بررسی ومقایسه میانگین نمره کارکرد شناختی در بیماران پیوند کلیه با بیماران همودیالیزی مزمن

ﺑیماری کلیه یکی از مسائل ودغدغه­های مهم در حیطه سلامتی می­باشد. بیماری کلیوی در مرحله نهایی (ESRD)[ به عنوان بیماری مزمن کلیوی با نرخ فیلتراسیون گلومرولی زیر 15 میلی لیتر/دقیقه//1.73 متر یا نیاز به درمان دائمی جایگزینی کلیوی تعریف شده است و همودیالیز (HD) یکی از مهمترین روش­های درمانی است   در گذشته افراد درگیر با بیماری­های کلیوی محکوم به مرگ بودند ولی این روزها با پیشرفت علم بر عمر این بیماران افزوده شده است ﻛﻪ این ﺑﺎﻋﺚ اﻓﺰاﻳﺶ ﺗﺸﺨﻴﺺ اﻧﻮاع اﺧـﺘﻼﻻت روان ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ در افسردگی و انواع اختلالات شناختی نرخ بالایی دارد و همچنین بیماران مبتلا به ESRD اغلب تحت تأثیر عوارض عصبی مختلف مانند اختلال شناختی قرار می­گیرند . از این رو تشخیص و درمان اختلالات شناختی و بیمارهای روانشاختی در این بیماران ضروری می­باشد پیوند کلیه طول عمر بیماران نارسایی کلیه را در  دهه­های گذشته بهبود بخشیده و بقای آنها را سبب شده است، و این روزها به عوارض دیررس این روش درمانی و بهبود کیفیت زندگی این بیماران توجه­ها جلب شده است( .که  یکی از این حیطه­ها به نشانه­های نوروسایکلوژیک است که با نتایج متناقضی همراه بوده است

=

1-  بیان مسئله تحقیق (مشتمل بر مرور تحقیقات گذشته داخلی وخارجی مرتبط با موضوع با ذکر منابع و توجیه ضرورت انجام طرح) :

ﺑیماری کلیه یکی از مسائل ودغدغه­های مهم در حیطه سلامتی می­باشد. بیماری کلیوی در مرحله نهایی (ESRD)[1] به عنوان بیماری مزمن کلیوی با نرخ فیلتراسیون گلومرولی زیر 15 میلی لیتر/دقیقه//1.73 متر یا نیاز به درمان دائمی جایگزینی کلیوی تعریف شده است (1)و همودیالیز (HD) یکی از مهمترین روش­های درمانی است (2).  در گذشته افراد درگیر با بیماری­های کلیوی محکوم به مرگ بودند ولی این روزها با پیشرفت علم بر عمر این بیماران افزوده شده است ﻛﻪ این ﺑﺎﻋﺚ اﻓﺰاﻳﺶ ﺗﺸﺨﻴﺺ اﻧﻮاع اﺧـﺘﻼﻻت روان ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ در افسردگی و انواع اختلالات شناختی نرخ بالایی دارد(3, 4) و همچنین بیماران مبتلا به ESRD اغلب تحت تأثیر عوارض عصبی مختلف مانند اختلال شناختی قرار می­گیرند(5) . از این رو تشخیص و درمان اختلالات شناختی و بیمارهای روانشاختی در این بیماران ضروری می­باشد(6) .

از دیگر سوی، بیماران مبتلا به بیماری مزمن کلیه در معرض خطر ابتلا به بیماری آلزایمر هستند که بر کیفیت زندگی آنها تأثیر می گذارد. تغییرات شامل بدتر شدن حوزه­هایی مانند یادگیری و حافظه ، زبان ، توجه ، عملکرد اجرایی ، موتور ادراکی یا شناخت اجتماعی است (7). از این رو تشخیص و درمان اختلالات شناختی و بیمارهای روانشاختی در این بیماران ضروری می­باشد(8). همچنین محققان عنوان کرده­اند که مغز و کلیه هر دو عضوهایی هستند که توسط سیستم قلبی عروقی کنترل می شوند و هر دو تحت تاثیر عواملی مانند فشار خون قرار می­گیرند؛ بنابراین طبیعی است که تغییرات در یک عضو، دیگری را هم تحت تاثیر قرار دهد، همچنین این پژوهشگران معتقدند که شیوع اختلات شاختی در بیماران کلیوی یه مراتب بیشتر از دیگر افراد است(9) .

