بررسی تاثیر درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر تحمل ناکامی و ترس از بدتر شدن بیماری در بیماران مبتلا به سرطان دستگاه گوارش دارای استوما در شهر زاهدان در سال 1403

مطالعه حاضر مطالعه‌ای نیمه تجربی است که در آن درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد جهت بیماران مبتلا به سرطان دستگاه گوارش که دارای استوما می باشند، اجرا خواهد شد. مداخله بصورت 8 جلسه آموزش با رویکرد مبتنی بر پذیرش اجرا خواهد شد. درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد شامل آموزش تمارینی است که به بیماران قدرت پذیرش شرایط ایجاد شده و تحمل ناکامی ایجاد شده را خواهد داد. پس از اجرای مداخله، داده ها در بازه ی زمانی دو ماه بعد به وسیله پرسشنامه ها مجدد جمع اوری خواهد شد. جهت رعایت اصول اخلاقی پس از پایان مداخله، آموزش داده شده به گروه مداخله، بصورت پمفلت های آموزشی در اختیار گروه کنترل نیز قرار خواهد گرفت.

The present study is a semi-experimental study in which treatment based on acceptance and commitment will be implemented for patients with gastrointestinal cancer who have a stoma. The intervention will be implemented as 8 training sessions with an acceptance-based approach. Treatment based on acceptance and commitment includes teaching exercises that will give patients the power to accept the created conditions and tolerate the created failures. After the implementation of the intervention, the data will be re-collected by means of questionnaires in the next two months. In order to comply with the ethical principles, after the end of the intervention, the training given to the intervention group will be given to the control group in the form of educational pamphlets.

سرطان یکی از بزرگترین چالش‌هایی است که سیستم بهداشتی دنیا با آن روبروست. آمار نشان می‌دهد که در کشورهای درحال توسعه، بیش از شصت درصد مرگ ومیرها، ناشی از سرطان رخ می‌دهد(1, 2). آمارهای جدید نشان میدهد که شیوع سرطان و بار ناشی از این بیماری در جهان و ایران در حال افزایش است(3). در ایران تعداد بیماران مبتلا به سرطان در حال افزایش است و سرطان به‌عنوان سومین عامل مرگ ومیر در ایران شناخته می‌شود و یکی از چالشهای اصلی در سیستم بهداشتی کشور ما به حساب می‌آید(1, 2).

سرطان‌های دستگاه گوارش(GI) عمدتاً شامل بدخیمی‌های ناشی از مری، معده و کولورکتوم، از شایع‌ترین سرطان‌ها در انسان هستند. این سرطان‌ها که از منشأ متمایز اما مرتبط نشأت می‌گیرند، دارای ویژگی‌های بالینی متنوعی هستند اما برخی از ویژگی‌های مشابه دارند. بر اساس داده های موجود در GLOBOCAN 2020، سرطان‌های دستگاه گوارش [سرطان کولورکتال (CRC)، سرطان معده، و سرطان مری] 18.7 درصد از موارد جدید سرطان و 22.6 درصد از مرگ و میر ناشی از سرطان را در سال 2020 تشکیل می دهند که هر دو بالاترین میزان را در بین انواع سرطان ها دارند و بار سلامت عمومی قابل توجهی برای اکثر کشورها هستند(4).

یکی از درمان‌ها در بیمار مبتلا به سرطان‌های کولورکتال، تعبیه‌ی استومی گوارشی است(5). چنانچه علی رغم پیشرفتهایی که در زمینه درمان‌های طبی و جراحی صورت گرفته است، جراحی استومی هنوزیکی از درمانهای اصلی برای بسیاری از بیماران مبتلا به سرطانهای کولورکتال محسوب میشود(6).

به عمل‌های جراحی که بر روی شکم و به منظور بیرون آوردن بخشی از روده انجام می گیرد؛ جراحی استومی و دهانه ایجاد شده استوما گفته می شود (7). مطالعات نشان می دهند در حدود770  هزار نفر در ایالات متحده و 570 هزار نفر در انگلستان، استومی دائمی دارند(8). در ایران آمار دقیقی از تعداد بیماران استومی وجود ندارد، اما به نقل از انجمن استومی ایران، در حدود30 هزار بیمار استومی در کشورمان زندگی می‌کنند(9).

جراحی استومی به منظور افزایش میزان بقا عمر و بهبود کیفیت زندگی بیمار صورت می گیرد(10). اما 70-21 درصد بیماران عوارض، مشکلات جسمی و روانی مختلفی را بعد از استومی تجربه می‌کنند(11). تغییر تصویر بدنی، عدم کنترل دفع مدفوع و خروج گاز، بوی نامطبوع، اختلال در عملکرد جنسی، تغییر در فعالیتهای روزمره زندگی ، هزینه‌های زیاد ناشی از بستری شدن‌های طولانی مدت و میزان بالای پذیرش مجدد در بیمارستان از جمله مشکلات استومی می‌باشند، که می توانند به ایجاد استرس‌های روحی، روانی و انزوای اجتماعی منجر شده و بر جنبه‌های مختلف زندگی آنان تاثیرگذار باشند(12-14). بیماران اغلب در ورزش کردن، خوابیدن، در اجتماع بودن، انجام روابط جنسی و لباس پوشیدن مشکلاتی را بیان می‌کنند(15) انجام کارها و فعالیت‌های جسمانی که احتمال تعریق دارند، خطر آزاد شدن کیسه در بیماران استومی را افزایش می دهد، و یا احتمال عوارضی مانند فتق اطراف استومی را به همراه دارد(16).

پژوهشی که توسط صادقی و همکاران در سال1394 در ایران انجام شد نشان داد که علاوه بر مشکلات جسمی، مشکلات روانشناختی در بین بیماران دارای استومی بسیار شایع است و داشتن استومی اغلب سبب تغییر و مشکلاتی در تعاملات اجتماعی، ملاحظات شغلی و فعالیتهای روزمره بیمار می شود (17). بنابراین هرچند، با وجود اینکه عمل استومی یک جراحی متداول است(18) برخی گزارشات حاکی از آن است که بالغ بر 70 درصد بیماران عوارض بعد از عمل را تجربه می‌کنند که به بستری طولانی‌تر و افزایش پذیرش بیماران در بیمارستان منجر می‌شود(19, 20) و همانگونه که پیش‌تر نیز اشاره شد عوارضِ روانی نظیر افسردگی، مسائل مربوط به روابط اجتماعی بعد از این درمان شایع هستند. این افراد به خاطر اتفاقات ناشی از استومی )دفع گاز، نشت مدفوع و بو(  از جمع کناره‌گیری کرده و در زمینه فعالیت‌های حرفه‌ای، تفریحی و ورزشی دچار مشکل می‌شوند(20). بطور کلی بیماران پس از جراحی استومی با مشکلاتی مواجه می‌شوند(21). که یکی از مهم‌ترین آنان استرس‌هایی است که آنان تجربه می‌کنند(22).

