ارتباط دریافت های غذایی، شاخص های آنتروپومتریک و فعالیت فیزیکی با پروفایل لیپیدی در مبتلایان به بیماری قلبی عروقی و پر فشاری خون در مقایسه با گروه سالم در جمعیت تحت پوشش مطالعة کوهورت زاهدان

با توجّه به اهمیّت پرفشاری خون و بیماری های قلبی عروقی و افزایش روزافزون موارد ابتلا به پرفشاری خون و بیماری های قلبی عروقی، مطالعة حاضر با هدف بررسی دریافت های غذایی، شاخص های آنتروپومتریک، فعالیت فیزیکی، پروفایل لیپیدی در افراد مبتلا به بیماری های قلبی عروقی و پرفشاری خون در مقایسه با گروه سالم در جمعیت تحت پوشش مطالعه کوهورت زاهدان، انجام خواهد شد.

Considering the importance of high blood pressure and cardiovascular diseases and the increasing number of cases of high blood pressure and cardiovascular diseases, the present study aims to investigate food intake, anthropometric indices, physical activity, and lipid profile in people with cardiovascular diseases and hypertension will be compared to the healthy group in the population covered by the Zahedan cohort study

بیماری های قلبی عروقی (CVDs[1]) گروهی از اختلالات قلب و عروق خونی شامل: بیماری عروق کرونر قلب، بیماری عروق مغزی، بیماری شریانی محیطی، بیماری روماتیسمی قلب، بیماری مادرزادی قلب و ترومبوز ورید عمقی و آمبولی ریه (1). بیماری قلبی عروقی علت اصلی مرگ و میر مردان و زنان در سراسر جهان است (2).  CVD در حال حاضر تقریباً نیمی از بیماری های غیر واگیر (NCDs^[2]) را تشکیل میدهد. بیماری های غیر واگیر به عنوان بار اصلی بیماری، از بیماری های  واگیردار در جهان سبقت گرفته اند؛ و CVD همچنان عامل اصلی مرگ و میر جهانی باقی مانده است (3).

بیماری های قلبی عروقی (CVDs) با حدود 422.7 میلیون مورد و 17.9 میلیون مرگ در سال (31 درصد از کل مرگ و میرها) علت اصلی مرگ و میر در جهان است (1, 4). ایران یکی از بالاترین نرخ‌ شیوع بیماری‌های قلبی عروقی (بیش از 9000 مورد در هر 100000 نفر) را دارد (4). تا سال 2025، بار CVD در کشور بیش از دو برابر میزان سال 2005 خواهد بود (5). شایع ترین علت بیماری و مرگ و میر ناشی از CVD شامل: بیماری ایسکمیک قلب (IHD^[3])، سکته  (MI^[4]) و نارسایی احتقانی قلب  (CHF^[5])است (6).

ابتلاء به CVD تا حد زیادی به وجود چندین عامل خطر بستگی دارد. عوامل خطر اصلی برای CVD عبارتند از فشار خون بالا، اختلال چربی خون، چاقی، کم تحرکی، قند خون بالا و مصرف دخانیات. اگرچه برخی از عوامل خطر، مانند سن، قومیت و جنسیت، به وضوح قابل تغییر نیستند، اما بیشتر این خطرات به سبک زندگی و الگوهای رفتاری نسبت داده می شود که می توانند تغییر کنند (6). قاعدگی زودرس و دیررس، سندرم تخمدان پلی کیستیک، ناباروری، پیامدهای نامطلوب بارداری (به عنوان مثال، اختلالات فشار خون بارداری، دیابت بارداری، زایمان زودرس و محدودیت رشد داخل رحمی) و عدم شیردهی همگی با افزایش خطر بیماری قلبی عروقی در زنان در آینده مرتبط هستند (7).

از میان عوامل خطر CVD، فشار خون بالا عامل اصلی خطر است و شیوع بالایی دارد (8). فشار خون در اثر فشار به دیواره رگ‌های خونی (شریان‌ها) در حالی که خون توسط قلب پمپ می‌شود، ایجاد می‌شود. هر چه فشار بیشتر باشد، قلب سخت‌تر پمپاژ می‌کند (9).

فشار خون بالا یک وضعیت پزشکی جدی است و می تواند خطر ابتلاء به بیماری های قلبی عروقی، بیماری عروق کرونر قلب، سکته مغزی، بیماری های کلیوی و مرگ را افزایش دهد. این یکی از علل اصلی مرگ و میر زودرس در سراسر جهان است، به طوری که از هر 4 مرد، 1 نفر و از هر 5 زن، 1 نفر (بیش از یک میلیارد نفر) به این بیماری مبتلا هستند (9, 10). فشار خون بالا شایع ترین بیماری مزمن در جهان است که سالانه بیش از 9 میلیون مرگ را به خود اختصاص می دهد (11). بار جهانی فشار خون بالا به دلیل پیری جمعیت و شیوع چاقی در حال افزایش است و تخمین زده می شود که تا سال 2025 یک سوم جمعیت جهان را تحت تأثیر قرار دهد (12).