زوال عقل یک سندرم بالینی است که با زوال شناختی و اختلال عملکردی مشخص می­شود که در حال حاضر یکی از علل اصلی ناتوانی و مرگ و میر است. اخیراً، انجمن روانپزشکی آمریکا معیارهای جدیدی را برای تشخیص زوال عقل تحت عنوان جدید 'اختلال عصبی عمده' (NCD)[2] معرفی کرده است. تشخیص جدید DSM-5 بیماری‌های غیر واگیردار اصلی شواهدی از کاهش قابل توجه در هر حوزه شناختی علاوه بر اختلال عملکردی را می‌طلبد. این نشان دهنده انحراف از معیارهای DSM-IV برای زوال عقل است که به اختلال در حافظه و حداقل یک عملکرد بالاتر قشر مغز نیاز دارد. با این وجود، مشخص نیست که این تغییرات چگونه بر برآوردهای شیوع زوال عقل در جامعه تأثیر می­گذارد (10). در بررسی که در بیماران تحت همودیالیز انجام گرقته شده بود نشان دادند که اختلال شناختی عواقب به مراتب جدی تری مانند بستری شدن در بیمارستان و کاهش امید به زندگی دارد و حتی اختلال شناختی در بیماران همودیالیز ممکن است مانع از حضور در درمان و همچنبن محدودیت هایی برای بیماران دیالیزی می-شود(11) .

پیوند کلیه طول عمر بیماران نارسایی کلیه را در  دهه­های گذشته بهبود بخشیده و بقای آنها را سبب شده است، و این روزها به عوارض دیررس این روش درمانی و بهبود کیفیت زندگی این بیماران توجه­ها جلب شده است(12) .که  یکی از این حیطه­ها به نشانه­های نوروسایکلوژیک است که با نتایج متناقضی همراه بوده است(13-15) .

بیماران کلیوی پیوند شده معمولا در برخی از فاکتورهای شناختی نسبت به افراد سالم کاهش نشان داده اند (16). اگرچه برخی از تحقیقات عنوان کرده­اند که درمان پیوند کلیه با بهبود اختلالات شناختی، مخصوصا در مقایسه با بیماران مزمن کلیوی همراه است(17) . مطالعات نشان داده­اند که غربالگری عملکرد شناختی برای بیماران مبتلا به بیماری کلیوی در مرحله نهایی همودیالیز یک امر ضروری است(18) هرچند مطالعات در بیمارن پیوند شده پراکنده است (19). از این روی ما بر آن شدیم در ادامه پژوهش خویش تحت عنوان ' مقایسه کارکرد شناختی بر اساس طول مدت همودیالیز در بیماران همودیالیزی ' به بررسی تغییرات شناختی در بیماران پیوند کلیه بپردازیم.

بررسی متون:

بیرگیت هاربک و همکارانش درسال 2021 دانشگاه اوفلوبک آلمان به ارزیابی عملکرد شناختی در 17 بیمار همودیالیز و 18 بیمار پیوند کلیه پرداختند و هر دو گروه را با هم مقایسه کردند و نشان دادند که عملکرد شناختی پس از پیوند کلیه در مقایسه با همودیالیز بهبود می یابد (19).

سندیپ ماهاجان در گروه نفرولوژی در سال 2017 ، موسسه علوم پزشکی هند ، دهلی نو به یک مطالعه طولی برروی 30 نفر، درباره اثر پیوند کلیه بر عملکرد شناختی در بیماران همودیالیز پرداختند که یافته ها حاکی از آن بود که پیوند کلیه عملکرد شناختی را در بیماران همودیالیز بهبود می بخشد ، با عادی سازی تاخیر P300 پس از پیوند که نشان می دهد سموم اورمیک در اختلال نقش دارند (20).

علیدادی و همکارانش (2020) به بررسی ارزیابی عملکرد توجه و حافظه در بیماران همودیالیز ؛ مطالعه ای بر اساس مدت زمان همودیالیز پرداختند که هدف از این مطالعه بررسی اثر HD طولانی مدت بر عملکرد حافظه این بیماران بود. ، مطالعه آنها شامل 80 بیمار HD بود که 39 نفر از آنها زیر 6 ماه HD بودند و 41 بیمار به عنوان گروه دیگری که بیش از 6 ماه سابقه hd داشتند.  مطالعه حاضر نشان داد که بیماران HD در مرحله نهایی که برای مدت طولانی تحت HD بودند ، نمرات قابل توجهی پایین تر در تست های حافظه و توجه داشتند (21).

