ارتباط بین وزوز گوش و سرگیجه با سردرد در جمعیت بزرگسال زاهدان

وزوز گوش احساس سر و صدا در گوش یا سر بدون منبع آکوستیک خارجی است. وزوز گوش شایع ترین اختلال شنوایی شناسی است که 10.1 درصد از جمعیت بزرگسال در سراسر جهان را تحت تأثیر قرار می دهد. علاوه بر این، سرگیجه وضعیتی است که باعث احساس کاذب حرکت می شود که معمولاً به عنوان چرخش توصیف می شود. در افراد مسن، شیوع سرگیجه در طول زندگی بین 30 تا 50 درصد است. سرگیجه با بی تحرکی، انزوای اجتماعی، ناتوانی ناشی از سرگیجه و افزایش خطر افتادن به ویژه در افراد مسن همراه است. از طرف دیگر سردرد احساس درد و ناراحتی در ناحیه سر یا صورت است. سردرد انواع مختلفی دارد، از جمله میگرن، سردرد تنشی و سردرد خوشه ای. 6 درصد از بیماران مبتلا به وزوز گوش از سردردهای میگرنی رنج می بردند. از آنجایی که وزوز گوش، سرگیجه و سردرد می توانند دلایل مختلفی داشته باشند، درک دقیق رابطه بین این سه علامت می تواند به ما در تعیین علت اصلی کمک کند.

Tinnitus is a sensation of noise in the ear or head without an external acoustic source. Tinnitus is the most common audiological disorder, affecting up to 10.1% of the adult population worldwide. In addition, vertigo is a condition that causes a false sensation of movement, commonly described as spinning. In older people, the prevalence of vertigo over the course of life is between 30 and 50%. vertigo is aossociated with immobility, social isolation, dizziness-related disability, and an increased risk of falls, particularly in older people. A headache, on the other hand, is a feeling of pain and discomfort in the head or facial areas. There are different types of headaches, including migraines, tension headaches, and cluster headaches. 6% of tinnitus patients suffered from migraine headaches. Since tinnitus, vertigo and headaches can have different causes, a detailed understanding of the relationship between these three symptoms can help us determine the root cause.

تینیتوس یا وزوز گوش یک حس صدا در گوش و یا سر می­باشد که بدون یک منبع خارجی اکوستیک می­باشد. تینیتوس معمول­ترین اختلال ادیولوژیک می­باشد که بر روی جمعیت بزرگسالان در سراسر جهان تا اندازه 10.1% شیوع دارد و اثر می­گذارد[1]. این صداها معمولا ناخوشایند و آزاردهنده می­باشد و حدود 0.5 تا 1.6% بیماران این صدا را به صورت آزاردهنده و شدید تجربه می­کنند که بر روی زندگی نرمال این افراد آسیب می­گذارد[2].

علل تینیتوس بسیار پیچیده است و یکی از عمده دلایل آن به ویژه در سنین بالا، افت شنوایی مرتبط با سن و هایپراکوزیس  است که می تواند باعث ایجاد تینیتوس می­شود و هر قدر که سن افراد بالاتر می­رود شدت تینیتوس افزایش می­یابد [3]. بر اساس نتایج مطالعه ای در کشور چین، میزان شیوع وزوز بعد از سن 50 سالگی با شیب تندی افزایش پیدا می­کند و حدود 32% افراد در سن 70 سالگی از این عارضه رنج می­برند[4] . مطالعات قبلی نشان داده است که هایپراکوزیس یا بیش شنوایی  نیز نقش بسیار مهمی در در تشدید آزاردهندگی تینیتوس ایفا می کنند در بسیاری از موارد، این دو به همراه یکدیگر رخ میدهند و بدین ترتیب کیفیت زندگی افراد را تحت تاثیر قرار می دهد[5]. همچنین بیماری­های قلبی، صدمه به سر و گردن و استفاده از استروئیدها و برخی از بیماری­ها دیگر باعث افزایش و یا ایجاد تینیتوس در افراد مسن می­شود[6].

با توجه به نزدیکی ساختاری و عملکردی اندام های گیرنده شنوایی و تعادل در گوش داخلی، همراهی و شیوع رخداد همزمان علائم شنیداری همچون تینیتوس با علائم دهلیزی- تعادلی همچون سرگیجه، همواره مدنظر پژوهشگران و متخصصان بالینی این حوزه، بوده است. سرگیجه وضعیتی است که باعث احساس اشتباه حرکتی می شود که معمولا به عنوان چرخش توصیف می شود. اصطلاح 'سرگیجه' به احساس سرگیجه در ارتباط با اشیاء موجود در فضای اطراف فرد، همراه با تاب خوردن غیر چرخشی، ضعف، غش و بی ثباتی اشاره دارد که نشان دهنده سرگیجه است[7]. گیجی و سرگیجه از نشانه های ناتوان کننده و ادامه داری می باشند که در 40 تا 80 درصد بیماران غیر قابل شرح   می باشند[8]. حدود 20 تا 30 درصد افراد در  نقطه ای از زندگی دچار سرگیجه می شوند[9]. اما با توجه به مطالعات اخیر در افراد مسن شیوع سرگیجه در طول زندگی بین 30 تا 50 درصد است. سرگیجه، به ویژه در افراد مسن، با بی تحرکی، انزوای اجتماعی، ناتوانی ناشی از سرگیجه و افزایش خطر افتادن در ارتباط است که در سنین بالاتر میتواند خطر مرگ یا آسیب های فیزیکی ناتوان کننده را برای مبتلایان به همراه داشته باشد [10].

سردرد، حس درد و ناراحتی در سر و یا مناطقی از صورت است. سردرد شامل انواع متفاوتی می باشد که شامل میگرن، سردردهای تنشی و یا کلاستر می باشد. سردرد می تواند اولیه و یا ثانویه باشد که سردرد های اولیه معمول ترین سردردها می باشد که حدود 3 میلیارد نفر را در هر سال تحت تاثیر قرار می دهد. میگرن حالتی از حساسیت مغز است که توسط  تغییرات الکتروفیزیولوژیک در مغز ایجاد می شود و بعضی اوقات تحت عنوان اختلالات حساسیت مغزی و یا مرکزی نامگذاری می شود. هنگامی که فرایند میگرن در مغز فعال می باشد، بیماران حساسیت زیادی به تغییرات جوی، حرکت، صدا و یا روشنایی دارند. یکی از این حساسیت ها افزایش درک تینیتوس دیده شده در میگرن حلزونی می باشد. تحقیقات نشان می دهد که شیوع میگرن در افراد مبتلا به وزوز گوش بیشتر است. نتایج نظرسنجی ملی سلامت و تغذیه (NHANES) نشان داد که نرخ میگرن 36.6٪  و وزوز گوش  24.5 درصد بود و 44.6 درصد از افرادمبتلا به وزوزگوش از سردردهای میگرنی رنج می بردند. نتایج رگرسیون لجستیک چند متغیره حاکی از آن بود که بیماران مبتلا به وزوز گوش بیشتر در معرض ابتلا به میگرن هستند[11]. همچنین  مطرح شده است که تینیتوس و سردرد، هردو با تغییرات خاصی در فعالیت های تالامو کورتیکال،همراه هستند که با یکدیگر همپوشانی دارند. در حوزه سرگیجه نیز یکی از عمده دلایل رخداد سرگیجه در کنار عواملی چون بیماری من یر و نوریت دهلیزی و ضربه به سر، وجود میگرن وستیبولار است که عموماً با سردردهای میگرنی همراه می باشد و در گایدلاین های تشخیصی میگرن وستیبولار، به رخداد همزمان علائم  سردرد و سرگیجه در بیماران، تاکید شده است.

