بررسی تاثیر اجرای برنامه آموزشی خودشفقتی بر آسیب اخلاقی دانشجویان پرستاری سال 1402

در پژوهش حاضر دانشجویان پرستاری مشغول به تحصیل در عرصه (دوره اینترشیپی) مورد بررسی قرار خواهند گرفت، به این گروه از دانشجویان دروس تئوری بطور کامل آموزش داده شده است، آنها به یک رشد علمی و عملی رسیده و به عرصه ای پا خواهند نهاد که بطور مستقل باید در بالین حضور یافته و نقش یک پرستار را به درستی ایفا کنند، آنها اصول اخلاقی را فرا گرفته و در بالین اجرا خواهند کرد و اگر اعمالی مخالف با آموخته های خویش ببینند ممکن است دچار اسیب اخلاقی شوند، آسیب اخلاقی خود منجر به صدمات روحی و روانی خواهد شد و با استفاده از برنامه آموزشی خودشفقتی که متمرکز بر سلامت روان افراد است سعی خواهد شد از این آسیب کاسته و انرا به حداقل برسانیم.

In the current research, nursing students studying in the field (intership course) will be investigated, this group of students has been taught theoretical courses completely, they will reach a scientific and practical growth and will enter a field that They must independently attend the bedside and play the role of a nurse properly, they will learn the moral principles and implement them at the bedside, and if they see actions contrary to what they have learned, they may suffer moral damage, their moral damage will lead to There will be emotional and psychological injuries and by using self-compassion training program that focuses on people's mental health, we will try to reduce this damage and minimize it.

پرستاری رشته ای مستقل و شاخه ای از علوم پزشکی است که دانش آموختگان آن به عنوان عضوی از تیم سلامت در عرصه‌های مختلف مربوط به آن، به ارائه خدمات بهداشتی، آموزشی، پژوهشی، مشاوره ای، پیشگیری، مدیریتی و حمایتی و مراقبت های درمانی و توان بخشی میپردازند. هم اکنون برنامه آموزش پرستاری در ایران در مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکترای پرستاری ارائه می شود، که بیشترین تعداد آن مربوط به مقطع کارشناسی می باشد(1).

این حرفه (پرستاری) به عنوان یک حرفه‌ی اخلاقی در نظر گرفته شده چراکه رفتارهای خدماتی پرستاران باید متشکل از فلسفه اخلاقی، از جمله در نظر گرفتن خواسته‌ها، نیازها و ترجیحات بیمار باشد(2). در واقع پرستاری به طور سنتی، حرفه‌ای اخلاقی به دلیل تعهدات مراقبتی آن در نظر گرفته شده است(3) چرا که ایمنی بیماران، احساس امنیت پرستاران و کیفیت بالاتر درمان و مراقبت از بیمار، در گرو آگاهی و رعایت جنبه‌های اخلاقی و قانونی حرفه پرستاری میباشد(4) همچنین، اصول و رعایت مراقبت اخلاقی به عنوان بخشی ضروری از وظایف شغلی پرستاران محسوب میگردد(5).

اما مطابق با نتایج مطالعات، میزان آگاهی دانشجویان پرستاری دانشگاه علوم پزشکی از اخلاق حرفه‌ای در وضعیت مطلوبی نیست) 17 همانگونه که جهانپور و همکاران در مطالعه خود نشان دادند که نشان داد که میزان آگاهی دانشجویان پرستاری دانشگاه علوم پزشکی بوشهر از اخلاق حرفه‌ای در وضعیت مطلوبی نیست(6) از اینرو دانشجویان پرستاری نیازمند آموزش اخلاقی در تمام سطوح زندگی حرفه‌ای خود هستند(7).

از طرفی دانشجویان پرستاری در طول تحصیل خود معضلات و تضادهای اخلاقی را تجربه می‌کنند که منجر به پریشانی اخلاقی در آنان می‌شود(8) در واقع حادثه ای که معیارهای اخلاقی فرد را نقض می کند، رویداد آسیب اخلاقی نامیده می شود، و رنج یا ناراحتی ناشی از آن، آسیب اخلاقی یا تجربه آسیب اخلاقی نامیده می شود(9).

واژه و پریشانی و آسیب اخلاقی[1] در دهه 1990 توسط دکتر شای[2] مطرح شد. وی بیان نمود جانبازان جنگی دچار حالاتی از قبیل احساس گناه، انزوای اجتماعی و بیحسی عاطفی میشوند که پیوسته آن را احساس میکنند. مجموعه این اختلالات توسط این روانپزشک تحت عنوان آسیب اخلاقی تعریف شد(10).

آسیب و پریشانی اخلاقی در پرستاری اولین بار توسط جامتون[3] مطرح شد. وی بیان نمود که آسیب اخلاقی زمانی به وجود میآید که فرد کار درست را بداند، اما محدودیتهای سازمانی، پیگیری مسیر عمل درست را تقریباً غیرممکن میسازد همچنین آسیب اخلاقی معمولاً توسط پرستاران به عنوان یک تعارض اخلاقی تجربه میشود(11).

جامتون معتقد است که آسیب اخلاقی یکی از مهمترین مشکلات شغلی در میان پرستاران است که باعث ایجاد تنش میشود و تأثیر منفی بر سلامت و مراقبتهای درمانی دارد(12) آسیب اخلاقی سبب برهم زدن تمرکز و ایجاد احساس ناکارآمدی در پرستاران میشود. همچنین با ایجاد اختلالات خلقی و افزایش تحریکپذیری بر زندگی شخصی آنان نیز تأثیر میگذارد(13) نتایج مطالعات نشان داده است که افزایش سطح آسیب اخلاقی میتواند سبب افزایش خطاهای پزشکی، فرسودگی شغلی، خستگی و بیمیلی به ارائه خدمات درمانی در پرستاران شود(14) علاوه بر این، ناامیدی شدید و نارضایتی شغلی ممکن است منجر به خشونت در محیط کاری شود(15) همچنین مشکلات اخلاقی میتواند منجر به استرس در مراقبین و در نتیجه ایجاد ناراحتی‌های جسمی، عاطفی، روانی و اخلاقی اجتماعی شود(16).

از انجایی که هدف اساسی در آموزش بالینی ایجاد حس خودکارآمدی است(17) و بین خودکارآمدی و شفقت به خود ارتباط وجود دارد(17) و بین شفقت به خود و سلامت روان در پرستاران حرفه ای و دانشجویان پرستاری رابطه مثبتی دیده شده است(18). اهمیت شفقت به خود در دانشجویان پرستاری برجسته می شود و باید شفقت به خود به دانشجویان پرستاری منتقل شود تا آنها بتوانند آن را به بیماران خود منتقل کنند. پرستارانی که تکنیک‌های خودشفقتی را یاد می‌گیرند، استرس‌های محیطی و شغلی را بهتر کنترل می‌کنند(17).

برنامه های متمرکز بر پرورش شفقت به خود برای مقابله با موقعیت های هیجانی دشوار طراحی شده اند که از میان آنها توسعه شفقت نسبت به خود در زمان های استرس به صورت بالقوه می تواند خطر استرس آسیب زای ثانوی و فرسودگی را کاهش داده و هم زمان موجب افزایش بهزیستی فردی و رضایت ناشی از شفقت شود(19)

خودشفقتی یک روش سازگارانه برای برقراری ارتباط با خود در هنگام آگاهی از بی‌کفایتی‌ها و رویارویی با شرایط دشوار زندگی از قبیل دوره‌های حساس زندگی است(20) .