پرفشاری خون زمانی است که فشار در رگ های خونی بیش از حد بالا باشد (90/140 میلی متر جیوه یا بیشتر) که این مورد شایع است که در صورت عدم درمان می تواند تبدیل به مشکلی جدی شود. افراد مبتلا به فشار خون بالا ممکن است علامتی احساس نکنند(قاتل ساکت). تنها راه تشخیص این است که فشار خون چک شود. اگر فشار خون در دو روز مختلف اندازه گیری شود و فشار سیستولیک در هر دو روز 140 ≤ میلی متر جیوه و/یا فشار دیاستولیک در هر دو روز 90 ≤ میلی متر جیوه باشد، پرفشاری خون تشخیص داده می شود (9).

مواردی که خطر ابتلا به فشار خون بالا را افزایش می دهند عبارتند از افزایش سن، ژنتیک، اضافه وزن یا چاقی، عدم فعالیت فیزیکی، رژیم غذایی پر نمک، الکل (9, 13). تغییرات سبک زندگی مانند رژیم غذایی سالم (مصرف کم سدیم و مصرف پتاسیم بالا)، کاهش وزن، ترک سیگار و الکل و تحرک بیشتر می تواند به کاهش فشار خون کمک کند (9, 10). شواهد جدید نقش جدیدی را برای ویتامین ‌های گروه B، به ویژه ریبوفلاوین، در فشار خون شناسایی کرده‌ اند، به ویژه در بزرگسالانی که از نظر ژنتیکی در معرض خطر ابتلاء به فشار خون بالا هستند (13).

تغذیه نقش مهمی در استراتژی های سبک زندگی برای پیشگیری از بیماری های قلبی عروقی ایفا می کند (14). الگوی غذایی سالم و سایر تغییرات سبک زندگی سنگ بنای پیشگیری از بیماری قلبی است (15). تغذیه، توسط مکانیسم های هموستاتیک تنظیم می شود (16). مصرف غذا و انرژی، تنظیم کننده های کلیدی وزن بدن هستند (17). مصرف غذا و انرژی توسط سیگنال های محیطی تنظیم می شود که بازخوردی در مورد وضعیت مواد مغذی و چاقی به سیستم عصبی مرکزی ارائه می دهد (18).

علاوه بر اندازه‌گیری فشار خون، ارزیابی پروفایل لیپیدی روشی است که معمولاً برای شناسایی افراد در معرض خطر بالای بیماری قلبی عروقی استفاده می‌شود. اگرچه کاهش سطح LDL-کلسترول هدف اصلی درمان در اکثر دستورالعمل‌های بالینی است، اما شواهد جمع‌آوری شده نشان می‌دهد که سایر اندازه‌گیری‌های لیپوپروتئین-لیپید می‌توانند معیار پیش‌بینی‌کننده‌ بهتری از سطح LDL-کلسترول باشند. برای مثال، افرادی که با استاتین‌ها درمان می‌شوند و به سطوح پایین LDL-کلسترول دست می‌یابند، اما غلظت بالایی از کلسترول غیر HDL[6] یا آپولیپوپروتئین B دارند، همچنان در معرض افزایش خطر بیماری قلبی عروقی قرار دارند. به طور مشابه، افرادی که سطح HDL-کلسترول یا apoA-I پایینی دارند، علیرغم داشتن سطوح طبیعی LDL-کلسترول، احتمالاً دچار حوادث قلبی عروقی می شوند. ریسک بیماری های قلبی عروقی، علاوه بر سطوح LDL-کلسترول، با عدم فعالیت فیزیکی و چاقی شکمی تشدید می شود، که هر دو عامل خطر برای CVD هستند (19).

ترکیب بدن یک جزء کلیدی برای حفظ سلامت عمومی و طول عمر است، که می تواند تحت تأثیر عوامل مختلفی از جمله ژنتیک، محیط و سبک زندگی باشد. ارزیابی ترکیب بدن یک ابزار ضروری برای متخصصان تغذیه جهت ارزیابی موثر وضعیت تغذیه و نظارت بر پیشرفت در طول مداخلات تغذیه ای است. با افزایش سن انسان، افزایش طبیعی توده چربی همراه با کاهش تدریجی توده بدون چربی، به ویژه در توده استخوانی و عضلانی همراه است. افرادی که درصد چربی بالایی دارند بیشتر در معرض خطر ابتلا به بیماری های قلبی عروقی، دیابت نوع 2، سرطان و مرگ و میر زودرس هستند (20). از شاخص های مورد استفاده برای سنجش ترکیب بدن شاخص های آنتروپومتریک می باشد که ارتباط نزدیکی با عوامل ژنتیکی و محیطی، شرایط اجتماعی و فرهنگی، سبک زندگی، وضعیت عملکردی و سلامتی دارد. شاخص های آنتروپومتریک را می توان برای ارزیابی خطر سوءتغذیه، چاقی، تحلیل بافت عضلانی، افزایش توده چربی و توزیع نادرست بافت چربی استفاده کرد (21). متداول ترین معیارهای مورد استفاده در آنتروپومتری عبارتند از: شاخص توده بدن یا BMI[7]، دور کمر، نسبت دور کمر به باسن، نسبت دور کمر به قد (22).

 BMI تخمینی از چربی بدن در مردان و زنان در هر سنی ارائه می‌کند (از تقسم وزن بر حسب کیلوگرم، بر مجذور قد بر حسب متر مربع) (23).