گوپتا و همکارانش درسال 2016در گروه کوچکی شامل 10 نفر درگروه کنترل و 20 نفراز گیرنده های پیوند کلیه  انجام تحقیقی دادند که نتیجه حاکی از آن بود که بیماران در پارامترهای حافظه و عملکرد اجرایی بهبود معناداری بعد از پیوند داشتند. همچنین در پیگیری که در ادامه تحقیق انجام دادند نشان دادند که این بهبودی در یک سال بعد از پیوند پایدار بود(22) .

همچنین دیکسون و همکارانش در سال  2015در  تحقیقی در دانشگاه علوم پزشکی لوا امریکا با موضوع تغییرات شناختی مرتبط با 77 نفر ازبیماران همودیالیزی و پیوند کلیه نشان دادند که بیماران همودیالیزی که پیوند کلیه شده بودند در عملکردها حافظه شنیدار- گفتاری و تکلم بهبود یافته بودند(23) .

 در وین سال 2014  در دپارتمان سه و چهار پزشکی دانشگاه وین کرامر  و همکارانش در تحقیق خود که برروی 15 بیمار همودیالیزی و 45 فرد سالم انجام شد به این نتیجه رسیدند که با پیوند کلیه موفقیت آمیز ممکن است بطور کامل عملکرد بد شناختی بیماران همودیالیز برگردد(24) . در دانشکده پزشکی انگلستان به سال 2005 گرایوا و همکارنش که برروی 145 بیمار انجام شد دریافتند که بعد از پیوند کلیه عملکرد شناختی بیماران بهبود یافته است ولی بیشترین بهبودی مربوط به حافظه این بیماران بوده(25) .

مطالعه امیریان و همکاران  در سال 2014که با هدف شیوع اختلال شناختی و عوامل مرتبط با آن را در 189نفر از بیماران همودیالیزی انجام شد نتایج نشان داد که میانگین سنی بیماران 2/15± 4/50 سال و 1/65 درصد آنها مرد بودند. شیوع اختلال عملکرد شناختی در جامعه مورد مطالعه 47 درصد بود. افزایش سن، کاهش سطح تحصیلات و همچنین ابتلا به دیابت ملیتوس و افسردگی، CRPکیفی مثبت با اختلال شناختی ارتباط معنی داری داشتند. همچنین شیوع اختلال شناختی در بیمارانی که مواد مخدر و TCA مصرف می کردند وسابقه سکته و ضربه شدید مغزی داشتند بالاتر بود ولی این میزان از نظر آماری معنی دار نبود. نتیجه‌گیری: به نظر می‌رسد که اختلال شناختی در بیماران مبتلا به نارسایی کلیه شایع بوده و این امر نگران‌کننده است. با توجه به عوارض شناخته شده‌ی این اختلال بررسی علل و اقدامات لازم برای آن توصیه می‌گردد (26).

مطالعه یوسفی و همکاراندر سال 2020 که با هدف  بررسی چالش‌های روان‌شناختی در 15 نفر از بیماران کلیوی پس از عمل پیوند انجام شد. نتایج نشان دادکه بیماران کلیوی پس از عمل پیوند علاوه بر مشکلات جسمانی، چالش‌های روان‌شناختی فراوانی نیز دارند که پرداختن به آن‌ها اهمیت زیادی برای متخصصان سلامت و بهداشت روان دارد. مطالعه این چالش‌ها می‌تواند درک عمیق‌تری از مشکلات روان‌شناختی و سازگاری آن‌ها بعد از عمل پیوند به دست آورد(27)

• آیا بین بیماران پیوند کلیه و بیماران همودیالیزی مزمن در مقیاس حافظه کلامی تفاوت وجود دارد؟
• آیا بین بیماران پیوند کلیه و بیماران همودیالیزی  مزمن در مقیاس حافظه بصری تفاوت وجود دارد؟
• آیا بین بیماران پیوند کلیه و بیماران همودیالیزی  مزمن در مقیاس عملکرد های اجرایی تفاوت وجود دارد؟
• آیا بین بیماران پیوند کلیه و بیماران همودیالیزی  مزمن در مقیاس توجه و جهت یابی تفاوت وجود دارد؟