با توجه به اینکه وزوز گوش، سرگیجه و سردرد ممکن است به علت های مختلفی ایجاد شوند، شناخت دقیق از رابطه بین این سه علامت می تواند به ما کمک کند تا علت اصلی را تعیین و راهکارهای درمانی- توانبخشی مناسب تری را انتخاب کنیم. انجام پژوهش در این زمینه می توانند به تشخیص دقیق تر کمک کنند و کیفیت زندگی بزرگسالان را بهبود بخشند. علاوه بر این، پژوهش در این حوزه می تواند در شناخت عوامل خطر مرتبط با این علائم کمک کند و بتوانیم اقدامات پیشگیری مناسبی را در برابر این مشکلات پیشنهاد داد. لذا مطالعه حاضر با هدف بررسی تعیین ارتباط بین وزوز گوش و سرگیجه با سردرد در جمعیت بزرگسال مشارکت کننده در مطالعه جمعیتی کوهورت بالغین شهر زاهدان انجام خواهد شد.

بررسی متون:

در مطالعه ای که توسط سلیمانی و همکارانش در بخش گوش و حلق و بینی دانشگاه گیلان صورت گرفت فرکانس نشانه های سایکولوژیکال در بیمارانی با سرگیجه مورد بررسی قرار گرفت. در این مطالعه که به صورت مقطعی و برروی 104 نفر بیمار مبتلا به سرگیجه در فاصله ی بین سال های 2014 تا 2017 صورت گرفت، از پرسشنامه ی SCL-90R برای ارزیابی بیماران مبتلا به سرگیجه استفاده شد و در پایان به این نتیجه رسیدند که یک ارتباط قابل ملاحظه ای بین میانگین شاخص نشانه های عمومی سایکولوژیکال و سن افراد شرکت کننده وحود داشت و سن و سابقه قبلی سرگیجه باعث بروز نشانه های سایکولوژیکال قابل ملاحظه ای در بیماران این مطالعه شده بود[12].

در مطالعه بستانی و همکارانش در بین سال های 1392 تا 1393 در دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه که برروی 1005 نفر صورت گرفت، ارتباط بین اختلال  خواب و ابتلا به سردرد میگرنی و تنشی را گزارش کرده اند. هدف از انجام مطالعه تعیین ارتباط بین انواع اختلالات خواب با سردردهای میگرن و تنشی بود و در نهایت به این نتیجه رسیدند که بین اختلالات خواب و ابتلا به سردردهای میگرنی ارتباط مستقیمی وجود دارد[13].

در مطالعه بخشایی و همکارانش در بین سال های 1382 تا 1384 در مشهد با هدف بررسی ویزگی های وزوز ذهنی با علت ناشناخته برای بررسی چگونگی تاثیر وزوز بر شکل زندگی افراد و اختلالات خواب از پرسشنامه ارزیابی وزوز در 6 محور و از 52 پرسش استفاده شد و در انتها به این نتیجه رسیدند که بالاترین نمره(3/60) در پرسشنامه مربوط به محور تاثیر وزوز در زندگی روزمره و پایین ترین(3/39) مربوط به محور خواب بوده است [14].

تحقیق قربانی و همکارانش در سال 2011 در اصفهان و بر روی 240 نفر(220 زن و 20 مرد) در محدوده ی سنی بین 15 تا 55 سال با هدف مقایسه روایی و پایایی انواع پرسشنامه های HIT(ازمون اثر سردرد) و  MDAS (ارزیابی ناتوانی میگرن) انجام شد. محققین نتیجه گیری کردندکه یک همبستگی و تشابه زیادی در نتایج این پرسشنامه ها در 2 گروه بیمار مشاهده شد و بیماران همبستگی بالایی از خود نشان دادند[15].

Nawaz و همکاران مطالعه ای با هدف برآورد شیوع و عوامل خطر مرتبط با سرگیجه در سالمندان انجام دادند. مطالعه مقطعی تحلیلی بر روی 424 سالمند با سن 65 سال و بیشتر در پنجاپ پاکستان با نمونه گیری غیر احتمالی در دسترس در سال 2022 انجام شد. شیوع سرگیجه در بیش از نیمی از حجم نمونه مشاهده شد. عوامل خطر مرتبط با سرگیجه شامل با استرس/ اضطراب، فشار خون بالا، فشار خون پایین، ضعف استخوان/پوکی استخوان، سابقه ضربه به سر، استفاده طولانی مدت از کامپیوتر، افت فشار خون ارتواستاتیک، بیماری عروق مغزی/سکته مغزی، کمبود ویتامین D، سیگار کشیدن، آپنه انسدادی خواب، سابقه دنگی، میگرن، اسپوندیلوز گردنی و سطح هموگلوبین پایین بودند[16].

در مطالعه ی دیگری که توسط موگو و همکارانش در سال 2020 در کشور سوئد انجام شد ارتباط بین سردرد و تینیتوس در 2539 نفر مورد بررسی قرار گرفت. محققین نتیجه گیری کردند که ارتباط نزدیکی بین شدت تینیتوس و سردرد وجود دارد و هر قدر شدت تینیتوس زیاد شود این ارتباط قوی تر می شود. همچنین نتایج نشان داد که جنسیت نیز بر بروز تینیتوس موثر می باشد و احتمال بروز تینیتوس در زنان که دارای سردرد بودند نسبت به مردان بیشتر بود که شاید به این دلیل است که اختلالات میگرن، مفصلTMJ  و استرس در زنان بیشتر از مردان است که این موارد می تواند باعث افزایش تینیتوس و سردرد شود[5]

Chang و همکاران تحقیقی با هدف بررسی شیوع وزوز گوش مداوم و سرگیجه مزمن/عودکننده در جمعیت سالمند و تجزیه و تحلیل ارتباط برخی بیماری‌های همراه با وزوز گوش و سرگیجه در جنوب تایوان انجام دادند. این مطالعه مقطعی در یک بیمارستان شهری انجام شد. آزمایشات شنوایی در مجموع 597 داوطلب 65 سال  و بالاتر که شامل 322 (9/53 %) مرد و 275 (1/46 %) زن بودند، انجام شد. نتایج نشان داد، شیوع وزوز گوش مداوم و سرگیجه مزمن/عودکننده به ترتیب 0/32% و 1/24% بود. وزوز گوش و سرگیجه با سن، BMI و فشار خون بالا، دیابت و سندرم متابولیک همراه نبود اما با اختلال شنوایی مرتبط بود. زنان و آنهایی که سطح گلوکز ناشتا کمتر از 100 میلی گرم در دسی لیتر داشتند، بیشتر در معرض سرگیجه بودند[1]. 

  در مطالعه ای که توسط Elie Guichard  و همکارانش در سال 2016 صورت گرفت ارتباط بین تینیتوس و سردرد در بزرگسالان مورد بررسی قرارگرفت. این مطالعه به صورت مقطعی و با استناد به مطالعه کوهورت مبتنی بر جمعیت دانشجویان دانشگاه ها و مراکز عالی فرانسوی زبان و بر روی 5729 شرکت کننده فرانسوی زبان و از طریق پرسشنامه خودگزارشی صورت گرفت. نتایج نشان داد که حدود 3246 نفر هیچ سابقه ای از سردرد نداشتند و 838 نفر سردردهای غیرمیگرنی، 1645 نفر میگرن که از این تعداد 744 نفر میگرن باaura و 331 نفر تینیتوس را گزارش نمودند. سپس بر اساس وضعیت سردرد افراد را در چهار گروه؛ بدون سردرد، دارای سردرد، سردرد میگرنی بدون اورا و میگرن با اورا طبقه بندی نمودند. نتایج آنالیز مدل چند متغیره نشان داد افراد با سردردهای میگرنی دارای افزایش خطر تینیتوس بودند. همچنین ارتباط قوی بین میگرن با اورا و تینیتوس نسبت به میگرن بدون اتورا مشاهده شد. به طور کلی درصد خطر قابل انتساب بین وزوز گوش و میگرن 43% و برای بیماران میگرنی با اورا 52% بود اما نتایج رابطه معناداری بر حسب جنس نشان نداد[17].