دور کمر(WC^[8]) به عنوان شاخص اندازه گیری مناسبی برای چاقی مرکزی است (22).

نسبت دور کمر به باسن(WHR^[9]) جنبه‌های مختلف ترکیب بدن و توزیع چربی را اندازه‌گیری می‌کند و اثرات مستقل و اغلب متضادی بر عوامل خطر CVD دارند (22).

نسبت دور کمر به قد(WHtR^[10])  قد را به دور کمر اضافه می کند. به نظر می رسد نسبت دور کمر به قد بهترین شاخص برای تشخیص دیس لیپیدمی، هیپرگلیسمی و بیماری های قلبی عروقی باشد، در حالی که دور کمر معیار پیش بینی کننده بهتری برای فشار خون غیر طبیعی است (22).

فعالیت فیزیکی (PA[11]) مدت‌هاست که به عنوان یک فاکتور پیشگیری کنندة مهم قابل اصلاح برای بیماری‌های قلبی عروقی شناخته شده است و عوارض ناشی از افزایش سن، مرگ و میر ناشی از CVD و بیماری عروق کرونر قلب CHD)) را کاهش می دهد (24, 25). عدم فعالیت فیزیکی، که به طور فزاینده ای در جامعه شیوع پیدا کرده است، چهارمین عامل خطر مرگ و میر است. علاوه بر این، فعالیت فیزیکی کافی می تواند خطر مرگ و میر بیماریهای قلبی عروقی را کاهش دهد و کیفیت زندگی را بهبود بخشد (26). دستورالعمل های فعلی 150 تا 300 دقیقه فعالیت بدنی با شدت متوسط یا 75 تا 150 دقیقه فعالیت بدنی شدید در هفته برای بزرگسالان و سالمندان به منظور حفظ و بهبود آمادگی قلبی تنفسی و سلامت کلی توصیه می شود و نوع فعالیت فیزیک باید با سطح آمادگی جسمانی و وضعیت پزشکی فرد تطبیق داده شود (26, 27).

با توجه به گرایش به سبک زندگی بی تحرک، جمعیت میانسال (35 تا 65 سال) در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به CVD هستند و این نوع سبک زندگی توسط سازمان های مختلف ملی و بین المللی به عنوان یکی از مهم ترین عوامل خطر قابل تعدیل برای عوارض قلبی عروقی و مرگ و میر در نظر گرفته شده است (27, 28). سطح متوسطی از فعالیت های شغلی یا تفریحی به نظر می رسد که اثر محافظتی قابل توجهی ایجاد می کند. هنگامی که بیماری عروق کرونر آشکار شد، تمرین ورزشی می تواند به وضوح ظرفیت عملکردی بیماران را بهبود بخشد و با کاهش خطر مرگ ناگهانی، مرگ و میر کلی را کاهش دهد. اثرات مفید ورزش ممکن است ناشی از کاهش عوامل خطر در بیماری قلبی عروقی، افزایش فیبرینولیز، بهبود عملکرد اندوتلیال، کاهش تون سمپاتیک و سایر عواملی که هنوز ناشناخته هستند باشد. از این رو، آمادگی جسمانی، بیشتر از نبود استرس یا فاکتور های دیگر، عامل اصلی تعیین کننده خطر برای بیماری قلبی عروقی و متابولیک و عمر طولانی بدون بیماری است (28).

1. بین دریافت های غذایی در مبتلایان به بیماری های قلبی عروقی و پرفشاری خون با گروه سالم در جمعیت تحت پوشش مطالعة کوهورت زاهدان تفاوت معنی دار آماری وجود دارد.

2. بین شاخص‌های آنتروپومتریک (نمایه توده بدن، دور کمر، دور کمر به باسن و دور کمر به قد) در مبتلایان به بیماری های قلبی عروقی و پرفشاری خون با گروه سالم در جمعیت تحت پوشش مطالعة کوهورت زاهدان تفاوت معنی دار آماری وجود دارد.

3. بین فعالیت فیزیکی در مبتلایان به بیماری های قلبی عروقی و پرفشاری خون با گروه سالم در جمعیت تحت پوشش مطالعة کوهورت زاهدان تفاوت معنی دار آماری وجود دارد.
4. بین پروفایل لیپیدی در مبتلایان به بیماری های قلبی عروقی و پرفشاری خون با گروه سالم در جمعیت تحت پوشش مطالعة کوهورت زاهدان تفاوت معنی دار آماری وجود دارد.
5. بین دربافت های غذایی، شاخص های آنتروپومتریک و فعالیت فیزیکی با پروفایل لیپیدی در مبتلایان به بیماری های قلبی عروقی و پرفشاری خون با گروه سالم برحسب سن و جنس در جمعیت تحت پوشش مطالعة کوهورت زاهدان تفاوت معنی دار آماری وجود دارد.

