بررسی آلودگی میکروبی تجهیزات و وسایل پزشکی در بیمارستان علی ابن ابیطالب زاهدان

عفونت بیمارستانی به نوعی از عفونت  گفته می شود که بستری در بیماران برای مدت بیش از 48 ساعت به طول انجامد. با توجـه بـه اینکـه تعیــین میــزان آلــودگی سطوح و ابزارهای مختلــف بیمارستانی در شناساندن منبع عفونت بیمارستانی، روشهای پیشگیری از انتقال آن، بکارگیری روشـهای مناسـب تـر ضد عفونی کردن و درمان آنتـی بیـوتیکی کمـک خواهـد نمود و در کل سبب کاهش عفونتهای بیمارستانی و مـرگ و میر حاصل از آن و کاهش هزینه های بیمارستانی و درمانی خواهد شد، لذا در این مطالعه بررسی میزان آلـودگی میکروبی سطوح، ابزار و دست پرسنل در بیمارستان علی ابن ابیطالب شهر زاهدان انجام خواهد شد.

Nosocomial infection is a type of infection that lasts more than 48 hours. Due to the fact that determining the level of contamination of different hospital surfaces and tools will help in identifying the source of hospital infection, methods of preventing its transmission, using more appropriate methods of disinfection and antibiotic treatment, and in general will reduce hospital infections and resulting deaths. It will reduce hospital and treatment costs, therefore, in this study, the level of microbial contamination of surfaces, tools and personnel's hands will be investigated in Ali Ibn Abi Talib Hospital in Zahedan.

تجهیزات پزشکی بخش های جدایی ناپذیر از مراقبت های بیمارستانی هستند و بیماران را مستعد ابتلا به بیش از 850000 عفونت مرتبط با دستگاه ها در سال می کنند. دستگاهها و تجهیزات بیمارستانی با آسیب رساندن به سطح اپیتلیال و مخاطی بدن به عنوان منبع میکروبی باعث عفونت در بیماران می شوند(1). سطوح و محیط های آلوده میکروبی در مراکز بهداشتی درمانی و بیمارستانی به عنوان مخزن  بالقوه عفونت های بیمارستانی اهمیت دارند. تنها آن گروه از عفونت  به عنوان عفونت های حقیقی بیمارستانی تلقی می شوند که بستری در بیماران برای مدت بیش از 48 ساعت به طول انجامد. در این صورت می توان چنین فرض کرد که عفونت در اثر تماس با عوامل بیماریزا، در نتیجه مستقیم بستری شدن در بیمارستان بوده است (2). آلودگی میکروبی قسمت های اتاق عمل، اتاق زایمان، بخش های سوختگی، پانسمان و تزریقات یکی از مهم ترین عوامل زمینه ساز عفونت های بیمارستانی هستند..بنابراین، ضد عفونی و تمیز کردن مرتب این سطوح جز اصلی کنترل عفونت های بیمارستانی است. ولی این سطوح آلوده به طور مستقیم باعث انتقال عفونت نمی شوند.  مهم ترین راه انتقال عفونت از سطوح محیطی به بیماران از طریق تماس دست آلوده با بیمار است. سطوح محیطی به دو دسته سطوح ساختمانی و مبلمان و سطوح وسایل پزشکی تقسیم می شوند. همچنین تعداد ارگانیسم های سطوح محیطی با عواملی مثل تعداد افراد حاضر در محیط، میزان فعالیت افراد، مزان رطوبت، وجود موادی که رشد میکروبی را تسهیل می کند، تعداد ارگانیسم های موجود در هوا و میزان تهویه و همچنین نوع سطح و جهت آن در ارتباط است(3). سازمان بهداشت جهانی در گزارش سال 2011، شیوع جهانی عفونت های بیمارستانی را از 7/5 تا 1/19 درصد اعلام کرد.همچنین میزان شیوع در کشورهای کم درآمد( شیوع 5/15 درصد) بطور معنی داری بیشتر است(4). طبق گزارش WHO  در سال 2005، سالانه در دنیا جمعیتی بیش از یک میلیون نفر از عفونت های بیمارستانی رنج می برند.شیوع عفونت بیمارستانی به طور متوسط در کشورهای توسعه یافته 7 % و در کشورهای در حال توسعه 10% می باشد(5). متداول تر ین عوامل عفونت های بیمارستانی شامل اشرشیا کلی، استافیلوکوک اورئوس، انتروکوک ها، سودوموناس ها، گونه های کلبسیلا و پروتئوس می باشد(6).