بررسی ومقایسه میانگین  نمره  کارکرد شناختی در بیماران پیوند کلیه با بیماران همودیالیزی مزمن در شهر زاهدان، ایران

• تعیین میانگین حافظه کلامی، حافظه بصری، عملکرد شناختی و جهت یابی در بیماران پیوند کلیه
• تعیین میانگین حافظه کلامی، حافظه بصری، عملکرد شناختی و جهت یابی در بیماران همو دیالیزی مزمن
• تعیین و مقایسه میانگین حافظه کلامی، حافظه بصری، عملکرد شناختی و جهت یابی در بیماران همودیالیزی مزمن و بیماران پیوندی

بیمارستان ها و بیماران کلیوی

بررسی تغییرات شناختی در بیماران پیوند کلیه

عملکرد شناختی: شامل تمامی فرایندهای ذهنی است که بازشناسی، فراخوانی، یادگیری، بخاطرسپاری و توجه را در فرد ممکن می­سازد. واژه شناخت برای فعالیت های پردازش اطلاعات در مغز از پردازش جزئی ترین فرایند های حسی تا پیچیده ترین سطح

تفکر بکار میرود(28) .

حافظه کلامی: این آزمون توانایی افراد در رمزگردانی، تثیبت، ذخیره و بازیابی اطلاعات کلامی در مراحل گوناگون حافظه آنی، تاثیر محرک های مداخله کننده، حافظه تاخیری و بازشناسی ارزیابی می کند(29) .

حافظه بصری: حافظه  بصری می تواند اشیاء یکپارچه را به جای ویژگی های فردی ذخیره کند(30) .

عملکردهای اجرایی: کارکردهای اجرایی یک عنوان کلی برای مجموعه ای از پردازش های مهم شناختی می باشند که برای یادگیری، انجام یک رفتار هدفمند و سازگار محیط و شرایط جدید با یکدیگر در تعامل می باشند(29).

توجه و جهت یابی: آگاهی از خود در ارتباط با محیط اطراف، مستلزم ادغام مداوم و قابل اعتماد توجه، ادراک و حافظه است(31).

مطالعه از نوع مقطعی میباشد.

معیارهای ورود:

1. بیمارانی که پیوند کلیه شده اند
2. بیماران همودیالیزی که بالای3 ماه سابقه همودیالیز داشتند

معیارهای خروج:

1-    در صورت عدم رضایت بیمار برای همکاری در پژوهش.

2-    بیمارانی که قبلا سکته مغزی داشته اند.

3-    بیمارانی که سابقه سکته قلبی داشته اند.

4-    بیمارانی که در گذشته جراحی مغزی داشته اند.

5- بیمارانی که دارای افسردگی هستند.

6-بیمارانی که برای اولین بار پیوند دارند

7- مصرف داروهایی که اثر مخدوش کنندگی دارند(داروهایی که طی مدت دیالیز و پیوند متناوب هستند)

حجم نمونه مورد نیاز برای تعیین تفاوت 61 واحد در نتایج یکی از آزمونهای شناختی (digit spam test) در بین گروه پیوند کلیه (1.2±9)و دیالیزی (1.6 ±8/7) بر اساس نتایج مطالعه هاربک و همکاران (19) با در نظر گرفتن خطای نوع اول 0.05 و توان آماری 0.80 برای آزمون دو دامنه با استفاده از نرم افزار آماری Stata17 برابر با 40 نفر بیمار دیالیزی و 40 نفر بیمار پیوندی در نظر گرفته شد.

سرشماری 

• فرم اطلاعات دموگرافیک
• بسته کاغذ مدادی ارزیابی شناختی در آزمودنی های فارسی زبان (PCAP)
• تست افسردگی بک

دراین مطالعه مقطعی40 نفر بیمار دیالیزی و 40 نفر بیمار پیوند کلیه در بیمارستان امام علی (ع) و خاتم الانبیا شهر زاهدان ، پس از کسب تاییدیه کمیته اخلاق دانشگاه علوم پزشکی زاهدان وارد مراحل اجرائی پژوهش خواهند شد. نمونه ها بر اساس سن، جنس و مدتی که از پیوند کلیه گذشته باشد همسان سازی میشوند. پس از توضیح روندکار و  پر نمودن فرم رضایت نامه آگاهانه بیماران در پژوهش وارد خواهند شد. در ابتدا تست افسردگی بک به منظور بررسی افسردگی از نمونه ها گرفته می­شود و در صورت تشخیص افسردگی (و تمام ملاک های خروج)  بیمار از تحقیق حذف  خواهند شد .