مطالعاتی در زمینه‌ی خودشفقتی در گروه‌های مختلف انجام شده است از جمله نادین[4] (2017) در مطالعه خود نشان داده است که سطح بالاتر خودشفقتی با سلامت روان شناختی بیشتر (از لحاظ افسردگی و اضطراب کمتر)، خوشبختی بیشتر، خوش بینی و رضایت از زندگی، رفاه بیشتر رابطه دارد و به نظر می‌رسد منبع قدرتمند مقابله و انعطاف پذیری در زمان استرس (پریشانی) است(21).

با مطالعه و تحقیق برروی مفهوم خودشفقتی و بررسی تاریخچه‌ی آن، مفهوم دیگری تحت عنوان شفقت مشاهده می‌شود. خودشفقتی و شفقت دو مفهومِ به هم مرتبط هستند. در تفکر فلسفی غرب، منظور از شفقت[5] محبت نسبت به دیگران است، در حالی‌که در فلسفه بودایی، اعتقاد بر این است که محبت را نسبت به خود به همان صورتی داشته باشیم، که نسبت به دیگران داریم. همچنین شفقت به معنای صبر، مهربانی و درک بدون قضاوت و شناسایی (پذیرش) خطاها و نواقص انسان‌ها است. خودشفقتی مانند شفقت شامل پذیرش و تحمل آلام خود، مراقبت از خود و مهربانی نسبت به خود و درک از ناتوانی‌ها و بی‌کفایتی‌های شخصی و شناخت (پذیرش) اینکه تجارب شخصی بخشی از تجربه انسانی مشترک است. خودشفقتی مستقیماً به احساس شفقت و نگرانی نسبت به دیگران مرتبط است و همچنین خودشفقتی به معنای اولویت‌دهی نیاز شخصی خود به دیگران نیست به همین جهت در آن  نیازی به خودخواهی و خودمحوری نیست، بلکه نیازمند تایید این نکته است که رنج، ناکامی و ناکفایتی بخشی از ماهیت زندگی انسانی هستند(22, 23).

خودشفقتی ریشه‌ در فلسفه بودایی دارد(24) و به‌عنوان راهی برای ارتباط با خود در زمان درد و یا ناامیدی تعریف شده است(25). و شامل سه جزء اصلی: مهربانی و درک درست نسبت به خود[6](خودمهربانی)، بشریت انسانی[7] (بشر دوستی عمومی) و ذهن آگاهی[8] است. منظور از خودمهربانی، گسترش مهربانی و درک نسبت به خود، به جای قضاوت شدید خود، در زمان پریشانی است. منظور از بشردوستی عمومی این است‌که دیدگاهی مبنی بر این‌که تجربیات شخص جزئی از تجارب همه‌ی افراد است، داشته باشد، یعنی سایرین نیز این تجربیات را بدون داشتن احساس انزوا و تمایز از دیگران، در زندگی خود دارند و منظور از ذهن آگاهی(ذهنیت) در زمینه خودشفقتی، این است که به احساسات و تجربیات خود بدون بزرگ نمایی کردن آنها و به شکل متعادل نگریست(23, 26).

زمانی که فرد احساس ناکفایتی می‌کند، داشتن خودشفقتی توانایی فرد را جهت پذیرش بهتر وضعیتِ خود ارتقاء می‌دهد(27) و تقویتِ آن (خودشفقتی) می‌تواند در مقابله با حوادث دشوار زندگی مفید باشد(27). از آنجا که خودشفقتی، نیازمند آگاهی و ذهن آگاهی نسبت به هیجانات خود است، از احساسات دردناک یا ناراحت کننده اجتناب نشده، بلکه با مهربانی و درک احساس مشترک انسانی در ذهن نگه داشته شده است، بنابراین احساس منفی به حالت احساس مثبت‌تر تبدیل می‌شود و اجازه می‌دهد تا درک روشن‌تری از واقعیت کنونی داشته باشد و به اتخاذ اقدامی منجر می‌شود که خود یا محیط را به صورت اثربخش تغییر دهد(28). بنابراین اگر خودشفقتی را در افراد تقویت کنیم، می‌توانیم توانایی افراد را افزایش داده تا نگرش ذهنی خود را نسبت به شرایط‌شان (وضعیت‌شان) تغییر داده و نتایج بهتری به دست آوریم(27).

با توجه به محدودیت منابع در این خصوص و اهمیت توجه به آسیب اخلاقی در دانشجویان پرستاری، از اینرو بر آن شدیم تا مطالعه ای با هدف بررسی تاثیر اجرای برنامه خودشفقتی بر آسیب اخلاقی دانشجویان پرستاری سال 1402 طراحی و اجرا کنیم.

مرور متون:

در این پژوهش به منظور دستیابی به پژوهش های داخلی و خارجی مرتبط، از پایگاه های اطلاعاتی Pubmed, Google Scholar,  SID, Elsevier, Magiran در فاصله سال های 2023-2011 با استفاده از کلید واژه های فارسی شامل: ' خودشفقتی، آسیب اخلاقی، دانشجوی پرستاری' و کلید واژه های انگلیسی شامل: '” self-compassion, moral injury, nursing student جستجو انجام شد و مقالاتی که بیشترین ارتباط را با پژوهش حاضر داشتند انتخاب شده که به ذکر چند تحقیق به طور خلاصه پرداخته می شود:

سعلبی فرد و همکاران (2020) مطالعه ای با هدف تعیین تاثیر 'معنویت درمانی' بر رشد پس از سانحه، شفقت خود و امید در زنان مبتلا به سرطان پستان انجام دادند. این مطالعه از نوع نیمه آز ﺸﻳﺎﻣی با طرح پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری و گروه کنترل بود که بر روی 30 بیمار و بازمانده از سرطان پستان مراجعه کننده مراجعه کننده به مرکز طب تسکینی بیمارستان فیروزگر و مرکز پیشگیری و کنترل سرطان آلاء )مکسا ( شهر تهران انجام شد. شرکت کنندگان بصورت هدفمند انتخاب و به شکل تصادفی در دو گروه ازمایش و کنترل قرار گرفتند. گروه مداخله به مدت 8 جلسه 90 دقیقه ای تحت اموزش معنویت درمانی قرار گرفتند. اما گروه کنترل، مداخله ای دریافت نکردند. داده ها از طریق پرسش نامه های' 'پرسشنامه رشد پس از سانحه'  و 'پرسشنامه خودشفقتی' و 'مقیاس امید اشنایدر' بدست امد. بر اساس نتایج مطالعه استفاده از معنویت درمانی در جهت ارتقای رشد پس از سانحه، شفقت به خود و امید در در بیماران سرطان پستان پیشنهاد می گردد(29).

احمدی و همکاران(2020) مطالعه ای شبه ازمایشی از نوع پیش ازمون وپس ازمون با گروه کنترل و ازمایش با عنوان « اثربخشی اموزش شفقت به خود بر علائم سندرم روده تحریک پذیر انجام دادند. جامعه اماری شامل دانش اموزان دختر مقطع متوسطه شهرستان خسرو شهر بوده است.نمونه پژوهش 30 نفر که به روش  نمونه گیری هدفمند انتخاب و بصورت تصادفی در دو گروه ازمایش و کنترل گمارده شدند. داده ها با استفاده از پرسش نامه علایم سندرم روده تحریک پذیرEISS جمع اوری شد و با تحلیل کوواریانس تک متغیری تحلیل شد.نتایج نشان داد اموزش مبتنی بر شفقت به خود باعث کاهش معنی دارعلایم سندرم روده تحریک پذیر شده است (30).

