این مطالعه یک مطالعه توصیفی-مقطعی با هدف از این مطالعه تعیین  اختلال های هیجانی مرتبط با اضطراب کودکان سنین پیش دبستانی شهر زاهدان در سال 1403 می باشد که در راستای این طرح ،از پرسشنامه 41 سوال SCARED جهت جمع آوری داده ها استفاده گردید.

This is a descriptive-cross-sectional study with the aim of determining the screening of emotional disorders related to preschool age children in Zahedan city in 2024. In this project, the 41-question SCARED questionnaire was used to collect data.

در هر جامعه ای سلامت کودکان و نوجوانان ازاهمیت ویژه ای برخوردار بوده است و تامین بهداشت روانی به آنان کمک می کند تا از نظر روانی و جسمی سالم و نقش اجتماعی خود را بهتر ایفا کنند(1).وجود اختلالات شناختی و رفتاری در دوره کودکی مساله مهمی است، زیرا تجربه های نخستین زندگی، بنیان سلامتی یا روانی افراد را دربزرگسالی پی ریزی می کنند(2) کودکان با اختلال رفتاری بخشی از افراد جامعه را تشکیل می دهند. اختلال های رفتاری و روانی دوران کودکی ونوجوانی دربرگیرنده رفتارهای هستندکه دائمی بوده و با سن فرد متناسب نمی باشند و منجر به تضادهای اجتماعی،نارضایتی و ناشادی فردی و شکست درتحصیل می شود.این اختلالات حاصل تعامل کودک با محیط وی است(3). بر اساس مطالعات همه گیرشناسی، شیوع اختلال های اضطرابی در زنان تقریبا دو برابر مردان است؛ در یک مطالعه نسبت شیوع طول عمر و 12 ماهه در زنان به مردان به ترتیب 1:1:17 و 79/1:1 برآورد شد(4). شیوع متفاوتی از اختلالات رفتاری- هیجانی در دوران کودکی و نوجوانی در مناطق مختلف ایران در سال 1400 گزارش شده است مثلا 84/16 درصد دانش آموزان مقطع ابتدایی شهرستان بوشهر ،23درصد بر روی کودکان سنین 16-5 سال منطقه شمال غرب تبریز ،3/41 درصد در کودکان سنین دبستان شهر کرد و 3/43 درصد در دانش آموزان مقطع ابتدایی شهر ابهر می باشد(5).

از طرفی دیگر ،دوران کودکی از مهمترین مراحل زندگی است که در آن، شخصیت فرد پایه ریزی شده و شکل می گیرد. اغلب اختلالات و ناسازگاری های رفتاری پس از دوران کودکی ناشی از کمبود توجه به دوران حساس کودکی و عدم هدایت صحیح در روند رشد و تکامل است. این بی توجهی منجر به عدم سازش و انطباق با محیط و بروز انحرافات گوناگون در ابعاد مختلف برای کودک می باشد.

ریشه ی بسیاری از مشکلات رفتاری از دوره ی پیش از دبستان شروع شده و به دوره های بعدی رشد و تحول کودکان تسریع می یابد(6). از همین رو، شناسایی و درمان به هنگام اختلالات رفتاری در کودکان پیش دبستانی از اهمیت به سزایی برخوردار است(7). اختلال های هیجانی به ویژه اختلال های اضطرابی، اختلالاتی هستند که عملکرد افراد را به شدت تحت تأثیر قرار می دهد. این اختلال روابط خانوادگی را دچار مشکل می کند، فرد مضطرب درزمینه تحصیلی دچار افت و شکست تحصیلی می شود، عملکرد شغلی و اجتماعی اش تضعیف می گردد و درمجموع احساس ناکارآمدی و نارضایتی به او دست می دهد هم چنین شامل وحشت زدگی بدنی (نوعی اختلال اضطرابی که فرد مبتلا را دچار تپش قلب شدید، دل پیچه و... می کند)، اضطراب تعمیم یافته (اضطراب و نگرانی بیش ازحد و انتظار نگرانی در مورد تعدادی از وقایع یا فعالیت ها)، اضطراب جدایی (ترس و اضطراب بیش از اندازه  که متمرکز بر جدایی از خانه یا تصاویر دلبستگی است) ، هراس اجتماعی(ترس یا اضطراب در مورد شرایط اجتماعی که ممکن است فرد در آن توسط دیگران به دقت موردبررسی قرار گیرد)و مدرسه هراسی )بی میلی شدید به رفتن به مدرسه که در آن اضطراب شدید و عوامل جسمی مانند سرگیجه، درد معده و تهوع کودک را در منزل نگه می دارد) می دانند.(8)در صورت عدم تشخیص و درمان زودهنگام، احتمال بروز مشکلات رفتاری جدی (9)، مهارتهای اجتماعی ضعیف(10) و مشکلات تحصیلی(11) در زندگی آتی این کودکان بالا است. علاوه بر این مطالعات تجربی نشان داده اند که کودکانی که در سنین پیش دبستانی علایم اختلالات رفتاری را نشان می دهند بیشتر از سوی همسالان شان طرد می شوند(12). لذا ضروری است که مشکلات رفتاری کودکان به موقع، شناسایی و مورد درمان قرار گیرد. در این راستا همه گیرشناسی اختلالات رفتاری کودکان به عنوان یکی از راهبردهای شناسایی و تشخیص اختلالات رفتاری مورد نظر بوده و بررسی شیوع آن ها نقش مهمی در تدوین برنامه های جامع بهداشتی و اقدام جهت پیشگیری دارد .