کوکسی های گرم مثبت مانند استافیلوکوک ها و انتروکوک ها نسبت به شرایط خشک مقاومند و در غبار روی سطوح  تا مدت ها زنده می مانند و می توانند از راه قطرات کوچک در هوا به بیمار منتقل شوند. قارچ ها در شرایط و سطوح مرطوب و الیاف رشته ای پایدار می مانند و تکثیر می شوند. استافیلوکوک ها و گونه های مقاوم استافیلوکوک اورئوس( MRSA) در اتاقهای عمل، بخش های سوختگی و نوزادان اهمیت ویژه ای دارد. این ارگانیسم ها می توانند از طریق قطرات تنفسی جدا شده از ابتدای مجرای بینی افراد کلونیزه در محیط و روی سطوح پخش شوند و به این علت افراد مخزن اصلی و پایدار به شمار می آیند. استافیلوکوک ها از سطوح مختلفی مانند گوشی پزشکی، کف اتاق ها، مبلمان و مخزن های آب درمانی جدا می شوند که به جز مخزن ها در سایر موارد تاثیر محیط های آلوده در انتقال باکتری کم اهمیت است.آلودگی با باکتریهای دارای مقاومت چندگانه به عنوان میکروارگانیسم های آلوده کننده سطوح، تجهیزات پزشکی رایج و سطوح با تماس بالا( مانند تلفن، صفحه کلید و استیشن های پرستاری) در بخش ICU گزارش شده است. همچنین باکتریهای گرم مثبت و گرم منفی می توانند تا ماهها بر روی سطوح خشک زنده بمانند و در شرایط مرطوب و دمای پایین ماندگاری آنها بیشتر است(7).

از طرفی انتروکوک های مقاوم به ونکومایسین( VRE) شایع ترین گونه جدا شده در میان انواع VRE از محیط های بیمارستانی هستند. بیماران کلنیزه مهم ترین مخزن بیماری محسوب می شوند. به ویژه بیماران با ضعف سیستم ایمنی مانند بیماران پیوندی، بیماران بستری در ICU ، کسانی که سابقه بستری داشته اند و آنتی بیوتیک های وسیع الطیف به خصوص وانکومایسین دریافت کرده اند. تمیز کردن دقیق اتاق بیماران و وسایل پزشکی در کنترل سوش های VRE  و  MRSA  اهمیت دارد ولی در این موارد به ضد عفونی کننده های قوی  تر نیازی نیست.این باکتری ها در مقابل آنتی بیوتیک ها مقاوم هستند نه مواد ضدعفونی کننده.

همچنین گند زداها و ضد عفونی کننده های شیمیایی در بیمارستان عمدتاً از مواد زیر هستند: 1.کلر:ترکیب مورد استفاده در این گروه هیپو کلریت است که با آزاد کردن کلر موجب عمل گند زدایی می شود. 2.بتادین:از ترکیبات ید بوده و دارای اثر پاک کنندگی زیاد روی اسپور باکتری ها و قارچ است 3.فرم آلدیید:یک گند زدای گازی است که روی اسپور باکتری ها بخوبی عمل نمی کند ولی میکروب کش بسیار قوی است .در ضمن نمی تواند با اطمینان میکروب سیاه زخم و کزاز را نابود کند. 4.فنل و مشتقات آن:برای گند زدایی ظروف آلوده به خلط سینه و گند زدایی توالت ها کاربرد دارد دترجنت ها)5.پودررختشویی:برای پاک کردن مواد خارجی و کثافات در مجاورت آب بکار می روند. -6.آمونیم چهارتایی:جزو دترجنت هاست ودر گندزدایی بیمارستان بکار می رود. 7.هالامید:برای ظروف آشپزخانه،گندزدایی دستشویی ها و ضد عفونی کردن دست ها است.

با توجه به میکروارگانیسم های شایع در هر بیمارستان وتعیین میزان آلودگی وسائل مختلف بیمارستانی در شناسایی منبع عفونت بیمارستانی  روشهای پیشگیری از انتقال آن  بکار گیری روشهای مناسب تر،ضد عفونی کردن و درمان آنتی بیوتیکی کمک خواهد نمود وباعث کاهش عفونتهای بیمارستانی ومرگ و میر حاصل از آن و کاهش هزینه های بیمارستانی ودرمانی خواهد شد.