تعیین ارتباط دریافت های غذایی، شاخص های آنتروپومتریک و فعالیت فیزیکی با پروفایل لیپیدی در مبتلایان به بیماری قلبی عروقی و پر فشاری خون در مقایسه با گروه سالم در جمعیت تحت پوشش مطالعة کوهورت زاهدان

1. تعیین دریافت های غذایی در مبتلایان به بیماری قلبی عروقی و پر فشاری خون در مقایسه با گروه سالم در جمعیت تحت پوشش مطالعة کوهورت زاهدان
2. تعیین شاخص‌های آنتروپومتریک (نمایه توده بدن، دور کمر، نسبت دور کمر به باسن و دور کمر به قد) در مبتلایان به بیماری قلبی عروقی و پر فشاری خون در مقایسه با گروه سالم در جمعیت تحت پوشش مطالعة کوهورت زاهدان
3. تعیین فعالیت فیزیکی در مبتلایان به بیماری قلبی عروقی و پر فشاری خون در مقایسه با گروه سالم در جمعیت تحت پوشش مطالعة کوهورت زاهدان
4. تعیین پروفایل لیپیدی در مبتلایان به بیماری قلبی عروقی و پر فشاری خون در مقایسه با گروه سالم در جمعیت تحت پوشش مطالعة کوهورت زاهدان
5. تعیین و مقایسه ارتباط دریافت های غذایی، شاخص های آنتروپومتریک و فعالیت فیزیکی با پروفایل لیپیدی در مبتلایان به بیماری قلبی عروقی و پر فشاری خون و گروه سالم بر حسب سن و جنس در جمعیت تحت پوشش مطالعة کوهورت زاهدان

با توجّه به اهمیّت پرفشاری خون و بیماری های قلبی عروقی و افزایش روزافزون موارد ابتلا به پرفشاری خون و بیماری های قلبی عروقی، مطالعة حاضر با هدف بررسی دریافت های غذایی، شاخص های آنتروپومتریک، فعالیت فیزیکی، پروفایل لیپیدی در افراد مبتلا به بیماری های قلبی عروقی و پرفشاری خون در مقایسه با گروه سالم در جمعیت تحت پوشش مطالعه کوهورت زاهدان، انجام خواهد شد. شناسایی عوامل مرتبط با پرفشاری خون و بیماری های قلبی عروقی می تواند به عنوان پایه ای جهت تدوین سیاست های پیشگیرانه و انجام مداخلات مناسب بکار رفته و در پیشگیری از بروز بیماری های مرتبط با پرفشاری خون نظیر بیماری های عروق مغزی، بیماری های قلبی عروقی، کلیوی، و... مورد استفاده قرار گیرد.

دانشگاه های علوم پزشکی و بیمارستان های سراسر کشور

دریافت های غذایی: اغلب تصور می شود که خوردن یک رفتار هموستاتیک است، اما شواهد کمی وجود دارد که نشان دهد خوردن پاسخی خودکار به کمبود حاد انرژی است. در عوض، مصرف غذا را می توان به عنوان یک پاسخ یکپارچه در یک دوره زمانی طولانی در نظر گرفت که سطح انرژی ذخیره شده در سلول های چربی را حفظ می کند. زمانی که ما غذا می خوریم به طور کلی بر اساس عادت، راحتی یا فرصت به جای نیاز است، بسیاری از عوامل غیر هموستاتیک، از جمله استرس، یادگیری، خوش طعم بودن و تأثیرات اجتماعی، با سایر کنترل کننده های دریافت غذا در خوردن دخیل هستند. اگر توانایی انتخاب غذا باشد، آنچه می خوریم بر اساس لذت و تجربه گذشته است (39).

شاخص های آنتروپومتریک (Anthropometry): به معنای سنجش اندازه های بدن است که شامل اندازه گیری قد، وزن و محیط قسمت های مختلف بدن می باشد. با تعیین اندازه ها و ترکیب بدن می تواند تخمینی از وضعیت تغذیه ای فرد به دست آورد (40).

فعالیت بدنی: فعالیت بدنی شامل حرکت، عمل و اجرای افراد در فضاها و زمینه های فرهنگی خاص است و تحت تأثیر مجموعه ای منحصر به فرد از علایق، احساسات، ایده ها، دستورالعمل ها و روابط است (41).

پروفایل لیپیدی: این آزمایش شامل چهار پارامتر اساسی است: کلسترول تام، کلسترول HDL، کلسترول LDL و تری گلیسیرید. معمولاً در نمونه خون ناشتا انجام می شود (42).

بیماری های قلبی عروقی: بیماری های قلبی عروقی گروهی از اختلالات قلب و عروق خونی هستند که عبارتند از: بیماری عروق کرونر قلب، بیماری عروق مغزی، بیماری شریانی محیطی، بیماری روماتیسمی قلب، بیماری مادرزادی قلب و ترومبوز ورید عمقی و آمبولی ریه (1).

پرفشاری خون: فشار خون به صورت دو عدد نوشته می شود. اولین عدد (سیستولیک) نشان دهنده فشار موجود در رگ های خونی هنگام انقباض یا ضربان قلب است. عدد دوم (دیاستولیک) نشان دهنده فشار در رگ ها در زمانی که قلب بین ضربان ها استراحت می کند. اگر فشار خون در دو روز مختلف اندازه گیری شود و فشار خون سیستولیک در هر دو روز ≥140 میلی متر جیوه و/یا فشار خون دیاستولیک در هر دو روز ≥90 میلی متر جیوه باشد، پرفشاری خون تشخیص داده می شود (9).

