تاثیر معنویت درمانی بر تاب آوری و نشخوار فکری مادران کودکان با فلج مغزی مراجعه کننده به بیمارستان امام علی (ع) زاهدان در سال 1403

مقدمه: مادران کودکان با فلج مغزی به دلیل وجود کودک مبتلا به فلج مغزی، مستعد فشارهای هیجانی مانند استرس، اضطراب و افسردگی هستند که به فعال شدن طرح واره های هیجانی مانند نشخوار فکری، احساس گناه و ابراز نکردن احساسات منجر می شود. این باورهای منفی در مورد هیجانات سبب افکار ناکارآمد و کاهش تاب آوری در مادر می شود که سلامت روان مادران را تحت تاثیر قرار می دهد. در این صورت انجام مداخله هایی همچون معنویت درمانی می تواند تاب آوری و نشخوار فکری در مادران کودکان مبتلا به فلج مغزی را بهبود بخشد. 

روش کار: در این مطالعه  از روش نیمه تجربی و از طرح پیش آزمون - پس آزمون با گروه کنترل استفاده خواهد شد. جامعه آماری شامل مادران کودکان مبتلا به فلج مغزی مراجعه کننده به بیمارستان امام علی (ع) شهر زاهدان خواهند یود  که به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب و سپس به صورت تصادفی ساده در دو گروه 30 نفره مداخله و کنترل قرار خواهند گرفت.  گروه آزمایش در طی 8 جلسه 90 دقیقه ای تحت مداخله معنویت درمانی قرار خواهند گرفت و گروه کنترل این مداخله را دریافت نخواهند کرد. مادران قبل و یک ماه بعد از مداخله پرسشنامه نشخوار فکری  نالن هوکسما و مارو و پرسشنامه  تاب آوری کانور دیویدسون را تکمیل خواهند کرد. 

Introduction: Mothers of children with cerebral palsy are prone to emotional pressures such as stress, stress and complications due to the presence of a child with cerebral palsy, which leads to the activation of emotions such as rumination, guilt and rejection. These negative beliefs about emotions cause dysfunctional thoughts and reduce mother's resilience, which affects mothers' mental health. In this case, performing interventions such as spiritual therapy can improve resilience and rumination in mothers of children with cerebral palsy.

Methodology: In this study, a semi-experimental method and a pre-test-post-test design with a control group will be used. The statistical population will include mothers of children with cerebral palsy referred to Imam Ali (AS) hospital in Zahedan city, who will be selected by available sampling method and then will be placed in two groups of 30 people, intervention and control.  The experimental group will undergo spiritual therapy intervention during 8 sessions of 90 minutes, and the control group will not receive this intervention. Mothers will complete the rumination questionnaire of Nalan Hoeksma and Maro and the resilience questionnaire of Connor Davidson before and one month after the intervention.