در مطالعه یوسفی و همکاران ، آلودگی میکروبی در محیط و تجهیزات پزشکی بخشهای مختلف در بیمارستانهای  مشهد بررسی شد که  بیشترین آلودگی مربوط به باسیلوس 16.7%، استافیلوکوک اپیدرمیدیس (6/8%) و استافیلوکوک ساپروفیتیکوس (0/5%) بود. عوامل دیگر شامل استینوباکتر، انتروباکتر و سودوموناس بودند(8).

 در مطالعه آیت اللهی و همکاران که در بیمارستان استان گلستان انجام شد میزان شیوع باسیل های گرم منفی را در  تجهیزات  بیمارستانی بررسی شد. نتایج آنها نشان داد که 249 نمونه آلوده به باسیل گرم منفی هستند که آلودگی با انتروباکتر ائروژنز(37.75%) شیوع بیشتری دارد. همچنین بیشترین آلودگی تجهیزات در بخش جراحی (18.07%)بوده، همچنین از بین تجهیزات بیمارستانی بیشترین آلودگی مربوط به لارنگوسکوپ و تیغه آن(10.44%)، ساکشن(7.23%)،  EKG(7.23%) بوده اند(9).

در مطالعه ترابی و همکاران بررسی آلودگی باکتریال پرسنل و تجهیزات بیمارستانی در بخش های کولونوسکوپی و اندوسکوپی بیمارستان ها انجام شد. از 107 نمونه، آلودگی دست پرسنل 54.1%تجهیزات عکسبرداری 56.7%، و آلودگی محیط 54.5% و همچنین میزان آلودگی با انواع باسیلوس 32.4%، انتروکوک 14.3%، کلستریدیوم دیفیسیل10.8% و استافیلوکوک اپیدرمیدیس 5.4% گزارش شد(10).

در مطالعه Faflora و همکاران میزان آلودگی در وسایل پزشکی در بخش اورژانس بیمارستان در یونان بررسی شد. از بین 100نمونه، 99% آنها از نظر آلودگی باکتریایی مثبت بودند. همچنین میزان آلودگی با استافیلوکوک  کوآگولاز منفی 80.3% بود(11).لذا در این مطالعه بررسی میزان آلـودگی میکروبی سطوح، ابزار و دست پرسنل در بیمارستان علی ابن ابیطالب شهر زاهدان انجام خواهد شد.

در مطالعه Thompsonو همکاران میزان آلودگی باکتریایی سطوح و تجهیزات اکسیژنی در بخش  اورژانس در غنا بررسی شد. از مجموع 44 ایزوله باکتریایی به دست آمده از سطوح پس از ضد عفونی و قبل از ضد عفونی شده، سودوموناس آئروژینوزا شایع ترین گونه باکتری جدا شده (%41)  و پس از آن سیتروباکتر(21%) بیشترین ایزوله های جدا شده بودند(12).

در مطالعه Odoyo در کنیا آلودگی سطوح و تجهیزات بیمارستان بررسی شد. از 617 نمونه بیشترین میزان آلودگی مربوط به اسینتوباکتر بومانی(7/3%)، کلبسیلا پنومونیه (6/3%)، گونه های انتروباکتر(1/3%)، ای کلای(8/0%)،سودوموناس آئروژینوزا(3/0%) بود. ملافه ها، انکوباتورهای نوزاد، تخت نوزاد و سینک ها بیشترین آلودگی را داشتند(13).

در مطالعه یوسفی و همکاران 323 نمونه اخذ شده، 272 نمونه (84/2%) از بیمارستان قائم (عج) و 51 نمونه (15/8%) از بیمارستان امام رضا (ع) بود. 128مورد (47/1%) از نمونه‌های بیمارستان امام قائم و 17مورد (33/3%) از نمونه‌های بیمارستان امام رضا مثبت شدند (0/071=p). در مجموع بیشترین آلودگی مربوط به باسیلوس‌ها (16/7%)، استافیلوکوک اپیدرمیدیس (6/8%) و استافیلوکوک ساپروفیتیکوس (0/5%) بود. عوامل دیگر شامل استینوباکتر، انتروباکتر و سودوموناس بودند.(14)

در مطالعه آیت الهی و همکاران در استان گلستان از مجموع 1210 نمونه بیشترین آلودگی مربوط به انتروباکتر (10.7%) بود. در بین بخش های بیمارستان بالاترین آلودگی در (19.32%) ICU مشاهده شد و در بین تجهیزات و سطوح مورد بررسی نیز بیشترین آلودگی مربوط به لارنگوسکوپ و تیغه آن (10.51%), گوشی تلفن (7.10%) و دستگاه ECG سنسور و رابط مانیتورینگ آن (6.25%) بود(15).