اگر چه تحقیقات، فواید بلند مدت شناسایی و تشخیص زودهنگام اختلالات رفتاری در محیط های مدرسه را نشان داده اند(13, 14) با این وجود پژوهش های محدودی در مورد شیوع آسیب شناسی روانی و اختلالات رفتاری در کودکان کمتر از 6 سال وجود دارد(15) و بیشتر مطالعات صورت پذیرفته در مورد سنین بالاتر بوده است .در سالهای پیش دبستانی، محققان برخی نشانه های رایج اضطراب را در جمعیت عادی شناسایی کرده اند(16). اسپنس و همکاران(2013)، نشانه های اضطرابی را در کودکان پیش دبستانی داری رشد عادی، 5 نوع نشانه اضطراب اجتماعی، جدایی، فراگیر، ترس از آسیب بدنی و وسواس فکری عملی معرفی کردند. مطالعات اخیر نشان داده اند که اختلال اضطراب فراگیر، جدایی، و اجتماعی در بین کودکان پیش دبستانی دارای رشد عادی شایع هستند(17)؛در حالیکه پژوهش ها در کودکان پیش دبستانی دارای رشد عادی می تواند منجر به افزایش درک نشانه های اضطرابی در این گروه شده و به طرح ریزی مداخلات اولیه و پیشگیرانه بیانجامد، به نظر میرسد تحقیق بر روی نشانه های اضطرابی در کودکان پیش دبستانی دارای اتیسم مورد غفلت واقع شده است(18).

به طورکلی، داشتن اطلاعات دقیق تر درباره تظاهرات علائم اضطرابی در کودکان پیش دبستانی ، میتواند منجر به چالش های در جهت پیشگیری و مداخلات اولیه شود. از سوی دیگر مطالعات انجام شده در مورد اضطراب در کودکان بیشتر کودکان دارای علائم خفیف یا کودکان با عملکرد بالا را شامل شده و به نظر می رسد که مقایسه ای بین سطح اضطراب و نشانه های اضطرابی در بین کودکانی با شدت علائم مختلف انجام نشده است(19, 20).

با توجه به آسیب پذیری بالای این نسل که در معرض خطر روز افزون مشکلات چون افسردگی و اضطراب، خودکشی، انحرافات نظیر بزهکاری، سوءمصرف مواد قرار دارند و نیز باتوجه به نیازهای بهداشتی به خصوص نیازمندی های بهداشت روانی که از الویت برنامه توسعه بهداشتی کشور است، بررسی شیوع آسیب شناسی روانی کودکان سنین پیش دبستانی و عوامل همراه و مرتبط با آن کمک شایانی به شناخت و یافتن راه کارهای مناسب در برنامه ریزی های استان و درصورت امکان کل کشور می کند. علاوه بر آن ،باتوجه به شیوع متفاوت اختلالات رفتاری و هیجانی (5/4 الی 3/43 درصد) در مناطق مختلف کشور و همچنین با ملاحظه بر افزایش روزافزون شیوع اختلالات رفتاری- هیجانی در سطح جامعه به خصوص نسل کودک و نوجوان و نیز عدم وجود مطالعه جامع با ابزار مناسب در منطقه،پژوهش حاضر با هدف تعیین بررسی  اختلال های هیجانی مرتبط با اضطراب کودکان سنین پیش دبستانی شهر زاهدان در سال 1403می باشد.

مروری بر متون

Rachelو همکاران(2024) مطالعه ی کارآزمایی بالینی با عنوان 'اثربخشی درمان مبتنی بر مواجهه برای اختلالات اضطرابی دوران کودکی: یک کارآزمایی بالینی باز برای آزمایش ارتباط آن با شاخص‌های پردازش هیجانی و یادگیری بازدارنده'انجام دادند.در این مطالعه هدف بررسی اثربخشی CBT مبتنی بر مواجهه با شاخص‌های پردازش هیجانی و یادگیری بازدارنده در طول تمرینات مواجهه است. نوجوانان مبتلا به اختلال(های) اضطرابی (تعداد72نفر؛ سن 11 تا 19 سال؛ 85 درصد دختران) یک درمان دو هفته ای فشرده و مبتنی بر گروه دریافت کردند که اثربخشی آن توسط SCARED و با رتبه بندی اضطراب و رویکرد به سمت هدف فردی نمایه شد. موقعیت ها برای نمایه سازی پردازش هیجانی، از واحدهای ذهنی پریشانی (SUDs) برای نشان دادن سطح ترس اولیه و نهایی، و دوز مطلق، نسبی و کل کاهش ترس استفاده شد. برای نمایه سازی یادگیری بازدارنده، انتظارات تهدید ذهنی (STEs) برای نشان دادن امید به تهدید اولیه و نهایی، و دز مطلق، نسبی و کل تغییر انتظار استفاده شد.نتایج نشان داد از قبل از درمان تا پیگیری، کاهش بزرگ علائم اضطراب، کاهش کوچک اضطراب ذهنی و افزایش بزرگ در رویکرد ذهنی نسبت به اهداف درمانی فردی وجود داشت. سطوح بالاتر ترس قبل از قرار گرفتن در معرض با کاهش بیشتر علائم مرتبط بود. انتظارات تهدید بالاتر پس از تمرینات مواجهه به طور مستقل با کاهش کمتر اضطراب و افزایش رویکرد به اهداف درمانی مرتبط بود. دوز کل کاهش ترس تجربه شده و دوز کل تغییر انتظار تجربه شده (تا حدی) به طور مستقل با افزایش بیشتر رویکرد نسبت به موقعیت های هدف فردی مرتبط بودند. به نظر می‌رسد الگوی یافته‌ها نشان می‌دهد که پردازش هیجانی (که با کاهش ترس نمایه می‌شود) و یادگیری بازدارنده (که با تغییر انتظار نمایه می‌شود) هر دو در CBT مبتنی بر مواجهه مرتبط هستند.(22)