فلج مغزی (cerebral palsy) شایع ترین ناتوانی حرکتی مزمن عصب شناختی در کودکان است که در نتیجه یک ضایعه پیشرونده به مغز در حال رشد حادث می شود. این ضایعه ممکن است قبل، حین یا بعد از تولد رخ می دهد که اغلب همراه با اختلالات حسی، درکی، شناختی، ارتباطی، رفتاری و هم چنین صرع و مشکلات عضلانی است و باعث محدودیت در فعالیت و کاهش مشارکت در فعالیت های اجتماعی می شود (1). شیوع فلج مغزی در دنیا 2-3 هزار و در ایران حدود 2/06 گزارش شده است (2و3). کودکان فلج مغزی محدودیت های عمده ای در فعالیت های روزمره زندگی مانند غذا خوردن، لباس پوشیدن، حمام و توانایی تحرک دارند.. این محدودیت ها منجر به نیاز کودکان با رشد طبیعی در زمان خود است. مراقبت از کودک از وظایف کودک است، اما این نقش در کودکان با محدودیت عملکردی و وابستگی طولانی مدت بسیار متفاوت می شود (4). بدین ترتیب، ناتوانی کودک نه تنها زندگی کودک را تحت تاثیر قرار می دهد (5). بلکه وجود یک عضو که نیازمند مراقبت ویژه و حمایت متفاوتی است می تواند نیروی خانواده و به ویژه 'مادر' را بر روی خود تمرکز کند (1). مادران کودکان با ناتوانی، در مقابل هیجان های منفی، انواع تفسیر و بررسی های شناختی را دارند که شامل احساس بی ارزشی(6)  و هم چنین نشخوار فکری شدن درباره مشکلات خویشتن است(7) و ابراز نکردن هیجانات (8) و احساس گناه (9 و 10) می شود.  طی دو دهه گذشته نشخوار فکری به عنوان سازه مهم در فهم چگونگی ایجاد و تداوم خلق افسرده مورد توجه برخی از محققان قرار گرفته است. تحقیقات نشان داده اند که این نوع تفکر در برخی از اختلال های هیجانی نظیر افسردگی، وسواس و اضطراب فراگیر مشاهده می شود (11). نشخوار فکری، دسته ای از افکار آگاهانه هستند که حول محور مشخص می چرخند و بدون نیاز تقاضاهای محیطی وابسته به آن ها تکرار می شوند. این افکار تکرار شونده مانع حل مسئله می شوند و به افزایش افکار منفی می انجامند. فرد دچار نشخوار فکری، بیشتر درگیر مرور خاطرات منفی خود است. او وقایع را منفی تفسیر می کند و از این رو رضایت خاطر او از زندگی کاهش می یابد و دیدگاه بدبینانه نسبت به زندگی پیدا می کند (12). باید توجه داشت که نشخوار ذهنی می تواند با تولد کودک مبتلا به فلج مغزی آغاز شود و این استرس با عوامل دیگری هم چون سرزنش خود، مشکلاتی که خانواده در تربیت فرزند خود دارد و هم چنین دیدگاه و قضاوت اطرافیان تشدید گردد. نشخوار ذهنی قضاوت حل مسئله را از بین میبرد و فرد چنان درگیر مشکلات خود می شود که نمی تواند از چرخه ی افکار منفی بیرون بیاید، تداوم نشخوار فکری می تواند مشکلات جانبی بسیاری را به وجود آورد(11). تاب آوری را می توان توانایی کنار آمدن با مشکل به شمار آورد. در واقع تاب آوری فرار از مشکلات نیست بلکه به افراد توانایی را می بخشد که از مشکلات عبور کرده، از زندگی خود لذت برده و استرس ها و فشارها را بهر حل و فصل نمایند. به عباررت دیگر تاب آوری توانایی حرکت به همراه مشکلا است یعنی علیرغم آنکه فرد با استرس، نگرانی و مشکل روبرو بوده قادر باشد وظایف شخصی، اجتماعی و محیطی را انجام داده و به فعالیت خود ادامه دهند(12). 

در دهه های اخیر ایمان و معنویت به عنوان یک منبع مهم در سلامت جسمی و روحی مادران دارای کودکان مبتلا به فلج مغزی شناخته شده است (13). معنویت مجموعه ای از کلمات و چارچوب ها را ارائه می دهد که از راه آن ها، انسان می تواند معنا و مفهوم زندگی خود را درک کند. به نظر می رسد که نیازهای معنوی یک ارزش و معنای درونی و یک ارزش و معنای خارجی داشته باشد (14). بسیاری از مادران کودکان مبتلا به فلج مغزی برای افزایش تاب آوری و کاهش افکار منفی و نشخوار فکری به دنبال توسل به مذهب هستند این مادران اغلب از بارهای مذهبی و معنوی خود به دنبال راهی برای به دست آوردن معنا در مقابله با پریشانی و نگرانی ناشی از بیماری کودک خود استفاده می کنند. از این طریق است که معنویت، به عنوان منبعی موثر برای با پاسخ های جسمانی و روانی مورد توجه قرار می گیرد. معنویت می تواند با تامین منابع حمایتی برای فرد و نیز به شکلی غیرمستقیم از طریق تاثیرگذاری بر امید، به سازگاری روانی بیشتر و کاهش اضطراب و استرس و در نتیجه نشخوار فکری منجر شود (15). لدا مطالعه فوق با هدف تعیین تاثیر معنویت درمانی بر تاب آوری و نشخوار فکری مادران کودکان با فلج مغزی مراجعه کننده به بیمارستان امام علی (ع) زاهدان در سال 1403انجام خواهد شد.