1. فراوانی آلودگی میکروبی تجهیزات پزشکی در بخش های مختلف بیمارستان علی ابن ابیطالب در شهر زاهدان چقدر است؟
2. نوع میکروارگانیسم جدا شده از تجهیزات پزشکی در بخش های مختلف بیمارستان علی ابن ابیطالب در شهر زاهدان چیست؟
3. فراوانی تعداد و نوع تجهیزات پزشکی آلوده در بخش های مختلف بیمارستان علی ابن ابیطالب در شهر زاهدان چقدر است؟
4. علت احتمالی آلودگی تجهیزات پزشکی آلوده در بخش های مختلف بیمارستان علی ابن ابیطالب در شهر زاهدان چیست؟
5. میزان آلودگی دست  پرسنل و میکروارگانیسم جدا شده در بخش های مختلف بیمارستان علی ابن ابیطالب در شهر زاهدان چیست؟

تعیین میزان و نوع آلودگی میکروبی تجهیزات پزشکی در بخش های مختلف بیمارستان علی ابن ابیطالب در شهر زاهدان

1. تعیین میزان آلودگی میکروبی تجهیزات پزشکی در بخش های مختلف بیمارستان علی ابن ابیطالب در شهر زاهدان

2. تعیین نوع میکروارگانیسم جدا شده از تجهیزات پزشکی در بخش های مختلف بیمارستان علی ابن ابیطالب

3.تعیین فراوانی تعداد و نوع تجهیزات پزشکی آلوده در بخش های مختلف بیمارستان علی ابن ابیطالب در شهر زاهدان

4. تعیین علل آلودگی احتمالی تجهیزات آلوده در بخش های مختلف بیمارستان علی ابن ابیطالب در شهر زاهدان

5. تعیین آلودگی دست پرسنل در بخش های مختلف بیمارستان علی ابن ابیطالب در شهر زاهدان

بیمارستان ها، کلینیک ها و مراکز درمانی

1. تعیین میزان آلودگی میکروبی تجهیزات پزشکی در بخش های مختلف بیمارستان علی ابن ابیطالب در شهر زاهدان

2. تعیین نوع میکروارگانیسم جدا شده از تجهیزات پزشکی در بخش های مختلف بیمارستان علی ابن ابیطالب

3.تعیین فراوانی تعداد و نوع تجهیزات پزشکی آلوده در بخش های مختلف بیمارستان علی ابن ابیطالب در شهر زاهدان

4. تعیین علل آلودگی احتمالی تجهیزات آلوده در بخش های مختلف بیمارستان علی ابن ابیطالب در شهر زاهدان

5. تعیین آلودگی دست پرسنل در بخش های مختلف بیمارستان علی ابن ابیطالب در شهر زاهدان

تجیهزات پزشکی: به وسایل، ابزار و دستگااهعایی که در بیمارستان ها و مراکز درمانی به طور مستقیم یا غیر مستقیم با بیماران در تماس هستند که برای تشخیص و یا درمان به کار می روند.

آلودگی میکروبی: میزان آلودگی باکتریایی یا قارچی در سطوح، ابزار، محیط و یا یک فرد

مقطعی از نوع توصیفی

کلیه تجهیزات پزشکی در بخش های مختلف بیمارستان

معیار ورود: تمام دستگاهها و وسایل و پرسنل که در تماس مستقیم و غیرمستقیم با بیماران هستند.

معیار خروج: آلودگی هوا و محیط فضای بخش های بیمارستان وارد مطالعه نمی شوند.

مطابق مطالعات مشابه تعداد 300 نمونه از تجهیزات پزشکی و غیر پزشکی از هر بخش 5 اتاق بستری بیمار و از هر اتاق از 10 وسیله غیر پزشکی و 10 وسیله پزشکی نمونه اخذ میشود.