بطور کلی می‌توان اینگونه بیان داشت که به دنبال سرطان‌ها، با وجود پیشرفت‌های قابل توجهی در درمان دچار استرس زیادی می‌شوند(23). یکی از اصلی ترین این استرس ها ترس از Fear of recurrence =FOR) )  است(24) که ترس از پیشرفت بیماری به معنای ترس از پیشرفت با تمام عواقب روانی، اجتماعی و زیستی آن است. این احساس یک ترس واکنشی و غیرعصبی است که بیمار به طور کامل از آن آگاه است(24). ترس یا نگرانی در مورد بازگشت یا پیشرفت سرطان است(25). این ترس یکی از مهم ترین، شایع ترین(26) و شدیدترین مشکلات این گروه از بیماران است(23). ترس از پیشرفت بیماری سطح اضطراب افراد مبتلا به سرطان را افزایش می‌دهد و همچنین می‌تواند حالت بیماری را طولانی تر و شدت بیماری را بیشتر کند و در نتیجه سرنوشت این بیماری را بدتر و میزان مرگ ومیر را بیشتر کرده و زندگی را برای این بیماران سخت نماید(27).

علاوه بر علائمی مانند خستگی، احساس انزوا، درد و درماندگی، ترس از پیشرفت یک علامت رایج است که به احتمال زیاد با تشخیص سرطان و درمان آن اتفاق می افتد. ترس از پیشرفت بیماری یک ترس مشترک در میان بیماران سرطانی و بیماران مبتلا به بیماری های مزمن است. ترس از پیشرفت شامل ترس و نگرانی در مورد پیشرفت بیماری و عود احتمالی آن است. اگر سطح این ترس به سطح ناکارآمد برسد، ممکن است نیاز به درمان باشد. ترس از پیشرفت بیماری در این بیماران باعث افزایش احساس درد می شود و همچنین می تواند شدت بیماری را بیشتر کند و در نتیجه سرنوشت این بیماری را بدتر و میزان مرگ ومیر را بیشتر کرده و زندگی را برای این بیماران سخت نماید(28).

با توجه به شرایط ایجاد شده متعاقب تشخیص سرطان، تحمل ناکامی جزو عواملی است که در سازگاری اثر گذار است(29). ناکامی حسی می باشد که در نتیجه بوجود آمدن مانعی در رسیدن به هدفی است که فرد آن را مطلوب می داند، ایجاد میشود(30). در واقع تحمل ناکامی تفاوت های فردی در ظرفیت ادراک شده برای تحمل وخامت )مثال هدف های بی نتیجه زندگی( را نشان می دهد. محققان بیان کردند که تحمل ناکامی توانایی افراد در برابر ناکامی های غیرقابل پیش بینی است؛ بدونه اینکه به شیوه های ناپسند رفتاری دست بزند. تحمل ناکامی توانایی مقاومت در برابر موانع و موقعیت های استرس زا را افزایش می دهد. تحمل ناکامی پایین، به رفتار ضد اجتماعی یا رفتار ناسازگار دیگری، مانند عصبانیت، اضطراب منتهی می شود که با سرزندگی و تاب آوری ارتباط معکوس دارد. بر اساس نظر کارشناسان افرادی که از درجه بالاتری از سامت روانی برخوردارند در هنگام مواجهه با شرایط یا رویدادهایی که با ارزش های اساسی، اهداف و ترجیحاتشان در تعارض است، فلسفه تحمل را به کار می گیرند. این بدان معنی است که این دسته از افراد زمانی که در شرایط دشوار و توأم با ناکامی قرار می گیرند، تحمل را به عنوان وسیله ای در جهت دستیابی به اهداف مطلوبشان در پیش می گیرند(31).

بنابرآنچه تا کنون بیان شد، کنترل بیماری سرطان، نیازمند رعایت دستورات درمان در همه ابعاد، یعنی رعایت دستورات برنامه غذایی، مراقبتهای فردی، فعالیتهای ورزشی مناسب، و مهمتر از همه رعایت دستورات دارویی میباشد. رعایت دستورات در هر زمینه، یعنی پیروی از دستورات درمانی پزشک یا سایر اعضای تیم سلامت )پرستار، کارشناس تغذیه، داروساز،...( که برای بیمار تشخیص داده شده است. اگرچه برنامه‌ی درمانی پیچیده میباشد ولی بیماران با مراقبت و رعایت دستورات درمانی میتوانند به کنترل مطلوب بیماری برسند. ازاینرو همه بیماران بعد از تشخیص بیماری، باید به پیروی از دستورات دارویی و مراقبتی در مورد رعایت )رژیم غذایی، کاهش وزن، ترک سیگار، ورزش و مدیریت استرس( تشویق شوند، تا با اصلاح عوامل خطرساز امکان تحقق تمام فواید درمان فراهم آید. با توجه به اهمیت افزایش پیروی درمانی در بیماران مبتلا به سرطان، یکی از اساسی ترین اجزای درمان سرطان، آگاهی بخشی، آموزش و شناخت مشکلات روانی بیماران است(32).

درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد[1] در سال 1986 توسط هایس ایجاد شد. این روش قسمتی از موج سوم درمانهای رفتاری است و بدنبال موج دوم این درمانها از قبیل درمان شناختی رفتاری پدید آمد. ACT با یک برنامه تحقیقی تحت عنوان نظریه نظام ارتباطی[2] در ارتباط است. در ACT هدف اصلی ایجاد انعطاف پذیری روانی است؛ یعنی ایجاد توانایی انتخاب عملی در بین گزینه های مختلف که متناسب تر باشد، نه اینکه عملی صرفا جهت اجتناب از افکار، احساسات، خاطره ها یا تمایلات آشفته ساز انجام یا در حقیقت به فرد تحمیل شود. در درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد فرض بر این است که انسانها بسیاری از احساسات، هیجانات یا افکار درونی شان را آزارنده می دانند و پیوسته سعی دارند این تجارب درونی را تغ ییر داده یا از آنها رهایی یابند. این تلاشها برای کنترل بی تأثیر بوده و به طور متناقض منجر به تشدید احساسات، هیجانات و افکاری می شود که فرد در ابتدا سعی داشت از آنها اجتناب کند(33)

با توجه به اهمیت کنترل، ارزیابی و نقش پرستاران در آگاهی دادن به بیماران خصوصا بیمارانِ درگیر با شرایطِ مزمنی همچون بیماری سرطان، برآن شدیم تا مطالعه حاضر را با هدف تعیین تاثیر درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر تحمل ناکامی و ترس از بدتر شدن بیماری در بیماران مبتلا به سرطان دستگاه گوارش دارای استوما در شهر زاهدان در سال ۱۴۰۳ انجام دهیم.

مرور متون :

در این پژوهش به منظور دستیابی به پژوهش های داخلی و خارجی مرتبط، از پایگاه های اطلاعاتی Pubmed, Google Scholar,  SID, Elsevier, Magiran در فاصله سال های 2022-2007 با استفاده از کلید واژه های فارسی شامل:

درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد(treatment based on acceptance and commitment)- تحمل ناکامی(tolerance of failure )-ترس از بدتر شدن بیماری(fear of disease worsening )- استومی(stoma )

جستجو انجام شد و مقالاتی که بیشترین ارتباط را با پژوهش حاضر داشتند انتخاب شده که به ذکر چند تحقیق به طور خلاصه پرداخته می شود:

جلیلوند قزوینی فرد و همکاران (1401) مطالعه‌ای با هدف مقایسه اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد و مصاحبه انگیزشی بر پیروی از درمان در زنان مبتلا به سرطان پستان انجام دادند. این تحقیق شبه آزمایشی از نوع پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل همراه با پیگیری بود، جامعه آماری این پژوهش شامل تمامی زنان 30-50 ساله مبتلا به سرطان پستان بودند که جهت درمان به بیمارستان فیروزگر در شهر تهران در سال 1401 مراجعه کرده بودند و جراحی ماسکتومی دریافت کرده بودند. ابزار پژوهش شامل؛ پرسشنامه پیروی از درمان مدانلو، خلاصه جلسات مصاحبه انگیزشی میلر و رولینک و خلاصه جلسات درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بود. هر دو درمان به مدت 60 دقیقه در هر جلسه ارایه شد. نتایج این مطالعه نشان دهنده‌ی 1ان است که درمان مبتنی بر تعهد و پذیرش و مصاحبه انگیزشی بر نمرات پیروی درمانی در پس آزمون اثر معنی‌دار داشت. مداخله آزمایشی منجر به تغییر در گروه مداخله شده است و میزان پیروی درمانی اقزایش یافته است. همچنین میانگین پیروی از درمان در گروه درمان مبتنی بر تعهد و پذیرش از گروه مصاحبه انگیزشی بیشتر بود. براساس نتایج این مطالعه می‌توان چنین نتیجه گرفت که با دو روش درمان مبتنی بر تعهد و پذیرش و مصاحبه انگیزشی، میتوان پیروی درمانی را در زنان مبتلا به سرطان پستان بهبود داد و با افزایش پیروی از درمان، بهبودی این زنان تسریع خواهد شد(32).

عباسی و همکاران (1399) مطالعه ای با هدف بررسی اثربخشی درمان شناختی- رفتاری مذهب محور بر کیفیت زندگی و خودکارآمدی بیماران دارای استومی مراجعه کننده به بیمارستان امام خمینی شهرستان ساری انجام دادند. این مطالعه یک مطالعه ی نیمه آزمایشی از نوع پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری با گروه گواه بود که بر روی ۵۰ نفر به شیوه نمونه گیری در دسترس انجام شد گروه آزمایش طی ده جلسه درمان شناختی رفتاری مذهب محور را دریافت کرد و گروه گواه هیچ مداخله ای دریافت نکردند. داده ها با استفاده از پرسشنامه دموگرافیک، پرسشنامه کیفیت زندگی بیماران استومی و مقیاس خودکارآمدی استوما جمع آوری شد. نتایج این تحقیق نشان داد که درمان شناختی- رفتاری مذهب محور بر کیفیت زندگی و خودکارآمدی بیماران دارای کولوستومی مؤثر است. همچنین نتایج حاکی از ماندگاری تأثیر مثبت این نوع درمان بر کیفیت زندگی و خودکارآمدی در مرحله پیگیری بود. بنابراین استفاده از این آموزش ها در برنامه ریزی اقدامات بهداشت روانی به خصوص برای این بیماران توصیه می شود(34).

ایسینس و همکاران (2023) مطالعه ای با هدف اثربخشی درمان پذیرش و تعهد  ACT) ) برای مدیریت درد پس از جراحی انجام شد. این پروتکل برای یک کارآزمایی تصادفی‌سازی و کنترل‌شده (RCT) برای ارزیابی اثربخشی ACT در مقایسه با درمان معمول برای افراد مبتلا به آسیب‌شناسی دژنراتیو کمری که کاندید عمل جراحی در کوتاه‌مدت بودند، انجام شده است در مجموع 102 بیمار با آسیب شناسی دژنراتیو ستون فقرات کمری مورد بررسی قرار گرفتند. شرکت کنندگان پس از درمان و در پیگیری های 3، 6 و 12 ماهه مورد ارزیابی قرار گرفتند. تغییرات در شدت درد، اضطراب، افسردگی، فاجعه‌سازی درد، ترس از حرکت، کیفیت زندگی، ناتوانی ناشی از کمردرد (LBP)، پذیرش درد و انعطاف‌ناپذیری روانی بود. نتایج مطالعه نشان دهنده‌ی آن است که ACT ممکن است برای کمک به بیماران برای مقابله با استرس و عدم اطمینان مرتبط با وضعیت خود و خود جراحی استفاده شود(35)

محمد و همکاران (2017) مطالعه ای با هدف بررسی تأثیر برنامه مدیریت خودمراقبتی بر خودکارآمدی در میان بیماران دارای استومی در کشور مصر انجام دادند. این مطالعه یک مطالعه ی  نیمه تجربی بود که در بیمارستان آموزشی بنتها، واحد انکولوژی در بخش جراحی عمومی و کلینیک سرپایی بر روی 30 بیمار انجام شد. ابزار جمع آوری اطلاعات مقیاس دانش مربوط به استومی و مقیاس خودکارآمدی مراقبت از استوما و ابزار استومی پوست برای ارزیابی میزان و شدت عوارض پوستی و چک لیست عملکرد مراقبت از خود بود. یافته های این مطالعه نشان داد میانگین نمره دانش کل پیش برنامه افزایش یافت. 7/66% بیماران دارای پیش برنامه عوارض شدید پوستی بودند که پس از برنامه به 60% کاهش یافت.در حالی که در پیگیری 7/56 درصد از بیماران عوارض پوستی خفیف داشتند. در ارتباط با خودکارآمدی مراقبت از استوما تفاوت آماری معنی داری بین سه فاز وجود داشت . این مطالعه نشان داد اختلاف  معنی دار آماری بسیاری در همه ی حیطه های دانش، عملکرد و خودکارآمدی برنامه قبل و بعد از اجرای مداخله و مدیریت خودمراقبتی در مورد بیماران دارای استومی وجود داشت. لذا توصیه می شود ارزیابی عملکرد خودمراقبتی بیماران در شش ماه اول پس از عمل به عنوان شاهدی بر نیازهای آموزشی و نگرانی بیمار در نظر گرفته شود(36)

خو و همکاران (2016) مطالعه ای با هدف بررسی تأثیر مداخله خودکارآمدی بر کیفیت زندگی بیماران با استومای روده در کشور چین انجام دادند. حجم نمونه 48 بیمار تحت درمان برای جراحی کولوستومی دائمی بودند که به دو دسته گروه کنترل و مداخله تقسیم شدند.  گروه کنترل مراقبت پرستاری روتین را دریافت کردند. گروه مداخله، مداخله 3 ماهه خودکارآمدی را علاوه بر مراقبت پرستاری روتین دریافت کردند. پرسشنامه خودکارآمدی در 10 روز، 1 ماه و 3 ماه پس از جراحی توسط شرکت کنندگان تکمیل شد. همچنین سه ماه پس از جراحی  هر دو گروه پرسشنامه کیفیت زندگی را تکمیل کردند. نتایج این مطالعه نشان داد تفاوت قابل توجهی در کیفیت زندگی بین این دو گروه وجود داشت. روش مداخله پرستاری خودکارآمدی باعث بهبود خودکارآمدی و کیفیت زندگی بیماران مبتلا به استوما می شود و لذا استفاده از آن در بالین توصیه می شود(37).

جمع بندی و نقد کلی مطالعات مروری بر متون

با توجه به مرور متون انجام شده، در مطالعات موجود بیشتر به خانواده و مراقبین بیماران مبتلا به سرطان توجه شده است و خود افراد کمتر مورد بررسی و توجه قرار گرفته اند، از طرفی در مطالعات انجام شده بیشتر به سبک زندگی، کیفیت زندگی و ابعاد آن در بیماران دارای استوما پرداخته شده است و کمتر مطالعه‌ای موجود بود که به ترس از بدتر شدن شرایط بیماران دارای سرطان کولورکتال دارای استوما بپردازد، از اینرو با توجه به مطالعات محدودی در زمینه بررسی تاثیر درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر تحمل ناکامی و ترس از بدتر شدن بیماری در بیماران مبتلا به سرطان دستگاه گوارش دارای استوما در شهر زاهدان بیماران استوما انجام شده است توجه به این مبحث و انجام این مداخله ضروری بنظر می رسد. چرا که ترس از پیشرفت بیماری و ناکامی همواره به عنوان یک مسئله جدی در بیماران دچار سرطان مطرح می شود، زیرا مهمترین چالشی که بیمار بعد از درمان‌هایی همچون عمل تعبیه استومی با آن مواجه می شود، ترس از بدتر شدن شرایط و در نتیجه ناکامی است، این بیماران حتی ترس از چگونگی مراقبت از استومی خود را دارند که به آن آسیبی وارد نشود و یا شرایط آن بدتر نشود.

