Medical Science.

4. Heidari,H.2021. Social Approach in designing elderly care centers and enhancing quality of life. Tehran,Iran:Aftab Giti Publications.

5.Victor CR,Bond J,Bowling A. Loliness,social isolation and living alone in later life. Economic and social research Council.

6. Saito M,Fujiwara Y,KOBAYASHI E,Fukaya T,Nishi M,Shinkai S.Prevalence and charactereristics of social isolation in the elderly in a domitory suburb accordng to household composition.Journal of public Health 2010;57(9):785-95.
7.Locher JL, Ritchie CS, Roth DL, Baker PS,, Bonder EV, Allman RM. Social isolation , support and capital and nutritional risk in an older sample: ethnic and gender difference. Social science & medicine;60(4):747-61.

8. Cotterell N, Buffel T, Phillipson C. Preventing social isolation in older people Maturitas. 2018;113:80-4

9.Valtorka NK,KANAAN M, Gilbody S,Ronzi S, Hanratty B.Loneliness And social isolation as risk factors for coronary heart disease and stroke:systematic review and meta-analyssis of longitudinal observation studies. Heart 2016;102(13):1009-16.

10. Mattews GA,Nieh EH, Vander Weel CM,Halbert SA, Pradhan RV, Y osafat AS, et al. Dorsal raphe dopamine neurons represent the experience of social isolation. 2016;164(4);617-31

11.Kuiper JS, Zuidersma m, Voshar RCO, Zuidema SU, van den Heuvel ER, Stolk RP, et al. Social relationship and risk of dementia: a systematic review and meta-analysis of longitudinal cohort studies. A geing research review.2015;22:39-57.

12. Stepoe A, Shankar a, Demakakos P,Wardle J.Social isolation, lonliness, and all-cause mortality in older men and women. Proceeding of the National Academy of Sciences. 2013;110(15):5797-801.

13.Modarresi Yazdi F, Farahmand M, Afshani SA. Study on single girks social isolation and Its effective socio-cultural factors: A study on single girls over 30 years in Yazd. Social Problems of Iran. 2017;8(1):121-43.

14. Landeiro F, Barrows O, Nittal Musson E, Gray AM, Leal J. Reducing social isolation and loneliness in older people: a systematic review. BMJ Open 2017;7:e013778.

15. Coutrin E, Knapp M.Social isolation, loneliness and health in old age: a scoping review. Health and social care in the community.2017;25(3):799-812.

  16.bastani S, Rahnamay F, Ghazinezhad M. PHYSICAL AND MENTAL HEALTH OF ELDERLY PEOPLE IN Tehran 2013.journal of aging and mental health,18(5),657-665.

17. Attarin R. Elderly people s orientation towards the Internet and virtual space. Journal of gerontology and geriatric research.

18.Heinrich LM, Gullone E. The clinical significance of loneliness. A litreture review clinicalpsychology review.2006;26(6):695-718

19. Tayeb, Alireza (1379). Technology information. Ambassador Publishing: Tehran.

20. arman sa, farazmand h, danesh h. Impact of ICP on Women’s Participation Rate in the Labor Force. Quarterly Journal of Social Development (Previously Human Development). 2015;9(4):161-84.

21. Goodarzi M, Ebrahimzadeh I, Rabi A, Saedipoor B, Jafarabadi M,A. Impact of distance education via mobile phone text messaging on knowledge, attitude, practice and self efficacy of patients with type 2 diabetes mellitus in Iran. Journal of diabetes and metabolic disorders. 2012;11(1):10.

22. Rezaei R, Zarei F, Tehrani H. [Exploring the use of social media on teaching and learning science from teachers and students viewpoint (Persian)]. Iran J Nurs Res. 2018;13(1):1-10.

23.Basakha M, Mohaqeqi Kamal H, Pashazadeh H. Accepted of information and communication technology by the people living in Tehran. .Salmand:Iranian Journal of Ageing.2019;13(special Issue):550-563

24. Ebrahimi p, Afshani A, Hasani G, Kermani M. Comparative Study of the Effect of Social Isolation on the Health of Citizens. Social Cultural Studies of Khorasan 2019;13(3):7-44.