عبداللهی و همکاران (2018) مطالعه نیمه ازمایشی از نوع پیش ازمون-پس ازمون با عنوان «بررسی میزان اثر بخشی برنامه مبتنی بر اموزش خود شفقتی بر میزان اضطراب و استرس و افسردگی مادران دارای کودکان دارای اتیسم انجام دادند.جامعه اماری شامل تمامی مادران دارای کودک اتیسم مراجعه کننده به مرکز امید عصر در شهر تهران در سال 1395 است. بصورت تصادفی 12 مادر در گروه ازمایش و 12 مادر در گروه شاهد جایگزین شدند. داده ها از طریق پرسش نامه های منفعت یابی و تبعیت از درمان بدست امده و با ازمون تحلیل کوواریانس چند متغیری تجزیه و تحلیل شدند . نتایج نشان داد که آموزش خودشفقتی در کاهش میزان اضطراب، استرس و افسردگی مادران کودکان دارای اُتیسم تاثیر معنی داری داشته است ، بنابراین با توجه به نتایج یافته ها، آموزش خودشفقتی به عنوان راهبرد مداخله ای روان شناختی در کاهش میزان اضطراب، استرس و افسردگی مادران کودکان دارای اتسیم موثر بوده است. (31)

مطالعات خارجی

آیرینی[9] و همکاران (2021) مطالعه ای با هدف بررسی اثربخشی مداخلات خود شفقتی بر افزایش سطوح احساسات مثبت و تاب آوری ذهنی و کاهش هیجانات منفی در کودکان انجام دادند.این مطالعه به صورت نیمه تجربی که تعداد شرکت کنندگان 16 نفربودند که از طریق یک آگهی در رسانه  اجتماعی جذب شدند. که به صورت تصادفی به دو گروه کنترل و مداخله قرار گرفتند و چهار تا پرسشنامه خود گزارش دهی  یک هفته قبل از مداخله تکمیل گردید و در گروه مداخله تمرینات خود شفقتی در طی چهار هفته و به صورت  دوبار در هفته  و یک ونیم ساعت  به صورت آنلاین  آموزش داده شد و یک هفته پس از پایان مداخله پرسشنامه ها تکمیل گشت . با استفاده از این پژوهش می توان گفت این برنامه خودشفقتی باعث افزایش سطوح خود شفقتی ،افزایش هیجانات مثبت و میزان تاب آوری ذهنی  و کاهش سطح انزوا، اضطراب می شود  (32).

نارانا[10] و همکاران (2018) مطالعه ای با هدف بررسی نقش خود شفقتی و تاب آوری بر روی  کیفیت زندگی مرتبط با سلامتی در افراد مبتلا به مالتیپل اسکلروزیس انجام دادند. به صورت نیمه تجربی و نمونه گیری در دسترس از افراد مبتلا به مالتیپل اسکلروزیس از انجمن ملی مالتیپل اسکلروزیس و گروهای حمایتی در ایالت متحده انتخاب شدند که تعداد شرکت کنندگان  259بزرگسال بودند و سه تا پرسشنامه تاب آوری _خود شفقتی _کیفیت زندگی مرتبط با سلامتی تکمیل گشت.طبق نتایج نشان می دهد که  خود شفقتی و تاب آوری عوامل مهمی است که به طور مثبت بر کیفیت زندگی مرتبط با سلامتی تاثیر دارد(33) .

جمع بندی و نقد کلی مطالعات مروری بر متون

 مرور برمطالعات نشان داد که افراد مبتلا به بیماری مزمن در معرض فشار های روانی قرار دارند که می تواند اختلالات روانی و اجتماعی را در زندگی مبتلایان ایجاد کند. آن ها در زندگی خانوادگی خود احساس از هم گسیختگی می‌نمایند. درد و رنج حاصل از بیماری ، نگرانی از  آینده اعضای خانواده ، ترس از مرگ ،عوارض ناشی از درمان بیماری ،کاهش عملکردها و .. از عواملی هستند که بهداشت روانی بیماران را دچار اختلال می سازد. می توان گام هایی را برای افزایش سازگاری آن ها با شرایط جدید زندگی  بر داشت، که یکی از این اقدامات برنامه های آموزشی همچون خودشفقتی است، در مرور متون صورت گرفته برنامه‌ی اموزشی خودشفقتی در بیماران که شرایط مزمنی داشته که این شرایط منجر به عوارض روحی در آنان شده است مورد بررسی قرار گرفته است اما هیچ مطالعه ای یافت نشد که به بررسی تاثیر برنامه آموزشی خودشفقتی برروی افراد سالم جامعه همچون دانشجویان که دچار شرایط روحی شده باشند، بپردازد از اینرو مطالعه حاضر با هدف بررسی تاثیر اجرای برنامه خودشفقتی بر آسیب اخلاقی دانشجویان پرستاری سال 1402 طرح ریزی شد.

آسیب اخلاقی قبل و بعد از مداخله در گروه دریافت کننده برنامه خودشفقتی و گروه کنترل متفاوت است .

تعیین تاثیر اجرای برنامه خود شفقتی بر آسیب اخلاقی دانشجویان پرستاری

 تعیین و مقایسه میانگین نمره آسیب اخلاقی، قبل و بعد از مداخله در گروه دریافت کننده برنامه خودشفقتی و گروه کنترل

بهره گیری از روش های آموزشی متمرکز بر سلامت روان جهت کاهش آسیب اخلاقی دانشجویان پرستاری

دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

-برنامه خودشفقتی

تعریف نظری: خودشفقتی ریشه‌ در فلسفه بودایی دارد(34) و به‌عنوان راهی برای ارتباط با خود در زمان درد و یا ناامیدی تعریف شده است(35). و شامل سه جزء اصلی: مهربانی و درک درست نسبت به خود[1](خودمهربانی)، بشریت انسانی[2] (بشر دوستی عمومی) و ذهن آگاهی[3] می‌باشد. منظور از خودمهربانی، گسترش مهربانی و درک نسبت به خود، به جای قضاوت شدید خود، در زمان پریشانی می‌باشد. منظور از بشردوستی عمومی این است‌که دیدگاهی مبنی بر این‌که تجربیات شخص جزئی از تجارب همه‌ی افراد است، داشته باشد، یعنی سایرین نیز این تجربیات را بدون داشتن احساس انزوا و تمایز از دیگران، در زندگی خود دارند و منظور از ذهن آگاهی(ذهنیت) در زمینه خودشفقتی، این است که به احساسات و تجربیات خود بدون بزرگ نمایی کردن آنها و به شکل متعادل نگریست(36, 37) که در قالب یک برنامه آموزشی مبتنی بر اصول کلیِ خودشفقتی به بیماراندانشجویان پرستاری آموزش داده خواهد شد.

تعریف عملی: بستة آموزشی خودشفقتی در پژوهش حاضر برگرفته از جلسات آموزش گیلبرت ( 2009 ) است که در ایران توسط گل پور و همکاران ( 1393 ) استاندارد شده است و روی گروه نوجوانان دارای مشکلات روانی و جسمانی به کار گرفته شده است. در پژوهش حاضر، برای اجرای آموزش خود شفقتی شناختی، آموزش های لازم با شرکت در کارگاه آموزشی به مدت 16 ساعت در قالب 8 جلسه توسط پژوهشگر انجام خواهد شد که در مورد ماهیت بیماری و برنامه آموزشی خودشفقتی خواهد بود.