مقطعی (توصیفی تحلیلی)

افراد 35 تا 70 ساله تحت پوشش کوهورت زاهدان

معیار های ورود:

افراد 35 تا 70 ساله تحت پوشش کوهورت زاهدان

گروه شاهد : از بین کل جمعیت تحت پوشش کوهورت زاهدان(10016 نفر) براساس معیار های ورود به مطالعه کلیه افراد واجد شرایط ورود به مطالعه که فاقد بیماری مورد نظر( بیماری های قلبی عروقی و پرفشاری خون) میباشند به عنوان گروه سالم در نظر گرفته شده اند.

گروه کیس: عدم ابتلا به اختلالات غدد و متابولیسم از قبیل بیماری های تیروئید، دیابت، اختلالات غده هیپوفیز، غده فوق کلیوی، پوکی استخوان و اختلال متابولیک استخوان

ابتلا به بیماری های قلبی عروقی و پرفشاری خون (افزایش فشارخون سیستولی (بیشتر مساوی 140 میلیمتر جیوه) و فشارخون دیاستولی (بیشتر مساوی 90 میلیمتر جیوه) بدون دخالت عوامل زمینه ای دیگر

معیارهای خروج:

افرادی که مواد مخدر افیونی نظیر تریاک استفاده می کنند.

انتخاب حجم نمونه از میان 10016 نفر افرادی که معیار ورود به گروه های بیماری قلبی و عروقی و پرفشاری خون و سالم را دارا می باشند.

سرشماری

در این مطالعه به روش سرشماری کلیه افراد مبتلا به بیماری های قلبی عروقی و پرفشاری خون و افراد سالم (70-35 سال) تحت پوشش کوهورت، طبق معیارهای ورود، وارد مطالعه خواهند شد و موارد خواسته شده مطابق اهداف مطالعه در فرم های اطلاعاتی مربوطه جمع آوری می شود.

اطلاعات مربوط به دریافت های غذایی با استفاده از پرسشنامه های بسامد خوراک (FFQ) 117آیتمی (پیوست-1) جمع آوری خواهد شد. پرسشنامه بسامد خوراک FFQ^[1] ؛ ارزیابی دریافت و عادات و الگوی غذایی معمول هر فرد با استفاده از پرسشنامه بسامد خوراک صورت می گیرد. این پرسشنامه مشتمل بر 117 قلم مواد غذایی به همراه اندازه استاندارد از هر ماده غذایی است. با توجه به اینکه تکرر مصرف هر ماده غذایی برای یک سال مدنظر است بسته به نوع ماده غذایی برحسب تکرار مصرف در روز ، هفته یا ماه سوال و مقادیر ذکرشده برای هر غذا به صورت مقیاس های توصیه شده به واحد استفاده در روز تبدیل می شود.

فعالیت فیزیکی (پیوست-2) و اطلاعات مربوط به شاخص های آنتروپومتریک (قد ، وزن، نمایه توده بدنی، دور کمر به باسن و دور کمر به قد) با استفاده از پرسشنامة مربوطه (پیوست- 3) جمع آوری خواهد شد. لازم به ذکر است که ویژگی های دموگرافیک افراد مورد مطالعه نیز از پرسشنامة مربوطه (پیوست-4) اخذ خواهد شد. مقادیر پرفشاری خون و CVD ازپرسشنامه بالینی 2 (پیوست-5) برگرفته از کوهورت زاهدان اخذ می گردد.

پس از کسب مجوز کمیته اخلاق دانشگاه اطلاعات مورد نیاز برای این مطالعه از مرکز پایش کوهورت بالغین دریافت می شود. اطلاعات دموگرافیک، شاخص های تن سنجی، دریافت های غذایی، میزان فعالیت فیزیکی، پروفایل لیپیدی در افراد مبتلا به بیماری قلبی و عروقی و پرفشاری خون در مقایسه با گروه سالم از داده های طرح کوهورت زاهدان استخراج شده و وارد فرم های اطلاعاتی مربوط به هر شرکت کننده می شوند و در نهایت داده های جمع آوری شده طبق اهداف و فرضیات طرح مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرند.  اطلاعات توسط افراد آموزش دیده از جمله پرسشگرهای عمومی، کارشناسان تغذیه ، پرستاران و پزشکی عمومی جمع آوری شده است. اطلاعات دریافتی شامل اطلاعات عمومی، اطلاعات پزشکی، سطح فعالیت فیزیکی، پروفایل لیپیدی ، داده های آنتروپوتریک و داده های مربوط به دریافت های غذایی خواهد بود.

پس از گردآوری اطلاعات، داده‌های خام وارد نرم‌افزار آماری SPSS نسخه‌ی ۲4 خواهند شد.

برای توصیف داده‌‌های کیفی از جداول توزیع فراوانی و نمودارهای متداول آماری (میله‌ای یا دایره‌ای) استفاده می‌شود. هم‌چنین برای توصیف داده‌های کمی از شاخص‌های متداول مرکزی (میانگین و میانه) و شاخص‌های پراکندگی (انحراف معیار و دامنه میان‌چارکی) به همراه کمینه و بیشینه و آزمون (Student-T-test)  استفاده می‌شود.

برای برآورد پارامترها  از برآورد نقطه‌ای و فاصله‌ای ۹۵ درصدی استفاده خواهد شد. هم‌چنین این برآوردها  در زیرگروه‌های مختلف جامعه گزارش می‌شود.