عریضی و همکاران(2015)مطالعه ی تحت عنوان'رابطه ی متغیر های حین تولد و رشد شناختی-حرکتی دانش آموزان در دوره  پیش دبستانی با رفتارهای مدرسه ای آنها' انجام دادند.شرکت کنندگان شامل 1428مادر و فرزندان آنان بودند که به پرسشنامه CES-D در یک برنامه پژوهشی طول پاسخ دادند، همچنین سن کودکان و وزن آنها هنگام تولد ثبت شد..3 سال بعد مادران به سوالات پرسشنامه دنور برای آزمون غربال رشد کودکان پاسخ دادند که نمانده رشد شناختی حرکتی کودکان آنان بود. عملکرد و رفتار کودکان در 10 سالگی توسط پرسشنامه رفتار کودکان مورد سنجش قرار گرفت. متغیرهای پژوهش شامل سه دسته متغیر هستند: ١- متغیرهای تولد شامل وزن و سن کودک، درآمد خانواده در زمان تولد و افسردگی مادرانه ، ٢- متغیرهای رشد شناختی و حرکتی در سه سالگی ، ٣- متغیر رفتار کودکان در مدرسه در سال چهارم دبستان شامل یادگیری ، اضطراب ، سلامت جسمانی و سلوک بود.نتایج نشان  داد برخی از متغیر ها به زمان زایمان مرتبط اند، در حال که بقیه متغبر ها به دوران پییش از مدرسه مربوط اند. افسردگی مادران و فقر اقتصادی، با سلامت جسمانی،یادگیری،اختلالات در سلوک و اضطراب کودکان رابطه دارد،همچنین رشد شناختی و حرکتی کودکان با یادگیری و سلامت جسمانی رابطه مثبت و با اضطراب و اختلالات سلوک رابطه عکس داشت.(23)

Towe-Goodman, Nissa Rو همکاران(2014)مطالعه با عنوان' تأثیر خانواده درک شده از اختلالات اضطرابی پیش دبستانی'انجام دادند.مطالعه با هدف بررسی تأثیر درک شده از اختلالات اضطرابی کودک بر عملکرد خانواده انجام شد، زیرا چنین تأثیری پیش‌بینی‌کننده کلیدی دریافت خدمات سلامت روان است. علاوه بر این،تأثیر نسبی اضطراب پیش دبستانی را در مقایسه با سایر اختلالات اولیه دوران کودکی بررسی شده، و اینکه آیا این تأثیر پس از محاسبه اثرات همبودی ادامه داشت یا بر اساس سن و جنس کودک متفاوت می باشد. در این مطالعه917 والدین کودکان پیش دبستانی (2 تا 5 ساله) با استفاده از یک کلینیک مراقبت های اولیه اطفال و نمونه برداری مجدد برای کودکان در معرض خطر اضطراب، یک مصاحبه تشخیصی را تکمیل کردند و در مورد تأثیر علائم روانپزشکی کودک بر امور مالی خانواده، روابط، فعالیت ها و وضعیت سلامتی خانواده گزارش دادند.نتایج نشان داد پس از محاسبه اختلالات همراه، خانواده‌های کودکان مبتلا به اضطراب 3.5 برابر بیشتر احتمال داشت که تأثیر منفی رفتار فرزندشان بر خانواده را نسبت به کودکان بی‌نظم گزارش کنند. اضطراب فراگیر و جدایی بر عملکرد خانواده تأثیری مشابه عملکرد اختلال کمبود توجه/بیش فعالی و اختلالات مخرب داشت. تأثیر خانواده قابل توجهی برای دختران مبتلا به فوبیای اجتماعی وجود داشت، در حالی که تأثیری برای پسران وجود نداشت. اضطراب پیش دبستانی تأثیر قابل توجه و منحصر به فردی بر عملکرد خانواده، به ویژه سازگاری والدین دارد، اختلال خانواده مرتبط با اضطراب اولیه، و نیاز به تحقیقات بیشتر در مورد موانع مراقبت از این اختلالات را برجسته می کند.(24)

Dougherty, Lea R و همکاران (2013) مطالعه تحت عنوان' اختلالات اضطرابی پیش دبستانی: ارزیابی جامع استرس های بالینی، جمعیت شناختی، خلقی، خانوادگی و زندگی'انجام دادند. این مطالعه به بررسی همبستگی اختلالات اضطرابی پیش دبستانی با استفاده از یک طرح جامع و چند روشی پرداخت. شرکت کنندگان یک نمونه جامعه شامل 541 کودک سه ساله بودند که 106 نفر (%6/19) معیارهای حداقل 1 اختلال اضطراب را داشتند. آسیب شناسی روانی کودک و والدین و استرس زندگی با مصاحبه بالینی مورد ارزیابی قرار گرفت. خلق و خوی کودک و رفتار والدین با مشاهدات آزمایشگاهی ارزیابی شد. مادران و پدران شیوه های فرزندپروری خود را گزارش کردند. در مقایسه با کودکان پیش دبستانی بدون اختلال اضطراب، کودکان پیش دبستانی مبتلا به اختلال اضطراب احتمال بیشتری داشت که معیارهای اختلالات افسردگی همراه و نافرمانی مقابله ای را داشته باشند و بازداری رفتاری خلقی بیشتر و تأثیرگذاری مثبت کمتر و مشکلات خواب بیشتری را نشان دهند. کودکان مبتلا به اختلالات اضطرابی نیز در 6 ماه گذشته رویدادهای استرس زاتری را در زندگی تجربه کردند و مادران آنها نرخ بالاتری از اختلالات اضطرابی فعلی داشتند. در مقایسه با کودکان مبتلا به سایر اختلالات اضطرابی، کودکان مبتلا به فوبیای خاص، الگوی ارتباطی متفاوتی نسبت به کودکان مبتلا به سایر اختلالات اضطرابی نشان دادند. به طور کلی، یافته ها نشان می دهد که بسیاری از همبستگی های مشاهده شده در جوانان مسن با اختلالات اضطرابی در کودکان پیش دبستانی نیز مشاهده می شود.(25)