در مطالعه ای که توسط Berthold و همکارانش در سال 2015 صورت گرفت ارتباط تینیتوس و سردرد در فاصله ی سال های 2003 تا 2011 در گروه سنی بین 18 تا 90 سال در مرکز تینیتوس دانشگاه Regensburg کشور المان صورت گرفت. و در این مطالعه برای بررسی شدت تینیتوس از پرسشنامه ی TQ  و برای طبقه بندی سردرد از پرسشنامه ICHD-2 استفاده شد. در پایان به این نتیجه رسیدند که رخداد تینیتوس و سردرد به طور همزمان رخ نمی دهد اما هر دو اختلال با مکانیزم های پاتوفیزیولوزیکال مشابهی در ارتباط می باشند برای مثال میگرن و یا عصب تری زمینال باعث بروز هر دو اختلال می باشد[18].

در مطالعه ای که توسط sung و همکارانش در سال 2019 در کره جنوبی صورت گرفت به بررسی ارتباط بین میگرن و سرگیجه وضعیتی در جمعیت بزرگسالان در کره جنوبی پرداختند. این مطالعه کوهورت بر روی 40682 فرد با تشخیص میگرن و 162728نفر سالم انجام شد. محققین نتیجه گیری نمودند که میزان وقوع و یا بروز سرگیجه خوش خیم در افرادی با بیماری میگرن به طور قابل ملاحظه ای نسبت به افراد بدون میگرن بالاتر است(19).

در مطالعه ی دیگری که توسط sanjay Prakash و همکارانش در سال 2023 در کشور هندوستان صورت گرفت، ارتباط بین گیجی و سرگیجه در بیمارانی با سردردهای نوع فشاری TENSION-HEADACHE) ) مورد بررسی قرار گرفت . در این مطالعه 100 فرد مبتلا به سردرد نوع فشاری و 100 نفر سالم انجام شد. نتایج نشان داد که نشانه های وستیبولار(گیجی، سرگیجه، عدم تعادل) در 25% بیمارانی با سردردهای نوع فشاری مزمن نسبت به سردردهای نوع فشاری دوره ای ، بیشتر بود . همچنین نمره افسردگی و اضطراب در بیماران با سرگیجه نوع فشاری با نشانه های وستیبولار به طور قابل توجهی بالاتر از سردردهای نوع فشاری بدون علائم وستیبولار بود. علاوه بر این شیوع نشانه های وستیبولار وابسته به فرکانس سردردهای نوع فشاری بود(20).

در مطالعه ی دیگری که توسط دی ریدر و همکارانش در سال 2004 در کشور بلژیک صورت گرفت هدف بررسی بیماران مبتلا به وزوز ضربانی و غیرضربانی بر مبنای استفاده از MRI از زاویه ی پلی مخچه ای و ارتباط وزوز با محل رگ خونی (در کانال شنوایی داخلی) بود. 47 بیمار مبتلا به وزوز گوش، معاینه MRI از CPA انجام شد و بازسازی های اندوسکوپی مجازی با استفاده از یک تداخل سازنده T2 با وضوح بالا با مقطع نازک محوری سه بعدی در مجموعه ی داده های حالت پایدار محاسبه شد. نتایج حاکی از  همبستگی بین تظاهرات  بالینی وزوز گوش و کاهش شنوایی  با یکدیگر بود. همچنین لوپ عروقی در زاویه پلی مخچه ای، اصلی ترین دلیل تینیتوس ضربان دار بود. علاوه بر این در کانال شنیداری داخلی افراد مبتلا به وزوز ضربان دار نسبت به بیماران مبتلا به وزوز غیرضربان دار، تعداد حلقه های عروقی به طور قابل توجهی افزایش پیدا کرده بود(21).

تینیتوس یا وزوز گوش یک حس صدا در گوش و یا سر می­باشد که بدون یک منبع خارجی اکوستیک می­باشد. تینیتوس معمول­ترین اختلال ادیولوژیک می­باشد که بر روی جمعیت بزرگسالان در سراسر جهان تا اندازه 10.1% شیوع دارد و اثر می­گذارد[1]. این صداها معمولا ناخوشایند و آزاردهنده می­باشد و حدود 0.5 تا 1.6% بیماران این صدا را به صورت آزاردهنده و شدید تجربه می­کنند که بر روی زندگی نرمال این افراد آسیب می­گذارد[2].

علل تینیتوس بسیار پیچیده است و یکی از عمده دلایل آن به ویژه در سنین بالا، افت شنوایی مرتبط با سن و هایپراکوزیس  است که می تواند باعث ایجاد تینیتوس می­شود و هر قدر که سن افراد بالاتر می­رود شدت تینیتوس افزایش می­یابد [3]. بر اساس نتایج مطالعه ای در کشور چین، میزان شیوع وزوز بعد از سن 50 سالگی با شیب تندی افزایش پیدا می­کند و حدود 32% افراد در سن 70 سالگی از این عارضه رنج می­برند[4] . مطالعات قبلی نشان داده است که هایپراکوزیس یا بیش شنوایی  نیز نقش بسیار مهمی در در تشدید آزاردهندگی تینیتوس ایفا می کنند در بسیاری از موارد، این دو به همراه یکدیگر رخ میدهند و بدین ترتیب کیفیت زندگی افراد را تحت تاثیر قرار می دهد[5]. همچنین بیماری­های قلبی، صدمه به سر و گردن و استفاده از استروئیدها و برخی از بیماری­ها دیگر باعث افزایش و یا ایجاد تینیتوس در افراد مسن می­شود[6].

با توجه به نزدیکی ساختاری و عملکردی اندام های گیرنده شنوایی و تعادل در گوش داخلی، همراهی و شیوع رخداد همزمان علائم شنیداری همچون تینیتوس با علائم دهلیزی- تعادلی همچون سرگیجه، همواره مدنظر پژوهشگران و متخصصان بالینی این حوزه، بوده است. سرگیجه وضعیتی است که باعث احساس اشتباه حرکتی می شود که معمولا به عنوان چرخش توصیف می شود. اصطلاح 'سرگیجه' به احساس سرگیجه در ارتباط با اشیاء موجود در فضای اطراف فرد، همراه با تاب خوردن غیر چرخشی، ضعف، غش و بی ثباتی اشاره دارد که نشان دهنده سرگیجه است[7]. گیجی و سرگیجه از نشانه های ناتوان کننده و ادامه داری می باشند که در 40 تا 80 درصد بیماران غیر قابل شرح   می باشند[8]. حدود 20 تا 30 درصد افراد در  نقطه ای از زندگی دچار سرگیجه می شوند[9]. اما با توجه به مطالعات اخیر در افراد مسن شیوع سرگیجه در طول زندگی بین 30 تا 50 درصد است. سرگیجه، به ویژه در افراد مسن، با بی تحرکی، انزوای اجتماعی، ناتوانی ناشی از سرگیجه و افزایش خطر افتادن در ارتباط است که در سنین بالاتر میتواند خطر مرگ یا آسیب های فیزیکی ناتوان کننده را برای مبتلایان به همراه داشته باشد [10].