نمونه گیری توسط کارشناس آزمایشگاه  در بخش های مختلف بیمارستان و تجهیزات پزشکی انجام می شود. پرسشنامه برای هر دستگاه و محل نمونه گیری تکمیل می شود. سواب استریل را با محیط مایع استریل یا سالین استریل آغشته خواهد شد. مایع اضافی را با فشردن سواب به قسمت داخلی لوله می گیریم و از سطح موردنظر با حرکت گردشی و یکطرفه سواب نمونه برمی داریم. بهتر است این سطح اندازه مشخصی داشته باشد تا هنگام گزارش، تعداد کلنی در واحد سطح گزارش شود. پس از کوتاه کردن و دورانداختن قسمت چوبی که در تماس با دست بوده است، سواب را داخل مایع شستشو(سالین یا TSB) با حجم مشخص 5 الی 10سی سی میگذاریم.  درپوش لوله را می بندیم و 50 بار آن را سروته یا به مدت 30 ثانیه با دور بالا ورتکس می کنیم(16)

نمونه گیری پس از گرفتن کد اخلاق در طول مدت سه ماه انجام خواهد شد و تاریخ نمونه گیری در شیفت صبح که بیشترین تماس بیماران و پرسنل با تجهیزات دارند انجام می شود.

نمونه ها از ابزار پزشکی و غیر پزشکی مستقر در اتاق بیماران گرفته میشود و نتایج بعد از کشت در جدول اکسل جهت آنالیز ثبت میشود.

این مطالعه توصیفی مقطعی بر روی ابزار و تجهیزات بیمارستانی بیمارستان علی ابن ابیطالب شهر زاهدان در سال1403 انجام خواهد شد. جمع آوری اطلاعات از طریق چک لیست صورت می گیرد که اطلاعات شامل  نام بخش، محل نمونه گیری شده، تاریخ، نوع میکروارگانیسم و سطح نمونه برداری شده بود. جامعه مورد مطالعه شامل وسایل مختلف پزشکی و غیرپزشکی بیمارستان  علی ان ابیطالب شهر زاهدان است. نمونه های کشت میکروبی شامل لوله آندوسکوپی، پدال الکتروشوک، محلول اندوسکوپی، پنس، تیغه لارنگوسکوب، ساکشن، محفظه اکسیژن، ترالی داروها دستگاه مانیتورینگ، آمبوبگ خواهد بود.. نحوه نمونه گیری بدین صورت بود که با مراجعه به بخش ها، توسط سواپ استریلی که به محیط BHI broth( ساخت شرکت مرک آلمان) مرطوب شده است، از سطوح مختلف وسایل پزشکی و غیر پزشکی که تماس بیشتری با بیمار داشتند، نمونه گرفته شد و برای انجام مطالعات باکتریایی، طی حداکثر 2 ساعت، به بخش میکروبشناسی بیمارستان منتقل گردید. نمونه ها در محیط های مکانکی آگار  و Blood agar ( ساخت شرکت مرک آلمان) کشت داده شده و به مدت 24 تا 48 ساعت در انکوباتور در دمای 37 درجه سانتی گراد نگهداری می شوند. همچنین رنگ آمیزی گرم برای نمونه های مثبت و تست های بیوشیمیایی برای تشخیص نوع پاتوژن انجام خواهد شد. به منظور آنالیز  آماری، داده های به دست آمده وارد نرم افزار spss   و با استفاده از شاخص های آماری توصیفی( میانگین و انحراف معیار) توصیف و تحلیل انجام می شوند

بعد از جمع آوری اطلاعات و کدگذاری و ورود به کامپیوتر با استفاده از نرم افزار SPSS تجزیه و تحلیل آماری انجام خواهد شد.

کدهای اخلاق از دفترچه راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی در جمهوری اسلامی ایران و شامل کدهای زیر می باشد:

1. هدف اصلی هر پژوهش‌باید ارتقای سلامت انسان‌ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

9. در پژوهش‌های پزشکی که ممکن است به محیط زیست آسیب برسانند، باید احتیاط‌های لازم در جهت حفظ و نگهداری و عدم آسیب رسانی به محیط ریست انجام گیرد.

11.کمیته‌ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرح‌نامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرح‌‌ها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته‌ی اخلاق درخواست می‌شود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.    

28.پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش‌های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته‌هایی که از نظر حمایت کننده‌ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.

29. نحوه‌ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنی‌ها و مؤسسه‌ی حمایت کننده‌ی  پژوهش باشد.

30. گزارش‌ها و مقالات حاصل از پژوهش‌هایی که مفاد این راهنما را نقض کرده‌اند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.

31. روش پژوهش نباید با ارزش‌های احتماعی، فرهنگی و دینی  جامعه در تناقض باشد.