برای مقایسه متوسط متغیرهای کمّی در داخل گروه در صورت برقراری مفروضات آزمون‌های پارامتری، از آزمون تی زوجی استفاده می‌شود و در صورت برقرار نبودن مفروضات، آزمون‌های ناپارامتری (Mann-Whitney U) بکار می‌روند.

برای تعیین عوامل احتمالی تاثیرگذار بر پاسخ ها مدل آماری رگرسیون متداول چندگانه (multiple ordinary regression) بکار برده خواهد شد. قبل از برازش این مدل، مشکل هم‌خطی چندگانه (multicolinearity) بررسی و اصلاح می‌شود. برای انتخاب متغیرهای پیشگو در مدل نیز از روش گام به گام (stepwise) استفاده می‌شود. برای ارزیابی مناسبت مدل، باقیمانده‌ها و ضریب تبیین تعدیل شده  (adjusted R²)  بررسی می‌شوند.

برای کنترل اثر متغیرهای مخدوش کننده احتمالی و زمینه ای، علاوه بر تعیین معیارهای ورود مناسب و stratification، در صورت لزوم از مدلهای رگرسیونی استفاده خواهد شد.

در تمام تحلیل‌ها، ۰۵/۰ > P به عنوان سطح معنی داری درنظرگرفته خواهد شد.

در صورت نیاز از سایر آزمون های آماری پارامتری یا ناپارامتری متناسب با ماهیت داده استفاده خواهد شد.

با توجه به اینکه اطلاعات مورد نیاز،از داده های کوهورت پرشین زاهدان استخراج میگردد، لذا ملاحظات اخلاقی بر اساس پروتکل(اخلاقی) مدنظر مطالعه ی مذکور می باشد.در این راستا کد های اخلاقی دفترچه راهنمای عمومی دارای آزمودنی انسانی به شرح ذیل مورد استفاده قرار می گیرد.

1. هدف اصلی هر پژوهش باید ارتقای سلامت انسان ها توام با رعایت کرامت و حقوق آن ها باشد.

2.در پژوهش برآزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد آزمودنی ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد.هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام میگیرد،باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند.در کارآزمایی های بالینی بر روی بیماران یا داوطلبان سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.

3.پژوهش بر انسان فقط در صورتی توجیه پذیر است که منافع بالقوه ی آن برای هر فرد آزمودنی بیشتر از خطر های آن باشد.در پژوهش های دارای ماهیت غیر درمانی،سطح آسیبی که آزمودنی در معرض آن قرار میگیرد، نباید بیشتر از آنچه باشد که مردم عادی در زندگی روزمره ی خود با آن مواجه می شوند.اصول اطمینان از این امر بر عهده ی طراحان، مجریان و همکاران پژوهش و تمامی شوراهای بررسی با پایش کننده ی پژوهش از جمله کمیتهی اخلاق در پژوهش است.

4.مواردی از قبیل سرعت، سهولت کار،راحتی پژوهشگر،هزینه ی پایین تر و یا صرفا عملی بودن آن به هیچ وجه نباید موجب قرار دادن آزمودنی در معرض خطر یا زیان افزوده یا تحمیل هر گونه محدودیت اختیار اضافی به وی شود.

5.قبل از آغاز هر پژوهش پزشکی باید اقدامات اولیه جهت به حداقل رساندن زیان اولیه وارده به آزمودنی ها و تامین سلامت آنها انجام گیرد.

6.کمیته ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرح نامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرح ها را حین و بعد از اجرا از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته اخلاق درخواست می شود باید از سوی پژوهش گران در اختیار این کمیته گذاشته شود.

7. کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که برروی آزمودنی انسانی اجرا می شود الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد.

8.اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد بر تصمیم آزمودنی مبتنی بر شرکت در پژوهش تاثیر گذار باشد، باید موضوع به اطلاع کمیته اخلاق رسانده شود و در صورت موافقت کمیته با ادامه پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ گردد.

9.پژوهشگر باید از آگاهانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند، برای این منظور در تمامی پژوهش های پزشکی، اعم از درمانی و غیردرمانی، پژوهشگر موظف است فرد در نظر گرفته شده به عنوان آزمودنی را از تمامی اطلاعاتی که می تواند در تصمیم گیری او موثر باشند، به نحو مناسبی آگاه سازد.

10.پژوهشگر مسئول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. همچنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند.هر گونه انتشار داده ها یا اطلاعات بدست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

11.پژوهشگران موظند که نتایج پژوهش های خود را صادقانه ، دقیق و کامل منتشر کنند.نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تامین بودجه، وابستگی سازمانی، و تعارض منافع- در صورت وجود- باید کاملا آشکار سازی شود. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش ، هیچ گونه شرطی را مبنی بر حذف یا انتشار یافته هایی که از نظر حمایت کنندهی پژوهش مطلوب نیست، بپذیرد.

12. روش پژوهش نباید با ارزش های اجتماعی، فرهنگی و دینی جامعه در تعارض باشند.

محدودیتی وجود ندارد

دریافت های غذایی، شاخص های آنتروپومتریک، فعالیت فیزیکی، پروفایل لیپیدی، بیماری قلبی عروقی، پرفشاری خون

food intake, anthropometric indices, physical activity, lipid profile, cardiovascular disease, hypertension

1.            World Health Organization,https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/cardiovascular-diseases-(cvds).

