بررسی فراوانی پارامتر های اندودنتال و پریودنتال در دندان های اتوترنسپلنت شده در شهر زاهدان

اتوترنسپلنت برداشت کنترل شده و استریل یک دندان و کاشت مجدد آن در محلی دیگر در همان فرد است .این پیوند روشی برای جایگزینی دندان های از دست رفته یا آسیب دیده به ویژه در کودکان و نوجوانان است . این پیوند مزایای زیادی را برای یک بیمار در حال رشد دارد.از جمله پریودنشیم با عملکرد طبیعی حس عمقی و حفظ حجم استخوان و بافت نرم .در صورتی که پیوند با شکست مواجه شود شرایط بافت نرم برای درمان ایمپلنت بعدی مطلوب خواهد بود.اندیکاسیون های اتوترنسپلنت گسترده است اما انتخاب دقیق بیمار همراه با یک تکنیک جراحی مناسب میتواند نتایج عملکردی و زیبایی خوبی را به همراه داشته باشد

. autotransplant is the controlled extraction and stress  of one tooth and its replantation in another place in the same person this graft is the method to replace missing or damaged teeth especially in children and teenagers.this transplant has many benefits for a growing patient.including periodontium with normal function and proprioception and preservation of bone and soft tissue if  the graft fails the tissue condition will be decisive for subsequent implant       treatment.the  indications for autotransplanation are broad, but careful patient selection combined with an appropriate surgical technique can yield good functional and aesthetic results.

اتوترنسپلنتیشن دندانی، که به‌عنوان جابه‌جایی جراحی یک دندان درون همان فرد تعریف می‌شود، به‌عنوان یک جایگزین زیستی مناسب برای جایگزینی دندان‌های از دست رفته مطرح شده است، به‌ویژه در بیماران جوانی که به دلیل رشد مداوم، استفاده از ایمپلنت برای آن‌ها توصیه نمی‌شود 1, 2. این تکنیک به‌ویژه در مواردی مانند عدم تشکیل مادرزادی دندان، از دست دادن دندان بر اثر تروما، یا بستن فضاهای ارتودنتیک مورد توجه قرار می‌گیرد و مزایای عملکردی و زیبایی‌شناختی را به‌همراه دارد، درحالی‌که استخوان آلوئول را نیز حفظ می‌کند3, 4. موفقیت این روش تا حد زیادی به عوامل زیستی حیاتی مانند سلامت و زنده بودن لیگامان پریودنتالPDL[1]، مرحله رشد ریشه، و خارج‌سازی بدون آسیب دندان اهداکننده بستگی دارد5 6 .

با وجود پذیرش رو به رشد این روش، موفقیت آن به‌طور اساسی به دو پارامتر کلیدی وابسته است: سلامت پریودنتال و یکپارچگی درمان ریشه. یکپارچگی لیگامان پریودنتال تضمین می‌کند که دندان پیوند شده همچنان حمایت لازم را دریافت کرده و از بروز آنکیلوز یا تحلیل ریشه جلوگیری می‌شود7. به‌طور هم‌زمان، وضعیت مناسب اندودنتیک—به‌ویژه در دندان‌های بالغ—ممکن است نیازمند درمان ریشه پیشگیرانه یا درمانی برای جلوگیری از نکروز پالپ یا ضایعات اپیکال باشد 8, 9. مطالعات متعددی نتایج متفاوتی را در مورد نرخ بقاء و پایداری بلندمدت دندان‌های پیوندی گزارش کرده‌اند که اغلب تحت تأثیر مهارت اپراتور، تکنیک به‌کار رفته، و عوامل مربوط به بیمار بوده‌اند 10-12. به‌ویژه، در ادبیات علمی همچنان تناقضاتی در مورد میزان بروز عوارض پریودنتال و اندودنتیک پس از پیوند دندان وجود دارد، به‌خصوص در مناطقی که مستندات و پیگیری‌های بالینی محدود است، مانند جنوب شرق ایران.

اگرچه اتوترنسپلنتیشن دندانی به‌عنوان روشی پذیرفته‌شده و رو به گسترش در سطح جهان شناخته می‌شود، اما داده‌های بومی و منطقه‌ای در مورد پیامدهای بالینی این روش در ایران، به‌ویژه در شهر زاهدان، به‌ندرت در دسترس است. موفقیت یا شکست این فرآیند در این جمعیت، به‌ویژه از نظر سلامت پریودنتال و اندودنتیک، تاکنون به‌صورت نظام‌مند مورد بررسی قرار نگرفته است. در غیاب این اطلاعات، دندان‌پزشکان ممکن است فاقد دستورالعمل‌های زمینه‌محور برای پیش‌بینی پیش‌آگهی یا انجام مداخلات مناسب باشند.

با توجه به تفاوت‌های قومی، محیطی و دسترسی به خدمات سلامت در این منطقه، بررسی فراوانی و نوع تغییرات پریودنتال و اندودنتیک پس از اتوترنسپلنتیشن ضروری به‌نظر می‌رسد. این مطالعه با هدف پر کردن این خلأ دانشی، به بررسی شیوع و الگوهای این تغییرات در دندان‌های پیوندی در شهر زاهدان می‌پردازد؛ یافته‌هایی که در نهایت می‌تواند منجر به تدوین پروتکل‌های پیگیری استانداردتر و بهبود پیامدهای بیماران در این منطقه شود.

[1] Periodontal Ligament

زوگر و همکاران در سال 2024 در کشور سوئیس مطالعه ایی داشتند که هدف این مرور نظام‌مند، ارزیابی وضعیت پریودنتال دندان‌های پرمولر و دندان‌های عقل پیوند زده‌شده به‌صورت اتولوگ بود؛ تمرکز مطالعه بر پارامترهای بالینی‌ای بود که نتایج سلامت دهان و دندان در بلندمدت را پس از انجام روش‌های اتوترنسپلنتاسیون بررسی می‌کنند. نویسندگان با رویکردی نظام‌مند، ۱۹ مطالعه‌ی بالینی را مورد جستجو و تحلیل قرار دادند که در مجموع شامل ۱٬۱۶۲ دندان پیوند زده‌شده بودند. پارامترهای ارزیابی‌شده شامل عمق پاکت پریودنتال (PPD )، از دست رفتن اتصال بالینی  (CAL )، تحلیل لثه و حمایت کلی پریودنتال بودند. نتایج نشان داد که میزان موفقیت پریودنتال بین 3/75% تا 91% متغیر بود و این تفاوت به عواملی نظیر سن بیمار، بلوغ دندان، پروتکل جراحی و مدت‌زمان پیگیری بستگی داشت. نکته قابل توجه اینکه در 42% از موارد، پس از پیوند نیاز به درمان ریشه (اندودنتیک) وجود داشت که نشان‌دهنده شیوع قابل توجه نکروز پالپی یا کاهش حیاتی بودن پالپ پس از پیوند است. این مرور همچنین به تنوع در روش‌شناسی و نحوه گزارش‌دهی در مطالعات مختلف اشاره کرد و بر ضرورت وجود معیارهای استاندارد تأکید نمود. با وجود این محدودیت‌ها، مطالعه نتیجه‌گیری کرد که اتوترنسپلنتاسیون (ATT ) یک روش درمانی بسیار مؤثر با نتایج پریودنتال عمدتاً مطلوب است. این روش از حفظ دندان طبیعی و سلامت پریودنتال پشتیبانی می‌کند، به‌ویژه زمانی که به‌درستی انتخاب شود؛ هرچند نیاز مکرر به درمان ریشه پس از پیوند بر اهمیت پایش دقیق پس از عمل و مراقبت بین‌رشته‌ای تأکید دارد(6).
  پینِدا-وِلس و همکاران در سال ۲۰۲۴ درکلمبیا مطالعه ایی داشتند که این مرور چتری( Umbrella Review ) با هدف شناسایی عوامل پیش‌بینی‌کننده‌ای که بر موفقیت دندان‌های پیوند زده‌شده به‌صورت اتولوگ تأثیر می‌گذارند، انجام شد؛ با تلفیق شواهد حاصل از مرورهای نظام‌مند و فراتحلیل‌ها. نویسندگان ۱۰۴ مقاله را غربال کردند و در نهایت ، ۴ مرور نظام‌مند با کیفیت بالا را که شامل ۶۱ مطالعه اولیه و در مجموع ۴٬۰۷۴ دندان پیوند زده‌شده بودند، وارد تحلیل خود نمودند. متغیرهای اصلی بررسی‌شده شامل نرخ بقاء و موفقیت، تحلیل ریشه (التهابی و جایگزینی) و یکپارچگی رباط پریودنتال بودند. ر میان مطالعات بررسی‌شده، مرحله رشد ریشه به‌عنوان عامل پیش‌بینی‌کننده قوی مطرح شد: دندان‌هایی که رشد ریشه آن‌ها کامل نشده بود، نرخ موفقیت بالاتری (79% تا 100% ) نسبت به دندان‌هایی با ریشه کامل داشتند؛ دومی‌ها معمولاً نیازمند درمان اندودنتیک پیش از پیوند بودند. موفقیت با اجرای پروتکل‌های جراحی کنترل‌شده که آسیب به رباط پریودنتال را کاهش می‌دهند و زمان خارج از دهان را محدود می‌سازند (ترجیحاً کمتر از ۷ دقیقه، به‌ویژه با استفاده از راهنماهای جراحی سه‌بعدی) همراه بود. در مجموع، نرخ موفقیت چشمگیری معادل 82% گزارش شد، اگرچه عوارض شایعی نظیر تحلیل التهابی ریشه و آنکیلوز نیز مشاهده گردیدند. عوامل اضافی مانند نسبت تاج به ریشه، نوع اسپلینت و وضعیت اکلوزالی نیز بررسی شدند، اما گزارش‌دهی یکنواختی در مورد آن‌ها وجود نداشت. یجه‌گیری مطالعه بر این بود که مرحله رشد ریشه، تکنیک جراحی و حفظ ساختارهای پریودنتال مهم‌ترین عوامل پیش‌بینی‌کننده برای بقای بلندمدت دندان‌های اتوترنسپلنت شده هستند. همچنین بر لزوم تدوین پروتکل‌های استاندارد و انجام کارآزمایی‌های تصادفی‌شده برای بهبود برنامه‌ریزی مبتنی بر شواهد در دندان‌پزشکی تأکید شد(5).
لوکاس-تاوله و همکاران در سال ۲۰۲۱ در اسپانیا مطالعه ایی داشتند که این مطالعه کوهورت گذشته‌نگر با هدف ارزیابی نتایج بالینی و رادیوگرافیک میان‌مدت دندان‌های عقل سوم (مولر سوم) پیوند زده‌شده به‌صورت اتولوگ و تعیین عوامل پیش‌آگهی‌دهنده‌ی پریودنتال مرتبط با موفقیت انجام شد. نمونه شامل ۸۴ بیمار (۴۹ زن و ۳۵ مرد، با میانگین سنی ۲۶.۸ سال) بود که در مجموع ۹۶ مورد اتوترنسپلنتاسیون دندان عقل سوم را تجربه کرده بودند. میانگین مدت پیگیری ۴/۳ ± ۱/۱ سال بود. ارزیابی‌های بالینی بر عمق پاکت پریودنتال (PPD)، از دست رفتن اتصال بالینی (CAL)، تحرک دندان و تحلیل استخوانی حاشیه‌ای در رادیوگرافی (MBL ) متمرکز بود. در زمان پیگیری، 2/18%  از دندان‌ها دارای PPD بیش از ۴ میلی‌متر و 5/12%  دارای MBL بیش از ۲ میلی‌متر بودند. نرخ موفقیت به‌طور معناداری بالاتر بود در مواردی که زمان خارج از دهان به حداقل رسیده بود (زیر ۱۵ دقیقه)، ریشه در زمان پیوند هنوز کاملاً بسته نشده بود، و از تکنیک‌های غیرتروماتیک استفاده شده بود.علاوه بر این، پیوندهایی که نیازی به درمان اندودنتیک نداشتند، نتایج بهتری را نشان دادند. مطالعه نتیجه‌گیری کرد که کاهش تروما در حین جراحی، انتخاب دندان‌های اهداکننده نابالغ، و برنامه‌ریزی دقیق متناسب با هر مورد، عوامل کلیدی در حفظ ثبات پریودنتال و بهبود پیش‌آگهی کلی دندان‌های عقل پیوند زده‌شده هستند. یافته‌ها بر اهمیت برنامه‌ریزی بین‌رشته‌ای و رعایت دقیق پروتکل‌های جراحی جهت دستیابی به موفقیت بلندمدت تأکید دارند(13).
یانگ و همکاران (2019) مطالعه‌ای با هدف بررسی پیامدهای بالینی پیوند دندان (اتوترنسپلنتیشن) و عوامل پیش‌بینی‌کننده مرتبط با آن انجام دادند. روش کار آن‌ها به‌صورت یک مطالعه‌ی گذشته‌نگر بود که طی آن ۸۲ مورد پیوند دندان بین سال‌های ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۶ از طریق بررسی سوابق پزشکی و رادیوگرافی‌ها مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد که نرخ بقای تجمعی دندان‌های پیوندی پس از ۱۰ سال، ۷۴٪ بود. تحلیل رگرسیون خطرات نسبی کاکس نشان داد که وضعیت رویش دندان دهنده، موقعیت محل گیرنده، و از دست رفتن استخوان لبه‌ای پس از جراحی به‌طور معناداری با بقای دندان مرتبط هستند. همچنین موقعیت دندان دهنده با تحلیل ریشه التهابی، محل گیرنده و زمان شروع درمان ارتودنسی با آنکیلوز، و محل گیرنده با تحلیل استخوان لبه‌ای ارتباط معنادار داشتند. این مطالعه نتیجه گرفت که دندان‌های دهنده‌ای که کاملاً روییده بودند و محل گیرنده‌ای که در فضای محدود قرار داشت، با بقای بیشتر دندان مرتبط بودند. همچنین ترمیم و مدیریت پریودنتال برای جلوگیری از تحلیل استخوان پس از جراحی، نقش مهمی در موفقیت پیوند دندان ایفا می‌کنند(14).
  پلاکوویچ و چوخروفسکا در سال ۲۰۱۴ در لهستان مطالعه ایی داشتند که این مطالعه کوهورت آینده‌نگر با هدف ارزیابی وضعیت بلندمدت پریودنتال و نتایج بالینی پرمولرهای نهفته شدیداً دچار نهفتگی، که به‌طور جراحی خارج و به موقعیت‌های عملکردی مناسب پیوند زده شدند، انجام شد. در این مطالعه ، ۵۰ پرمولر در ۴۷ بیمار (که بیشتر آن‌ها نوجوان بودند با میانگین سنی 7/12 سال) مورد بررسی قرار گرفتند. تمامی پیوندها مطابق با یک پروتکل جراحی استاندارد انجام شد که شامل ایجاد حداقل تروما، اسپلینتینگ انعطاف‌پذیر و مراقبت‌های پس از عمل شخصی‌سازی‌شده بود. دندان‌ها به‌طور میانگین برای مدت ۸ سال پیگیری شدند. نتایج پریودنتال با استفاده از ارزیابی‌های بالینی عمق پاکت پریودنتال، تحرک دندان، و بررسی‌های رادیوگرافیک از لامینا دورا و سلامت ریشه مورد سنجش قرار گرفتند. میانگین عمق پاکت ۲/۳ ± ۰/۵ میلی‌متر بود و هیچ نشانه‌ای از پاکت‌های پاتولوژیک یا التهاب پریودنتال مشاهده نشد. در ۹۶٪ از دندان‌های پیوند زده‌شده، لامینا دورای طبیعی در تصاویر رادیوگرافی قابل مشاهده بود که نشان‌دهنده بازسازی استخوانی سالم و اتصال پریودنتال پایدار است. شکست درمان اندودنتیک تنها در ۲ مورد (4%) مشاهده شد و تحلیل ریشه (چه از نوع التهابی و چه جایگزینی) عملاً در این نمونه وجود نداشت. یافته‌ها نشان دادند که اکثریت پرمولرهای پیوند زده‌شده، به ثبات پریودنتال و ادغام عملکردی بلندمدت دست یافتند. نویسندگان نتیجه‌گیری کردند که موفقیت در اتوترنسپلنتاسیون به‌شدت وابسته به اجرای دقیق جراحی، پیوند زودهنگام دندان‌های دارای اپکس باز، و یک برنامه پیگیری ساختاریافته شامل اسپلینتینگ مناسب و آموزش بهداشت دهان و دندان است(15).
مارکز-فریرا و همکاران در سال ۲۰۱۱ در پرتغال مطالعه ایی داشتند که این مطالعه‌ی بالینی گذشته‌نگر با هدف ارزیابی بهبودی پالپی و پریودنتال در دندان‌های پیوند زده‌شده به‌صورت اتولوگ و مقایسه نتایج بر اساس تکنیک جراحی و وضعیت رشد ریشه انجام شد. نمونه شامل ۲۶ بیمار با ۲۸ دندان پیوند زده‌شده بود که مواردی با اپکس باز و بسته را دربر می‌گرفت. از این تعداد، ۱۳ دندان دارای اپکس باز، ۱۱ دندان با اپکس بسته، و ۴ مورد نیز کاشت مجدد عمدی (reimplantation)  بودند. بیماران به‌طور میانگین به مدت ۴۸ ± ۱۲/۹۶ ماه (دامنه : ۲۴ تا ۶۵ ماه) پیگیری شدند. ارزیابی‌های بالینی شامل تست سرما، دق (percussion)، بررسی رادیوگرافیک رشد ریشه، وضعیت لامینا دورا، و شناسایی ضایعات پری‌آپیکال بود.
در مجموع، درمان ریشه در ۹ مورد از ۲۳ دندان قابل ارزیابی (۳۹٪) انجام شد—۱ مورد با اپکس باز و ۸ مورد با اپکس بسته. دندان‌های با اپکس باز نیاز به مداخله اندودنتیک به‌طور معناداری کمتری داشتند (8%) در مقایسه با دندان‌های با اپکس بسته (73%)، که از نظر آماری نیز معنادار بود (0001/0=p). در ۹۲٪ از دندان‌های دارای اپکس باز، رواسکولاریزاسیون (بازگشت خونرسانی پالپ) تأیید شد. رشد ریشه در این دندان‌ها ادامه یافت، به‌ویژه در مواردی با طول ریشه کمتر از ۸.۰۷ میلی‌متر و قطر اپیکالی بیش از ۱ میلی‌متر. در 96%  از دندان‌ها بهبودی پریودنتال مشاهده شد، و تنها دو دندان (7%) به دلیل پریودنتیت آپیکال مزمن از دست رفتند. نرخ موفقیت کلی مطالعه 98% بود. نویسندگان نتیجه‌گیری کردند که دندان‌های پیوند زده‌شده با ریشه‌های نابالغ، پتانسیل بالایی برای رواسکولاریزاسیون پالپی و ادغام پریودنتال دارند، به‌ویژه زمانی که تروما در حین جراحی به حداقل برسد و اسپلینتینگ با دقت انجام شود. همچنین تأکید شد که انتخاب مناسب کیس، دقت جراحی و پیگیری ساختاریافته برای دستیابی به نتایج مطلوب در بلندمدت ضروری هستند(16).

با توجه به اینکه در حال حاضر در مورد عوارض پریودنتال و اندودنتال در دندان های اتوترنسپلنت شده در جنوب شرق کشور انجام نشده است و اطلاعات کاملی از نتایج اتوترنسپلنت در دسترس نیست, بنابراین هدف از انجام این مطالعه بررسی پارامتر های پریودنتال و اندودنتال در دندان های اتوترنسپلنت شده می باشد. بررسی این پارامتر ها و اثر آن بر نتایج درمان و جلوگیری از عوارض ناشی از آن میتواند  موفقیت و بقا درمان را افزایش دهد.

1.فراوانی التهاب لثه در دندان های اتوترنسپلنت شده مورد مطالعه چگونه است؟

2.فراوانی  میزان CAL در دندان های اتوترنسپلنت شده مورد مطالعه چگونه است؟

3.فراوانی میزان درگیری فورکا در دندان های اتوترنسپلنت شده مورد مطالعه چگونه است ؟

4.فراوانی درجه ی لقی در دندان های اتوترنسپلنت شده مورد مطالعه چگونه است؟

5.فراوانی تحلیل خارجی مرتبط با عفونت در دندان های اتوترنسپلنت شده مورد مطالعه چگونه است؟

6.فراوانی تحلیل خارجی سطحی ریشه در دندان های اتوترنسپلنت شده مورد مطالعه چگونه است؟

7.فراوانی تحلیل جایگزینی ریشه در دندان های اتوترنسپلنت شده مورد مطالعه چگونه است؟

8.فراوانی تحلیل سطحی داخلی ریشه در دندان های اتوترنسپلنت شده مورد مطالعه چگونه است؟

9.فراوانی تحلیل داخلی ریشه مرتبط با عفونت در دندان های اتوترنسپلنت شده مورد مطالعه چگونه است؟

10.فراوانی تحلیل داخلی جایگزینی ریشه در دندان های اتوترنسپلنت شده مورد مطالعه چگونه است؟

تعیین فراوانی پارامتر های پریودنتال و اندودنتال در دندان های اتوترنسپلنت شده در شهر زاهدان

1.تعیین فراوانی التهاب لثه دردندانهای اتوترنسپلنت شده مورد مطالعه

2.تعیین فراوانی میزان CAL در دندان های اتوترنسپلنت شده مورد مطالعه

3.تعیین فراوانی درگیری فورکا در دندان های اتوترنسپلنت شده مورد مطالعه

4.تعیین فراوانی درجه ی لقی در دندان های اتوترنسپلنت شده مورد مطالعه

5.تعیین فراوانی تحلیل خارجی مرتبط با عفونت  در دندان های اتوترنسپلنت شده مورد مطالعه

6.تعیین فراوانی تحلیل خارجی سطحی ریشه در دندان های اتوترنسپلنت شده مورد مطالعه

7.تعیین فراوانی تحلیل جایگزینی ریشه در دندان های اتوترنسپلنت شده مورد مطالعه

8.تعیین فراوانی تحلیل سطحی داخلی ریشه در دندان های اتوترنسپلنت شده مورد مطالعه

9.تعیین فراوانی تحلیل داخلی مرتبط با عفونت در دندان های اتوترنسپلنت شده مورد مطالعه

10.تعیین فراوانی تحلیل داخلی جایگزینی ریشه در دندان های اتوترنسپلنت شده مورد مطالعه

دانشکده ی دندانپزشکی / دانشجویان دندانپزشکی

12

­اتوترنسپلنت: اتوترنسپلنت یک برداشت کنترل شده و کاشت مجدد یک دندان در محل دیگر در همان فرد است.(2)

پریودونتیت: ناهنجاری التهابی پریودونشیوم است که بافت های نگهدارنده ی دندان را مبتلا میکند. تداخل بین عوامل پاتوژن و دفاع میزبان منجر به تخریب بافت های پریودنتال میشود.(17)

این مطالعه  مقطعی مشاهده ای توصیفی  خواهد بود.

تمام بیماران دریافت کننده ی اتوترنسپلنت در شهر زاهدان که پرونده و کلیشه های انها  طی سالها ی 1401-1402در دسترس است.

با توجه به محدودیت تعداد بیماران سعی بر آنست که تمام بیماران واجد شرایط با استفاده از روش سرشماری طی سال های 1401- 1402 مورد بررسی قرار گیرند.

با توجه به محدود بودن جامعه آماری و روش سرشماری، 15 بیمار طی بازه شش ماهه وارد مطالعه خواهند شد. اگرچه این تعداد برای تحلیلهای آماری استنباطی کفایت ندارد، اما به عنوان مطالعه مقدماتی( pilot study) قابل استفاده و انتشار است. در این راستا، هدف اصلی پژوهش بررسی روندهای بالینی و تدوین ابزار جمع آوری داده ها است تا زمینه طراحی مطالعات بزرگتر فراهم گردد.

سرشماری

برای جمع‌آوری داده‌ها در این مطالعه، از ترکیبی از ابزارهای مستندشده و استاندارد استفاده خواهد شد که شامل موارد زیر است:

1. بررسی پرونده بیماران: اطلاعات پایه شامل سن، جنس، تاریخ انجام اتوترنسپلنت، محل دندان پیوندی، نام یا تخصص جراح (در صورت ثبت)، بیماری‌های زمینه‌ای مانند دیابت و مصرف سیگار، از طریق بررسی پرونده پزشکی بیماران استخراج می‌گردد.

2. معاینه بالینی داخل دهانی: معاینه بیماران توسط پژوهشگر آموزش‌دیده با استفاده از آیینه دهانی، چراغ روشنایی قوی و پروب ویلیامز انجام می‌شود. ارزیابی‌های کلینیکی شامل:

• رنگ لثه (سالم، التهاب خفیف، التهاب شدید)

• شاخص CAL (بر اساس پروتکل کتاب کارنزا)

• لقی دندان (درجه 1 تا 3)

• درگیری فورکا Grade 1 (تا 4 بر اساس پروب نبر)

1. رادیوگرافی پری‌آپیکال PA:

تصاویر رادیوگرافی جدید در صورت نیاز تهیه خواهند شد یا از کلیشه‌های موجود استفاده می‌شود. تصویربرداری با استفاده از تکنیک parallel انجام شده و در صورت امکان از دو زاویه (مستقیم و مزیودیستال) بهره‌گیری می‌شود. این تصاویر برای ارزیابی انواع تحلیل‌های ریشه شامل تحلیل خارجی مرتبط با عفونت، تحلیل خارجی سطحی، تحلیل جایگزینی، تحلیل داخلی سطحی، تحلیل داخلی مرتبط با عفونت، و تحلیل داخلی جایگزینی استفاده خواهد شد.

پرسشنامه و چک‌لیست ثبت داده ها

برای ثبت اطلاعات به‌صورت منظم، از چک‌لیست طراحی‌شده مطابق با اهداف تحقیق استفاده خواهد شد که شامل بخش دموگرافیک، متغیرهای پریودنتال و اندودنتال و متغیرهای مخدوش‌کننده است. فرم ثبت داده‌ها در ضمیمه شماره ۱ پیوست پروپوزال ارائه شده است.

پروپوزال بازنگری شده و کلیه منابع ذکرشده در متن با رفرنس‌های موجود تطبیق داده شده‌اند. به‌دلیل محدود بودن حجم نمونه، امکان انجام مطالعه تحلیلی وجود ندارد و این طرح به‌عنوان مطالعه توصیفی – مقدماتی اجرا می‌شود. فرم کامل ثبت اطلاعات شامل متغیرهای اصلی، متغیرهای مخدوش‌کننده، ویژگی‌های رادیوگرافی و سابقه عمل‌کننده طراحی و به‌عنوان ضمیمه به پروپوزال افزوده شده است. در صورت عدم وجود رادیوگرافی معتبر، تصاویر جدید پری‌آپیکال با تکنیک parallel تهیه خواهد شد و نوع سیستم تصویربرداری نیز ثبت می‌شود (در ادامه متن بازنویسی شده آمده است).
مطالعه حاضر از نوع توصیفی – مقطعی بوده و به عنوان یک مطالعه مقدماتی Pilot Studyبا هدف بررسی فراوانی پارامترهای پریودنتال و اندودنتال در دندان‌های اتوترنسپلنت شده در شهر زاهدان طراحی شده است. به دلیل محدود بودن تعداد بیماران واجد شرایط، روش نمونه‌گیری به‌صورت سرشماری کامل انجام می‌گیرد و تمامی بیماران با دندان اتوترنسپلنت‌شده که در بازه زمانی سال‌های ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۲ به مراکز دندان‌پزشکی مراجعه کرده‌اند و اطلاعات و کلیشه‌های موردنیاز آن‌ها در دسترس است، وارد مطالعه خواهند شد. پیش‌بینی می‌شود تعداد نهایی بیماران حدود ۱۵ نفر باشد.

اطلاعات موردنیاز از طریق بررسی پرونده‌های بالینی، معاینه داخل دهانی و ارزیابی رادیوگرافی پری‌آپیکالPA جمع‌آوری می‌گردد. در مواردی که رادیوگرافی‌های مناسب در پرونده موجود نباشد، از بیمار درخواست می‌شود برای گرفتن کلیشه رادیوگرافی جدید به مرکز تعیین‌شده مراجعه نماید. رادیوگرافی‌ها با تکنیک استاندارد parallel تهیه شده و در صورت امکان، از دو زاویه مستقیم و مزیودیستال استفاده خواهد شد. سیستم تصویربرداری نیز (دیجیتال، فسفرپلیت یا فیلم معمولی) در فرم ثبت داده‌ها درج می‌گردد.

برای هر بیمار، چک‌لیست استاندارد ثبت داده‌ها شامل متغیرهای زمینه‌ای (سن، جنس، محل دندان، مدت زمان سپری‌شده از پیوند، وضعیت بهداشت دهان، سابقه بیماری‌های سیستمیک مانند دیابت و مصرف سیگار، تخصص عمل‌کننده)، متغیرهای اصلی (رنگ لثه، میزان CAL، لقی دندان، درگیری فورکا)، و یافته‌های رادیوگرافیک (انواع تحلیل‌های داخلی و خارجی ریشه) تکمیل خواهد شد. فرم‌های مربوطه در پیوست پروپوزال ضمیمه شده‌اند.

معاینات کلینیکی توسط پژوهشگر آموزش‌دیده و با استفاده از آیینه دهانی، چراغ هد و پروب ویلیامز انجام می‌شود. برای بررسی CAL و وضعیت لثه از معیارهای طبقه‌بندی‌شده در منابع معتبری چون کتاب پریودنتولوژی کارنزا استفاده می‌شود. وضعیت تحلیل‌های ریشه‌ای از روی کلیشه‌ها بر اساس معیارهای کلینیکی و رادیولوژیک معتبر (محدوده رادیولوسنت، فرم، مکان و تأثیر بر استخوان اطراف) بررسی می‌گردد.

با توجه به حجم نمونه محدود، داده‌ها فقط به‌صورت توصیفی شامل میانگین، انحراف معیار، فراوانی مطلق و درصد گزارش خواهند شد. امکان انجام تحلیل‌های استنباطی وجود ندارد. این پژوهش به‌عنوان یک مطالعه مقدماتی، نقش مهمی در شناسایی روندهای بالینی و تدوین ابزار جمع‌آوری داده‌ها داشته و می‌تواند پایه‌ای برای طراحی مطالعات گسترده‌تر با جمعیت آماری بالاتر باشد .

جهت تجزیه و تحلیل داده ها از نرم افزار  SPSS نسخه­ی 26 و برای توصیف داده­ها از فراوانی و درصد و نمودارهای آماری استفاده  خواهد شد.

همچنین برای برآورد فراوانی هااز برآورد نقطه ای و فاصله ی 95% استفاده میشود.

سطح اطمینان نیز 95% در نظر گرفته خواهد شد.

جدول 1:تعییت فراوانی میزان CAI در دندان های اتوترنسپلنت شده

کد های زیر از سری کد های راهنمای اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی در جمهوری اسلامی ایران رعایت خواهد شد:

1، 2، 3، 4، 5، 6، 7، 8، 9، 10، 11، 12، 13، 14، 15، 16، 17، 18، 24، 27، 28 و 29

1. هدف اصلی هر پژوهش‌باید ارتقای سلامت انسان‌ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

2. در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می‌گیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزمایی‌های بالینی  بر روی بیماران یا داوطلب‌های سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.

3. پژوهش بر انسان فقط در صورتی توجیه‌پذیر است که منافع بالقوه‌ی آن برای هر فرد آزمودنی بیش‌تر از خطرهای  آن باشد. در پژوهش‌های دارای ماهیت غیر درمانی، سطح آسیبی که آزمودنی در معرض آن قرار می‌گیرد نباید بیش‌تر از آن‌چه باشد که مردم عادی در زندگی روزمره‌ی خود با آن مواجه می‌شوند. حصول اطمینان از این امر برعهده‌ی طراحان، مجریان و همکاران پژوهش و تمامی شوراهای بررسی یا پایش‌کننده‌ی پژوهش از جمله کمیته‌ی اخلاق در پژوهش‌ است.

4. مواردی از قبیل سرعت، سهولت کار، راحتی پژوهشگر، هزینه‌ی پایین‌تر و/ یا صرفاً عملی بودن آن به هیچ وجه نباید موجب قرار دادن آزمودنی در معرض خطر یا زیان افزوده یا تحمیل هر گونه محدودیت اختیار اضافی به وی شود.

5. قبل از آغاز هر پژوهش پزشکی ، باید اقدامات  اولیه جهت به حداقل رساندن زیان احتمالی وارده به آزمودنی‌ها و تامین سلامت آن‌ها انجام گیرد.

6. در کارآزمایی های بالینی دوسوکور  که آزمودنی از ماهیت دارویی یا مداخله‌ای که برای وی تجویز شده بی‌اطلاع است، پژوهشگر باید تدابیر لازم جهت کمک‌رسانی به آزمودنی در صورت لزوم و در شرایط اضطراری را تدارک ببیند.

7. اگر در حین اجرای پژوهش مشخص شود که خطرات شرکت در این پژوهش برای آزمودنی‌ها بیش از فواید بالقوه‌ی آن است، باید آن پژوهش بلافاصله متوقف شود.

8. طراحی و اجرای پژوهش‌هایی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می‌گیرند، باید منطبق با اصول علمی پذیرفته شده بر اساس دانش روز و مبتنی بر مرور کامل منابع علمی موجود و پژوهش‌های قبلی آزمایشگاهی، و  در صورت لزوم،  حیوانی مناسب باشد. مطالعات حیوانی باید با رعایت کامل اصول اخلاقی کار با حیوانات آزمایشگاهی انجام شوند.

9. در پژوهش‌های پزشکی که ممکن است به محیط زیست آسیب برسانند، باید احتیاط‌های لازم در جهت حفظ و نگهداری و عدم آسیب رسانی به محیط ریست انجام گیرد.

10-هر پژوهشی باید بر اساس و منطبق بر یک طرح‌نامه (پروپوزال) به انجام برسد. در کارآزمایی‌های بالینی باید علاوه بر طرح نامه، دستورالعمل (پروتکل) نیز تهیه و ارائه شود. طرح‌نامه و دستورالعمل باید شامل تمامی اجزای ضروری باشد. از جمله بخش ملاحظات اخلاقی، اطلاعات مربوط به بودجه، حمایت کننده‌ها، وابستگی‌های سازمانی، موارد تعارض منافع بالقوه‌ی دیگر، مشوق‌های شرکت کنندگان، پیش بینی درمان و یا جبران خسارت افراد آسیب دیده در پژوهش .در مواردی که لازم است رضایت‌نامه‌ی آگاهانه به‌صورت کتبی اخذ شود، فرم رضایت‌نامه باید تدوین و به طرح‌نامه پیوست شده باشد. پیش از تصویب یا تأیید طرح‌نامه از سوی کمیته‌ی مستقل اخلاق در پژوهش، نباید اجرای پژوهش شروع شود.

11-کمیته‌ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرح‌نامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرح‌‌ها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته‌ی اخلاق درخواست می‌شود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.  

12-انتخاب آزمودنی‌های بالقوه از میان جمعیت بیماران یا هر گروه جمعیتی دیگر، باید منصفانه باشد، به‌نحوی که توزیع بارها (خطرات یا هزینه‌ها) و منافع شرکت در پژوهش، در آن جمعیت و کل جامعه، تبعیض‌آمیز نباشد.

13-کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می‌شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه‌ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف‌نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته‌ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

14-اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامه‌ی شرکت در پژوهش تاثیر گذار باشد، باید موضوع به اطلاع کمیته‌ی اخلاق رسانده شود و در صورت موافقت کمیته با ادامه‌ی پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ گردد.

15- پژوهشگر باید از آگاهانه بودن رضایت اخذشده اطمینان حاصل کند. برای این منظور، در تمامی پژوهش‌های پزشکی، اعم از درمانی و غیردرمانی، پژوهشگر موظف است فرد در نظر گرفته شده به‌عنوان آزمودنی را از تمامی اطلاعاتی که می‌توانند در تصمیم‌گیری او مؤثر باشند، به‌نحو مناسبی آگاه سازد. این اطلاعات مشتملند بر: عنوان و اهداف پژوهش، طول مدت پژوهش، روشی که قرار است به‌کار گرفته شود (شامل احتمال تخصیص تصادفی به گروه‌مورد یا شاهد)، منابع تأمین بودجه، هر گونه تعارض منافع احتمالی، وابستگی  سازمانی پژوهشگر، و فواید و زیان‌هایی که انتظار می‌رود مطالعه در بر داشته باشد. هم‌چنین، هر آزمودنی باید بداند که می‌تواند هر لحظه که بخواهد از مطالعه خارج شود و باید درباره‌ی خطرات و زیان‌های بالقوه‌ی ناشی از ترک زودرس پژوهش آگاه و پشتیبانی شود. پژوهشگر هم‌چنین باید به تمامی سؤالات و دغدغه‌های این افراد، با حوصله و دقت پاسخ بدهد. این موارد باید در رضایت‌نامه‌ی آگاهانه منعکس شود.

16-پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی می‌شود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. هم‌چنین، در پژوهش‌هایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوه‌ی جذب آزمودنی، باید توسط کمیته‌ی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.

17-پژوهشگر ارشد مسؤول مستقیم ارائه‌ی اطلاعات کافی و به زبان قابل فهم برای آزمودنی ، اطمینان از درک اطلاعات ارائه شده، و اخذ رضایت آگاهانه است. در مواردی که بنا به‌دلیلی، نظیر زیاد بودن تعداد آزمودنی‌ها، این اطلاع‌رسانی از طریق شخص دیگری انجام می‌گیرد، این پژوهشگر ارشد است که مسؤول انتخاب فردی آگاه و مناسب برای این کار و حصول اطمینان از تأمین شرایط مذکور در این بند است.

18-در پژوهش‌هایی که از مواد بدنی (شامل بافت‌ها و مایعات بدن انسان)  یا داده‌هایی استفاده می‌شود که هویت صاحبان آن‌ها معلوم یا قابل کشف و ردیابی است، باید برای جمع‌آوری، تحلیل، ذخیره‎سازی و /یا استفاده‌ی مجدد از آن‌ها رضایت آگاهانه گرفته شود. در مواردی که اخذ رضایت غیرممکن باشد یا اعتبار پژوهش را خدشه‌دار کند، می‌توان در صورت بررسی مورد و تصویب کمیته‌ی اخلاق ، از داده‌ها یا مواد بدنی ذخیره شده، بدون اخذ رضایت آگاهانه استفاده کرد.

24- اگر در حین اجرای پژوهش، آزمودنی دارای ظرفیت، ظرفیت خود را از دست بدهد یا آزمودنی فاقد ظرفیت، واجد ظرفیت شود، باید با توجه به تغییر حاصله، رضایت آگاهانه برای ادامه‌ی پژوهش از سرپرست قانونی یا خود فرد اخذ شود.

1. پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی‌ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. هم‌چنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی‌ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده‌ها یا اطلاعات به‌دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

2. پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش‌های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته‌هایی که از نظر حمایت کننده‌ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.

3. نحوه‌ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنی‌ها و مؤسسه‌ی حمایت کننده‌ی  پژوهش باشد.