سردرد، حس درد و ناراحتی در سر و یا مناطقی از صورت است. سردرد شامل انواع متفاوتی می باشد که شامل میگرن، سردردهای تنشی و یا کلاستر می باشد. سردرد می تواند اولیه و یا ثانویه باشد که سردرد های اولیه معمول ترین سردردها می باشد که حدود 3 میلیارد نفر را در هر سال تحت تاثیر قرار می دهد. میگرن حالتی از حساسیت مغز است که توسط  تغییرات الکتروفیزیولوژیک در مغز ایجاد می شود و بعضی اوقات تحت عنوان اختلالات حساسیت مغزی و یا مرکزی نامگذاری می شود. هنگامی که فرایند میگرن در مغز فعال می باشد، بیماران حساسیت زیادی به تغییرات جوی، حرکت، صدا و یا روشنایی دارند. یکی از این حساسیت ها افزایش درک تینیتوس دیده شده در میگرن حلزونی می باشد. تحقیقات نشان می دهد که شیوع میگرن در افراد مبتلا به وزوز گوش بیشتر است. نتایج نظرسنجی ملی سلامت و تغذیه (NHANES) نشان داد که نرخ میگرن 36.6٪  و وزوز گوش  24.5 درصد بود و 44.6 درصد از افرادمبتلا به وزوزگوش از سردردهای میگرنی رنج می بردند. نتایج رگرسیون لجستیک چند متغیره حاکی از آن بود که بیماران مبتلا به وزوز گوش بیشتر در معرض ابتلا به میگرن هستند[11]. همچنین  مطرح شده است که تینیتوس و سردرد، هردو با تغییرات خاصی در فعالیت های تالامو کورتیکال،همراه هستند که با یکدیگر همپوشانی دارند. در حوزه سرگیجه نیز یکی از عمده دلایل رخداد سرگیجه در کنار عواملی چون بیماری من یر و نوریت دهلیزی و ضربه به سر، وجود میگرن وستیبولار است که عموماً با سردردهای میگرنی همراه می باشد و در گایدلاین های تشخیصی میگرن وستیبولار، به رخداد همزمان علائم  سردرد و سرگیجه در بیماران، تاکید شده است.

با توجه به اینکه وزوز گوش، سرگیجه و سردرد ممکن است به علت های مختلفی ایجاد شوند، شناخت دقیق از رابطه بین این سه علامت می تواند به ما کمک کند تا علت اصلی را تعیین و راهکارهای درمانی- توانبخشی مناسب تری را انتخاب کنیم. انجام پژوهش در این زمینه می توانند به تشخیص دقیق تر کمک کنند و کیفیت زندگی بزرگسالان را بهبود بخشند. علاوه بر این، پژوهش در این حوزه می تواند در شناخت عوامل خطر مرتبط با این علائم کمک کند و بتوانیم اقدامات پیشگیری مناسبی را در برابر این مشکلات پیشنهاد داد. لذا مطالعه حاضر با هدف بررسی تعیین ارتباط بین وزوز گوش و سرگیجه با سردرد در جمعیت بزرگسال مشارکت کننده در مطالعه جمعیتی کوهورت بالغین شهر زاهدان انجام خواهد شد.

بررسی متون:

در مطالعه ای که توسط سلیمانی و همکارانش در بخش گوش و حلق و بینی دانشگاه گیلان صورت گرفت فرکانس نشانه های سایکولوژیکال در بیمارانی با سرگیجه مورد بررسی قرار گرفت. در این مطالعه که به صورت مقطعی و برروی 104 نفر بیمار مبتلا به سرگیجه در فاصله ی بین سال های 2014 تا 2017 صورت گرفت، از پرسشنامه ی SCL-90R برای ارزیابی بیماران مبتلا به سرگیجه استفاده شد و در پایان به این نتیجه رسیدند که یک ارتباط قابل ملاحظه ای بین میانگین شاخص نشانه های عمومی سایکولوژیکال و سن افراد شرکت کننده وحود داشت و سن و سابقه قبلی سرگیجه باعث بروز نشانه های سایکولوژیکال قابل ملاحظه ای در بیماران این مطالعه شده بود[12].

در مطالعه بستانی و همکارانش در بین سال های 1392 تا 1393 در دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه که برروی 1005 نفر صورت گرفت، ارتباط بین اختلال  خواب و ابتلا به سردرد میگرنی و تنشی را گزارش کرده اند. هدف از انجام مطالعه تعیین ارتباط بین انواع اختلالات خواب با سردردهای میگرن و تنشی بود و در نهایت به این نتیجه رسیدند که بین اختلالات خواب و ابتلا به سردردهای میگرنی ارتباط مستقیمی وجود دارد[13].

در مطالعه بخشایی و همکارانش در بین سال های 1382 تا 1384 در مشهد با هدف بررسی ویزگی های وزوز ذهنی با علت ناشناخته برای بررسی چگونگی تاثیر وزوز بر شکل زندگی افراد و اختلالات خواب از پرسشنامه ارزیابی وزوز در 6 محور و از 52 پرسش استفاده شد و در انتها به این نتیجه رسیدند که بالاترین نمره(3/60) در پرسشنامه مربوط به محور تاثیر وزوز در زندگی روزمره و پایین ترین(3/39) مربوط به محور خواب بوده است [14].

تحقیق قربانی و همکارانش در سال 2011 در اصفهان و بر روی 240 نفر(220 زن و 20 مرد) در محدوده ی سنی بین 15 تا 55 سال با هدف مقایسه روایی و پایایی انواع پرسشنامه های HIT(ازمون اثر سردرد) و  MDAS (ارزیابی ناتوانی میگرن) انجام شد. محققین نتیجه گیری کردندکه یک همبستگی و تشابه زیادی در نتایج این پرسشنامه ها در 2 گروه بیمار مشاهده شد و بیماران همبستگی بالایی از خود نشان دادند[15].

Nawaz و همکاران مطالعه ای با هدف برآورد شیوع و عوامل خطر مرتبط با سرگیجه در سالمندان انجام دادند. مطالعه مقطعی تحلیلی بر روی 424 سالمند با سن 65 سال و بیشتر در پنجاپ پاکستان با نمونه گیری غیر احتمالی در دسترس در سال 2022 انجام شد. شیوع سرگیجه در بیش از نیمی از حجم نمونه مشاهده شد. عوامل خطر مرتبط با سرگیجه شامل با استرس/ اضطراب، فشار خون بالا، فشار خون پایین، ضعف استخوان/پوکی استخوان، سابقه ضربه به سر، استفاده طولانی مدت از کامپیوتر، افت فشار خون ارتواستاتیک، بیماری عروق مغزی/سکته مغزی، کمبود ویتامین D، سیگار کشیدن، آپنه انسدادی خواب، سابقه دنگی، میگرن، اسپوندیلوز گردنی و سطح هموگلوبین پایین بودند[16].

در مطالعه ی دیگری که توسط موگو و همکارانش در سال 2020 در کشور سوئد انجام شد ارتباط بین سردرد و تینیتوس در 2539 نفر مورد بررسی قرار گرفت. محققین نتیجه گیری کردند که ارتباط نزدیکی بین شدت تینیتوس و سردرد وجود دارد و هر قدر شدت تینیتوس زیاد شود این ارتباط قوی تر می شود. همچنین نتایج نشان داد که جنسیت نیز بر بروز تینیتوس موثر می باشد و احتمال بروز تینیتوس در زنان که دارای سردرد بودند نسبت به مردان بیشتر بود که شاید به این دلیل است که اختلالات میگرن، مفصلTMJ  و استرس در زنان بیشتر از مردان است که این موارد می تواند باعث افزایش تینیتوس و سردرد شود[5]

Chang و همکاران تحقیقی با هدف بررسی شیوع وزوز گوش مداوم و سرگیجه مزمن/عودکننده در جمعیت سالمند و تجزیه و تحلیل ارتباط برخی بیماری‌های همراه با وزوز گوش و سرگیجه در جنوب تایوان انجام دادند. این مطالعه مقطعی در یک بیمارستان شهری انجام شد. آزمایشات شنوایی در مجموع 597 داوطلب 65 سال  و بالاتر که شامل 322 (9/53 %) مرد و 275 (1/46 %) زن بودند، انجام شد. نتایج نشان داد، شیوع وزوز گوش مداوم و سرگیجه مزمن/عودکننده به ترتیب 0/32% و 1/24% بود. وزوز گوش و سرگیجه با سن، BMI و فشار خون بالا، دیابت و سندرم متابولیک همراه نبود اما با اختلال شنوایی مرتبط بود. زنان و آنهایی که سطح گلوکز ناشتا کمتر از 100 میلی گرم در دسی لیتر داشتند، بیشتر در معرض سرگیجه بودند[1]. 