2.            Gauci S, Cartledge S, Redfern J, Gallagher R, Huxley R, Lee CMY, et al. Biology, Bias, or Both? The Contribution of Sex and Gender to the Disparity in Cardiovascular Outcomes Between Women and Men. Curr Atheroscler Rep. 2022;24(9):701-8.

3.            Laslett Lawrence J, Alagona P, Clark Bernard A, Drozda Joseph P, Saldivar F, Wilson Sean R, et al. The Worldwide Environment of Cardiovascular Disease: Prevalence, Diagnosis, Therapy, and Policy Issues. Journal of the American College of Cardiology. 2012;60(25_Supplement):S1-S49.

4.            Roth GA, Johnson C, Abajobir A, Abd-Allah F, Abera SF, Abyu G, et al. Global, Regional, and National Burden of Cardiovascular Diseases for 10 Causes, 1990 to 2015. Journal of the American College of Cardiology. 2017;70(1):1-25.

5.            Sadeghi M, Haghdoost AA, Bahrampour A, Dehghani M. Modeling the Burden of Cardiovascular Diseases in Iran from 2005 to 2025: The Impact of Demographic Changes. Iranian journal of public health. 2017;46(4):506-16.

6.            Gaziano T, Reddy KS, Paccaud F, Horton S, Chaturvedi V. Cardiovascular disease. Disease Control Priorities in Developing Countries 2nd edition. 2006.

7.            O'Kelly AC, Michos ED, Shufelt CL, Vermunt JV, Minissian MB, Quesada O, et al. Pregnancy and Reproductive Risk Factors for Cardiovascular Disease in Women. Circ Res. 2022;130(4):652-72.

8.            Fuchs FD, Whelton PK. High Blood Pressure and Cardiovascular Disease. Hypertension. 2020;75(2):285-92.

9.            World Health Organization,https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/hypertension.

10.          Carey RM, Moran AE, Whelton PK. Treatment of Hypertension: A Review. Jama. 2022;328(18):1849-61.

11.          Lamirault G, Artifoni M, Daniel M, Barber-Chamoux N, Nantes University Hospital Working Group On H. Resistant Hypertension: Novel Insights. Curr Hypertens Rev. 2020;16(1):61-72.

12.          Oliveros E, Patel H, Kyung S, Fugar S, Goldberg A, Madan N, et al. Hypertension in older adults: Assessment, management, and challenges. Clin Cardiol. 2020;43(2):99-107.

13.          Psara E, Pentieva K, Ward M, McNulty H. Critical review of nutrition, blood pressure and risk of hypertension through the lifecycle: do B vitamins play a role? Biochimie. 2020;173:76-90.

14.          Sala-Vila A, Estruch R, Ros E. New Insights into the Role of Nutrition in CVD Prevention. Current Cardiology Reports. 2015;17(5):26.

15.          Nestel PJ, Beilin LJ, Clifton PM, Watts GF, Mori TA. Practical Guidance for Food Consumption to Prevent Cardiovascular Disease. Heart, Lung and Circulation. 2021;30(2):163-79.

16.          Challet E. The circadian regulation of food intake. Nat Rev Endocrinol. 2019;15(7):393-405.

17.          Cifuentes L, Acosta A. Homeostatic regulation of food intake. Clin Res Hepatol Gastroenterol. 2022;46(2):101794.

18.          Mitchell CS, Begg DP. The regulation of food intake by insulin in the central nervous system. J Neuroendocrinol. 2021;33(4):e12952.

19.          Arsenault BJ, Boekholdt SM, Kastelein JJP. Lipid parameters for measuring risk of cardiovascular disease. Nature Reviews Cardiology. 2011;8(4):197-206.

20.          Holmes CJ, Racette SB. The Utility of Body Composition Assessment in Nutrition and Clinical Practice: An Overview of Current Methodology. Nutrients. 2021;13(8).

21.          Padilla CJ, Ferreyro FA, Arnold WD. Anthropometry as a readily accessible health assessment of older adults. Exp Gerontol. 2021;153:111464.

22.          van Dijk SB, Takken T, Prinsen EC, Wittink H. Different anthropometric adiposity measures and their association with cardiovascular disease risk factors: a meta-analysis. Netherlands Heart Journal. 2012;20(5):208-18.

23.          Weir CB, Jan A. BMI Classification Percentile And Cut Off Points.  StatPearls. Treasure Island (FL) ineligible companies. Disclosure: Arif Jan declares no relevant financial relationships with ineligible companies.: StatPearls Publishing

Copyright © 2023, StatPearls Publishing LLC.; 2023.

24.          Oguma Y, Shinoda-Tagawa T. Physical activity decreases cardiovascular disease risk in women: Review and meta-analysis. American Journal of Preventive Medicine. 2004;26(5):407-18.

25.          Orkaby AR, Forman DE. Physical activity and CVD in older adults: an expert’s perspective. Expert review of cardiovascular therapy. 2018;16(1):1-10.

26.          Albalak G, Stijntjes M, van Bodegom D, Jukema JW, Atsma DE, van Heemst D, et al. Setting your clock: associations between timing of objective physical activity and cardiovascular disease risk in the general population. European Journal of Preventive Cardiology. 2022;30(3):232-40.