میانگین نمره تحمل ناکامی بعد از مداخله آموزشی در گروه مداخله و گروه کنترل متفاوت است .

میانگین نمره ترس از بدتر شدن بیماری بعد از مداخله آموزشی در گروه مداخله و گروه کنترل متفاوت است.

تعیین تاثیر درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر تحمل ناکامی و ترس از بدتر شدن بیماری در بیماران مبتلا به سرطان دستگاه گوارش دارای استوما در شهر زاهدان در سال 1403

تعیین و مقایسه میانگین نمره تحمل ناکامی قبل و بعد از مداخله آموزشی در گروه مداخله و گروه کنترل

تعیین و مقایسه میانگین نمره ترس از بدتر شدن بیماری قبل و بعد از مداخله آموزشی در گروه مداخله و گروه کنترل

کاهش ترس از پیشرفت بیماری در بیماران مبتلا به سرطان دستگاه گوارش دارای استوما

افزایش تحمل ناکامی در بیماران مبتلا به سرطان دستگاه گوارش دارای استوما

دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

• درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد

تعریف نظری: درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد[1] در سال 1986 توسط هایس ایجاد شد. این روش قسمتی از موج سوم درمانهای رفتاری است و بدنبال موج دوم این درمانها از قبیل درمان شناختی رفتاری پدید آمد. ACT با یک برنامه تحقیقی تحت عنوان نظریه نظام ارتباطی[2] در ارتباط است. در ACT هدف اصلی ایجاد انعطاف پذیری روانی است؛ یعنی ایجاد توانایی انتخاب عملی در بین گزینه های مختلف که متناسب تر باشد، نه اینکه عملی صرفا جهت اجتناب از افکار، احساسات، خاطره ها یا تمایلات آشفته ساز انجام یا در حقیقت به فرد تحمیل شود. در درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد فرض بر این است که انسانها بسیاری از احساسات، هیجانات یا افکار درونی شان را آزارنده می دانند و پیوسته سعی دارند این تجارب درونی را تغ ییر داده یا از آنها رهایی یابند. این تلاشها برای کنترل بی تأثیر بوده و به طور متناقض منجر به تشدید احساسات، هیجانات و افکاری می شود که فرد در ابتدا سعی داشت از آنها اجتناب کند(33)

تعریف عملی: در مطالعه حاضر 8 جلسه آموزش برنامه مبتنی بر شواهد به بیماران آموزش داده خواهد شد. این آموزش ها شامل: 

جلسه 1: بعد از آشنایی اعضا با یکدیگر و درمانگر، مفاهیم تفکر، احساس و رفتار و بعد در مورد اصول بنیادین، اهداف مداخله و اهمیت تکالیف و تمرینها توضیح داده شد

2 : در مورد اجتناب تجربهای و تمرین ناامیدی سازنده و باور زیربنایی بیماران درباره تغییر توضیح داده شد.

3 : در مورد اصل پذیرش و راهبردهای آن، تمرینهای فرونشانی و توجه آگاهی آموزش داده شد. ارائه تکلیف

4 و :2 مرور مطالب قبلی، تماس با زمان حال و توجه آگاهانه و راهبردهای گسلش و بافتار انگاشتن با ذکر تمثیلها توضیح ارائه شد.

5,6   : مرور جلسات قبلی، درباره راهبردهای روشن سازی و سنجش ارزشها و اقدام متعهدانه در مسیر ارزشها با ارائه تمرینها و تمثیلها توضیح داده شد. ارائه تکلیف

7 و 8:  مرور بر محتوی جلسات قبلی، بحث گروهی روی مشکلاتی که اعضاء در رابطه با تمرینهای قبلی داشتند، توجه به الگوهای عمل متعهدانه و ارائه پیشنهاد درباره ادامه تمرینها در زندگی روزمره بحث شد

• استوما:

تعریف نظری: عملهای جراحی که بر روی شکم و به منظور بیرون آوردن بخشی از روده انجام می گیرد؛ جراحی استومی و دهانه ایجاد شده استوما نامیده می شود (7).

تعریف عملی: منظور از استوما در این مطالعه عبارتست از انتخاب کلیه ی بیمارانی که دارای استومای گوارشی به دنبال سرطان لوله گوارش باشند و واجد شرایط ورود به مطالعه باشد.

• ناکامی:

تعریف نظری: ناکامی حسی می باشد که در نتیجه بوجود آمدن مانعی در رسیدن به هدفی است که فرد آن را مطلوب می داند، ایجاد میشود(30).

تعریف عملی: در این مطالعه تحمل ناکامی بیماران با استفاده از پرسشنامه تحمل ناکامی هارینگتون سنجیده خواهد شد.

• ترس از پیشرفت شدن بیماری

تعریف نظری: ترس از پیشرفت بیماری به معنای ترس از پیشرفت با تمام عواقب روانی، اجتماعی و زیستی آن است. این احساس یک ترس واکنشی و غیرعصبی است که بیمار به طور کامل از آن آگاه است(24). ترس یا نگرانی در مورد بازگشت یا پیشرفت سرطان است(25).

تعریف عملی: در این مطالعه ترس از پیشرفت بیماری با استفاده از پرسشنامه ترس از پیشرفت بیماری سنجیده خواهد شد.

این مطالعه یک پژوهش از نوع نیمه تجربی دو گروهه می باشد.

در این مطالعه، جامعه پژوهش را کلیه بیماران مبتلا به سرطان لوله گوارش دارای استوما (دائم و موقتی) شهر زاهدان تشکیل می دهند.

معیار های ورود:

1. بیمار مبتلا به سرطان های دستگاه گوارش بوده که درمان تعبیه استوما دریافت نماید.
2. در دوره های آموزشی مراقبت از استوما شرکت نکرده باشد.
3. عضوی از خانواده ی بیمار جزو کادر درمان نباشد.
4. بیمار از کادر درمان نباشد.
5. حداقل یک ماه از زمان جراحی استومی وی گذشته باشد.
6. سن افراد بین 18سال تا 70 سال باشد .
7. اختلال در تکلم یا شنوایی  و بینایی نداشته باشد

معیار های خروج:

1. تشدید بیماری که منجر به بستری بیمار در بیمارستان شود.
2. عدم تمایل به مشارکت و یا ادامه مشارکت در پژوهش

حجم نمونه بر اساس میانگین و انحراف معیار نمره ترس از پیشرفت بیماری بیماران مبتلا به سرطان پستان در مطالعه حسن نژاد رسکتی و همکاران(2019) و با حدود اطمینان 95 % وتوان آزمون آماری95 % و بر اساس فرمول زیر در هر گروه 10  برآورد گردید(38). برای اطمینان از حجم نمونه، در نظر داشتن ریزش احتمالی و امکان انجام آزمون های آماری، حجم نمونه در هر گروه 20  نفر و در مجموع 40  نفر تعیین شد.

n = (Z1-α2+Z1-β)2(S12+S22)(X1-X2)2 =10.53

Z1-α2 = 1.96                        S1= 4.14                                  X1= 132.25

Z1-β = 1.64                         S2= 3.12                                X2= 126.05

بیماران در ابتدا با روش نمونه گیری در دسترس و بر مبنای معیارهای ورود به مطالعه و از بین بیماران مبتلا به سرطان لوله گوارش دارای استومای شهر زاهدان انتخاب خواهند شد و با روش تخصیص تصادفی به دو گروه مداخله و کنترل تخصیص خواهند یافتند.