مطالعات داخلی: 

گله گیربان و همکاران (1398) مطالعه ای با عنوان ' اثربخشی درمان مثب نگر بر نشاط ذهنی، تاب آوری و شفقت به خود مادران دارای کودک مبتلا به فلج مغزی' انجام دادند. جامعه ی آماری این مطالعه تمام مادران دارای کودک فلج مغزی شهر اصفهان بودند که از بین آن ها 30 مادر به روش نمونه گیری غیرتصادفی هدفمند وارد مطالعه شدند و در دو گروه مداخله و کنترل قرار گرفتند . گروه آزمایش مداخله مثبت نگر را طی 9 جلسه آموزشی 90 دقیقه ای به صورت هفته ای یک جلسه دریافت نمودند، در حالی که گروه گواه در طی انجام فرایند پژوهش از دریافت مداخله بی بهره بودند. نتایج تحلیل داده ها نشان داد که درمان مثبت نگر بر نشاط ذهنی، تاب آوری و شفقت به خود مادران دارای کودک مبتلا به فلج مغزی در مراحل پس آزمون و پیگیری تاثیر معنادار داشت. بنابراین می توان نشاط ذهنی، تاب آوری و شفقت به خود مادران دارای کودکان مبتلا به فلج مغزی را با به کارگیری درمان مثبت نگر بهبود بخشید(16). 

اقدسی و همکاران (1398) مطالعه ای با عنوان ' اثربخشی آموزش ذهن آگاهی بر طرحواره های هیجانی ناسازگار مادران کودکان با فلج مغزی' انجام دادند. این پژوهش به روش نیمه تجربی و از نوع طرح پیش آزمون پس آزمون در دو گروه کنترل و آزمون انجام شد. جامعه آماری شامل همه مادران کودکان مبتلا به فلج مغزی بود که به مرکز توان بخشی الونددر شهر مشهد مراجعه کرده بودنند. شرکت کنندگان گروه آزمایش، مداخله ذهن آگاهی را به صورت گروهی، در هشت جلسه 90 دقیقه ای به مدت 2 ماه دریافت کردند و در این مدت گروه کنترل هیچ اموزشی دربیافت نکردند. یافته های پژوهش نشان داد آموزش ذهن آگاهی در مادران کودکان با فلج مغزی گروه آزمایش باعث کاهش طرحواره نشخوار فکری، طرح واره ابراز نکردن احساسات و طرح واره احساس گناه می شود؛ اما در طرح واره عدم ارزش های والاتر تاثیر درخورتوجهی نداشته است. بنابراین ذهن آگاهی می تواند از طریق افزایش ذهن آگاهی و تمرکز به عنوان یک آموزش موثر برای بهبود طرحواره های هیجانی مادران کودکان با فلج مغزی استفاده شود(17). 

مطالعات خارجی: 

Tancey و همکاران (2023) مطالعه ای با عنوان ' رابطه جهت گیری معنوی و بار مراقب مادران مراقب دارای فرزند فلج مغزی در ترکیه' انجام دادند. این مطالعه ی مقطعی توصیفی بر روی 181 والد کودک مبتلا به فلج مغزی انجام گرفت. این مطالعه نشان داد که با افزایش سن مادران، جهت گیری معنوی آنها نیز افزایش می یابد هم چنین مادرانی که دارای جهت گیری معنوی بالاتری هستند بار مراقبت کمتری داشتند. این یافته ها لزوم اجرای فعالیت هایی را برای حمایت معنوی از مادران نشان می دهد(18). 

Dawarna و همکاران (2018) پژوهشی با هدف بررسی ' تاب آوری والدین کودک فلج مغزی' انجام دادند. این مطالعه توصیف می کند که والدین کودکان فلج مغزی قادر به استفاده از جنبه های تاب آوری هستند.  و نتایج مطالعه انان نشان داد که خوش بینی، خودکارآمدی، همدلی و دست درازی عناصر اصلی در مراقبت از کودکان مبتلا به  فلج مغزی هستند. علاوه بر این، عوامل حمایتی دیگر مانند اخلاص، دینداری و تقرب به خدا می تواند والدین کودکان مبتلا به فلج مغزی را در مراقبت بهتر از کودک خود یاری دهد(19). 

نقدی بر متون: 

ضرورت انجام پژوهش حاضر در این نکته است که امروزه یکی از مهم ترین مباحث در نظام سلامت، مشکلات مربوط خانواده است این در حالی است که اگر خانواده با مشکلاتی فراتر از یک خانواده عادی مانند داشتن فرزند فلج مغزی مواجه باشد، می تواند وضعیت روانشناختی آنان به گونه ای تحت تاثیر قرار گیرد که عملکرد فردی، شغلی و اجتماعی خانواده و به خصوص مادر را تحت تاثیر قرار دهد و هم چنین منجر به از هم گسیختن خانواده شود. به همین جهت به کار بردن روش های درمانی مناسب برای افراد این خانواده ها، به خصوص مادران به عنوان مراقب اصلی، می تواند چشم انداز روشن تری فراهم آورد تا بحران زایی وجود کودک فلج مغزی در خانواده کاسته شود. 

تاب آوری مادران کودکان مبتلا به فلج مغزی یک ماه  بعد از مداخله در دو گروه مداخله  و کنترل متفاوت است. 

نشخوار فکری مادران کودکان مبتلا به فلج مغزی یک ماه بعد از مداخله در دو گروه مداخله و کنترل  متفاوت است. 

تعیین تاثیر معنویت درمانی و تکنیک آزادی عاطفی درمانی بر تاب آوری و نشخوار فکری مادران کودکان مبتلا به فلج مغزی بستری در بیمارستان امام علی (ع) زاهدان در سال 1403

مقایسه میانگین نمره تاب آوری مادران کودکان مبتلا به فلج مغزی در دو گروه مداخله و کنترل  

مقایسه میانگین نمره نشخوار فکری مادران کودکان مبتلا به فلج مغزی در دو گروه مداخله و کنترل 

خانواده های کودکان مبتلا به فلج مغری، بیمارستان ها و مراکز بهزیستی و توانبخشی 

این مطالعه به منظور بررسی تاثیر معنویت درمانی بر تاب آوری و نشخوار فکری مادران کودکان با فلج مغزی انجام خواهد شد. اهمیت این موضوع از جهات مختلف قابل توجه است زیرا مادران این کودکان نه تنها با چالش های فیزیکی و پزشکی کودکان خود مواجه هستند بلکه با تحمل فشارهای روانی و اجتماعی نیز رروبرو می شوند. از این رو معنویت درمانی می تواند نقش مهمی در بهبود تاب آوری و نشخوار فکری و در نتیجه کیفیت زندگی آن ها داشته باشد. 

• معنویت درمانی: 

تعریف نظری: معنویت درمانی مجموعه ای از کلمات و چارچوب ها را ارائه می دهد که از راه آن ها، انسان می تواند معنا و مفهوم زندگی خود را درک کند. به نظر می رسد که نیازهای معنوی یک ارزش و معنای درونی و یک ارزش و معنای خارجی داشته باشد (14). 

تعریف عملی: منظور از معنویت درمانی 8 جلسه 90 دقیقه ای مداخله براساس برنامه مداخله درمانی (20)و با نگاهی به نظریه توحید درمانی (21) به صورت گروهی در اتاق کنفرانس بیمارستان امام علی(ع) برای مادران کودکان با فلج مغزی، توسط پژوهشگر است. محتوای هر جلسه در روش کار به طور کامل شرح داده شده است. 

• تاب آوری: 

تعریف نظری: تاب آوری را می توان توانایی کنار آمدن با مشکل به شمار آورد. در واقع تاب آوری فرار از مشکلات نیست بلکه به افراد توانایی را می بخشد که از مشکلات عبور کرده، از زندگی خود لذت برده و استرس ها و فشارها را بهر حل و فصل نمایند(12).

تعریف عملی: منظور از تاب آوری نمره ای است که مادر از پرسشنامه تاب آوری کانور-دیویدسون (2003) کسب می کند. این پرسشنامه دارای 25 سوال است و هدف آن میزان سنجش تاب آوری در افراد مختلف است. دارای چهار مولفه جسارت، خوش بینی، کاردانی و هدف است. نمرات این پرسشنامه بین 0-100 است. هرچه امتیاز بالاتر باشد بیانگر  تاب آوری بیشتر فرد پاسخ دهنده است. 

• نشخوار فکری:

تعریف نظری: شخوار فکری، دسته ای از افکار آگاهانه هستند که حول محور مشخص می چرخند و بدون نیاز تقاضاهای محیطی وابسته به آن ها تکرار می شوند (8). 