  در مطالعه ای که توسط Elie Guichard  و همکارانش در سال 2016 صورت گرفت ارتباط بین تینیتوس و سردرد در بزرگسالان مورد بررسی قرارگرفت. این مطالعه به صورت مقطعی و با استناد به مطالعه کوهورت مبتنی بر جمعیت دانشجویان دانشگاه ها و مراکز عالی فرانسوی زبان و بر روی 5729 شرکت کننده فرانسوی زبان و از طریق پرسشنامه خودگزارشی صورت گرفت. نتایج نشان داد که حدود 3246 نفر هیچ سابقه ای از سردرد نداشتند و 838 نفر سردردهای غیرمیگرنی، 1645 نفر میگرن که از این تعداد 744 نفر میگرن باaura و 331 نفر تینیتوس را گزارش نمودند. سپس بر اساس وضعیت سردرد افراد را در چهار گروه؛ بدون سردرد، دارای سردرد، سردرد میگرنی بدون اورا و میگرن با اورا طبقه بندی نمودند. نتایج آنالیز مدل چند متغیره نشان داد افراد با سردردهای میگرنی دارای افزایش خطر تینیتوس بودند. همچنین ارتباط قوی بین میگرن با اورا و تینیتوس نسبت به میگرن بدون اتورا مشاهده شد. به طور کلی درصد خطر قابل انتساب بین وزوز گوش و میگرن 43% و برای بیماران میگرنی با اورا 52% بود اما نتایج رابطه معناداری بر حسب جنس نشان نداد[17].

در مطالعه ای که توسط Berthold و همکارانش در سال 2015 صورت گرفت ارتباط تینیتوس و سردرد در فاصله ی سال های 2003 تا 2011 در گروه سنی بین 18 تا 90 سال در مرکز تینیتوس دانشگاه Regensburg کشور المان صورت گرفت. و در این مطالعه برای بررسی شدت تینیتوس از پرسشنامه ی TQ  و برای طبقه بندی سردرد از پرسشنامه ICHD-2 استفاده شد. در پایان به این نتیجه رسیدند که رخداد تینیتوس و سردرد به طور همزمان رخ نمی دهد اما هر دو اختلال با مکانیزم های پاتوفیزیولوزیکال مشابهی در ارتباط می باشند برای مثال میگرن و یا عصب تری زمینال باعث بروز هر دو اختلال می باشد[18].

در مطالعه ای که توسط sung و همکارانش در سال 2019 در کره جنوبی صورت گرفت به بررسی ارتباط بین میگرن و سرگیجه وضعیتی در جمعیت بزرگسالان در کره جنوبی پرداختند. این مطالعه کوهورت بر روی 40682 فرد با تشخیص میگرن و 162728نفر سالم انجام شد. محققین نتیجه گیری نمودند که میزان وقوع و یا بروز سرگیجه خوش خیم در افرادی با بیماری میگرن به طور قابل ملاحظه ای نسبت به افراد بدون میگرن بالاتر است(19).

در مطالعه ی دیگری که توسط sanjay Prakash و همکارانش در سال 2023 در کشور هندوستان صورت گرفت، ارتباط بین گیجی و سرگیجه در بیمارانی با سردردهای نوع فشاری TENSION-HEADACHE) ) مورد بررسی قرار گرفت . در این مطالعه 100 فرد مبتلا به سردرد نوع فشاری و 100 نفر سالم انجام شد. نتایج نشان داد که نشانه های وستیبولار(گیجی، سرگیجه، عدم تعادل) در 25% بیمارانی با سردردهای نوع فشاری مزمن نسبت به سردردهای نوع فشاری دوره ای ، بیشتر بود . همچنین نمره افسردگی و اضطراب در بیماران با سرگیجه نوع فشاری با نشانه های وستیبولار به طور قابل توجهی بالاتر از سردردهای نوع فشاری بدون علائم وستیبولار بود. علاوه بر این شیوع نشانه های وستیبولار وابسته به فرکانس سردردهای نوع فشاری بود(20).

در مطالعه ی دیگری که توسط دی ریدر و همکارانش در سال 2004 در کشور بلژیک صورت گرفت هدف بررسی بیماران مبتلا به وزوز ضربانی و غیرضربانی بر مبنای استفاده از MRI از زاویه ی پلی مخچه ای و ارتباط وزوز با محل رگ خونی (در کانال شنوایی داخلی) بود. 47 بیمار مبتلا به وزوز گوش، معاینه MRI از CPA انجام شد و بازسازی های اندوسکوپی مجازی با استفاده از یک تداخل سازنده T2 با وضوح بالا با مقطع نازک محوری سه بعدی در مجموعه ی داده های حالت پایدار محاسبه شد. نتایج حاکی از  همبستگی بین تظاهرات  بالینی وزوز گوش و کاهش شنوایی  با یکدیگر بود. همچنین لوپ عروقی در زاویه پلی مخچه ای، اصلی ترین دلیل تینیتوس ضربان دار بود. علاوه بر این در کانال شنیداری داخلی افراد مبتلا به وزوز ضربان دار نسبت به بیماران مبتلا به وزوز غیرضربان دار، تعداد حلقه های عروقی به طور قابل توجهی افزایش پیدا کرده بود(21).

1. فراوانی وزوز گوش در جمعیت بزرگسال زاهدان  چقدر است.
2. فراوانی سرگیجه در جمعیت بزرگسال زاهدان چقدر است.
3.  فراوانی سردرد در جمعیت بزرگسال زاهدان چقدر است.
4. بین وزوز گوش و سردرد  با متغیرهای دموگرافیک (سن، جنس، تاهل، قومیت، سطح تحصیلات، شغل ، طبقه اجتماعی اقتصادی) در جمعیت بزرگسال زاهدان ارتباط وجود دارد.
5. بین وزوز گوش و سردرد  با کنترل متغیرهای دموگرافیک (سن، جنس، تاهل، قومیت، سطح تحصیلات، شغل ، طبقه اجتماعی اقتصادی) در جمعیت بزرگسال زاهدان ارتباط وجود دارد.
6. بین سرگیجه و سردرد  با متغیرهای دموگرافیک (سن، جنس، تاهل، قومیت، سطح تحصیلات، شغل، طبقه اجتماعی اقتصادی) در جمعیت بزرگسال زاهدان ارتباط وجود دارد.
7. بین سرگیجه و سردرد  با کنترل متغیرهای دموگرافیک (سن، جنس، تاهل، قومیت، سطح تحصیلات، شغل، طبقه اجتماعی اقتصادی) در جمعیت بزرگسال زاهدان ارتباط وجود دارد.
8. بین وزوز گوش و سردرد  با بیماری صرع و سابقه ضربه به سر  در جمعیت بزرگسال زاهدان ارتباط وجود دارد.
9. بین وزوز گوش و سردرد  با کنترل بیماری صرع و سابقه ضربه به سر  در جمعیت بزرگسال زاهدان ارتباط وجود دارد.
10. بین سرگیجه و سردرد  با بیماری صرع و سابقه ضربه به سر در جمعیت بزرگسال زاهدان ارتباط وجود دارد.
11. بین سرگیجه و سردرد  با کنترل بیماری صرع و سابقه ضربه به سر در جمعیت بزرگسال زاهدان ارتباط وجود دارد.
12. بین وزوز گوش و سردرد  با فشار خون در جمعیت بزرگسال زاهدان ارتباط وجود دارد.
13. بین وزوز گوش و سردرد  با کنترل فشار خون در جمعیت بزرگسال زاهدان ارتباط وجود دارد.
14. بین سرگیجه و سردرد  با فشار خون در جمعیت بزرگسال زاهدان ارتباط وجود دارد.
15.  بین سرگیجه و سردرد  با کنترل فشار خون در جمعیت بزرگسال زاهدان ارتباط وجود دارد.