ابزار جمع آوری اطلاعات در این پژوهش شامل بخش های ذیل می‌باشد. بخش اول فرم جمع آوری اطلاعات دموگرافیک و اطلاعات بیماری و بخش دوم پرسشنامه تحمل ناکامی و بخش سوم پرسشنامه ترس از بدتر شدن بیماری می‌باشد که قبل و یک ماه بعد از انجام مداخله توسط بیماران تکمیل خواهد شد.

پرسشنامه تحمل ناکامی هارینگتون:

این پرسشنامه توسط هارینگتون در سال 2005 ساخته شده است. هدف از ساخت این پرسشنامه ارزیابی تحمل ناکامی می‌باشد.

پرسشنامه تحمل ناکامی هارینگتون دارای ۳۵ سوال و شامل ۴ مولفه زیر می باشد: تحمل عاطفی، تحمل ناراحتی، پیشرفت، شایستگی. این مقیاس 4 عاملی به صورت طیف لیکرت امتیازی (5= کاملاً موافقم، 4= موافقم، 3= نظری ندارم، 2= مخالفم، 1= کاملاً مخالفم) نمره­ گذاری می­شود. مجموع نمرات پایین نشانه تحمل ناکامی بالای آزمودنی و مجموع نمرات بالا نشان­دهنده تحمل ناکامی کم آزمودنی است.

سوالات 1، 5، 9، 13، 17، 21، 25 مولفه‌ی عدم تحمل عاطفی، سوالات 3، 7، 11، 15، 19، 23، 27 : عدم تحمل هیجانی، سوالات4، 8، 12، 16، 20، 24،  28 مولفه‌ی پیشرفت و سوالات : 2، 6، 10، 14، 18، 32، 26، 29، 30، 31، 32، 33، 34، 35 مولفه‌ی استحقاق را می‌سنجند.

ضریب آلفای کرونباخ کل 84/0، برای مؤلفه عدم تحمل عاطفی  50/0، مؤلفه عدم تحمل هیجانی 61/0، مؤلفه پیشرفت 52/0، مؤلفه استحقاق71/0 می­باشد.  در این مطالعه نیز پایایی ابزار پژوهش نیز با ضریب آلفای کرونباخ محاسبه خواهد شد.

پرسشنامه ترس از پیشرفت بیماری

پرسشنامه ترس از پیشرفت یک پرسشنامه خودگزارشی چند بعدی است که بر روی نمونه ای از بیماران مبتلا به سرطان، رماتیسم و دیابت توسط هرشباخ تدوین شده است و نسخه پایانی آن که در آلمان طراحی و تدوین شد شامل 49 گویه بوده و 1 خرده مقیاس )واکنش عاطفی، خانواده ،شغل، از دست دادن استقلال و مقابله با اضطراب( دارد. پاسخگویی به آن طیف لیکرت 1 درجه ای از هرگز تا بیشتر اوقات را شامل می شود. نمره کل از طریق جمع نمرات خرده مقیاس ها محاسبه میشود. نمرات بالاتر نشانه ترس بیشتر می باشد. آلفای کرونباخ برای واکنش عاطفی 86/0، خانواده 72/0، شغل 76/0 ، از دست دادن خودمختاری 71/0 ، آلفای کرونباخ کل 91/0 است(38). در این مطالعه پایایی ابزار پژوهش نیز با ضریب آلفای کرونباخ محاسبه خواهد شد.

پس از تایید و تصویب پروپوزال توسط معاونت تحقیقات و فناوری و کمیته اخلاق دانشگاه و دانشکده و اخذ معرفی نامه و ارائه آن به مسئولین بخش های بیمارستان های دانشگاه علوم پزشکی زاهدان و کسب اجازه جهت انجام پژوهش، پژوهشگر به بخشهای جراحی و آنکولوژی بیمارستان های تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی زاهدان مراجعه خواهد کرد و با هماهنگی مسئولین اطلاعات بیمارانی که قبلاً تحت عمل جراحی استومی قرار گرفته‌اند را جمع آوری خواهد کرد. این بیماران معمولا در مزحله دریافت شمی درمانی و دریافت دارو هستند، در طی انجام مداخله سعی بر آن خواهد شد که عوارضی همچون تنگی نفس، تغییر داروها و درد شدید مورد توجه قرار گیرد و وقتی بیماران در این مراحل و با این عوارض درگیر هستند مداخله آموزشی را اجرا نخواهیم کرد و جلسه آموزش را به تعویق می اندازیم.

سپس پژوهشگر به روش در دسترس از بین بیماران دارای استوما که واجد شرایط ورود به مطالعه می باشند، شروع به نمونه‌گیری می‌نماید. بدین ترتیب که پژوهشگر با بیمار مصاحبه کرده، برای هریک از شرکت کنندگان، موضوع تحقیق، اهداف، مراحل تحقیق، اختیاری بودن شرکت در این پژوهش و محرمانه بودن اطلاعات توضیح داده می‌شود. به افرادی که به عنوان نمونه انتخاب می‌شوند توضیح داده خواهد شد که برای ترک و ادامه مطالعه آزادی عمل دارند، عدم مشارکت یا خروج آن ها تأثیری بر درمان آنها نخواهد داشت (یعنی در زمان های ویزیت متخصص یا مراجعه به بیمارستان بنا به هر دلیلی، هیچگونه اختلالی در روند درمان و خدمت رسانی به آنها، بخاطر عدم همکاری در این پژوهش، آنها را تهدید نخواهد کرد). پس از اخذ رضایت نامه کتبی از بیمار، به روش در دسترس انتخاب خواهند شد. افرادی را که در روزهای زوج هفته وارد مطالعه کنیم در گروه مداخله و افرادی که در روزهای فرد مورد بررسی قرار گیرند وارد گروه کنترل خواهند شد.

در گروه مداخله ابتدا پرسشنامه های اطلاعات دموگرافیک و اطلاعات بیماری و پرسشنامه‌ی تحمل ناکامی و ترس از پیشرفت بیماری در اختیار بیماران قرار داده میشود تا توسط بیماران تکمیل شود. در گروه مداخله، برنامه آموزشی و درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد به بیماران بصورت انفرادی و حضوری توسط خود محقق که آموزش کافی در خصوص روش پذیرش مبتنی بر تعهد و درمان را دیده است در بیمارستان و یا منزل فرد بیمار، به بیمار آموزش داده خواهد شد. بیماران گروه مداخله 3هفته زمان دارند که برنامه آموزش داده شده را تمرین و انجام دهند. پس از یک ماه بعد از اتمام آموزش، مجدد پرسشنامه ها در اختیار بیماران قرار می گیرند تا تکمیل شوند. آموزش ها در مکان های مشخص بسته به شرایط بیماران انجام خواهد شد، اگر بیمار به دلیل دریافت خدمات درمانی در بیمارستان بستری باشد، در اتاق شخصی بیمار در بیمارستان، اگر در مطب یا منزل باشد بسته به راحتی و رضایت بیمار اتاقی در اختیار قرار خواهیم داد و به آنان آموزش لازم را خواهیم داد. آموزش ها با استفاده از روش های سخنرانی، استفاده از پاورپوینت، پمفلت، بسته های آموزشی به بیماران ارائه خواهد شد.

پیگیری بیماران بصورت پیامکی با بازخورد گرفتن از بیماران انجام خواهد شد.

در گروه کنترل نیز ابتدا پرسشنامه‌ها در اختیار بیماران قرار داده می‌شود و با توجه به همان آموزشات روتینی که در بیمارستان دریافت کرده اند آموزش دیگری به آنها داده نمی‌شود و پس از یک مجدد پرسشنامه ها در اختیار بیماران گروه کنترل قرار داده می شود تا توسط آنها تکمیل شود. در طول انجام این مطالعه بیماران بصورت مستمر و از طریق تماس تلفنی حداقل یک بار در هفته توسط پژوهشگر فالو آپ می‌شوند و سوالاتی از جمله؛ مشکلی در انجام برنامه آموزشی یا عدم درک مفهوم جملات آموزشی، رضایت از روند انجام پژوهش و تمایل به ادامه ی همکاری ، مناسب بودن شرایط جسمی_روحی و روانی بیمار و بررسی معیار های خروج از مطالعه مطرح می‌گردد. در انتها مطالب آموزشی را به جهت رعایت اصول اخلاقی در اختیار گروه کنترل قرار داده خواهد شد.

خلاصه جلسات درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد :

محتوای آموزشی

جلسه 1: بعد از آشنایی اعضا با یکدیگر و درمانگر، مفاهیم تفکر، احساس و رفتار و بعد در مورد اصول بنیادین، اهداف مداخله و اهمیت تکالیف و تمرینها توضیح داده شد

2 : در مورد اجتناب تجربهای و تمرین ناامیدی سازنده و باور زیربنایی بیماران درباره تغییر توضیح داده شد.

3 : در مورد اصل پذیرش و راهبردهای آن، تمرینهای فرونشانی و توجه آگاهی آموزش داده شد. ارائه تکلیف

4 و :2 مرور مطالب قبلی، تماس با زمان حال و توجه آگاهانه و راهبردهای گسلش و بافتار انگاشتن با ذکر تمثیلها توضیح ارائه شد.

5,6   : مرور جلسات قبلی، درباره راهبردهای روشن سازی و سنجش ارزشها و اقدام متعهدانه در مسیر ارزشها با ارائه تمرینها و تمثیلها توضیح داده شد. ارائه تکلیف

7 و 8:  مرور بر محتوی جلسات قبلی، بحث گروهی روی مشکلاتی که اعضاء در رابطه با تمرینهای قبلی داشتند، توجه به الگوهای عمل متعهدانه و ارائه پیشنهاد درباره ادامه تمرینها در زندگی روزمره بحث شد

داده های گردآوری شده وارد نرم افزار آماری SPSS نسخه 21 شده. در ابتدا نرمالیتی داده ها با آزمون شاپیرو ویلک بررسی شده و در صورت تبعیت داده ها از توزیع نرمال به منظور مقایسه میانگین ها در  هر گروه قبل و بعد از آزمون تی زوج و برای مقایسه میانگین بین دو گروه از آزمون تی مستقل استفاده خواهد شد. در صورت عدم تبعیت از توزیع نرمال از تست های معادل ناپارامتریک من ویتنی یو و ویلکاکسون استفاده خواهد شد. برای کنترل اثر پیش آزمون و برخی متغیر های کمی از آزمون تحلیل کوواریانس استفاده می شود. سطح معناداری کمتر از 05/0 در این تحلیل مد نظر قرار خواهد گرفت.

'راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی در جمهوری اسلامی ایران سال 1392'