عدم همکاری مسئولین بخش ها و گزارش آلودگی از یک بخش خاص

متغیرهای مخدوش کننده: در صورت عدم ضدعفونی کردن سطح، دست پرسنل و تجهیزات پزشکی نمونه گیری انجام نخواهد شد.

 تجهیزات پزشکی، آلودگی بیمارستانی

1.         Stamm WE. Infections related to medical devices. Annals of Internal Medicine. 1978;89(5_Part_2):764-9.

2.         Zazouli M-A, Yazdani-charati J, Ahanjan M, Eslamifar M. Bacterial contamination of environmental surfaces in two educational hospitals under the auspices of Mazandaran University of Medical Sciences. Journal of Health in the Field. 2017;3(1).

3.         Aslani Y, Saadat M, Etemadifar S, Fazeli S. The evaluation of different hospital equipment microbial contamination in medical training center Hajar of Shahrekord. Avicenna Journal of Nursing and Midwifery Care. 2009;17(12):19-29.

4.         Organization WH. Report on the burden of endemic health care-associated infection worldwide. 2011.

5.         Moore G, Muzslay M, Wilson APR. The type, level, and distribution of microorganisms within the ward environment: a zonal analysis of an intensive care unit and a gastrointestinal surgical ward. Infection Control & Hospital Epidemiology. 2013;34(5):500-6.

6.         Gastmeier P, Kampf G, Wischnewski Na, Hauer T, Schulgen G, Schumacher M, et al. Prevalence of nosocomial infections in representative German hospitals. Journal of Hospital infection. 1998;38(1):37-49.

7.         Russotto V, Cortegiani A, Raineri SM, Giarratano A. Bacterial contamination of inanimate surfaces and equipment in the intensive care unit. Journal of intensive care. 2015;3(1):1-8.

8.         یوسفی, مسعود, زاده ح, فریا, زاده ط, عادله, et al. بررسی آلودگی میکروبی در محیط و تجهیزات پزشکی بخش های مختلف دو بیمارستان آموزشی دانشگاه علوم پزشکی مشهد. مجله پژوهش در بهداشت محیط. 2021;7(2):133-42.

9.         Ayatollahi AA, Amini A, Rahimi S, Takrami SR, Darsanaki RK, Nezhad MS. Prevalence of gram-negative bacilli isolated from the equipment and surfaces in hospital wards of Golestan Province, north of Iran. European Journal of Microbiology and Immunology. 2017;7(4):261-6.

10.       Torabi P, Azimirad M, Hasani Z, Afrisham L, Alebouyeh M, Alizadeh AHM, et al. The frequency of bacterial contamination and diversity of drug resistance patterns in devices and staff of endoscopy and colonoscopy units. Medical Journal of the Islamic Republic of Iran. 2017;31:104.

11.       Fafliora E, Bampalis VG, Lazarou N, Mantzouranis G, Anastassiou ED, Spiliopoulou I, et al. Bacterial contamination of medical devices in a Greek emergency department: impact of physicians’ cleaning habits. American journal of infection control. 2014;42(7):807-9.

12.              Thompson E, Badu AT, Abban E, Eyeson EB, Afutu LL, Amankwaah B, et al. Bacterial contamination on clinical surfaces and oxygen device accessories in the emergency unit of a tertiary health facility in Ghana. BMC Infectious Diseases. 2024;24(1):14.

13.            Odoyo E, Matano D, Tiria F, Georges M, Kyanya C, Wahome S, et al. Environmental contamination across multiple hospital departments with multidrug-resistant bacteria pose an elevated risk of healthcare-associated infections in Kenyan hospitals. Antimicrobial Resistance & Infection Control. 2023;12(1):22.

14.       یوسفی, مسعود, زاده ح, فریا, زاده ط, عادله, et al. بررسی آلودگی میکروبی در محیط و تجهیزات پزشکی بخش های مختلف دو بیمارستان آموزشی دانشگاه علوم پزشکی مشهد. مجله پژوهش در بهداشت محیط. 2021;7(2):133-42.

15.     اصغر آاع, رضا کد, ابوالفضل ا, سمیه ر, محمدعلی و, سارا حز. بررسی فراوانی باسیل های گرم منفی در محیط و تجهیزات بیمارستان های غرب استان گلستان. 2016.

16ولی زاده بابک.تربتی پیمان، دلداری مژگان، راهنمای آزمایشگاهی تشخیص عفونت های بیمارستانی. نشر صدرا; 1386.

 فایل مورد نظر در پیوست می باشد.