تعیین ارتباط بین وزوز گوش و سرگیجه با سردرد در جمعیت بزرگسال زاهدان

1. تعیین فراوانی وزوز گوش در جمعیت بزرگسال زاهدان
2. تعیین فراوانی سرگیجه در جمعیت بزرگسال زاهدان
3. تعیین فراوانی سردرد در جمعیت بزرگسال زاهدان
4. تعیین ارتباط بین وزوز گوش و سردرد  بامتغیرهای دموگرافیک (سن، جنس، تاهل، قومیت، سطح تحصیلات، شغل ، طبقه اجتماعی اقتصادی ) در جمعیت بزرگسال زاهدان
5. تعیین ارتباط بین وزوز گوش و سردرد  با کنترل متغیرهای دموگرافیک (سن، جنس، تاهل، قومیت، سطح تحصیلات، شغل ، طبقه اجتماعی اقتصادی ) در جمعیت بزرگسال زاهدان
6. تعیین ارتباط بین سرگیجه و سردرد  بامتغیرهای دموگرافیک (سن، جنس، تاهل، قومیت، سطح تحصیلات، شغل ، طبقه اجتماعی اقتصادی) در جمعیت بزرگسال زاهدان
7.  تعیین ارتباط بین سرگیجه و سردرد  با کنترل متغیرهای دموگرافیک (سن، جنس، تاهل، قومیت، سطح تحصیلات، شغل ، طبقه اجتماعی اقتصادی) در جمعیت بزرگسال زاهدان
8.  تعیین ارتباط بین وزوز گوش و سردرد  بابیماری صرع و سابقه ضربه به سر در جمعیت بزرگسال زاهدان
9. تعیین ارتباط بین وزوز گوش و سردرد  با کنترل بیماری صرع و سابقه ضربه به سر در جمعیت بزرگسال زاهدان
10.  تعیین ارتباط بین سرگیجه و سردرد  بابیماری صرع و سابقه ضربه به سر در جمعیت بزرگسال زاهدان
11. تعیین ارتباط بین سرگیجه و سردرد  با کنترل بیماری صرع و سابقه ضربه به سر در جمعیت بزرگسال زاهدان
12. تعیین ارتباط بین وزوز گوش و سردرد  بافشار خون در جمعیت بزرگسال زاهدان
13. تعیین ارتباط بین وزوز گوش و سردرد  با کنترل فشار خون در جمعیت بزرگسال زاهدان
14. تعیین ارتباط بین سرگیجه و سردرد  با فشار خون در جمعیت بزرگسال زاهدان
15.  تعیین ارتباط بین سرگیجه و سردرد  با کنترل فشار خون در جمعیت بزرگسال زاهدان

با توجه به اینکه وزوز گوش، سرگیجه و سردرد ممکن است به علت های مختلفی ایجاد شوند، شناخت دقیق از رابطه بین این سه علامت می تواند به ما کمک کند تا علت اصلی را تعیین کنیم. انجام پژوهش در این زمینه می توانند به تشخیص دقیق تر و بهبود کیفیت زندگی  سالمندان کمک میکند.

وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی و دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

 تعریف تئوری: سر درد حس درد و ناراحتی در سر و یا مناطفی از صورت می باشد(؟).

تعریف عملی: در مطالعه حاضر سردردهای مزمن مکرر به سردردهایی گفته می شود که حداقل 15 روز در ماه رخ می دهد و حداقل برای سه ماه متوالی ادامه می یابد. همچنین بیماری میگرن نوعی سردرد مزمن عود کننده در نظر گرفته خواهد شد. داشتن  تجربه سردردهای مداوم بیش از یک بار در طول زندگی نیز به این صورت است که مداوم به این صورت تعریف می شود که هر بار بیش از 4 ساعت طول بکشد.

این پژوهش یک نوع مطالعه مقطعی (Cross sectional) از نوع توصیفی- تحلیلی است.

جامعه مورد مطالعه شامل تمامی شرکت کنندگان ۳۵-۷۰ ساله که در مطالعه کوهورت سلامت بالغین شهر زاهدان  شرکت کرده بودند.

معیار ورود:

1- سن ۳۵ تا۷۰ سال

2- سکونت دایمی در شهر زاهدان

 3- تابعیت ایرانی

معیار خروج:

1. عدم تمایل به ادامه حضور در مطالعه

2.زندگی کمتر از 9 ماه در شهر زاهدان

3.افرادی که قادر به حضور در مرکز کهورت نبودند

در این پژوهش، از داده های اولیه (فاز ثبت نام )مطالعه کهورت بالغین زاهدان که از ۲۲ مهر ۹۴ لغایت ۲۹ دی 1397 جمع آوری شده است استفاده می شود که 10016 نفر بوده است.

پژوهش حاضر یک بررسی مقطعی بر اساس داده های اولیه (Enrollment Phase) مطالعه کوهورت شهر زاهدان در  جمعیت بزرگسال شرکت کننده در مطالعه کوهورت که به صورت طبقه ای چند مرحله ای (Multi-stage stratified sampling method)  نمونه گیری شده بود، انجام خواهد شد. در روش نمونه گیری مطالعه کوهورت زاهدان ابتدا مناطق شهر زاهدان را برحسب مناطق شهرداری و طبقه اقتصادی- اجتماعی به سه منطقه (حاشیه شهر، مرکز شهر و بالای شهر) تقسیم کردند و سپس به تصادف از میان طبقات یک مرکز خدمات جامع سلامت انتخاب شده بود، در مرحله ی بعد تعدادی خوشه از هر مرکز انتخاب و در هر خانوار از خوشه کلیه افراد 35- 70 سال که واجد معیارهای ورود و فاقد معیارهای خروج بودند، وارد مطالعه شده بودند. آنگاه در روزهای معین شده توسط کارشناسان مرکز کوهورت از افراد واجد شرایط مطالعه درخواست شده بود تا در مرکز کوهورت حضور یابند و پس از ارائه توضیحات لازم در زمینه چگونگی انجام پژوهش و ارزش بالای همکاری در آن به افراد، سوالات و معاینات براساس پرسشنامه های استاندارد کوهورت تکمیل شده است.

در مطالعه کهورت زاهدان (PERSIAN)، از پرسشنامه های زیر در جهت جمع آوری اطلاعات استفاده شده است:

1- پرسش نامه عمومی (مشخصات دموگرافیک و سبک زندگی): جهت استخراج اطلاعات مربوط به متغیرهای سن، جنسیت، سطح تحصیلات، وضعیت اشتغال، وضعیت تاهل، طبقه اجتماعی اقتصادی،  و قومیت از این پرسش نامه استفاده می شود.

2- پرسش نامه بالینی 1 ( سوابق بیماریها و عادات فردی): جهت استخراج اطلاعات مربوط به بیماری صرع، سابقه ضربه به سر، سردردهای مزمن، تجربه سردرد و وزوزگوش و سرگیجه در افرد از این پرسش نامه استفاده می شود.

بعد از مصوب شدن طرح در کمیته و گرفتن کد اخلاق پژوهشگر به صورت حضوری به مرکز کوهورت زاهدان مراجعه نموده، براساس دیکشنری کوهورت کدهای موردنیاز برای هر متغیر را مشخص و به سوپروایزر کوهورت تحویل داده و ایشان بر طبق طرح مصوب کدها را در اختیار مشاور آمار قرار داده و در نهایت خروجی نتایج به پژوهشگر تحویل داده خواهد شد.

داده ها در نرم افزار SPSS26  آنالیز خواهد شد. جهت توصیف داده ها از شاخص های فراوانی، میانگین و انحراف معیار و  برای بررسی ارتباط هر یک از متغیرهای مستقل با متغیر وابسته و متغیرهای زمینه ای ابتدا از رگرسیون لجستیک تک متغیره Univariate logistic regression)  ) و سپس برای بررسی ارتباط دو متغیر مستقل با متغیر وابسته  با متغیرهای زمینه ای که معنادار بوده اند،  از رگرسیون لجستیک چندمتغیره Multiple logistic regression)  ) با گزارش OR و 95% فاصله اطمینان استفاده خواهد شد.  