25. Burhaninejad V, Kezazi L, Haghi M, Nagin portraitist. Investigating the quality of life of diabetic elderly in Kerman city and its related factors in 2013. Salamand [Internet]. 2015;11(1):162-172. Available from: https://sid.ir/paper/95236/fa

26. Saifzadeh A, Hekhritian M, Mohajerani A. The relationship between social isolation and health in Tehrani elderly. Education and community health [Internet]. 2016;4(3):19-25. Available from: https://sid.ir/paper/253647/fa

27.  fadaiyan arani E, farokhnezhad afshar P, Hosseini A, Bagheri A, Rashedi V. Relationship between Quality of Life and Social Isolation Among Older Adults in Aran and Bidgol. joge 2022; 7 (1) :74-83

l28.  Casanova G, Zaccaria D, Rolandi E, Guaita A. The Effect of Information and Communication Technology and Social Networking Site Use on Older People's Well-Being in Relation to Loneliness: Review of Experimental Studies. J Med Internet .

29. Chen YR, Schulz PJ. The Effect of Information Communication Technology Interventions on Reducing Social Isolation in the Elderly: A Systematic Review. J Med Internet Res. 2016 Jan 28;18(1):e18. doi: 10.2196/jmir.4596. PMID: 26822073; PMCID: PMC4751336.

30. Kusumota L, Diniz MAA, Ribeiro RM, Silva ILCD, Figueira ALG, Rodrigues FR, Rodrigues RAP. Impact of digital social media on the perception of loneliness and social isolation in older adults. Rev Lat Am Enfermagem. 2022;30:e3573. doi: 10.1590/1518-8345.5641.3573. Erratum in: Rev Lat Am Enfermagem. 2022;30:e3751. PMID: 35613252; PMCID: PMC9132132.

31.Tavakoli H, Lashkardoost H, Khankalabi M, Asghari D, Hekmatara E, Nabavi H (2020). Validity and reliability of the persian version of the Lubben social network scale-6 in the elderly. Journal of North khorasan university of medical sciences, 12(2),123-134. 

32.Nouri S (2015).The impact of technology acceptance on continuous intention to use electronic appointment scheduling system: the mediating of communication quality (a case study). 

پژوهش حاضر شامل بررسی رابطه ی پذیرش تکنولوژی و انزوای اجتماعی در سالمندان مراجعه کننده به  بیمارستان ها و مراکز بهداشت زاهدان می باشد. پرسشنامه مربوط به پذیرش تکنولوژی و انزوای اجتماعی توسط 400 نفر از سالمندان که معیار ورود را دارند، تکمیل خواهد شد. 

این پژوهش خون گیری ندارد. 

از مزایای این پژوهش می توان کمک به گسترش استفاده از تکنولوژی ارتباطات و کاهش انزوای اجتماعی در نمونه ها اشاره کرد. 

این پژوهش هیچ گونه خطری برای شما ندارد. 

این پژوهش هیچ گونه خطری برای شما ندارد، با این حال پژوهشگران در کنار شما بوده و پاسخگوی همه ی سوالات شما خواهد بود. 

در این پژوهش هزینه مداخلات به عهده مجریان طرح خواهد بود و نمونه ها هیچ هزینه ی اضافی پرداخت نخواهند کرد. 

روش های جایگزین برای بیمار توضیح داده می شود که در صورت عدم شرکت در مطالعه هیچ مشکلی برای او پیش نمی آید و مراقبت های روتین خود را همانند قبل دریافت خواهد کرد. 

نتایج مطالعه به اطلاع نمونه ها خواهد رسید و این نتایج به صورت کاملا محرمانه و صرفا جهت مقاصد پژوهش به کار خواهد رفت و هویت نمونه ها در چارچوب قانون، جامعه و خانواده محرمانه خواهد ماند. 

یک شماره تماس از پژوهشگر در اختیار شرکت کنندگان قرار خواهد گرفت تا در طول پژوهش هر زمان سوالی داشتند بتوانند با پژوهشگر در میان بگذارند. 

شرکت من در این مطالعه کاملا اختیاری است و آزاد خواهم بود که از شرکت در مطالعه امتناع نموده یا هر زمان که مایل بودم بدون آنکه تغییری در رفتار پزشک درمانگر یا نحوه درمان و مراقبت از بیماری اینجانب ایجاد شود از پژوهش مذکور خارج شوم. 

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری و همکاران طرح موافقت خود را با شرکت در این مطالعه اعلام می نمایم. یک نسخه از این فرم به من داده شده و فرصت خواندن آن را داشته ام.