آسیب اخلاقی

تعریف نظری:

آسیب و پریشانی اخلاقی در پرستاری اولین بار توسط جامتون[4] مطرح شد. وی بیان نمود که آسیب اخلاقی زمانی به وجود میآید که فرد کار درست را بداند، اما محدودیتهای سازمانی، پیگیری مسیر عمل درست را تقریباً غیرممکن میسازد همچنین آسیب اخلاقی معمولاً توسط پرستاران به عنوان یک تعارض اخلاقی تجربه میشود(11).

تعریف عملی :

آسیب اخلاقی از پرسشنامه آسیب اخلاقی (MISS‑HF Moral Injury Symptom Scale-Healthcare Professionals) استفاده خواهد شد. این پرسشنامه توسط مانتری و همکاران طراحی شده است که برای توصیف حالات روانی، رفتاری کادر درمان استفاده میشود. این پرسشنامه شامل 10 سؤال با لیکرت 1 )کاملاً مخالفم( تا 5 )کاملاً موافقم( است. دامنه نمرات این پرسشنامه بین 10 تا 50 است که نمرات بالاتر نشاندهنده آسیب اخلاقی شدیدتری است.

دانشجوی پرستاری:

تعریف نظری:

پرستاری رشته ای مستقل و شاخه ای از علوم پزشکی است که دانش آموختگان آن به عنوان عضوی از تیم سلامت در عرصه‌های مختلف مربوط به آن، به ارائه خدمات بهداشتی، آموزشی، پژوهشی، مشاوره ای، پیشگیری، مدیریتی و حمایتی و مراقبت های درمانی و توان بخشی میپردازند. هم اکنون برنامه آموزش پرستاری در ایران در مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکترای پرستاری ارائه می شود، که بیشترین تعداد آن مربوط به مقطع کارشناسی می باشد(1).

تعریف عملی:

در این مطالعه دانشجوی پرستاری، دانشجویان ترم 7 و 8 را شامل خواهد شد که وارد دوره اینترشیپی شده و در بالین مشغول به فعالیت باشند.

این مطالعه یک پژوهش از نوع نیمه تجربی می باشد.

در این مطالعه، جامعه پژوهش را کلیه دانشجویان پرستاری ترم 7 و8 مشغول به تحصیل دانشگاه علوم پزشکی زاهدان، دانشکده پرستاری تشکیل می دهند .

معیار ورود :

1. دانشجوی پرستاری ترم 7 و 8 که وارد دوره اینترشیپی شده و در بالین مشغول فعالیت و گذراندن دوره تحصیلی می‌باشند
2. افراد بالغ 18 سال تا 45 سال
3. تمایل به شرکت در مطالعه داشته باشد
4. عدم ابتلا به بیماری‌های حاد یا مزمن جسمی (مانند بیماری‌های ناتوان‌کننده قلبی، تنفسی، کبدی، اسکلتی-عضلانی، کلیوی) و یا ذهنی.
5. عدم ابتلا به افسردگی شدید

معیار خروج

1. عدم انجام برنامه های اموزش داده شده، بیشتر از دو جلسه غیبت در برنامه اموزشی
2. شرکت در برنامه های روان درمانی
3. عدم تمایل به ادامه مشارکت در مطالعه به هر دلیل

با توجه به اهداف پژوهش، حجم نمونه بر اساس انحراف معیار نمره آسیب اخلاقی در مطالعه طاهری همکاران(1402) (38)و  بر اساس انحراف معیار متغییر آسیب اخلاقی s=3/93 و با در نظر گرفتن α=0/05  و d=0/9  با استفاده از فرمول زیر و در نظر داشتن ریزش احتمالی و امکان انجام آزمون های آماری، 75 نفر برآورد شد.

n = (Z1-α2)2(S12)(d)2 =25/73

Z1-α2  = 1.96                        S1 = 93/3                                    d = 0/9

دانشجویان پرستاری در ابتدا با روش نمونه گیری در دسترس و بر مبنای معیارهای ورود به مطالعه و از بین آنان دانشجویان ترم 7 و 8 انتخاب خواهند شد و پس از اخذ رضایت نامه کتبی از افراد با روش تخصیص تصادفی و با استفاده از بلوک‌های جایگشتی به دو گروه مداخله و کنترل تخصیص خواهند یافتند. با توجه به اینکه دو گروه در مطالعه مدنظر خواهد بود، بیماران در شش حالت از بلوک‌های چهار تایی تخصیص داده خواهند شد. (A گروه برنامه مراقبتی و B گروه کنترل، به‌عنوان مثال AABB, ABAB, BBAA , …). در هر بلوک از هر گروه دو نفر وجود خواهند داشت. ترتیب بلوک‌ها به‌صورت تصادفی و با استفاده از جدول اعداد تصادفی تعیین می شوند و سپس آنان بر اساس بلوک‌ها وارد گروه مداخله یا کنترل می‌شوند.

ابزار جمع آوری اطلاعات در این پژوهش شامل بخش های ذیل می‌باشد. بخش اول  فرم جمع آوری اطلاعات دموگرافیک، بخش دوم پرسشنامه آسیب اخلاقی می باشد.

الف ) فرم  جمع آوری اطلاعات دموگرافیک:

پرسشنامه اطلاعات فردی شامل سن، جنس، وضعیت تاهل، سطح تحصیلات می باشد.

ب)پرسشنامه آسیب اخلاقی (MISS‑HF Moral Injury Symptom Scale-Healthcare Professionals) استفاده خواهد شد. این پرسشنامه توسط مانتری و همکاران طراحی شده است که برای توصیف حالات روانی، رفتاری کادر درمان استفاده میشود. این پرسشنامه شامل 10 سؤال با لیکرت 1 )کاملاً مخالفم( تا 5 )کاملاً موافقم( است. دامنه نمرات این پرسشنامه بین 10 تا 50 است که نمرات بالاتر نشاندهنده آسیب اخلاقی شدیدتری است.

پس از تایید و تصویب پروپوزال توسط معاونت تحقیقات و فناوری و کمیته اخلاق دانشگاه و دانشکده و اخذ معرفی نامه و ارائه آن به مسئولین و کسب اجازه جهت انجام پژوهش، و مراجعه به بخشهای بالینی که دانشجویان ترم 7 و 8 مشغول گذراندن دوره اینترشیپی می‌باشند، پژوهشگر به روش در دسترس از بین آنانکه واجد شرایط ورود به مطالعه می باشند، شروع به نمونه‌گیری می‌نماید. بدین ترتیب که پژوهشگر با دانشجویان مصاحبه کرده، برای هریک از شرکت کنندگان، موضوع تحقیق، اهداف، مراحل تحقیق اختیاری بودن شرکت در این پژوهش و محرمانه بودن اطلاعات توضیح داده می شود، و در نهایت رضایت نامه کتبی از آنان گرفته خواهد شد، به نمونه‌ها توضیح داده خواهد شد که برای ترک و ادامه مطالعه آزادی عمل دارند، عدم مشارکت یا خروج آن ها تأثیری بر دوره آموزشی و نمره کارورزی آنها نخواهد داشت. پس از انتخاب دانشجویان بر اساس معیارهای ورود، با روش تخصیص تصادفی و با استفاده از بلوک‌های جایگشتی به دو گروه مداخله و کنترل تخصیص خواهند یافتند. با توجه به اینکه دو گروه در مطالعه مدنظر خواهد بود، بیماران در شش حالت از بلوک‌های چهار تایی تخصیص داده خواهند شد. (A گروه برنامه مراقبتی و B گروه کنترل، به‌عنوان مثال AABB, ABAB, BBAA , …). در هر بلوک از هر گروه دو نفر وجود خواهند داشت. ترتیب بلوک‌ها به‌صورت تصادفی و با استفاده از جدول اعداد تصادفی تعیین می شوند و سپس دانشجویان بر اساس بلوک‌ها وارد گروه مداخله یا کنترل می‌شوند. بعد از مشخص شدن گروه مداخله، چنانچه آنان در گروه مداخله قرار گرفت ابتدا اطلاعات مربوط به متغییرهای جمعیت شناختی از طریق  مصاحبه با دانشجو  گرفته خواهد شد.

اگر دانشجو به گروه کنترل تعلق گرفت فرم اطلاعات دموگرافیک و پرسشنامه های مربوط به آسیب اخلاقی تکمیل خواهد شد .همچنین در طی مدت انجام پژوهش، گروه کنترل از لحاظ حضور در برنامه های روانشناختی مورد پایش قرار خواهند گرفت و در صورت حضور در برنامه های روانشناختی از مطالعه خارج خواهند شد. دانشجویان گروه کنترل فقط آموزش های  روتین  را دریافت خواهند نمود، در این گروه مداخله آموزشی صورت نخواهد گرفت. در این گروه بعد از گذشت1 ماه، با دانشجویان تماس گرفته شده و  پرسشنامه ها تکمیل خواهد شد. در پایان مداخله کتابچه آموزشی براساس محتوی آموزش داده شده به گروه مداخله، تهیه و در اختیار گروه کنترل نیز قرار خواهد گرفت.

 در گروه مداخله، ابتدا نمره آسیب اخلاقی محاسبه خواهد گردید و پس از ان وارد مطالعه خواهند شد. در طی این مدت ، بعد از کسب امادگی جسمی و روانی،  8جلسه اموزشی در مورد برنامه اموزشی خودشفقتی طرح ریزی خواهد شد علاوه بر گفتار و بحث گروهی ، از ابزارهای بصری مانند فیلم ، عکس و اسلاید در رابطه با برنامه اموزشی خودشفقتی ، استفاده می شود. علاوه بر این ، مطالب آموزشی از طریق روش پرسش و پاسخ مورد بررسی قرار خواهد گرفت. شماره تلفن محقق به همه دانشجویان در گروه مداخله و کنترل داده خواهد شد تا به سوالات آنها پاسخ دهد. در کل 16 ساعت، در طی 8  جلسه آموزشی گروهی به صورت دو بار در هفته می باشد. در این گروه بعد از گذشت دو ماه بعد از انجام مداخلات، پرسشنامه های مربوطه تکمیل خواهد شد.

جدول 1-ساختار و محتوای مداخله آموزشی خودشفقتی

داده های گردآوری شده وارد نرم افزار آماری SPSS نسخه 21 شده. در ابتدا نرمالیتی داده ها با آزمون شاپیرو ویلک بررسی شده و در صورت تبعیت داده ها از توزیع نرمال به منظور مقایسه میانگین ها در  هر گروه قبل و بعد از آزمون تی زوج و برای مقایسه میانگین بین دو گروه از آزمون تی مستقل استفاده خواهد شد. همچنین از آزمون تی تست جهت مقایسه نمره میانگین آسیب اخلاقی قبل و بعد از مداخله در هر گروه استفاده خواهد شد. در صورت عدم تبعیت از توزیع نرمال از تست های معادل ناپارامتریک من ویتنی یو و ویلکاکسون استفاده خواهد شد. سطح معناداری کمتر از 05/0 در این تحلیل مد نظر قرار خواهد گرفت.

دفترچه راهنمای عمومی دارای آزمودنی انسانی

1. هدف اصلی هر پژوهش‌باید ارتقای سلامت انسان‌ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.
2. در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می‌گیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزمایی‌های بالینی  بر روی بیماران یا داوطلب‌های سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.
3. پژوهش بر انسان فقط در صورتی توجیه‌پذیر است که منافع بالقوه‌ی آن برای هر فرد آزمودنی بیش‌تر از خطرهای  آن باشد. در پژوهش‌های دارای ماهیت غیر درمانی، سطح آسیبی که آزمودنی در معرض آن قرار می‌گیرد نباید بیش‌تر از آن‌چه باشد که مردم عادی در زندگی روزمره‌ی خود با آن مواجه می‌شوند. حصول اطمینان از این امر برعهده‌ی طراحان، مجریان و همکاران پژوهش و تمامی شوراهای بررسی یا پایش‌کننده‌ی پژوهش از جمله کمیته‌ی اخلاق در پژوهش‌ است.
4. مواردی از قبیل سرعت، سهولت کار، راحتی پژوهشگر، هزینه‌ی پایین‌تر و/ یا صرفاً عملی بودن آن به هیچ وجه نباید موجب قرار دادن آزمودنی در معرض خطر یا زیان افزوده یا تحمیل هر گونه محدودیت اختیار اضافی به وی شود.
5. قبل از آغاز هر پژوهش پزشکی ، باید اقدامات  اولیه جهت به حداقل رساندن زیان احتمالی وارده به آزمودنی‌ها و تامین سلامت آن‌ها انجام گیرد.
6. (کد شماره 6 در این طرح مورد استفاده قرار نمیگیرد)
7. اگر در حین اجرای پژوهش مشخص شود که خطرات شرکت در این پژوهش برای آزمودنی‌ها بیش از فواید بالقوه‌ی آن است، باید آن پژوهش بلافاصله متوقف شود.
8. طراحی و اجرای پژوهش‌هایی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می‌گیرند، باید منطبق با اصول علمی پذیرفته شده بر اساس دانش روز و مبتنی بر مرور کامل منابع علمی موجود و پژوهش‌های قبلی آزمایشگاهی، و  در صورت لزوم،  حیوانی مناسب باشد. مطالعات حیوانی باید با رعایت کامل اصول اخلاقی کار با حیوانات آزمایشگاهی انجام شوند.
9. (کد شماره 9 در این طرح مورد استفاده قرار نمیگیرد)
10. هر پژوهشی باید بر اساس و منطبق بر یک طرح‌نامه (پروپوزال) به انجام برسد. در کارآزمایی‌های بالینی باید علاوه بر طرح نامه، دستورالعمل (پروتکل) نیز تهیه و ارائه شود. طرح‌نامه و دستورالعمل باید شامل تمامی اجزای ضروری باشد. از جمله بخش ملاحظات اخلاقی، اطلاعات مربوط به بودجه، حمایت کننده‌ها، وابستگی‌های سازمانی، موارد تعارض منافع بالقوه‌ی دیگر، مشوق‌های شرکت کنندگان، پیش بینی درمان و یا جبران خسارت افراد آسیب دیده در پژوهش .در مواردی که لازم است رضایت‌نامه‌ی آگاهانه به‌صورت کتبی اخذ شود، فرم رضایت‌نامه باید تدوین و به طرح‌نامه پیوست شده باشد. پیش از تصویب یا تأیید طرح‌نامه از سوی کمیته‌ی مستقل اخلاق در پژوهش، نباید اجرای پژوهش شروع شود.
11. کمیته‌ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرح‌نامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرح‌‌ها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته‌ی اخلاق درخواست می‌شود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.    
12. انتخاب آزمودنی‌های بالقوه از میان جمعیت بیماران یا هر گروه جمعیتی دیگر، باید منصفانه باشد، به‌نحوی که توزیع بارها (خطرات یا هزینه‌ها) و منافع شرکت در پژوهش، در آن جمعیت و کل جامعه، تبعیض‌آمیز نباشد.
13. کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می‌شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه‌ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف‌نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته‌ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.
14. اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامه‌ی شرکت در پژوهش تاثیر گذار باشد، باید موضوع به اطلاع کمیته‌ی اخلاق رسانده شود و در صورت موافقت کمیته با ادامه‌ی پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ گردد.
15. پژوهشگر باید از آگاهانه بودن رضایت اخذشده اطمینان حاصل کند. برای این منظور، در تمامی پژوهش‌های پزشکی، اعم از درمانی و غیردرمانی، پژوهشگر موظف است فرد در نظر گرفته شده به‌عنوان آزمودنی را از تمامی اطلاعاتی که می‌توانند در تصمیم‌گیری او مؤثر باشند، به‌نحو مناسبی آگاه سازد. این اطلاعات مشتملند بر: عنوان و اهداف پژوهش، طول مدت پژوهش، روشی که قرار است به‌کار گرفته شود (شامل احتمال تخصیص تصادفی به گروه‌مورد یا شاهد)، منابع تأمین بودجه، هر گونه تعارض منافع احتمالی، وابستگی  سازمانی پژوهشگر، و فواید و زیان‌هایی که انتظار می‌رود مطالعه در بر داشته باشد. هم‌چنین، هر آزمودنی باید بداند که می‌تواند هر لحظه که بخواهد از مطالعه خارج شود و باید درباره‌ی خطرات و زیان‌های بالقوه‌ی ناشی از ترک زودرس پژوهش آگاه و پشتیبانی شود. پژوهشگر هم‌چنین باید به تمامی سؤالات و دغدغه‌های این افراد، با حوصله و دقت پاسخ بدهد. این موارد باید در رضایت‌نامه‌ی آگاهانه منعکس شود.
16. پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی می‌شود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. هم‌چنین، در پژوهش‌هایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوه‌ی جذب آزمودنی، باید توسط کمیته‌ی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.
17. پژوهشگر ارشد مسؤول مستقیم ارائه‌ی اطلاعات کافی و به زبان قابل فهم برای آزمودنی ، اطمینان از درک اطلاعات ارائه شده، و اخذ رضایت آگاهانه است. در مواردی که بنا به‌دلیلی، نظیر زیاد بودن تعداد آزمودنی‌ها، این اطلاع‌رسانی از طریق شخص دیگری انجام می‌گیرد، این پژوهشگر ارشد است که مسؤول انتخاب فردی آگاه و مناسب برای این کار و حصول اطمینان از تأمین شرایط مذکور در این بند است.
18. عدم قبول شرکت در پژوهش، یا ادامه ندادن به همکاری، نباید هیچ‌گونه تأثیری بر خدمات درمانی که در همان مؤسسه – نظیر بیمارستان – به فرد ارائه می‌شود، داشته باشد. این موضوع باید در فرایند اخذ رضایت آگاهانه، به آزمودنی اطلاع داده شود.
19. اگر در حین اجرای پژوهش، آزمودنی دارای ظرفیت، ظرفیت خود را از دست بدهد یا آزمودنی فاقد ظرفیت، واجد ظرفیت شود، باید با توجه به تغییر حاصله، رضایت آگاهانه برای ادامه‌ی پژوهش از سرپرست قانونی یا خود فرد اخذ شود. 
20. پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی‌ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. هم‌چنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی‌ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده‌ها یا اطلاعات به‌دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.
21. هر نوع آسیب یا خسارت ناشی از شرکت در پژوهش باید بر طبق قوانین مصوب جبران خسارت شود. این امر باید در هنگام طراحی پژوهش لحاظ شده باشد. نحوه‌ی تحقق این امر ترجیحاً به‌صورت پوشش بیمه‌ای نامشروط باشد.
22. در پایان پژوهش، هر فردی که به‌عنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که درباره‌ی نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روش‌هایی که سودمندی‌شان در آن مطالعه نشان داده شده است، بهره‌مند شود.
23. پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش‌های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته‌هایی که از نظر حمایت کننده‌ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.
24. نحوه‌ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنی‌ها و مؤسسه‌ی حمایت کننده‌ی  پژوهش باشد.
25. گزارش‌ها و مقالات حاصل از پژوهش‌هایی که مفاد این راهنما را نقض کرده‌اند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.
26. روش پژوهش نباید با ارزش‌های اجتماعی، فرهنگی و دینی  جامعه در تناقض باشد.

عدم همکاری دانشجویان به دلیل فشردگی کارورزی ها، که سعی خواهد شد در زمان استراحت آنان در بین روز به آنان مراجعه وآموزش ارائه شود

خودشفقتی- آسیب اخلاقی- دانشجویان پرستاری

1.            Valizadeh S, Abedi H, Zamanzadeh V, Fathiazar E. Challenges of Nursing Students during Their Study: A Qualitative Study. Iranian Journal of Medical Education. 2008(2):397-406.

2.            Zhang N, Li J, Bu X, Gong Z-X. The relationship between ethical climate and nursing service behavior in public and private hospitals: a cross-sectional study in China. BMC nursing. 2021;20(1):1-10.

3.            Kalantari S, Jouybari L, Sanagoo A, Hekamt Afshar M, Nouhi E. A comparison of the views of nursing students and clinical educators on students’ ethical sensitivity. J Research Health. 2017;7(1):647-52.

4.            Khaki S, Esmaeilpourzanjani S, Mashoof S. The relationship of ethical observance of nurses with quality of care from patients’ point of view. Journal of Clinical Nursing and Midwifery 2016;5(1):1-11.

5.            Dehghani A, Radbeh F, Parviniannasab A, Khaki S, Shamsizadeh M, Beyramijam M. Enactment of professional ethics standards compliance in patients and nurses prospective. J Holist Nurs Midwifer. 2015;25(4):64-72.

6.            Jahanpour F, Khalili A, Ravanipour M, Nourouzi L, Khalili M, Dehghan F. Investigating awareness amount of nursing students of medical sciences University of Bushehr about ethic in nursing profession -2013. Armaghane-danesh. 2014;19(3):223-32.

7.            Maddineshat M, Yousefzadeh M, Mohseni M, Maghsoudi Z, Ghaffari M. Teaching ethics using games: Impact on Iranian nursing students' moral sensitivity. Indian J Med Ethics. 2019;4(1):14-20.

8.            Renno H, Ramos F, Brito M. Moral distress of nursing undergraduates: Myth or reality? Nurs Ethics. 2018;25(3):304-12.

9.            Jang E. Mediating role of self-compassion in the association between moral injury and depression among Korean youths. Heliyon. 2022:e09429.

10.         Shay J. Casualties. Daedalus. 2011:179-88.

11.         Vaziri M, Merghati-Khoei E, Tabatabaei S. Moral distress among Iranian nurses. Iranian journal of psychiatry. 2015;10(1):32.