27.          Shakoor H, Platat C, Ali HI, Ismail LC, Al Dhaheri AS, Bosevski M, et al. The benefits of physical activity in middle-aged individuals for cardiovascular disease outcomes. Maturitas. 2023;168:49-52.

28.          Prasad DS, Das BC. Physical inactivity: a cardiovascular risk factor. Indian J Med Sci. 2009;63(1):33-42.

29.          Ho SC, Chen Y, Woo J, Leung S, Lam T, Janus E. Association between simple anthropometric indices and cardiovascular risk factors. International journal of obesity. 2001;25(11):1689-97.

30.          Dong J, Yang S, Zhuang Q, Sun J, Wei P, Zhao X, et al. The associations of lipid profiles with cardiovascular diseases and death in a 10-year prospective cohort study. Frontiers in Cardiovascular Medicine. 2021;8:745539.

31.          Srour B, Fezeu LK, Kesse-Guyot E, Allès B, Méjean C, Andrianasolo RM, et al. Ultra-processed food intake and risk of cardiovascular disease: prospective cohort study (NutriNet-Santé). bmj. 2019;365.

32.          Valenzuela PL, Ruilope LM, Santos-Lozano A, Wilhelm M, Kränkel N, Fiuza-Luces C, et al. Exercise benefits in cardiovascular diseases: from mechanisms to clinical implementation. European heart journal. 2023;44(21):1874-89.

33.          Mohseni M, Mohammadifard N, Hassannejad R, Aghabozorgi M, Shirani F, Sadeghi M, et al. Longitudinal association of dietary habits and the risk of cardiovascular disease among Iranian population between 2001 and 2013: the Isfahan Cohort Study. Scientific reports. 2023;13(1):5364.

34.          Taghaddosi M, Afazel M, Seyedi M. A survey on the relation of dietary habits to ischemic heart diseases. Razi Journal of Medical Sciences. 2007;14(54):53-62.

35.          ارجمند, ناز گ, شیدفر, زاده ع, نجومی م, امیرفرهنگی, et al. تعیین قدرت پیشگویی‌کنندگی شاخص حجم شکمی در مقایسه با سایر شاخص‌های آنتروپومتریک و ارتباط آن با فاکتورهای خطر بیماری‌های قلبی و عروقی. مجله علوم تغذیه و صنایع غذایی ایران. 2021;15(4):21-30.

36.          حسینی, بیانی, محمدی, کامران, محمدی, بیژنی. همبستگی شاخص‌های آنتروپومتری و عوامل خطر بیماری های قلبی-عروقی در سالمندان شهر امیرکلا. مجله علمی پژوهشی فیض::: دانشگاه علوم پزشکی کاشان. 2017;21(3):272-9.

37.          ماریا رق, رستگار ح. ارتباط بین سطح فعالیت بدنی و عوامل خطرزای قلبی-عروقی در مردان سالمند. 2015.

38.          Begg DP, Woods SC. The endocrinology of food intake. Nature Reviews Endocrinology. 2013;9(10):584-97.

39.          Suliga E, Ciesla E, Głuszek-Osuch M, Rogula T, Głuszek S, Kozieł D. The Usefulness of Anthropometric Indices to Identify the Risk of Metabolic Syndrome. Nutrients. 2019;11(11).

40.          Piggin J. What is physical activity? A holistic definition for teachers, researchers and policy makers. Frontiers in sports and active living. 2020;2:72.

41.          Nigam PK. Serum Lipid Profile: Fasting or Non-fasting? Indian journal of clinical biochemistry : IJCB. 2011;26(1):96-7.

پرسشنامه های بالینی 1و 2،دریافت های غذایی، شاخص های آنتروپومتریک، فعالیت فیزیکی و اندازه گیری فشار خون در پیوست ها ارسال شد.(پیوست 1و 2 فرم های بالینی 1و2 ،پیوست 3 فرم پرسشنامه ی FFQ، فرم 4 فرم شاخص های آنتروپومتریک، فرم 5 فرم فعالیت فیزیکی و فرم 6 اندازه گیری فشار خون) 

ارتباط دریافت های غذایی، شاخص های آنتروپومتریک و فعالیت فیزیکی با پروفایل لیپیدی در مبتلایان به بیماری قلبی عروقی و پر فشاری خون در مقایسه با گروه سالم در جمعیت تحت پوشش مطالعة کوهورت زاهدان

ندارد.  اطلاعات طرح کوهورت مورد استفاده قرار می گیرد.

ارتباط دریافت های غذایی، شاخص های آنتروپومتریک و فعالیت فیزیکی با پروفایل لیپیدی در مبتلایان به بیماری قلبی عروقی و پر فشاری خون در مقایسه با گروه سالم در جمعیت تحت پوشش مطالعة کوهورت زاهدان

ندارد

ندارد

غیر هزینه بر

------------

پژوهشگر مسئول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. همچنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند.هر گونه انتشار داده ها یا اطلاعات بدست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

پژوهشگر مسئول است به پرسش های وارده از سوی کمیته ی اخلاق در پژوهش پاسخ دهد.

طرح پرونده خوانی است.

پژوهشگر باید از آگاهانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند،