تببین بیماری التهابی روده از دیدگاه طب ایرانی

دانشمندان علوم پزشکی ایرانی در توصیف بسیاری از بیماری ها برای اولین بار در جهان پیشگام بودند و مشاهدات و درمان های دقیقی را برای بسیاری از بیماریها برای اولین بار ارائه کردند. با بررسی این منابع می‌توان به درک عمیق‌تری از پیشرفت‌های دانشمندان پزشکی ایرانی و کمک‌های آنها به حوزه پزشکی دست یافت. این بینش تاریخی بر اهمیت به رسمیت شناختن و تصدیق حقوق مالکیت معنوی مرتبط با این اکتشافات پیشگامانه تأکید می کند. مستندسازی و انتشار این دانش از طریق مقالات علمی، نه تنها میراث دانشمندان علوم پزشکی ایران را حفظ می‌کند، بلکه تضمین می‌کند که نقش آنها به درستی شناسایی و نسبت داده می‌شود. اصطلاح بیماری التهابی روده معمولاً برای اشاره به دو وضعیت متمایز استفاده می شود: کولیت اولسراتیو و بیماری کرون. بر اساس آنچه تاکنون ثبت گردیده است، این بیماریها برای اولین بار در قرون 18 و 19 میلادی توصیف شده اند. در قرون 9 تا 12 میلادی، دانشمندان مشهور ایرانی تبیین، تشخیص و درمان را برای نوعی بیماری مزمن ارائه کردند که همراه با زخم روده، اسهال خونی و درد شکم است. توصیف این بیماری که به «سحج» معروف است در نسخه های خطی آنها آمده است. با بررسی مقدماتی اتیولوژیهای ذکر شده برای این بیماری در طب سنتی در کنار بررسی پایگاه های مختلف علمی به نظر می رسد سحج تقریبا معادل IBD است، بنابراین درمانهای ذکر شده در طب ایرانی این قابلیت را دارد که در این بیماری مورد ارزیابی قرار گیرد. هدف از این مطالعه تبیین IBD از دیدگاه طب ایرانی و بررسی علمی اتیولوژی، پاتوفیزیولوژی و درمانهای مربوطه ی ذکر شده در این منابع به کمک مطالعات و پژوهشهای ثبت شده در پایگاه های معتبر علمی و ثبت میراث ارزشمند گزارش اولین توصیفات IBD توسط پزشکان ایرانی است.

Iranian medical scientists were pioneers in describing many diseases for the first time in the world and provided accurate observations and treatments for many diseases for the first time. By examining these sources, one can gain a deeper understanding of the advances of Iranian medical scientists and their contributions to the field of medicine. This historical insight emphasizes the importance of recognizing and asserting the intellectual property rights associated with these groundbreaking discoveries. Documenting and disseminating this knowledge through scientific articles not only preserves the legacy of Iranian medical scientists, but also ensures that their role is properly recognized and attributed. The term inflammatory bowel disease is commonly used to refer to two distinct conditions: ulcerative colitis and Crohn's disease. Based on what has been recorded so far, these diseases were described for the first time in the 18th and 19th centuries. In the 9th to 12th centuries AD, famous Iranian scientists provided an explanation, diagnosis and treatment for a chronic disease that is accompanied by intestinal ulcers, bloody diarrhea and abdominal pain. The description of this disease, which is known as 'Sahaj', is found in their manuscripts. With the preliminary examination of the etiologies mentioned for this disease in traditional medicine, along with the examination of various scientific bases, it seems that Sahaj is almost equivalent to IBD, so the treatments mentioned in Iranian medicine have the ability to be evaluated in this disease. The purpose of this study is to explain IBD from the point of view of Iranian medicine and to scientifically review the etiology, pathophysiology and related treatments mentioned in these sources with the help of studies and researches registered in reliable scientific databases and to record the valuable heritage of the first descriptions of IBD by Iranian doctors.

منابع طب باستانی ایران در تاریخ پزشکی اهمیت قابل توجهی دارند، زیرا بینش ها و دانش های ارزشمندی را ارائه کرده اند که اغلب در مجامع علمی نادیده گرفته شده است. دانشمندان علوم پزشکی ایرانی در توصیف بسیاری از بیماری ها برای اولین بار در جهان پیشگام بودند و مشاهدات و درمان های دقیقی را ارائه کردند که جلوتر از زمان خود بوده است (1). با بررسی این منابع می‌توان به درک عمیق‌تری از پیشرفت‌های دانشمندان علوم پزشکی ایرانی و کمک‌های آنها به حوزه پزشکی دست یافت. توصیف دقیق آنها از بیماری ها و درمان ها نه تنها تخصص و دانش آنها را نشان می دهد، بلکه اهمیت دیدگاه های فرهنگی و تاریخی را در شکل دادن به اقدامات پزشکی برجسته می کند (2). این بینش تاریخی بر اهمیت به رسمیت شناختن و تصدیق حقوق مالکیت معنوی مرتبط با این اکتشافات پیشگامانه تأکید می کند. مستندسازی و انتشار این دانش از طریق مقالات علمی، نه تنها میراث دانشمندان علوم پزشکی ایران را حفظ می‌کند، بلکه تضمین می‌کند که نقش آنها به درستی شناسایی و نسبت داده می‌شود (3). تاکنون مقالات زیادی در رابطه با دیدگاه دانشمندان طب ایرانی در خصوص تشخیص و درمان بسیاری از شرایط و بیماریها نظیر گردش خون ریوی، سکته مغزی و الزایمر در مجلات معتبر علمی جهانی به چاپ رسیده است (4-6).

اصطلاح بیماری التهابی روده (IBD) معمولاً برای اشاره به دو وضعیت متمایز استفاده می شود: کولیت اولسراتیو و بیماری کرون. بیماری کولیت اولسرو وضعیتی است که در آن التهاب به طور خاص در پوشش مخاطی روده بزرگ رخ می دهد. این بیماری معمولاً با علائمی مانند تنسموس، درد شکم، اسهال خونی همراه است. بیماری کرون ممکن است قسمتهای مختلف روده ها را درگیر نماید و ضایعات عمیق تری ایجاد کند (7). بیماری کولیت اولسرو در اواخر قرن 18 میلادی معرفی شد. در نیمه دوم قرن نوزدهم در سال 1932، کرون و همکاران، مقاله ای منتشر کرد که بیماری کرون را به عنوان یک موجودیت متمایز از کولیت اولسرو معرفی کرد. مقاله کرون به طور گسترده ای به عنوان گزارش بنیادی در بیماری کرون شناخته می شود (8). اعتبار اولیه ترین گزارش جامع بیماری کرون را می توان به طور استدلالی به جیووانی باتیستا مورگانی (1771-1682) نسبت داد. مورگانی در رساله خود به شرح پرونده یک بیمار مرد 20 ساله می پردازد که در اثر ابتلا به بیماری طولانی مدتی که با تب، درد شکم و اسهال خونی همراه بود، درگذشت. مورگانی پس از انجام کالبد شکافی، سوراخ‌ها و التهاب پوست را همراه با زخم‌هایی مشاهده کرد که از ایلئوم انتهایی تا فاصله‌ای معادل 'عرض دو دست' در امتداد روده بزرگ امتداد یافته بود. علاوه بر این، در این گزارش به وجود لنفادنوپاتی مزانتریک و اسپلنومگالی اشاره شده است (9). . با این حال این موضوع که اولین بار در تاریخ چه افرادی IBD را توصیف کردند، مورد بحث است. بر اساس آنچه در مقالات معتبر علمی وجود دارد، پزشکان مواردی از اسهال مداوم را ثبت کرده اند که قدمت آن به یونان باستان باز می گردد. حتی بقراط (~ 460-370 قبل از میلاد) علل مختلف بالقوه اسهال را بررسی کرد (10).

در طول عصر طلایی اسلامی (قرن 9 تا 12 میلادی)، دانشمندان مشهور ایرانی مانند ابن سینا [980-1037 پس از میلاد]، رازی [865-925 پس از میلاد] و علی ابن عباس صناعی [949-982 پس از میلاد] تبیین، تشخیص و درمان را برای نوعی بیماری مزمن ارائه کردند که همراه با زخم روده، اسهال خونی و درد شکم است. توصیف این بیماری که به «سحج» معروف است در نسخه های خطی آنها آمده است (11, 12). با بررسی مفدماتی اتیولوژیهای ذکر شده برای این بیماری در طب سنتی در کنار بررسی پایگاه های مختلف علمی به نظر می رسد سحج تقریبا معادل IBD است، بنابراین درمانهای ذکر شده در طب ایرانی این قابلیت را دارد که در این بیماری مورد ارزیابی قرار گیرد. هدف از این مطالعه تبیین IBD از دیدگاه طب ایرانی و بررسی علمی اتیولوژی، پاتوفیزیولوژی و درمانهای مربوطه ی ذکر شده در این منابع به کمک مطالعات و پژوهشهای ثبت شده در پایگاه های معتبر علمی و ثبت میراث ارزشمند گزارش اولین توصیفات IBD توسط پزشکان ایرانی است.

آیا علائم و نشانه های ذکر شده برای بیماری سحج در منابع طب ایرانی با علائم و نشانههای ذکر شده برای بیماری التهابی روده همپوشانی دارد؟