مهمترین محدودیت مطالعه‏ی حاضر، عدم تمایل برخی از بیماران برای شرکت در مطالعه به نظر می‏رسد که سعی خواهد شد با توضیح اهداف و مزایای مطالعه به آنها، زمینه تمایل آنها برای شرکت در طرح را فراهم کرد

پریودنتال، اندونتال، اتوترنسپلنت

Periodontal, endodontal, autotransplant

1.         Lucas‐Taulé E, Llaquet M, Estrugo-Devesa A, Jané-Salas E, Marí-Roig A, López-López J. Mid-term outcomes and periodontal prognostic factors of autotransplanted third molars: A retrospective cohort study. J Periodontol. 2021;92(12):1810–1820.

2.         Pinheiro TN, Leite MGM, Consolaro A, et al. Outcome and success rate of dental autotransplantation: A long-term evaluation of 144 teeth. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol. 2022;133(1):91–100.

3.         Marques-Ferreira M, Rabaça-Botelho M-F, Carvalho L, Oliveiros B, Palmeirão-Carrilho E-V. Autogenous tooth transplantation: evaluation of pulp tissue regeneration. 2011.

4.         Saccomanno S, Valeri C, Di Giandomenico D, Fani E, Marzo G, Quinzi V. What is the impact of autotransplantation on the long-term stability and patient satisfaction of impacted canines? A Systematic Review. The saudi DEntal Journal. 2024;36(10):1268.

5.         Pineda-Vélez E, Vivares AM, Casillas-Castillo JV. Success predictive factors of teeth subjected to autotransplant: An umbrella review. Saudi Endodontic Journal. 2024;14(2):145-52.

6.         Züger M, Mukkadam K, Filippi A, Schmidlin PR. Periodontal status after autologous tooth transplantation (ATT) of premolars and wisdom teeth: A systematic review. SWISS DENTAL JOURNAL SSO–Science and Clinical Topics. 2024;134(4):54-71.

7.         Yang S, Jung BY, Pang NS. Outcomes of autotransplanted teeth and prognostic factors: A 10-year retrospective study. Clin Oral Investig. 2019;23(6):2433–2441.

8.         Plakwicz P, Czochrowska EM. The prospective study of autotransplanted severely impacted developing premolars: periodontal status and the long-term outcome. J Clin Periodontol. 2014;41(8):742–749.

9.         Machado LA, Do Nascimento RR, Ferreira D, et al. Long-term prognosis of tooth autotransplantation: A systematic review and meta-analysis. Int J Oral Maxillofac Surg. 2016;45(5):610–617.

10.       Raabe C, Bornstein MM, Ducommun J, Sendi P, Buser D. A retrospective analysis of autotransplanted teeth including an evaluation of a novel surgical technique. Clin Oral Investig. 2021;25(2):823–832.

11.       Restrepo-Restrepo FA, Uribe-Jaramillo DF, Villa-Machado PA, Mejía-Cardona JL, Abella-Sans F, Morales-Quezada RK, et al. Retrospective follow-up assessment of risk variables influencing the outcome of autologous tooth transplantation. Journal of Endodontics. 2024;50(6):747-57.

12.       Almpani K, Papageorgiou SN, Papadopoulos MA. Autotransplantation of teeth in humans: a systematic review and meta-analysis. Clinical oral investigations. 2015;19:1157-79.

13.       Lucas‐Taulé E, Llaquet M, Muñoz‐Peñalver J, Nart J, Hernández‐Alfaro F, Gargallo‐Albiol J. Mid‐term outcomes and periodontal prognostic factors of autotransplanted third molars: A retrospective cohort study. Journal of periodontology. 2021;92(12):1776-87.

14.       Yang S, Jung B-Y, Pang N-S. Outcomes of autotransplanted teeth and prognostic factors: a 10-year retrospective study. Clinical Oral Investigations. 2019;23:87-98.

15.       Plakwicz P, Czochrowska EM. The prospective study of autotransplanted severely impacted developing premolars: periodontal status and the long‐term outcome. Journal of Clinical Periodontology. 2014;41(5):489-96.

16.       Mehra S, Ranganathan S. Implementing total quality management with a focus on enhancing customer satisfaction. International Journal of Quality & Reliability Management. 2008.

اتوترنسپلنت برداشت کنترل شده و استریل یک دندان و کاشت مجدد آن در محلی دیگر در همان فرد است.این پیوند روشی برای جایگزینی دندان های از دست رفته یا اسیب دیده به ویژه در کودکان و نوجوانان است.

ندارد

این پیوند میتواند مزایای زیادی را برای یک بیمار در حال رشد ارائه دهد از جمله پریودونشیوم با عملکرد طبیعی ‘ حس عمقی و حفظ حجم استخوان و بافت نرم. در صورتی که در صورتی که پیوند با شکست مواجه شود شرایط بافت نرم برای درمان ایمپلنت بعدب مطلوب خواهد بود.

ندارد

ندارد

کلیه ی هزینه ها به عهده ی مجری طرح خواهد بود و شرکت کنندگان هیچگونه هزینه ای پرداخت نخواهند کرد.

ندارد

کلیه ی اطلاعات  بیماران به صورت کاملا محرمانه مییباشد و صرفا  جهت مقاصد پژوهشی به کار خواهد رفت 

مجری طرح موظف به پاسخگویی کلیه ی پرسش های شرکت کنندگان خواهد  بود

شرکت در طرح کاملا اختیاری است و ازاد خواهم بود که از شرکت در مطالعه امتناع ننموده یا هر زمان که مایل بودم بدون انکه تغییری در نحوه ی رفتار پژوهشگر ایجاد شود از پژوهش مذکور خارج شوم.

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح موافقت خود را با شرکت در این مطالعه اعلام مینمایم. یک نسخه از این فرم  به من داده شده و فرصت مطالعه ی ان را داشته ام.

.