پرسشنامه شامل 21 سوال است که هرسوال بیان کننده حالتی در فرد است. هر سوال شامل 4 گزینه است. گزینه اول: نمره 0، گزینه دوم: نمره 1، گزینه سوم: نمره 2و گزینه چهارم نمره 3 را دریافت خواهد کرد. نمره کل پرسشنامه افسردگی بک (BDI) به شرح زیر تفسیر می‌شود: نمره بین 0 تا 13 نشان‌دهنده هیچ یا کمترین درجه افسردگی است. نمره‌ای بین 14 تا 19 به معنای افسردگی خفیف می‌باشد. همچنین، نمره‌های 20 تا 28 نشان‌دهنده افسردگی متوسط هستند و در نهایت، نمره‌های بین 29 تا 63 به عنوان افسردگی شدید طبقه‌بندی می‌شوند.از افرادی که معیار های ورود به مطالعه را دارا می­باشند تست های ارزیابی شناختی PCAP  گرفته می­شود و در نهایت نتایج به دست آمده از طریق نرم افزار  SPSS  نسخه 26  مورد تجزیه و تحلیل قرار خواهند گرفت.

برای توصیف داده های کیفی از جدوال توضیح فراوانی (فراوانی مطلق و نسبی)و برای توصیف داده های کمی از شاخص های مرکزی و پراکندگی و برا ی تحلیل داده ها از آزمون آماری کای دو و تی تست استفاده خواهد شد. در صورت نیاز از سایر آزمونهای آماری مرتبط با ماهیت داده ها استفاده خواهد شد.

بر اساس راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش‌های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی در جمهوری اسلامی ایران کدهای 1، 11، 13، 24، 25، 27 تا 29 رعایت میشود

1- هدف اصلی هر پژوهش‌باید ارتقای سلامت انسان‌ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

11- کمیته‌ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرح‌نامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرح‌‌ها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته‌ی اخلاق درخواست می‌شود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.

13- کمیته‌ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرح‌نامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرح‌‌ها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته‌ی اخلاق درخواست می‌شود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.  

24-  هر نوع آسیب یا خسارت ناشی از شرکت در پژوهش باید بر طبق قوانین مصوب جبران خسارت شود. این امر باید در هنگام طراحی پژوهش لحاظ شده باشد. نحوه‌ی تحقق این امر ترجیحاً به‌صورت پوشش بیمه‌ای نامشروط باشد.

25- در پایان پژوهش، هر فردی که به‌عنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که درباره‌ی نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روش‌هایی که سودمندی‌شان در آن مطالعه نشان داده شده است، بهره‌مند شود.

27- نحوه‌ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنی‌ها و مؤسسه‌ی حمایت کننده‌ی  پژوهش باشد.

28- گزارش‌ها و مقالات حاصل از پژوهش‌هایی که مفاد این راهنما را نقض کرده‌اند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.

تعداد کم بیماران پیوند کلیوی در شهر زاهدان یکی از محدودیت هایی این طرح میباشد

همچنین ارتباط گیری با بیماران ساکن در شهرهای دور از زاهدان

کارکرد شناختی- بیماران همودیالیز - بیماران پیوند کلیه

Cognitive function - hemodialysis patients - kidney transplant patients

1.            Brouns R, De Deyn P. Neurological complications in renal failure: a review. Clinical neurology and neurosurgery. 2004;107(1):1-16.

2.            Zhang D, Chen Y, Wu H, Lin L, Xie Q, Chen C, et al. Associations of the disrupted functional brain network and cognitive function in end-stage renal disease patients on maintenance hemodialysis: A graph theory-based study of resting-state functional magnetic resonance imaging. Frontiers in Human Neuroscience. 2021;15:716719.

3.            Holley JL NS, Rault R. . A comparison of reported sleep disorders in patients on chronic hemodialysis and continuous peritoneal dialysis. Am J Kidney Dis 1992;19:156-91.