12.         Jameton A. Nursing practice: The ethical issues1984.

13.         de Veer A, Francke A, Struijs A, Willems D. Determinants of moral distress in daily nursing practice: A cross sectional correlational questionnaire survey. International journal of nursing studies. 2013;50(1):100-8.

14.         Bayat M, Shahriari M, Keshvari M. The relationship between moral distress in nurses and ethical climate in selected hospitals of the Iranian social security organization. . Journal of medical ethics and history of medicine. 2019;12.

15.         Cavaliere T, Daly B, Dowling D, Montgomery K. Moral distress in neonatal intensive care unit RNs. Advances in Neonatal Care. 2010;10(3):145-56.

16.         Corley M, Minick P, Elswick R, Jacobs M. Nurse moral distress and ethical work environment. Nursing Ethics. 2005;12(4):381-90.

17.         . !!! INVALID CITATION !!! .

18.         Kotera Y, Cockerill V, Chircop J, Kaluzeviciute G, Dyson S. Predicting self-compassion in UK nursing students: Relationships with resilience, engagement, motivation, and mental wellbeing. Nurse Education in Practice. 2021;51:102989.

19.         Anoushirani E, Razeghi N, Nouhi S, Aghaei H. Effectiveness of Compassion-based Therapy on Self-Criticism and Sexual Schemas in Women with Breast Cancer. Iranian Journal of Cancer Care (IJCA). 2021;2(2).

20.         Moszadeh S. Effectiveness of self-directed group training on reducing the stress of parenting and increasing parental self-efficacy and resilience of mothers of children with autism spectrum disorder: Mashhad Ferdowsi University; 2017.

21.         Köhle N, Drossaert CHC, Jaran J, Schreurs KMG, Verdonck-de Leeuw IM, Bohlmeijer ET. User-experiences with a web-based selfhelp intervention for partners of cancer patients based on acceptance and commitment therapy and self-compassion: a qualitative study. BMC Public Health. 2017;17:225.

22.         Neff KD. TheDevelopment andValidation of a Scale to Measure Self-Compassion. psychology press. 2003;2:223-50.

23.         Raes F, Pommier E, Neff KD, Van Gucht D. Construction and Factorial Validation of a Short Form of the Self-Compassion Scale. Clinical Psychology and Psychotherapy. 2011;18:250-5.

24.         Ferrari M, Dal Cin M, Steele M. Educational and psychological aspects Self-compassion is associated with optimum self care behaviour, medical outcomes and psychological well-being in a cross-sectional sample of adults with diabetes. Diabetic Medicine. 2017;34(11).

25.         Kachooei M, Hasani J, Moradi A, Fathi-Ashtiani A. Comparison of Dispositional Mindfulness and Self-Compassion among Women with Normal and High Body-Mass-Index. . Community Health. 2018; 5(2):103-12.

26.         Neff KD. Self-Compassion: An Alternative Conceptualization of a HealthyAttitudeTowardOneself. Self and Identity. 2003;2:85–101.

27.         Nery-Hurwit M, Yun J, Ebbeck V. Examining the roles of self-compassion and resilience on health-related quality of life for individuals with Multiple Sclerosis. Disability and Health Journal 2017:1-18.

28.         Nayeb Hoseinzadeh S, Fatollahzadeh N, Saadati N, Rostami M. The effectiveness of acceptance and commitment training on improving the quality of life and self-compassion of the mothers of educable disabled children. Psychological Studies. 2016;12(3).

29.         Salabifard S, Tajeri B, Rafiepoor A. The Effect of Spiritual Therapy on Posttraumatic Growth, Self-Compassion and Hope in Women with Breast Cancer. Journal of Health Promotion Management (JHPM). 2020;9(6).

30.         Ahmadi E, ُShalchi B, Mansourzadeh Z. Effectiveness of Self-Compassion Training on Symptoms of Irritable Bowel Syndrome. Qom Univ Med Sci J. 2020;14(4):1-10.

31.         abdollahi baqrabadi g. Effectiveness of Self-compassion training on anxiety, stress and depression in mothers of children with Autism. Journal of Exceptional Children. 2018;18(2):87-98.

32.         Karakasidou E, Raftopoulou G, Stalikas A. A Self-Compassion Intervention Program for Children in Greece. Psychology. 2021;12:1990-2008.

33.         Nery-Hurwit M, Yun J, Ebbeck V. Examining the roles of self-compassion and resilience on health-related quality of life for individuals with Multiple Sclerosis. Disabil Health J. 2018;11(2):256-61.

34.         M.Ferrari MDC, M. Steele. Educational and psychological aspects Self-compassion is associated with optimum self-care behaviour, medical outcomes and psychological well-being in a cross-sectional sample of adults with diabetes. 2017.

35.         Kachooei M HJ, Moradi A, Fathi-Ashtiani A. . Comparison of Dispositional Mindfulness and Self-Compassion among Women with Normal and High Body-Mass-Index. . Community Health. 2018; 5(2):103-12.

36.         NEFF K. Self-Compassion: An Alternative Conceptualization of a HealthyAttitudeTowardOneself. Self and Identity. 2003;2:85–101.

37.         Filip Raes EP, Kristin D. Neff, Dinska Van Gucht. Construction and Factorial Validation of a Short Form of the Self-Compassion Scale. Clinical Psychology and Psychotherapy. 2011;18:250-5.

38.         Tavassoli E, Sharifi T, Ahmadi R. The effectiveness of self-determination skills training on moral distress and resilience of primary caregivers of chronic neurological and psychiatric patients. Scientific Journal of Nursing, Midwifery and Paramedical Faculty. 2023;8(3):76 – 89.

مقیاس نشانه‌های آسیب اخلاقی-نسخه متخصصان مراقبت‌های سلامت (MISS-HP)

MISS-HP یکی مقیاس برای سنجش علامت آسیب اخلاقی است که توسط Mantri و همکاران در سال 2020 برای بررسی نشانه آسیب اخلاقی در بحران کرونا در کارکنان بهداشت و درمان مورد استفاده قرار گرفته است. قابلیت اطمینان داخلی در مطالعه Mantri و همکاران برای مقیاس نشانه­های آسیب اخلاقی 75/0 به دست آمده است. آنالیز مولفه­های اصلی^[1] نیز، سه عامل را برای این مقیاس شناسایی کرد که توسط تحلیل عاملی تاییدی^[2] تأیید شد. روایی واگرا با همبستگی‌های متوسط با نشانه‌های دینداری، افسردگی و اضطراب پایین (۳۷/۰-۲۵/۰ = r’s) تایید شد؛ در حالی که اعتبار همگرایی با همبستگی قوی با فرسودگی شغلی (۵۷/۰ = r) مشخص گردید. نسخه MISS-HP با 11 ماده در شیوع بیماری کووید-19 به شناسایی و بررسی نشانه­های آسیب اخلاقی در متخصصان سلامت می­پردازد. این مقیاس 10 بعد (هر سوال یک بعد را مورد سنجش قرار می­دهد) شامل: خیانت[3]، گناه[4]، شرم[5]، نگرانی­های اخلاقی[6]، مبارزه مذهبی[7]، از دست­دادن ایمان مذهبی/معنوی[8]، ازدست­دادن معنی/هدف[9]، دشواری در بخشش[10]، ازدست­دادن اعتماد[11] و سرزنش[12] را در کارکنان درمانی بررسی می­کند. هر 10 ماده از MISS-HP دارای گزینه­های پاسخ در مقیاس آنالوگ بصری از 1 (کاملاً مخالفم) تا 10 (کاملاً موافقم) است. به منظور کاهش سوگیری در پاسخ، چهار مورد واژه­های مثبت و 6 مورد منفی آورده­شده­اند. پس از کدگذاری موارد (5 ، 6 ، 7 ، 10) به صورت مثبت، نمرات ماده­ها جمع­شده و یک امتیاز کلی را از 10 تا 100 ایجاد می­کنند، نمرات بالاتر نشان­دهنده نشانه آسیب اخلاقی بیشتر است. در پایان یک سوال (سوال شماره 11) به صورت کلی به بررسی احساسات بیان­شده در 10 ماده قبل می­پردازد و اینکه چقدر باعث اختلال و پریشانی در توانایی عملکرد در روابط، محل کار یا سایر زمینه­های زندگی شده است که با جواب (به هیچ وجه، کم، متوسط، زیاد و خیلی زیاد) پاسخ دهی می­شود (۱).