پاتوفیزیولوژی ذکر شده در منابع طب ایرانی برای بیماری التهابی روده چیست؟

درمانهای ذکر شده در منابع طب ایرانی برای بیماری التهابی روده چیست؟

تبیین بیماری التهابی روده از دیدگاه طب ایرانی

بررسی پاتوفیزیولوژی ذکر شده در منابع طب ایرانی برای بیماری التهابی روده

بررسی درمانهای ذکر شده در منابع طب ایرانی برای بیماری التهابی روده

پژوهشگران و دانشکده های طب ایرانی، مراکز تحقیقات مرتبط با داروهای گیاهی

ثبت میراث ارزشمند گزارش اولین توصیفات IBD توسط پزشکان ایرانی

معرفی درمانهای ذکر شده در طب ایرانی برای تحقیق بیشتر

بیماری التهابی روده: بیماری التهابی روده  یک بیماری ایدیوپاتیک است که در اثر پاسخ ایمنی نامنظم به فلور میکروبی روده میزبان به وجود می آید. کولیت اولسروز  و بیماری کرون  دو نوع اصلی IBD هستند. کولیت اولسروز ممکن است محدود به رکتوم باشد (پروکتیت) یا رکتوم، سیگموئید و کولون نزولی را درگیر کند (کولیت سمت چپ) یا تمام کولون را مبتلا نماید (پان کولیت). در هر حال ضایعات کولیت اولسروز محدود به کولون است در حالی که کرون قادر است هر قسمتی از دستگاه گوارش، از مقعد تا دهان را درگیر نموده، همچنین می تواند کل ضخامت روده را درگیر کند یا ضایعات پوستی ایجاد نماید.

مطالعه اصیل - تبیینی

کتب طب سنتی و پایگاه های علمی

-

-

فیش برداری

1.  بررسی دیدگاه ابن سینا در مورد بیماری سحج، با مراجعه به کتاب «قانون طب» و همچنین ارزیابی سایر رفرنسهای معتبر طب ایرانی نظیر الحاوی، ذخیره خوارزمشاهی و اکسیر اعظم برای درک بهتر بیماری سحج و اتیولوژی، پاتوفیزیولوژی و درمانهای ذکر شده برای آن
2. جستجوی جامع در پایگاه‌های اطلاعاتی پزشکی (Scopus، Pub Med، Web of Sciences و Google Scholars) برای یافتن شواهد ثبت شده در رابطه با اتیولوژی و پاتوفیزیولوژی IBD و بررسی وجود ارتباط احتمالی آن با آنچه به عنوان پاتوفیزیولوژی و اتیولوژی سحج در منابع طب ایرانی معرفی شده است و همچنین بررسی اثرات فارماکولوژیک داروهای طب ایرانی برای بیماری IBD در پایگاه های علمی.

-

مطابق با کدهای 28 تا 31 راهنمای عمومی اخلاق در پژوهشهای دارای آزمودنی انسانی به شرح زیر

1. پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش‌های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته‌هایی که از نظر حمایت کننده‌ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.
2. نحوه‌ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنی‌ها و مؤسسه‌ی حمایت کننده‌ی  پژوهش باشد.
3. گزارش‌ها و مقالات حاصل از پژوهش‌هایی که مفاد این راهنما را نقض کرده‌اند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.
4. روش پژوهش نباید با ارزش‌های احتماعی، فرهنگی و دینی  جامعه در تناقض باشد.

محدودیت دسترسی به برخی پایگاه های علمی نظیر اسکوپوس

بیماری التهابی روده-طب ایرانی-تبیین

•  
• 1.          Rezaei A. A survey on the situation of traditional Iranian medicine and its history in Iranian herbal research. Medical History Journal. 2017;9(32):71-84.
• 2.          Pourahmad J. History of medical sciences in Iran. Iranian Journal of Pharmaceutical Research. 2008;7(2):93-9.
• 3.          Akhtari M, Moeini R, Mojahedi M, Gorji N. Assessment the studies on the concept of Mizaj (temperament) in Persian Medicine. Journal of Complementary and Integrative Medicine. 2020;17(3):20180122.
• 4.          Delshad E, Yousefi M, Javan R. Stroke from the Perspective of Persian Medicine. Medical History. 2018;9(33):107-16.
• 5.          Zargaran A, Zarshenas MM, Mehdizadeh A, Mohagheghzadeh A. Management of tremor in medieval Persia. Journal of the History of the Neurosciences. 2013;22(1):53-61.
• 6.          Ahmadian-Attari MM, Ahmadiani A, Kamalinejad M, Dargahi L, Shirzad M, Mosaddegh M. Treatment of Alzheimer’s disease in Iranian traditional medicine. Iranian Red Crescent Medical Journal. 2015;17(1).
• 7.          Kornbluth A, Sachar DB, Gastroenterology PPCotACo. Ulcerative colitis practice guidelines in adults: American college of gastroenterology, practice parameters committee. Official journal of the American College of Gastroenterology| ACG. 2010;105(3):501-23.
• 8.          Crohn BB, Ginzburg L, Oppenheimer GD. Regional ileitis: a pathologic and clinical entity. Journal of the American Medical Association. 1932;99(16):1323-9.
• 9.          Mulder DJ, Noble AJ, Justinich CJ, Duffin JM. A tale of two diseases: the history of inflammatory bowel disease. Journal of Crohn's and Colitis. 2014;8(5):341-8.
• 10.        Lim ML, Wallace MR. Infectious diarrhea in history. Infectious Disease Clinics. 2004;18(2):261-74.
• 11.        Rostamani HR, Semnani S. Persian traditional medicine in treatment of ulcerative colitis: A case report. Research Journal of Pharmacognosy. 2021;8(1):1-6.
• 12.        Rostamani HR, Semnani S, Yousefi M. Persian Medicine “Sahj” in Ulcerative Colitis Remedy: A Before-and-After Cinical Trial. Traditional and Integrative Medicine. 2021.
•  

-