Franz, Lauren و همکاران(2013)مطالعه مقطعی و طبقه بندی شده با عنوان' اختلالات اضطرابی پیش دبستانی در مراقبت های اولیه کودکان: شیوع و همبودی'انجام دادند.مطالعه حاضر با هدف ایجاد نرخ‌های شیوع و الگوهای جزئی همبودی برای اختلال اضطراب فراگیر، اختلال اضطراب جدایی و هراس اجتماعی در کودکان پیش‌دبستانی است. مطالعه اضطراب پیش‌دبستانی دوک، یک مطالعه مقطعی و طبقه‌بندی شده با صفحه نمایش، از مراقبت‌های اولیه اطفال استخراج شد و برای کودکانی که در معرض خطر اضطراب بودند نمونه‌برداری انجام شد. در مجموع 917 والدین کودکان پیش دبستانی (2 تا 5 ساله) ارزیابی روانپزشکی سن پیش دبستانی را تکمیل کردند. مطالعه دارای 3 مرحله است: مرحله غربالگری پرسشنامه مراقبت های اولیه. مرحله مصاحبه والدین در خانه؛ و یک مرحله مورد شاهدی مبتنی بر آزمایشگاه. هدف از این راهبرد نمونه‌گیری شناسایی 250 کودک مبتلا به اختلال اضطرابی و 250 کودک بدون اختلال اضطرابی برای شرکت در 3مرحله ، یک مطالعه مورد-شاهدی تودرتو (مجموع N = 500) بود. عامل تعیین کننده برای این اندازه نمونه بر اساس محاسبات توان برای به دست آوردن کافی بود نتایج نشان داد که اختلال اضطراب فراگیر، اختلال اضطراب جدایی و فوبیای اجتماعی در کودکان پیش دبستانی که به مراقبت های اولیه کودکان مراجعه می کنند، رایج است. سه چهارم کودکان پیش دبستانی مبتلا به اختلال اضطراب تنها یک اختلال اضطرابی داشتند. اختلال اضطراب فراگیر بیشترین میزان همبودی را با اختلال اضطراب جدایی، فوبیای اجتماعی، اختلالات رفتاری مخرب و افسردگی نشان داد. ارتباط ضعیف بین اختلال اضطراب فراگیر و افسردگی در مقابل ارتباط قابل توجهی بین این دو اختلال گزارش شده در کودکان بزرگتر است. ارتباط ضعیف در کودکان پیش دبستانی می تواند به فرصت های بالینی برای مداخلات اولیه هدفمند، با هدف اصلاح مسیر رشد اختلالات اضطرابی تبدیل شود.(17)

Warren, Susan Lو همکاران(2006)مطالعه ای تحت عنوان' اختلالات اضطرابی کودکان نوپا: یک مطالعه آزمایشی' انجام دادند. این مطالعه اعتبار معیارهای تشخیص هراس اجتماعی (SOC) و اختلال اضطراب فراگیر (GAD) را بررسی کرد، که در آن معیارهای DSM-IV برای شناسایی بهتر کودکان نوپا که می‌توانند این اختلالات را داشته باشند، اصلاح شدند. تشخیص ها با یک مصاحبه بالینی نیمه ساختاریافته که شامل مشاهدات کودک بود، انجام شد. والدین و مراقبان پرسشنامه های رفتار، خلق و خو و عملکرد اجتماعی-عاطفی کودک را برای آزمون روایی همگرا و تمایز تکمیل کردند.نتایج نشان  داد از 72 کودک 18 ماهه تا 5 ساله، 19 مورد معیارهای SOC اصلاح شده (8 معیار SOC DSM-IV را نیز دارا بودند)، 29 کودک معیارهای GAD اصلاح شده (5 معیار DSM-IV GAD را نیز داشتند)، و 35 نفر معیارهای اختلال اضطرابی را نداشتند. . کودکان مبتلا به SOC تغییر یافته بیشتر از کودکان غیر مضطرب سطوح بالاتری از علائم اضطراب و کمرویی/بازداری را نشان می‌دهند و والدین مضطرب دارند. SOC اصلاح شده به سازه های غیراضطرابی (نوازش، بازی تخیلی، حرکت خوب) ارتباطی نداشت. کودکان مبتلا به GAD اصلاح شده به طور مداوم سطوح بالاتری از علائم اضطراب را نشان ندادند، والدین مضطرب بیشتری نسبت به کودکان غیر مضطرب نداشتند، و میانگین نمرات بالاتری در سازه های غیراضطرابی نداشتند. این تحقیق شواهد اولیه ای را ارائه می دهد که از اعتبار همگرا و متمایز برای معیارهای SOC اصلاح شده پشتیبانی می کند، اما معیارهای GAD اصلاح شده را ارائه نمی دهد.(26)

نقدی بر متون

اکثر مطالعاتی که در این زمینه انجام شده بیشتر به بررسی اختلالات اضطرابی در زمینه پیشرفت تحصیلی کودکان پیش دبستانی اشاره دارد در حالی که مطالعه فوق،به بررسی  انواع اختلالات پرداخته می شود. هم چنین مطالعات توصیفی-مقطعی که انحصارا  بر روی اختلالات هیجانی مرتبط با اضطراب کودکان در استان سیستان و بلوچستان یافت نشد؛ در حالی که مطالعه حاضر بر خلاف سایر مطالعات با رویکردی متفاوت و جامع تر در قالب غربال انواع اختلالات هیجانی به بررسی اضطراب کودکان پیش دبستانی که می توانند با چالش های جدی رو به رو باشند تحقیق انجام گیرد و آماری به روز تری از انواع اختلالات هیجانی – اضطرابی را بازتاب دهد .

فراوانی انواع اختلال های هیجانی مرتبط با اضطراب کودکان سنین پیش دبستانی شهر زاهدان در سال 1403 چقدر است؟

تعیین اختلال های هیجانی مرتبط با اضطراب کودکان سنین پیش دبستانی شهر زاهدان در سال 1403

تعیین فراوانی اختلال های هیجانی مرتبط با اضطراب کودکان سنین پیش دبستانی شهر زاهدان

پایگاه سنجش در سطح شهر زاهدان

------------------------------------------------------------------------------------------------------

اختلال های هیجانی مرتبط با اضطراب

نظری: اختلال های هیجانی به ویژه اختلال های اضطرابی، اختلالاتی هستند که عملکرد افراد را به شدت تحت تأثیر قرار می دهد. این اختلال روابط خانوادگی را دچار مشکل می کند، فرد مضطرب درزمینه تحصیلی دچار افت و شکست تحصیلی می شود، عملکرد شغلی و اجتماعی اش تضعیف می گردد و درمجموع احساس ناکارآمدی و نارضایتی به او دست می دهد هم چنین شامل وحشت زدگی بدنی (نوعی اختلال اضطرابی که فرد مبتلا را دچار تپش قلب شدید، دل پیچه و... می کند)، اضطراب تعمیم یافته (اضطراب و نگرانی بیش ازحد و انتظار نگرانی در مورد تعدادی از وقایع یا فعالیت ها)، اضطراب جدایی (ترس و اضطراب بیش از اندازه  که متمرکز بر جدایی از خانه یا تصاویر دلبستگی است) ، هراس اجتماعی(ترس یا اضطراب در مورد شرایط اجتماعی که ممکن است فرد در آن توسط دیگران به دقت موردبررسی قرار گیرد)و مدرسه هراسی )بی میلی شدید به رفتن به مدرسه که در آن اضطراب شدید و عوامل جسمی مانند سرگیجه، درد معده و تهوع کودک را در منزل نگه می دارد) می دانند.(8)

عملیاتی: در این مطالعه جهت پایش اختلال های هیجانی مرتبط با اضطراب از پرسشنامه 41 سوالیSCARED[1] با دامنه نمره 41-123 اندازه گیری می گردد.

پیش دبستانی

نظری: پیش دبستانی یا دوره آمادگی دوره ای اختیاری است که والدین می توانند یک یا دو سال قبل از ورود به دوره ابتدایی، با مراجعه به واحدهای آموزشی، فرآیند ثبت ‌نام فرزند خود را انجام دهند که بدین منظور نوآموز می بایست حداقل 3 سال و حداکثر 6 سال باشد(21).

عملیاتی: در این مطالعه منظور کودکان سنین بین 6 تا 7 سال مدارس شهر زاهدان می باشد.

این مطالعه از نوع توصیفی - مقطعی به مدت 4 ماه از تاریخ 14 فروردین ماه  لغایت 14 تیرماه سال 1403 را شامل می شود.

در این مطالعه ،جامعه مورد پژوهش تمامی کودکان سنین پیش از دبستان 6 تا 7 سال شهر زاهدان را شامل می گردد.

معیار های ورود به مطالعه شامل تمایل شرکت در طرح،نداشتن سابقه بیماری های روانی،عدم فوت اعضای خانواده طی 6 ماه گذشته و معیار خروج عدم رضایت به شرکت در مطالعه و پرسشنامه های ناقص بود.

با توجه به این اینکه گروه هدف جامعه آماری 19 هزار نفره هستند که به 8 پایگاه سنجش در سطح شهر زاهدان ارجاع داده می شوند.طبق فرمول کوکران با احتمال ریزش ،حجم نمونه 500 نفر به روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای انتخاب خواهند شد.

نمونه مورد نظر به روش نمونه گیری خوشه ای تصادفی از بین 8 پایگاه سنجش شهر زاهدان در بازه زمانی 4 ماهه جمع آوری خواهد شد

ابزار گردآوری داده ها در این مطالعه متشکل از 2 بخش می‌باشد:

بخش اول: اطلاعات دموگرافیک  شامل (سن، جنس،تعداد اعضای خانواده،فرزند چندم،سطح تحصیلات پدر ،سطح تحصیلات مادر،شغل پدر،شغل مادر،محل سکونت،در صورت شاغل بودن پدر و مادر:تعداد ساعات تنها بودن،در صورت شاغل بودن پدر و مادر تا قبل از این کودک نزد چه کسی بوده است)می باشد.

بخش دوم: در پژوهش حاضر بـرای سـنجش اختلالات هیجانی مرتبط با  اضطراب کودکان پیش دبستانی  از پرسشـنامه SCARED استفاده شده است.این آزمون که یک ابزار خودگزارشی است، توسط بیماهر (1999) به منظور ارزیابی علائم اختلالات اضطرابی بر طبق معیارهای DSM-IV در کودکان 3 تا 18 ساله ساخته شده و شامل یک مقیاس اضطراب کلی و پنج زیرمقیاس (اضطراب تعمیم یافته، اضطراب جدایی، اضطراب جدایی، مدرسه هراسی و اختلال هراس/جسمانی شکل) است.نسخۀ اصلی این پرسشنامه دارای 38 ماده بود که بیماهر و همکارانش (1999) سه ماده به زیر مقیاس اضطراب اجتماعی آن افزودند. بنابراین فرم کنونی این آزمون که بیشتر در پژوهش‌ها به کار می‌رود دارای 41 عبارت است که از این تعداد 13 ماده مربوط به زیر مقیاس هراس/جسمانی شکل، 9 ماده مربوط به زیر مقیاس اضطراب تعمیم یافته، 8 ماده مربوط به زیر مقیاس اضطراب جدایی، 7 ماده مربوط به زیر مقیاس اضطراب اجتماعی و 4 ماده مربوط به زیر مقیاس اختلال مدرسه هراسی است. شایان ذکر است که این پرسشنامه بر مبنای نمونۀ بالینی طراحی شده است.روایی و اعتبار پرسشنامه در بررسی های متفاوت توسط پژوهشگران مورد محاسبه قرار گرفته است. براساس گزارش ارمیس 2006 که اعتبار پرسشنامه را به روش بازآزمایی و با فاصله زمانی 6 هفته روی 75 پسر سنین 6 تا 10 سال اجرا کرده بود  72/0گزارش شده است. در پژوهش سوج 2005 روایی پرسشنامه با فرم رفتاری کودک آشنباخ و پرسشنامه تشخیصی کودکان همبستگی مثبتی نشان داد که نشانه روایی سازه آن میباشد. همچنین در ایران، در پژوهش توکلی 1383اعتبار فرم والدین با روش بازآزمایی 85/0 به دست آمد و روایی آن نیز با استفاده از نظر متخصصان مبنی بر صحت ترجمه و انطباق آن با متن اصلی مورد تائید قرار گرفت(29).

پژوهشگر پس از تایید و تصویب پروپوزال توسط معاونت تحقیقات و فناوری و کمیته اخلاق دانشگاه و اخذ معرفی نامه و ارائه آن به مدیریت دانشکده پرستاری-مامایی وابسته به دانشگاه علوم پزشکی شهر زاهدان و کسب اجازه جهت انجام پژوهش، براساس نمونه‌گیری تصادفی از بین کودکان پیش دبستانی اقدام به جمع آوری داده‌ها خواهد کرد. بدین ترتیب که پژوهشگر با کودکان سنین پیش دبستانی مصاحبه کرده و در صورت رضایت وی و داشتن شرایط ورود ،اهداف مطالعه را توضیح داده و فرم رضایت آگاهانه کسب خواهد گردید. نمونه‌ها با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی- خوشه ای در بازه زمانی چهار ماه(از 14 فروردین ماه لغایت 14 تیرماه) جمع آوری خواهد شد. در نهایت ،پرسشنامه دموگرافیک و SCARED توسط پژوهشگر جهت سنجش اختلالات هیجانی مرتبط با اضطراب کودکان تکمیل خواهد شد.

در نهایت برای  تجزیه  و تحلیل داده ها، ابتدا داده ها جهت آمار توصیفی  با استفاده از شاخص های  مرکزی  وپراکندگی جهت متغیرهای کمی و نیز با استفاده از جداول توزیع فراوانی جهت متغیرهای کیفی گزارش می شوند.برای تست نرمالیتی از آزمون کلموگروف اسمیرنوف و برای تعیین ارتباط میان متغیرهای مورد مطالعه، از آزمونهای آماری کای اسکوئر و آنالیز واریانس یک طرفه( یا کروسکال والیس)، تی استیودنت (یامن ویتنی)، رگرسیون لجستیک ، نیز ضریب همبستگی اسپیرمن و ضریب همبستگی جزئی استفاده خواهد شد. از نرم افزارSPSS  نسخه 26، با سطح معنی داری 0.05 برای تحل یل داده ها استفاده می  گردد.

راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی  در جمهوری اسلامی ایران 1392

لازم به ذکر است که در این مطالعه کدهای 28، 25، 16، 13، 2 کمیته اخلاق دانشگاه رعایت شد که این کدها عبارتند از:

1. در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام میگیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزمایی‌های بالینی بر روی بیماران یا داوطلب‌های سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است (کد 2).

2. کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا میشود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه‌ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته‌ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود (کد 13).

3. پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی میشود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد؛ نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده داده شود. همچنین، در پژوهشهایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی داشته باشد، دلایل این شیوه‌ی جذب آزمودنی، باید توسط کمیته‌ی اخلاق تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند (کد 16).

4. پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنیها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. همچنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنیها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند (کد 25). هرگونه انتشار دادهها یا اطلاعات بهدست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

5. پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش‌های خود را صادقانه، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی سازمانی، و تعارض منافع در صورت وجود باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته‌هایی که از نظر حمایت کننده‌ی پژوهش مطلوب نیست، بپذیرند (کد 28).

لازم به ذکر است که در این مطالعه کدهای 2,4,7,16,17,18,19,20,21 از فصل دوم دفترچه راهنمای اخلاق پژوهش بر گروههای آسیب پذیر در جمهوری اسلامی ایران  رعایت شد که این کدها عبارتند از:

1. هدف از پژوهش باید پیشبرد دانش در رابطه با سلامت نوزادان و کودکان یا ارتقای سلامت و مراقبت از این گروه باشد. (کد2)
2. کودکان از نظر دارا بودن ظرفیت برای دادن رضایت به سه گروه سنی تقسیم می‌شوند: زیر 7 سال، 7 تا 15 سال، و بالای 15سال. در کودکان زیر 7 سال: باید رضایت کتبی هم از پدر وهم از مادر نوزاد گرفته شود.در صورت عدم دسترسی به یکی ازآن‌هایا فقدان ظرفیت تصمیم‌گیری درهریک از والدین،رضایت از یکی از آن‌هاکفایت می‌کند. در صورت عدم دسترسی یا فقدان ظرفیت درهر دو والد، رضایت سرپرست قانونی واجد صلاحیت برای انجام پژوهش‌های درمانی لازم است،اما در پژوهش‌های غیردرمانی انجام پژوهش‌ها در چنین شرایطی ممنوع است. (کد 4)
3. پژوهش بر نوزادان یا کودکان تنها در صورتی باید انجام گیرد که انجام آن پژوهش بر روی سنین بالاتر امکان‌پذیر نباشد یا توجیه اخلاقی برای انجام آن پژوهش بر روی کودکان وجود داشته باشد. (کد 7)
4. در پژوهش‌هایی که شامل پرسشگری - اعم از مصاحبه یا تکمیل پرسشنامه - اند، باید توجه داشت که احساس گناه، بدبینی یا نگرانی نامناسب در والدینی که مورد پرسشگری قرار می‌گیرند ایجاد نشود. برای این منظور، باید توضیحات لازم در ضمن اخذ رضایت آگاهانه ارائه شود. (کد 16)
5. نباید هیچ‌گونه هزینه‌ی مالی برای شرکت در پژوهش به کودکان یا سرپرست قانونی آنان پرداخت شود ولی هزینه‌هایی که در نتیجه‌ی شرکت در پژوهش متحمل شده‌اند باید پرداخت شود. دادن هدیه‌های کوچک و فاقد ارزش مالی بالا (مانند بسته کوچک مدادرنگی یا کاغذ رنگی یا میان وعده‌های ساده) به کودکان شرکت کننده در پژوهش از نظر اخلاقی ایرادی ندارد و تشویق می‌شود. (کد 17)
6. سرپرستان کودک این حق را دارند که در طی انجام پژوهش کودک خود را همراهی کنند. (کد 18)
7. سرپرستان کودک، در صورت تمایل، باید از فرصت کافی برای مشورت با بستگان، مراقبان بهداشتی و مشاورین مستقل در رابطه با شرکت در پژوهش، برخوردار شوند. (کد 19)
8. باید به تمامی سؤالات و دغدغه‌های سرپرستان کودک در طی پژوهش پاسخ مناسب داده شود. (کد 20)
9. اخذ رضایت آگاهانه از کودک و سرپرستان او ترجیحاً باید توسط شخص یا اشخاصی انجام گیرد که در تیم درمانی او مشارکت ندارند. (کد 21)

ضمنا در این مطالعه کدهای حفاظت آزمودنی انسانی در پژوهشهای علوم پزشکی رعایت شد که این کدها عبارتند از:

1. اخذ رضایت آگاهانه در کلیه تحقیقاتی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می گیرد ضروری است.(کد 1) .
2.  اخذ رضایت آگاهانه بایستی فارغ از هر گونه اجبار ، تهدید ، تطمیع و اغوا انجام گیرد.در غیر اینصورت ، رضایت اخذ شده باطل و هیچ اثر قانونی بر آن مترتب نیست و در صورت بروز هر گونه خسارت ، مسئولیت آن متوجه پژوهشگرخواهدبود.(کد3)
3. در انجام تحقیقات علوم پزشکی اعم از درمانی و غیر درمانی ، محقق مکلف است اطلاعات مربوط به روش اجراء و هدف از انجام تحقیق ، خطرات احتمالی و فواید تحقیق ، ماهیت و مدت آن را به میزبانی که با آزمودنی ارتباط دارد به وی تفهیم نموده و به سؤالات او پاسخ های قانع کننده دهد و مراتب مذکور را دررضایت نامه قیدنماید.(کد5)
4. نحوه ارائه گزارش یا اعلام نتیجه تحقیقات می باید متضمن رعایت حقوق مادی و معنوی عناصر ذیربط (آزمودنی ، پژوهشگر ،پژوهش و سازمان مربوطه ) باشد. (کد 7)
5. محقق باید به آزمودنی اعلام نماید که میتواند در هر زمان که مایل باشد از شرکت درتحقیق منصرف شود.بدیهی است در صورت انصراف ، پژوهشگر مکلف است مواردی را که ترک تحقیق ، تبعات نامطلوبی نصیب آزمودنی می نماید به ایشان تفهیم نموده و اوراحمایت کند.(کد8)
6. مسئولیت تفهیم اطلاعات به آزمودنی به عهده محقق است.در مواردی که فرد دیگری این اطلاعات را به آزمودنی بدهد از محقق سلب مسئولیت نمی‌گردد.(کد10)
7.  محقق موظف است که اطلاعات مربوط به آزمودنی را بعنوان راز تلقی و آن را افشا ننموده و ضمنا شرایط عدم افشا آن را نیز فراهم نماید مگر آنکه در این مسیر محدودیتی داشته باشد که در اینصورت باید قبلا آزمودنی را مطلع نماید. (کد18)

از مهمترین محدودیت های مطالعه محدودیت زمانی و مالی پژوهشگر می باشد.از طرفی توانایی شناخت و درک متفاوت کودکان نسبت به سوالات پرسشنامه از محدودیت های این پژوهش می باشد.

منابع

1.            Kalantarian E, Homaei R, Bozorgi ZD. Effects of emotional schema therapy and dialectical behavior therapy on cognitive emotion regulation in patients with bipolar II disorder. Modern Care Journal. 2024;21(1).

2.            Conroy M, Houchins D, Hitchcock J, Anderson J. Use of Mixed Methods in Emotional/Behavioral Disorders Intervention Research. Behavioral Disorders. 2023;48(3):163-73.

3.            Oussi A, Hamid K, Bouvet C. Managing emotions in panic disorder: A systematic review of studies related to emotional intelligence, alexithymia, emotion regulation, and coping. Journal of Behavior Therapy and Experimental Psychiatry. 2023:101835.

4.            McLean CP, Asnaani A, Litz BT, Hofmann SG. Gender differences in anxiety disorders: prevalence, course of illness, comorbidity and burden of illness. Journal of psychiatric research. 2011;45(8):1027-35.

5.            Shabek H, Mohammadkani P, Kadivar P. The mediating role of emotional dysregulation in the relationship between emotional misbehavior and symptoms of emotional disorders in adolescents. Journal of Modern Psychological Researches. 2024;18(72):-.

6.            Pandina GJ, Bilder R, Harvey PD, Keefe RS, Aman MG, Gharabawi G. Risperidone and cognitive function in children with disruptive behavior disorders. Biological psychiatry. 2007;62(3):226-34.

7.            Huaqing Qi C, Kaiser AP. Behavior problems of preschool children from low-income families: Review of the literature. Topics in early childhood special education. 2003;23(4):188-216.

8.            Alipour A, Hashemi T, Babapour J, Toosi F. The relationship between coping strategies and students' happiness. J Psychol Univ Tabriz. 2010;5(18):20-9.

9.            Stormont M. Externalizing behavior problems in young children: Contributing factors and early intervention. Psychology in the Schools. 2002;39(2):127-38.

10.         Mendez JL, Fantuzzo J, Cicchetti D. Profiles of social competence among low–income African American preschool children. Child Development. 2002;73(4):1085-100.

11.         Tomblin JB, Zhang X, Buckwalter P, Catts H. The association of reading disability, behavioral disorders, and language impairment among second‐grade children. Journal of child Psychology and Psychiatry. 2000;41(4):473-82.

12.         Wood JJ, Cowan PA, Baker BL. Behavior problems and peer rejection in preschool boys and girls. The Journal of Genetic Psychology. 2002;163(1):72-88.

13.         Kellam SG, Brown CH, Poduska JM, Ialongo NS, Wang W, Toyinbo P, et al. Effects of a universal classroom behavior management program in first and second grades on young adult behavioral, psychiatric, and social outcomes. Drug and alcohol dependence. 2008;95:S5-S28.

14.         Dodge KA, Group CPPR. Fast track randomized controlled trial to prevent externalizing psychiatric disorders: Findings from grades 3 to 9. Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry. 2007;46(10):1250-62.

15.         Beg MR, Casey JE, Saunders CD. A typology of behavior problems in preschool children. Assessment. 2007;14(2):111-28.

16.         BEHZADPOOR SAMANEH PH, AKBARI ZARDKHANEH SAEED, Sardari Soheila. Comparison of anxiety symptoms in preschoolers with and without autism spectrum disorder. KOOMESH[Internet]. 2021;23(4 (84) ):425-432. Available from: https://sid.ir/paper/966440/en.

17.         Franz L, Angold A, Copeland W, Costello EJ, Towe-Goodman N, Egger H. Preschool anxiety disorders in pediatric primary care: prevalence and comorbidity. Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry. 2013;52(12):1294-303. e1.

18.         Keen D, Adams D, Simpson K, Den Houting J, Roberts J. Anxiety-related symptomatology in young children on the autism spectrum. Autism. 2019;23(2):350-8.

19.         Hollocks MJ, Pickles A, Howlin P, Simonoff E. Dual cognitive and biological correlates of anxiety in autism spectrum disorders. Journal of Autism and Developmental Disorders. 2016;46:3295-307.

20.         Vasa RA, Mazurek MO. An update on anxiety in youth with autism spectrum disorders. Current opinion in psychiatry. 2015;28(2):83.

21.         Lindbäck J, Hammarén N. Precarious Pro-school Positions: Boys and Schooling in a Stigmatized Urban Area. YOUNG. 2023:11033088231157221.

22.         de Jong R, Lommen MJ, van Hout WJ, de Jong PJ, Nauta MH, Duin-van der Marel AC. Effectiveness of exposure-based treatment for childhood anxiety disorders: An open clinical trial to test its relation with indices of emotional processing and inhibitory learning. Journal of Behavior Therapy and Experimental Psychiatry. 2024:101942.

23.         Oreyzi H, Yarmohammadian A, Bahadoran P. Longitudinal Research of Relation between Delivery Period Variables, Motor–Cognitive Development of Prescool Children and Their Behaviors in Fourth Grade. Social Welfare Quarterly. 2015;15(56):253-80.

24.         Towe-Goodman NR, Franz L, Copeland W, Angold A, Egger H. Perceived family impact of preschool anxiety disorders. Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry. 2014;53(4):437-46.

25.         Dougherty LR, Tolep MR, Bufferd SJ, Olino TM, Dyson M, Traditi J, et al. Preschool anxiety disorders: Comprehensive assessment of clinical, demographic, temperamental, familial, and life stress correlates. Journal of Clinical Child & Adolescent Psychology. 2013;42(5):577-89.

26.         Warren SL, Umylny P, Aron E, Simmens SJ. Toddler anxiety disorders: A pilot study. Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry. 2006;45(7):859-66.

27.         Razeghi B, Saberi H. Comparison of E-learning and Traditional Students Considering Academic Self-Regulation and Academic Achievement. Payavard Salamat. 2017;11(1):98-105.

28.         Yaffe Ornstein M, Friedlander E, Katz S, Elhasid R. Prospective assessment of anxiety among pediatric oncology patients and their caregivers during the COVID-19 pandemic a cohort study. Journal of Psychosocial Oncology. 2023;41(2):182-95.

این مطالعه یک مطالعه توصیفی-مقطعی با هدف از این مطالعه تعیین غربال اختلال های هیجانی مرتبط با اضطراب کودکان سنین پیش دبستانی شهر زاهدان در سال 1403 می باشد که در راستای این طرح ،از پرسشنامه 41 سوال SCARED جهت جمع آوری داده ها استفاده گردید.

ندارد.

جهت تشخیص و بررسی هر چی سریع تر اختلالات هیجانی در جامعه می پردازد و  کمک به پیشگیری از ایجاد عوارض جبران ناپذیر آن بر احاد جامعه خواهد داشت.

ندارد.

ندارد.

این هزینه ها توسط معاونت تحقیقات دانشگاه علوم پزشکی پشتیبانی خواهد شد.

ندارد.

این پرسشنامه براساس اصل محرمانگی و منشور حقوق بیمار اجرا و مورد تایید بیمار خواهد بود و این اصل در روش کار رعایت شده است.

والدین کودکان می توانند جهت پرسش سوالات خود با شماره ذیل تماس فرمایند:

09152720063 بنیامین سعادتی فر

دارد

افراد میتواند براساس تمایل خود به صورت اگاهانه بدون هیچ اجبار و زور در مطالعه شرکت کنند. 

باید رضایت کتبی از پدر و یا از مادر کودک گرفته شود. در صورت عدم دسترسی  درهر دو والد،رضایت سرپرست قانونی واجد صلاحیت برای انجام پژوهش‌های درمانی لازم است.