در پژوهش حاضر کدهای اخلاقی مرتبط با رازداری و محرمانه نگه داشتن اطلاعات شرکت کنندگان، اخذ رضایت آگاهانه از شرکت کنندگان و نحوه برخود با آنها در صورت خروج اختیاری از مطالعه، نحوه پاسخگویی به سوالات ایشان و نحوه انتشار نتایج مطالعه (کد های 1-5، 7،8، 10-19، 24، 25، 27-31) مدنظر قرار گرفته است که عبارتند از:

راهنمای عمومی اخلاق در پژوهشهای علوم پزشکی  دارای آزمودنی انسانی  در جمهوری اسلامی ایران1392:

1- هدف اصلی هر پژوهش‌باید ارتقای سلامت انسان‌ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

2- در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می‌گیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزمایی‌های بالینی  بر روی بیماران یا داوطلب‌های سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.

3- پژوهش بر انسان فقط در صورتی توجیه‌پذیر است که منافع بالقوه‌ی آن برای هر فرد آزمودنی بیش‌تر از خطرهای آن باشد. در پژوهش‌های دارای ماهیت غیر درمانی، سطح آسیبی که آزمودنی در معرض آن قرار می‌گیرد نباید بیش‌تر از آن‌چه باشد که مردم عادی در زندگی روزمره‌ی خود با آن مواجه می‌شوند. حصول اطمینان از این امر برعهده‌ی طراحان، مجریان و همکاران پژوهش و تمامی شوراهای بررسی یا پایش‌کننده‌ی پژوهش از جمله کمیته‌ی اخلاق در پژوهش‌ است.

4- مواردی از قبیل سرعت، سهولت کار، راحتی پژوهشگر، هزینه‌ی پایین‌تر و/ یا صرفاً عملی بودن آن به هیچ وجه نباید موجب قرار دادن آزمودنی در معرض خطر یا زیان افزوده یا تحمیل هر گونه محدودیت اختیار اضافی به وی شود.

5- قبل از آغاز هر پژوهش پزشکی ، باید اقدامات  اولیه جهت به حداقل رساندن زیان احتمالی وارده به آزمودنی‌ها و تامین سلامت آن‌ها انجام گیرد.

7-  اگر در حین اجرای پژوهش مشخص شود که خطرات شرکت در این پژوهش برای آزمودنی‌ها بیش از فواید بالقوه‌ی آن است، باید آن پژوهش بلافاصله متوقف شود.

8- طراحی و اجرای پژوهش‌هایی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می‌گیرند، باید منطبق با اصول علمی پذیرفته شده بر اساس دانش روز و مبتنی بر مرور کامل منابع علمی موجود و پژوهش‌های قبلی آزمایشگاهی، و  در صورت لزوم،  حیوانی مناسب باشد. مطالعات حیوانی باید با رعایت کامل اصول اخلاقی کار با حیوانات آزمایشگاهی انجام شوند.

10- هر پژوهشی باید بر اساس و منطبق بر یک طرح‌نامه (پروپوزال) به انجام برسد. در کارآزمایی‌های بالینی باید علاوه بر طرح نامه، دستورالعمل (پروتکل) نیز تهیه و ارائه شود. طرح‌نامه و دستورالعمل باید شامل تمامی اجزای ضروری باشد. از جمله بخش ملاحظات اخلاقی، اطلاعات مربوط به بودجه، حمایت کننده‌ها، وابستگی‌های سازمانی، موارد تعارض منافع بالقوه‌ی دیگر، مشوق‌های شرکت کنندگان، پیش بینی درمان و یا جبران خسارت افراد آسیب دیده در پژوهش .در مواردی که لازم است رضایت‌نامه‌ی آگاهانه به‌صورت کتبی اخذ شود، فرم رضایت‌نامه باید تدوین و به طرح‌نامه پیوست شده باشد. پیش از تصویب یا تأیید طرح‌نامه از سوی کمیته‌ی مستقل اخلاق در پژوهش، نباید اجرای پژوهش شروع شود.

11- کمیته‌ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرح‌نامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرح‌‌ها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته‌ی اخلاق درخواست می‌شود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.    

12- انتخاب آزمودنی‌های بالقوه از میان جمعیت بیماران یا هر گروه جمعیتی دیگر، باید منصفانه باشد، به‌نحوی که توزیع بارها (خطرات یا هزینه‌ها) و منافع شرکت در پژوهش، در آن جمعیت و کل جامعه، تبعیض‌آمیز نباشد.

13- کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می‌شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه‌ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف‌نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته‌ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

14- اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامه‌ی شرکت در پژوهش تاثیر گذار باشد، باید موضوع به اطلاع کمیته‌ی اخلاق رسانده شود و در صورت موافقت کمیته با ادامه‌ی پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ گردد.

15-  پژوهشگر باید از آگاهانه بودن رضایت اخذشده اطمینان حاصل کند. برای این منظور، در تمامی پژوهش‌های پزشکی، اعم از درمانی و غیردرمانی، پژوهشگر موظف است فرد در نظر گرفته شده به‌عنوان آزمودنی را از تمامی اطلاعاتی که می‌توانند در تصمیم‌گیری او مؤثر باشند، به‌نحو مناسبی آگاه سازد. این اطلاعات مشتملند بر: عنوان و اهداف پژوهش، طول مدت پژوهش، روشی که قرار است به‌کار گرفته شود (شامل احتمال تخصیص تصادفی به گروه‌مورد یا شاهد)، منابع تأمین بودجه، هر گونه تعارض منافع احتمالی، وابستگی  سازمانی پژوهشگر، و فواید و زیان‌هایی که انتظار می‌رود مطالعه در بر داشته باشد. هم‌چنین، هر آزمودنی باید بداند که می‌تواند هر لحظه که بخواهد از مطالعه خارج شود و باید درباره‌ی خطرات و زیان‌های بالقوه‌ی ناشی از ترک زودرس پژوهش آگاه و پشتیبانی شود. پژوهشگر هم‌چنین باید به تمامی سؤالات و دغدغه‌های این افراد، با حوصله و دقت پاسخ بدهد. این موارد باید در رضایت‌نامه‌ی آگاهانه منعکس شود.

16- پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی می‌شود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. هم‌چنین، در پژوهش‌هایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوه‌ی جذب آزمودنی، باید توسط کمیته‌ی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.

17- پژوهشگر ارشد مسؤول مستقیم ارائه‌ی اطلاعات کافی و به زبان قابل فهم برای آزمودنی ، اطمینان از درک اطلاعات ارائه شده، و اخذ رضایت آگاهانه است. در مواردی که بنا به‌دلیلی، نظیر زیاد بودن تعداد آزمودنی‌ها، این اطلاع‌رسانی از طریق شخص دیگری انجام می‌گیرد، این پژوهشگر ارشد است که مسؤول انتخاب فردی آگاه و مناسب برای این کار و حصول اطمینان از تأمین شرایط مذکور در این بند است.

18- در پژوهش‌هایی که از مواد بدنی (شامل بافت‌ها و مایعات بدن انسان)  یا داده‌هایی استفاده می‌شود که هویت صاحبان آن‌ها معلوم یا قابل کشف و ردیابی است، باید برای جمع‌آوری، تحلیل، ذخیره‎سازی و /یا استفاده‌ی مجدد از آن‌ها رضایت آگاهانه گرفته شود. در مواردی که اخذ رضایت غیرممکن باشد یا اعتبار پژوهش را خدشه‌دار کند، می‌توان در صورت بررسی مورد و تصویب کمیته‌ی اخلاق ، از داده‌ها یا مواد بدنی ذخیره شده، بدون اخذ رضایت آگاهانه استفاده کرد.

19- عدم قبول شرکت در پژوهش، یا ادامه ندادن به همکاری، نباید هیچ‌گونه تأثیری بر خدمات درمانی که در همان مؤسسه – نظیر بیمارستان – به فرد ارائه می‌شود، داشته باشد. این موضوع باید در فرایند اخذ رضایت آگاهانه، به آزمودنی اطلاع داده شود.

24- اگر در حین اجرای پژوهش، آزمودنی دارای ظرفیت، ظرفیت خود را از دست بدهد یا آزمودنی فاقد ظرفیت، واجد ظرفیت شود، باید با توجه به تغییر حاصله، رضایت آگاهانه برای ادامه‌ی پژوهش از سرپرست قانونی یا خود فرد اخذ شود. 

25- پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی‌ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. هم‌چنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی‌ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده‌ها یا اطلاعات به‌دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

27- در پایان پژوهش، هر فردی که به‌عنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که درباره‌ی نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روش‌هایی که سودمندی‌شان در آن مطالعه نشان داده شده است، بهره‌مند شود.

28- پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش‌های خود را صادقانه، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته‌هایی که از نظر حمایت کننده‌ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.

29- نحوه‌ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنی‌ها و مؤسسه‌ی حمایت کننده‌ی  پژوهش باشد.

30- گزارش‌ها و مقالات حاصل از پژوهش‌هایی که مفاد این راهنما را نقض کرده‌اند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.

31- روش پژوهش نباید با ارزش‌های احتماعی، فرهنگی و دینی  جامعه در تناقض باشد.

از محدودیت های مطالعه بررسی سرگیجه به صورت خودگزارشی است و به دلیل انجام مطالعه در قبل امکان انجام آزمون های آبجکتیو وجود نداشت.

وزوز گوش، سرگیجه، سردرد، کوهورت

1.                 Chang, N.C., et al., Prevalence of persistent tinnitus and dizziness in an elderly population in southern Taiwan. The journal of international advanced otology, 2019. 15(1): p. 99.
2.                 Baguley, D., D. McFerran, and D. Hall, Tinnitus. The Lancet, 2013. 382(9904): p. 1600-1607.
3.                 Kim, H.-J., et al., Analysis of the prevalence and associated risk factors of tinnitus in adults. PloS one, 2015. 10(5): p. e0127578.
4.                 Zhang, D., et al., The prevalence of tinnitus in China: a systematic review of the literature. The Journal of Laryngology & Otology, 2021. 135(1): p. 3-9.
5.                 Lugo, A., et al., Relationship between headaches and tinnitus in a Swedish study. Scientific reports, 2020. 10(1): p. 8494.
6.                 Jafari, Z., B.E. Kolb, and M.H. Mohajerani, Age-related hearing loss and tinnitus, dementia risk, and auditory amplification outcomes. Ageing research reviews, 2019. 56: p. 100963.
7.                 Salvinelli, F., et al., Benign paroxysmal positional vertigo: a comparative prospective study on the efficacy of Semont's maneuver and no treatment strategy. Clinica Terapeutica-Rome-, 2003. 154(1): p. 7-12.
8.                 Koo, J.-W., et al., Prevalence of vestibular dysfunction and associated factors in South Korea. BMJ open, 2015. 5(10): p. e008224.
9.                 Patiño, J.E.P., et al., Effectiveness of a training intervention to improve the management of vertigo in primary care: a multicentre cluster-randomised trial, VERTAP. Trials, 2022. 23(1): p. 608.
10.                 Prell, T., S. Finn, and H. Axer, How healthcare utilization due to dizziness and vertigo differs between older and younger adults. Frontiers in medicine, 2022. 9: p. 852187.
11.                 Abouzari, M. and H.R. Djalilian, Tinnitus is Modulated by Migraine. The Hearing Journal, 2023. 76(10): p. 27-28.
12.                 Soleimani, R., M. Jalali, and B. Bakhshayesh Eghbali, ‌‌Evaluation of Psychiatric Symptoms in Patients with Vertigo. Journal of Guilan University of Medical Sciences, 2020. 29(1): p. 1-10.
13.                 Arash Bostan, H.K., Kianoosh Khamooshian, Mohammad Rasoul Ghadami, Dariuosh Afshari, Nazanin Razazian, Payam Sariaslani, , the comparison of sleep disturbance between the subject with headache and healthy. J Kermanshah Univ Med Sci, 2015. 19(5): p. 269-77.
14.                 Bakhshaee M, Khadivi E, Rezaei S. Investigation of tinnitus characteristics in 36 patients with subjective tinnitus with unknown etiology. Bimonthly Audiology-Tehran University of Medical Sciences. 2006 Mar 10;15(1):6-12.
15.                 Ghorbani, A. and A. Chitsaz, Comparison of validity and reliability of the Migraine disability assessment (MIDAS) versus headache impact test (HIT) in an Iranian population. Iranian journal of neurology, 2011. 10(3-4): p. 39.
16.                 Nawaz, T., et al., Epidemiology And Risk Factors Of Vertigo In Geriatrics Population.
17.                 Guichard, E., et al., Association between headaches and tinnitus in young adults: cross‐sectional study. Headache: The Journal of Head and Face Pain, 2016. 56(6): p. 987-994.
18.                 Langguth, B., et al., Tinnitus and headache. BioMed research international, 2015. 2015.
19. Kim SK, Hong SM, Park I-S, Choi HG. Association between migraine and benign paroxysmal positional vertigo among adults in South Korea. JAMA Otolaryngology–Head & Neck Surgery. 2019;145(4):307-12.
20.                 Prakash S, Rawat KS, Patel H, Rana K, Shah C, Vadodaria V. Dizziness and vertigo in patients with tension-type headache: A case–control study. Neurological Sciences. 2024;45(1):261-8.
21.                 Nowé V, De Ridder D, Van de Heyning P, Wang X, Gielen J, Van Goethem J, et al. Does the location of a vascular loop in the cerebellopontine angle explain pulsatile and non-pulsatile tinnitus? European radiology. 2004;14:2282-9.

پرسشنامه عمومی و بالینی  پیوست شد.

مطالعه حاضر مقطعی و  بر اساس یافته های مطالعه کهورت بالغین زاهدان ، به بررسی ارتباط بین وزوز گوش و سرگیجه  با سردرد در جمعیت بزرگسال زاهدان پرداخته می شود.

ندارد

با توجه به اینکه وزوز گوش، سرگیجه و سردرد ممکن است به علت های مختلفی ایجاد شوند، شناخت دقیق از رابطه بین این سه علامت می تواند به ما کمک کند تا علت اصلی را تعیین کنیم. انجام پژوهش در این زمینه می توانند به تشخیص دقیق تر و بهبود کیفیت زندگی  تان کمک کند.

ندارد

ندارد

ندارد

ندارد

نتایج مطالعه به‌صورت کلی و بدون ذکر مشخصات شرکت‌کنندگان، با حفظ حقوق مادی و معنوی شرکت‌کنندگان در مطالعه گزارش خواهد شد.

در هرزمانی که مایل بودید می‌توانید پرسش‌های خود را از طریق شماره تماس مجری طرح (09153412916) مطرح و پاسخ مورد نظر را دریافت نمایید.

شرکت من در مطالعه کاملاً اختیاری است و آزاد خواهم بود که از شرکت در مطالعه امتناع نموده یا هر زمان  که مایل بودم بدون آنکه تغییری در نحوه رفتار پزشک درمانگر یا نحوه درمان و مراقبت از بیماری اینجانب ایجاد شود از پژوهش مذکور خارج شوم.

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح موافقت خود را با شرکت در این مطالعه اعلان می نمایم. یک نسخه از این فرم به من داده شده و فرصت خواندن آن را داشته ام.