4.            Holley JL, Nespor S, Rault R. A comparison of reported sleep disorders in patients on chronic hemodialysis and continuous peritoneal dialysis. American Journal of Kidney Diseases. 1992;19(2):156-61.

5.            van Zwieten A, Wong G, Ruospo M, Palmer SC, Teixeira-Pinto A, Barulli MR, et al. Associations of cognitive function and education level with all-cause mortality in adults on hemodialysis: findings from the COGNITIVE-HD study. American Journal of Kidney Diseases. 2019;74(4):452-62.

6.            Rabindranath KS, Butler J, Roderick PJ, Wallace SA, Daly C, MacLeod AM. Physical measures for treating depression in dialysis patients. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2005(2).

7.            Mesa-Gresa P, Elena Marin A, Avesani C, Clyne N, Garcia-Testal A, Kouidi E, et al. MO917: Self-Reported Perceptions of Haemodialysis Patients´ Cognitive State––The Goodrenal Project. Nephrology Dialysis Transplantation. 2022;37(Supplement_3):gfac084. 12.

8.            Rabindranath KS BJ, Macleod AM, Riderick P. Wallace SA, Daly C. Physical measures for treating depression in dialysis patients. . Cochrane Dtabase Syst 2005;18( CD004541).

9.            Liang L, Shimosawa T. Molecular Mechanisms of Na-Cl Cotransporter in Relation to Hypertension in Chronic Kidney Disease. International Journal of Molecular Sciences. 2022;24(1):286.

10.         Chagas MHN, Pessoa RMP, Almeida OP. Comparison of DSM‐IV and DSM‐5 dementia criteria among older people living in a community sample. International journal of geriatric psychiatry. 2018;33(5):801-2.

11.         Luo Y, Murray AM, Guo Y-D, Tian R, Ye P-P, Li X, et al. Cognitive impairment and associated risk factors in older adult hemodialysis patients: a cross-sectional survey. Scientific reports. 2020;10(1):12542.

12.         محبوب لپ, میترا مم, محمد پ, مجتبی ص, زهره ح, محمدباقر ا. پیوند کلیه و استیوپوروز: یک مطالعه مقطعی.

13.         Griva K HS, Thompson D, Jayasena D, Davenport A, Harrison M, al. e. Neuropsychological performance after kidney transplantation: a comparison between transplant types and in relation to dialysis and normative data. Nephrol Dial Transplant. 2004;19(5):1866–74.

14.         Griva K, Thompson D, Jayasena D, Davenport A, Harrison M, SP. N. Cognitive functioning pre- to post-kidney transplantation – a prospective study. Nephrol Dial Transplant. 2006;21:3275–80.

15.         Bermond B, Surachno S, al LAe. Memory functions in prednisone-treated kidney transplant patients. Clin Transplant. 2005;19:512-17.

16.         Griva K, Thompson D, al. JDe. Cognitive functioning preto post-kidney transplantation—a prospective study. Nephrol Dial Transplant. 2006.

17.         Van Sandwijk MS, Ten Berge IJ, Majoie CB, Caan MW, De Sonneville LM, Van Gool WA, et al. Cognitive changes in chronic kidney disease and after transplantation. Transplantation. 2016;100(4):734-42.

18.         Souad Benloukil M, ECFMG C, Alisa Z, Foxx L. A study describing patients' perspectives on cognitive function screening during hemodialysis. Nephrology Nursing Journal. 2022;49(3):265-71.

19.         Posselt J, Harbeck B, Rahvar AH, Kropp P, Haas CS. Improved cognitive function after kidney transplantation compared to hemodialysis. Therapeutic Apheresis and Dialysis. 2021;25(6):931-8.

20.         Chhabra YK, Sood S, Rathi O, Mahajan S. Effect of renal transplantation on cognitive function in hemodialysis patients: a longitudinal study. International Urology and Nephrology. 2017;49:2071-8.

21.         Alidadi A, Bakhshani N-M, Sabayan B, Ansari-Moghadam A. Evaluation of attention and memory function in hemodialysis patients; a study based on hemodialysis duration. Journal of Nephropathology. 2020;9(3).

22.         Gupta ALR, Yu AS PR, Honea R, Johnson D, Brooks W, J B. Cognitive function and white matter changes associated with renal transplantation. Am J Nephrol. 2016.

23.         Dixon BS, VanBuren JM, Rodrigue JR, Lockridge RS, Lindsay R, Chan C, et al. Cognitive changes associated with switching to frequent nocturnal hemodialysis or renal transplantation. BMC nephrology. 2016;17(1):1.

24.         Kramer L, Madl C, Stockenhuber F, Yeganehfar W, Eisenhuber E, Derfler K, et al. Beneficial effect of renal transplantation on cognitive brain function. Kidney international. 1996;49(3):833-8.

25.         Griva K, Thompson D, Jayasena D, Davenport A, Harrison M, Newman SP. Cognitive functioning pre-to post-kidney transplantation—a prospective study. Nephrology Dialysis Transplantation. 2006;21(11):3275-82.

26.         Eslami Amirabadi M, Hosein DK, Nasrollahi A, Norouzian M, Bozorg B, Amjadi Kivi SM, et al. Cognitive dysfunction in hemodialysis patients and its related factors. Research in Medicine. 2014;38(1):53-9.

27.         Yousefie H, Khodabakhshi-Koolaee A, Falsafinejad MR. Psychological Challenges of Patients After of With Renal Disease After Transplantation: A Qualitative Study. Journal of Arak University of Medical Sciences. 2020;22(6):204-17.

28.         Solso R. Cognitive psychology.(‌Maher, F. Trans).. Tehran. Roshd publishing to detect sleep disorders Sleep Med. 2002;3(2):99-108.

29.         Hamed E. peraian paper and pencil cognitive assesment package. In: Mehhromah, editor. TEHRAN: Mehromah; 1393.

30.         Luck SJ, Vogel EK. The capacity of visual working memory for features and conjunctions. Nature. 1997;390(6657):279-81.

31.         Posner MI. Orienting of attention: Then and now. Quarterly journal of experimental psychology. 2016;69(10):1864-75.

ﺑیماری کلیه یکی از مسائل ودغدغه­های مهم در حیطه سلامتی می­باشد. بیماری کلیوی در مرحله نهایی (ESRD)[1] به عنوان بیماری مزمن کلیوی با نرخ فیلتراسیون گلومرولی زیر 15 میلی لیتر/دقیقه//1.73 متر یا نیاز به درمان دائمی جایگزینی کلیوی تعریف شده است ()و همودیالیز (HD) یکی از مهمترین روش­های درمانی است   در گذشته افراد درگیر با بیماری­های کلیوی محکوم به مرگ بودند ولی این روزها با پیشرفت علم بر عمر این بیماران افزوده شده است ﻛﻪ این ﺑﺎﻋﺚ اﻓﺰاﻳﺶ ﺗﺸﺨﻴﺺ اﻧﻮاع اﺧـﺘﻼﻻت روان ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ در افسردگی و انواع اختلالات شناختی نرخ بالایی دارد( و همچنین بیماران مبتلا به ESRD اغلب تحت تأثیر عوارض عصبی مختلف مانند اختلال شناختی قرار می­گیرند() . از این رو تشخیص و درمان اختلالات شناختی و بیمارهای روانشاختی در این بیماران ضروری می­باشد)

ندارد

مقایسه کارکرد شناختی بر اساس طول مدت همودیالیز در بیماران همودیالیزی ' به بررسی تغییرات شناختی در بیماران پیوند کلیهپرداخته می شود

ندارد

ندارد

از طریق بودجه پژوهشی پرداخت می شود

ندارد

اطلاعات بیماران کاملا محرمانه می باشد

در صورت سوال و هرگونه پسخ با بیمارستان امام علی بخش داخلی تماس گرفته میبشود و مجری ملزم به پاسخ هر سوالات احتمالی در زمینه
پژوهش خواهد بود

شرکت  در مطالعه کاملاً اختیاری است و آزاد خواهم بود که از شرکت در مطالعه امتناع نموده یا هر زمان  که مایل بو  بدون آنکه تغییری در نحوه رفتار پزشک درمانگر یا نحوه درمان و مراقبت از بیماری اینجانب ایجاد شود از پژوهش مذکور خارج شود

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح موافقت خود را با شرکت در این مطالعه اعلان می نماید یک نسخه از این فرم به  بیمار داده شده  است

پرسشنامه بک و  بسته PCAP