1. هدف اصلی هر پژوهش‌باید ارتقای سلامت انسان‌ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.
2. در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می‌گیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزمایی‌های بالینی  بر روی بیماران یا داوطلب‌های سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.
3. پژوهش بر انسان فقط در صورتی توجیه‌پذیر است که منافع بالقوه‌ی آن برای هر فرد آزمودنی بیش‌تر از خطرهای  آن باشد. در پژوهش‌های دارای ماهیت غیر درمانی، سطح آسیبی که آزمودنی در معرض آن قرار می‌گیرد نباید بیش‌تر از آن‌چه باشد که مردم عادی در زندگی روزمره‌ی خود با آن مواجه می‌شوند. حصول اطمینان از این امر برعهده‌ی طراحان، مجریان و همکاران پژوهش و تمامی شوراهای بررسی یا پایش‌کننده‌ی پژوهش از جمله کمیته‌ی اخلاق در پژوهش‌ است.
4. مواردی از قبیل سرعت، سهولت کار، راحتی پژوهشگر، هزینه‌ی پایین‌تر و/ یا صرفاً عملی بودن آن به هیچ وجه نباید موجب قرار دادن آزمودنی در معرض خطر یا زیان افزوده یا تحمیل هر گونه محدودیت اختیار اضافی به وی شود.
5. اگر در حین اجرای پژوهش مشخص شود که خطرات شرکت در این پژوهش برای آزمودنی‌ها بیش از فواید بالقوه‌ی آن است، باید آن پژوهش بلافاصله متوقف شود.
6. هر پژوهشی باید بر اساس و منطبق بر یک طرح‌نامه (پروپوزال) به انجام برسد. در کارآزمایی‌های بالینی باید علاوه بر طرح نامه، دستورالعمل (پروتکل) نیز تهیه و ارائه شود. طرح‌نامه و دستورالعمل باید شامل تمامی اجزای ضروری باشد. از جمله بخش ملاحظات اخلاقی، اطلاعات مربوط به بودجه، حمایت کننده‌ها، وابستگی‌های سازمانی، موارد تعارض منافع بالقوه‌ی دیگر، مشوق‌های شرکت کنندگان، پیش بینی درمان و یا جبران خسارت افراد آسیب دیده در پژوهش .در مواردی که لازم است رضایت‌نامه‌ی آگاهانه به‌صورت کتبی اخذ شود، فرم رضایت‌نامه باید تدوین و به طرح‌نامه پیوست شده باشد. پیش از تصویب یا تأیید طرح‌نامه از سوی کمیته‌ی مستقل اخلاق در پژوهش، نباید اجرای پژوهش شروع شود.
7. کمیته‌ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرح‌نامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرح‌‌ها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته‌ی اخلاق درخواست می‌شود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.    
8. انتخاب آزمودنی‌های بالقوه از میان جمعیت بیماران یا هر گروه جمعیتی دیگر، باید منصفانه باشد، به‌نحوی که توزیع بارها (خطرات یا هزینه‌ها) و منافع شرکت در پژوهش، در آن جمعیت و کل جامعه، تبعیض‌آمیز نباشد.
9. کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می‌شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه‌ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف‌نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته‌ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.
10. اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامه‌ی شرکت در پژوهش تاثیر گذار باشد، باید موضوع به اطلاع کمیته‌ی اخلاق رسانده شود و در صورت موافقت کمیته با ادامه‌ی پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ گردد.
11. پژوهشگر باید از آگاهانه بودن رضایت اخذشده اطمینان حاصل کند. برای این منظور، در تمامی پژوهش‌های پزشکی، اعم از درمانی و غیردرمانی، پژوهشگر موظف است فرد در نظر گرفته شده به‌عنوان آزمودنی را از تمامی اطلاعاتی که می‌توانند در تصمیم‌گیری او مؤثر باشند، به‌نحو مناسبی آگاه سازد. این اطلاعات مشتملند بر: عنوان و اهداف پژوهش، طول مدت پژوهش، روشی که قرار است به‌کار گرفته شود (شامل احتمال تخصیص تصادفی به گروه‌مورد یا شاهد)، منابع تأمین بودجه، هر گونه تعارض منافع احتمالی، وابستگی  سازمانی پژوهشگر، و فواید و زیان‌هایی که انتظار می‌رود مطالعه در بر داشته باشد. هم‌چنین، هر آزمودنی باید بداند که می‌تواند هر لحظه که بخواهد از مطالعه خارج شود و باید درباره‌ی خطرات و زیان‌های بالقوه‌ی ناشی از ترک زودرس پژوهش آگاه و پشتیبانی شود. پژوهشگر هم‌چنین باید به تمامی سؤالات و دغدغه‌های این افراد، با حوصله و دقت پاسخ بدهد. این موارد باید در رضایت‌نامه‌ی آگاهانه منعکس شود.
12. پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی می‌شود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. هم‌چنین، در پژوهش‌هایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوه‌ی جذب آزمودنی، باید توسط کمیته‌ی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.
13. پژوهشگر ارشد مسؤول مستقیم ارائه‌ی اطلاعات کافی و به زبان قابل فهم برای آزمودنی ، اطمینان از درک اطلاعات ارائه شده، و اخذ رضایت آگاهانه است. در مواردی که بنا به‌دلیلی، نظیر زیاد بودن تعداد آزمودنی‌ها، این اطلاع‌رسانی از طریق شخص دیگری انجام می‌گیرد، این پژوهشگر ارشد است که مسؤول انتخاب فردی آگاه و مناسب برای این کار و حصول اطمینان از تأمین شرایط مذکور در این بند است.
14. عدم قبول شرکت در پژوهش، یا ادامه ندادن به همکاری، نباید هیچ‌گونه تأثیری بر خدمات درمانی که در همان مؤسسه – نظیر بیمارستان – به فرد ارائه می‌شود، داشته باشد. این موضوع باید در فرایند اخذ رضایت آگاهانه، به آزمودنی اطلاع داده شود.
15. اگر در حین اجرای پژوهش، آزمودنی دارای ظرفیت، ظرفیت خود را از دست بدهد یا آزمودنی فاقد ظرفیت، واجد ظرفیت شود، باید با توجه به تغییر حاصله، رضایت آگاهانه برای ادامه‌ی پژوهش از سرپرست قانونی یا خود فرد اخذ شود. 
16. پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی‌ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. هم‌چنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی‌ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده‌ها یا اطلاعات به‌دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.
17. هر نوع آسیب یا خسارت ناشی از شرکت در پژوهش باید بر طبق قوانین مصوب جبران خسارت شود. این امر باید در هنگام طراحی پژوهش لحاظ شده باشد. نحوه‌ی تحقق این امر ترجیحاً به‌صورت پوشش بیمه‌ای نامشروط باشد.
18. در پایان پژوهش، هر فردی که به‌عنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که درباره‌ی نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روش‌هایی که سودمندی‌شان در آن مطالعه نشان داده شده است، بهره‌مند شود.
19. پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش‌های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته‌هایی که از نظر حمایت کننده‌ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.
20. نحوه‌ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنی‌ها و مؤسسه‌ی حمایت کننده‌ی  پژوهش باشد.
21. گزارش‌ها و مقالات حاصل از پژوهش‌هایی که مفاد این راهنما را نقض کرده‌اند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.
22. روش پژوهش نباید با ارزش‌های اجتماعی، فرهنگی و دینی  جامعه در تناقض باشد.

از جمله محدودیت هایی که در حین اجرای پژوهش حاضر امکان مواجهه با آن وجود دارد، عدم همکاری بیماران به علت نوع و روش آموزش می‌باشد که می‌توان با توضیح دادن و بیانِ مزایایِ این نوع آموزش‌ برای بیماران، می‌توان این محدودیت را تا حدودی برطرف کرد. همچنین جهت دسترسی به این بیماران در شهر زاهدان به وسیله ی دریافت اطلاعات آنها از بایگانی بیمارستان ها ، به عنوان محدودیت مطرح می باشد که با معرفی پژوهشگر توسط دانشگاه علوم پزشکی زاهدان به بیمارستان های مربوطه و دسته بندی اطلاعات بیماران با توجه به نوع تشخیص بیماران، تا حدودی محدودیت دسترسی به اطلاعات بیماران را برطرف می کند.

1.            Nemati S, Saeedi E, Lotfi F, Nahvijou A, Mohebbi E, Ravankhah Z, et al. National surveillance of cancer survival in Iran (IRANCANSURV): Analysis of data of 15 cancer sites from nine populationbased cancer registries. Int J Cancer. 2022;151(12):2128-35.

2.            Sargazi N, Daroudi R, Zendehdel K, Hashemi F, Tahmasebi M, Darrudi A, et al. Economic burden of gynecological cancers in Iran. Value Health Region Issue. 2022;28:1-6.

3.            Chhikara B, Parang K. Global Cancer Statistics 2022: the trends projection analysis. Chem Biol Lett. 2023;10(1):451.

4.            Xie Y, Shi L, He X, Luo Y. Gastrointestinal cancers in China, the USA, and Europe. Gastroenterology Report. 2021;9(2):91–104.

5.            Gozuyesil E, Taylan S, Manav AI, Akil Y. The evaluation of self-esteem and sexual satisfaction of patients with bowel stoma in Turkey. Sexuality and Disability. 2017;35(2):157-69.

6.            YounesiHeravi M, Darjazipour M, AkbariRad M. Design, Manufacture, and Evaluation of New Retractable Ostomy Tube in Colorectal Cancers (Animal Model Innovation Report). Journal of the Faculty of Medicine of Mashhad University of Medical Sciences. 2020;62(6):1871-8.

7.            Rosdahl CB, Kowalski MT. Textbook of basic nursing: Lippincott Williams & Wilkins; 2008.

8.            Liao C, Qin Y. Factors associated with stoma quality of life among stoma patients. Int J Nurs Sci. 2014;1(2):196-201.

9.            Rafii F, Naseh L, Parvizy S, Haghani H. Self-efficacy and the related factors in ostomates. Iran J Nurs. 2011;24(73):8-18.

10.          Gautam S, Poudel A. Effect of gender on psychosocial adjustment of colorectal cancer survivors with ostomy. Journal of Gastrointestinal Oncology. 2016;7(6):938.

11.          Vonk-Klaassen SM, de Vocht HM, den Ouden ME, Eddes EH, Schuurmans MJ. Ostomy-related problems and their impact on quality of life of colorectal cancer ostomates: a systematic review. Quality of life research. 2016;25(1):125-33.

12.          Krouse RS, Grant M, McCorkle R, Wendel CS, Cobb MD, Tallman NJ, et al. A chronic care ostomy self‐management program for cancer survivors. Psycho‐oncology. 2016;25(5):574-81.

13.          Liao C, Qin Y. Factors associated with stoma quality of life among stoma patients. International journal of nursing sciences. 2014;1(2):196-201.

14.          Sheetz K, Waits S, Krell R, Morris A, Englesbe M, Mullard A, et al. Complication rates of ostomy surgery are high and vary significantly between hospitals. Diseases of the colon and rectum. 2014;57(5):632.

15.          Simmons KL, Smith JA, Bobb KA, Liles LL. Adjustment to colostomy: stoma acceptance, stoma care self‐efficacy and interpersonal relationships. Journal of advanced nursing. 2007;60(6):627-35.

16.          Indrebø KL, Natvig GK, Andersen JR. A cross-sectional study to determine whether adjustment to an ostomy can predict health-related and/or overall quality of life. Ostomy Wound Manage. 2016;62(10):50-9.

17.          Mahjoubi B, Mohammadsadeghi H, Mohammadipour M, Mirzaei R, Moini R. Evaluation of psychiatric illness in Iranian stoma patients. Journal of psychosomatic research. 2009;66(3):249-53.

18.          Ali Naghi Maddah S, Khaledi-Sardashti F, Moghaddasi J, Naseri Borujeni N, Dehghan Abnavi S, Dadgar F, et al. The relationship between self-esteem and perceived social support in ostomy patients. Iran J Nurs. 2020;33(127):21-34.

19.          Harris M, Kelly K, Parise C. Does preoperative ostomy education decrease anxiety in the new ostomy patient? A quantitative comparison cohort study. J Wound Ostomy Continence Nurs. 2020;47(2):137-9.

20.          Weinstein R, Holcomb M, Mo J, Yonsetto P, Bojorquez O, Grant M, et al. An Ostomy self-management telehealth intervention for cancer survivors: Technology-related findings from a randomized controlled trial. J Med Internet Res. 2021;23(9):e26545.

21.          Monson E, Caron J, McCloskey K, Brunet A. Longitudinal analysis of quality of life across the trauma spectrum. Psychol Trauma. 2017;9(5):605-12.

22.          Moradi S, lotfi M, Asgharnejad Farid A, Pirmoradi M. The Role of Perceived Stress, Social Support and Body Image in Predicting the Severity of Depressive Symptoms in Ostomy Patients. Iranian Journal of Psychiatry and Clinical Psychology. 2020;26(1):32-43.

23.          Aghdam A, Rahmani A, Nejad Z, Ferguson C, Mohammadpoorasl A, Sanaat Z. Fear of Cancer Recurrence and its Predictive Factors among Iranian Cancer Patients. Indian J Palliat Care. 2014;20(2):128-33.

24.          Crist J, Grunfeld E. Factors reported to influence fear of recurrence in cancer patients: a systematic review. Psychooncology. 2013;22(5):978-86.

25.          Manafi S, Dehshiri G. Fear of disease progression in patients with cancer and multiple sclerosis and its relation to emotional problems Health Psychology. Health Psychology. 2017;6(2):115-30.

26.          Dinkel A, Herschbach P. Fear of Progression in Cancer Patients and Survivors. Recent Results Cancer Res. 2018;210:13-33.

27.          Zahedi R, Rafiepoor A. The effectiveness of acceptance and commitment therapy (ACT) on the psychological distress and fear of disease progression in patients with rheumatoid arthritis. J Health Psychol. 2019;2(30

):117 - 32.

28.          Butow P, Sharpe L, Thewes B, Turner J, Gilchrist J, Beith J. Fear of Cancer Recurrence: A Practical Guide for Clinicians. . Oncology (Williston Park). 2018;15(32(1)):32-8.

29.          Firouzi M, Faizabadi Z. Toleration of mother’s disturbance and occurrence of externalizinginternalizing problems in children with cancer. Pediatric Nursing Journal. 2020;6(4):21-9.

30.          Arreola I, Castro K. Chapter 1 - Cancer vs immune tolerance—the challenge of fighting self. Immunotherapy in Resistant Cancer: From the Lab Bench Work to Its Clinical Perspectives. 2021; 8(3):1-9.

31.          aghili M, mirshekar M, babaee E. The Effectiveness of Acceptance and Commitment on Premature Bereavement, Overt and Covert Anxiety, and Tolerance of Failure in Mothers with Cancerous Children. Shefaye Khatam 2023;11(3):57-67.

32.          Jalilvand Qazvinifard S, Tajeri B, Kaveh V, Ahadi H. Comparing efficacy of acceptance and commitment therapy & motivational interviewing on adherence to treatment in women with breast cancer. Journal of Psychological Science,. 2023; 22(131): 2247-61.

33.          Morshedi M, Davarniya R, Zahrakar K, Mahmudi M, Shakarami M. The Effectiveness of Acceptance and Commitment Therapy (ACT) on Reducing Couple Burnout of Couples. Nursing research. 2016;10(4).

34.          Hashemvarzi MR   AG, Hosseini S H. The Effects of Religion -Based Cognitive -Behavioral Therapy on the Quality of Life and Self -Efficacy of Colostomy Patients. 2020;10 :185.

35.          Castaño-Asins JR, Sanabria-Mazo JP, Luciano JV, Barceló-Soler A, Martín-López LM, Del Arco-Churruca A, et al. Effectiveness of Acceptance and Commitment Therapy (ACT) for the Management of Postsurgical Pain: Study Protocol of a Randomized Controlled Trial (SPINE-ACT Study). J Clin Med. 2023;12:4066.

36.          Mohamed SS, Salem G, Mohamed HA. Effect of self-care management program on self-efficacy among patients with colostomy. Am J Nurs Res. 2017;5(5):191-9.

37.          Xu S, Zhang Z, Wang A, Zhu J, Tang H, Zhu X. Effect of self-efficacy intervention on quality of life of patients with intestinal stoma. Gastroenterology Nursing. 2018;41(4):341.

38.          Hasannezhad Reskati M, Hosseini S, Alizadeh-Navaei R, Khosravi S, Mirzaian B. Effectiveness of Acceptance and Commitment Therapy Management on Self-Differentiation and Fear of Disease Progression in Patients with Breast Cancer. J Babol Univ Med Sci. 2020;22:110-8.

فرم کوتاه پرسشنامه ترس از عود (FOP 12)

نام و نام خانوادگی :                                                                       تاریخ تولد:

مکان حال حاضر شما:                                                                   تاریخ امروز:

سمت:

دستورالعمل: شما در زیر لیستی از جملاتی را مشاهده میکنید که در رابطه با مشکلات شما یا نگرانی های احتمالی آتی  شما می باشد. لطفا در مقابل هرکدام از جملات که به بهترین نحو بیانگر حالت شما است تیک a یا ضربدر × قرار دهید

برخی از سوالات شامل شما نمیشود.لطفا در این موارد گزینه هرگز را علامت بزنید.

مطالعه حاضر یک مطالعه نیمه تجربی است که در آن درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد جهت بیماران مبتلا به سرطان دستگاه گوارش که جهت آنان استوما تعبیه شده باشد، اجرا خواهد شد. داده ها در بازه ی زمانی یک ماهه به وسیله پرسشنامه ها جمع اوری خواهد شد. مداخله بصورت 8 جلسه آموزش با رویکرد مبتنی بر پذیرش اجرا خواهد شد

ندارد

کاهش عوارض روحی بیماران

ندارد

ندارد

پژوهشی

انجام سایر مداخلات ارتقا دهنده ی وضعیت روحی بیماران

کلیه اطلاعات بیماران محرمانه خواهد ماند

پژوهشگر با قرار دادن تلفن تماس خود در اختیار بیماران، پاسخگوی سوالات آنان خواهد بود 

دارند

فرم رضایت آگاهانه تکمیل خواهد شد