نسخه فارسی مقیاس نشانه‌های آسیب اخلاقی-نسخه متخصصان مراقبت‌های سلامت (MISS- HP-Persian)

روایی محتوا

در نسخه MISS-HP-Persian طبق نظرات متخصصین دو گویه شماره 3 و 9 هر کدام به دو گویه جداگانه شکستن شدند و تغیر ترجمه گویه شماره 6 با تایید طراح و سازنده ابزار دکتر Harold G. Koenig اعمال گردید. نتایج حاصل از تحلیل شاخص روایی محتوا نشان داد که میزان CVI کلیه گویه‌ها بالاتر از 0.9 بود. هم­چنین شاخص روایی کل مقیاس 99/0 بود.

روایی سازه

برای تعیین روایی سازه MISS-HP-Persian در کادر درمان، از تحلیل عامل اکتشافی با روش (PCA) Principle Component Analysis با دوران Promax استفاده شد. در انتهای مرحله تحلیل عامل اکتشافی در مجموع با حذف دو گویه، تعداد گویه­های MISS-HP-Persian به 10 گویه و در سه عامل رسید که این سه عامل در مجموع 57.49 درصد واریانس را تبیین می‌کردند. عامل ۱: گویه‌های ۹، ۱۰ و ۱۱؛ عامل ۲: گویه‌های ۶، ۷ و ۸؛ عامل ۳: گویه‌های ۲، ۳، ۴ و ۵.  لازم به ذکر است گویه شماره ۱۱ مقیاس جهت انتخاب نقطه برش مقیاس است و جز گویه‌های اصلی مقیاس نیست بنابراین در تحلیل عامل اکتشافی وارد نشده‌است.

روایی همگرا

نتایج آزمون همبستگی پیرسون نشان داد نشانه‌های آسیب اخلاقی همبستگی معناداری با سلامت عمومی، استرس پس از سانحه، اضطراب و خشم پنهان داشت و شدت همبستگی در همه موارد در حد متوسط بود. بنابراین روایی همگرا MISS-HP-Persian تایید می‌شود.  

پایایی

آلفای کرونباخ در حجم نمونه کلی یعنی 455 نفر کنترل شد. به جز یک گویه همبستگی گویه-کل سایر گویه‌ها بیشتر از 2/0 بود و ضریب آلفای کل مقیاس 0.7 و قابل قبول بود.

سهولت استفاده و یا عملی‌بودن

سهولت استفاده و یا عملی‌بودن مقیاس با تعیین درصد سؤالات پاسخ‌داده‌نشده محاسبه شد. عدم پاسخ‌دهی به سؤالات از 0 تا کمتر از 1 درصد متغیر بود. متوسط مدت زمان پاسخ به «نسخه فارسی مقیاس نشانه‌های آسیب اخلاقی-نسخه متخصصان مراقبت‌های سلامت» 5 دقیقه است.

نمره‌دهی و تفسیر

«نسخه فارسی مقیاس نشانه‌های آسیب اخلاقی-نسخه متخصصان مراقبت‌های سلامت» شامل 10 گویه است که بر خلاف نسخه اصلی که 10 بعد (هر سوال یک بعد را مورد سنجش قرار می‌دهد): ۱) خیانت (betrayal)؛ ۲) گناه (guilt)؛ ۳) شرم (shame)؛۴) نگرانی‌های اخلاقی (moral concerns)؛ ۵) از دست‌دادن اعتماد (loss of trust)؛ ۶) از دست‌دادن معنی/هدف (loss of meaning/purpose)؛ ۷) دشواری در بخشش (difficulty forgiving)؛ ۸) سرزنش (self-condemnation)؛ ۹) مجازات توسط خدا (feeling punished by God) و ۱۰) از دست‌دادن ایمان مذهبی/معنوی (loss of religious/spiritual faith) را می‌سنجد. نسخه فارسی مقیاس، 8 مفهوم: ۱) گناه؛ ۲) شرم (2 گویه)؛ ۳) نگرانی‌های اخلاقی؛ ۴) از دست‌دادن اعتماد؛ ۵) از دست‌دادن معنی/هدف؛ ۶) دشواری در بخشش؛ ۷) سرزنش و ۸) مجازات توسط خدا (2 گویه) را بررسی می‌کند. گویه شماره 11 جز گویه‌های اصلی مقیاس نبوده و تنها جهت بررسی تاثیر آسیب اخلاقی بر عملکرد فرد در مقیاس ذکر شده است. نحوه نمره‌دهی از کاملاً مخالفم = 1 تا کاملاً موافقم = 10 است. بنابراین دامنه نمرات بین 10 تا 100 متغیر است. نقطه برش نسخه فارسی 36.5 است بدین معنا که افرادی که نمره 36.5 یا بیشتر کسب کنند دارای نشانه‌های آسیب اخلاقی هستند. لازم به ذکر است نقطه برش در نسخه اصلی 36 است (۲).

جدول ۱: مفاهیم گویه‌های «نسخه فارسی نهایی مقیاس نشانه‌های آسیب اخلاقی-نسخه متخصصان مراقبت‌های سلامت» در کارکنان درمانی

جدول ۲: «نسخه فارسی نهایی مقیاس نشانه‌های آسیب اخلاقی-نسخه متخصصان مراقبت‌های سلامت» در کارکنان درمانی

1. Mantri S, Lawson JM, Wang Z, Koenig HG. Identifying Moral Injury in Healthcare Professionals: The Moral Injury Symptom Scale-HP. Journal of religion and health. 2020:1-18.

2. Malakoutikhah A, Zakeri MA, Koenig HG and Dehghan M (2022) The psychometric properties of the Persian version of the moral injury symptoms scale-health care professionals version. Front. Psychol. 13:978572. doi: 10.3389/fpsyg.2022.978572

پژوهش حاضر جهت بررسی تاثیر اجرای برنامه خودشفقتی بر آسیب اخلاقی دانشجویان پرستاری انجام خواهد شد

ندارد

استفاده از روش های غیردارویی برای کنترل عوارض روحی

ندارد

ندارد

ندارد

استفاده از سایر روش های آموزشی

به مشارکت کنندگان توضیح داده خواهد شد که اطلاعات آنان محرمانه خواهد ماند

پژوهشگر با قرار دادن شماره خود در اختیار مشارکت کنندگان به آانان پاسخگو خواهد بود

دارند

پرسشنامه رضایت آگاهانه جهت آنان تکمیل خواهد شد