تعریف عملی: منظور نمره ای است که مادر از پرسشنامه نشخوار فکری نالن هوکسما و مارو (1991) کسب می کند. این پرسشنامه دارای 22 سوال است و شامل سه مولفه ی بروز دادن، در فکر فرو رفتن و افسردگی است. نمرات این پرسشنامه بین 22-88 است و نمرات بالاتر نشان دهنده ی نشخوار فکری بیشتر است. 

مطالعه نیمه تجربی با طرح پیش آزمون - پس آزمون است. 

جامعه پژوهش: کلیه مادران دارای کودک با فلج مغزی مراجعه کننده به بیمارستان های آموزشی شهر زاهدان

معیارهای ورود: 

• دارا بودن حداقل یک فرزند مبتلا به فلج مغزی با سن حداقل 1 سال،
• زندگی کردن فرزند بیمارشان از بدو تولد در کانون خانواده و در کنار والدین،
• توانایی و تمایل همکاری (جسمی و روانی) با پژوهشگر
• داشتن پرونده برای فرزند بیمارشان در بیمارستان‌های آموزشی

معیارهای خروج: 

• فوت کودک
• عدم تمایل به همکاری

در این پژوهش با در نظر گرفتن توان 80 درصد و سطح اطمینان 95 درصد و با توجه به مطالعه اقدسی و همکاران (17) حجم نمونه 16 نفر در هر گروه محاسبه شد. با در نظر گرفتن احتمال ریزش احتمالی نمونه ها 30 نفر در هر گروه و در مجموع 60 نفر وارد مطالعه خواهند شد. 

n ₌  ( Z_1-α/2 + Z_{1- β}) ² (S₁ ² + S₂ ²)                                                                                                                                                                  

             ² ( µ_{1 -} µ₂)

        µ₁=9/5              S₁=2/87        µ₂=6            S₂=2/74           Z_1-a/2=1/96           Z_1-B=1/64 

نمونه ها بر اساس نمونه گیری در دسترس از بین والدین دارای کودکان مبتلا به فلج مغزی بستری در بیمارستان امام علی(ع) انتخاب خواهند شد  به این ترتیب که با والدین بیمار مصاحبه کرده و در صورت رضایت والدین بیمار و داشتن شرایط ورود، اهداف مطالعه و روش پژوهش را با تاکید بر محرمانه بودن اطلاعات توضیح داده و سپس فرم رضایت آگاهانه شرکت در پژوهش را به والدین بیماران داده تا آن را خوانده و در صورت موافقت برای پژوهش امضا نمایند. سپس نمونه ها به صورت تصادفی ساده با استفاده از جدول اعداد تصادفی و با در نظر گرفتن همسان سازی گروهی در دو گروه مداخله  و کنترل قرار خواهند گرفت.

فرم اطلاعات دموگرافیک مادران: که شامل سن، میزان تحصیلات، تعداد فرزندان، محل سکونت، قومیت و شغل است. 

فرم اطلاعات دموگرافیک کودک: شامل سن و جنسیت است. 

پرسشنامه نشخوار فکری نالن هوکسما و مارو (1991): این پرسشنامه دارای 22 سوال  می باشد و بر اساس طیف چهار گزینه ای لیکرت با سوالاتی مانند (سعی می کنید شخصیت خود را بررسی کنید تا بفهمید که چرا افسرده اید) به سنجش نشخوار فکری می پردازد. مولفه های پرسشنامه عبارتند از بروز دادن (سوالات 7، 11، 12، 20 و 21)، در فکر فرو رفتن (سوالات 5، 10، 13، 15 و 16) و افسردگی (سوالات 1 تا 4، 6، 8، 9، 14، 17، 18، 19 و 22) است. حداقل امتیاز 22 و حداکثر آن 88 خواهد بود. نمره 22-33، 33-55 و بالاتر از 55 به ترتیب نشان دهنده نشخوار فکری پایین، متوسط و بالا است. 

نشخوار فکری به عنوان یکی از مهم ترین مولفه ی افسردگی شناخته شده است.از این رو هدف این پژوهش معرفی نشخوار فکری در چارچوب نظریه سبک های پاسخ و پیامد های آن برای خلق  غمگین و اختلال افسردگی بود.در این راستا رابطه ی بین نشخوار فکری، افسردگی و اضطراب بر روی نمونه ای از دانشجویان ایرانی مورد بررسی قرار گرفت.شرکت کنندگان 119 نفر و 0.63% زن به روش نمونه گیری تصادفی از دانشجویان دانشگاه فردوسی مشهد انتخاب شدند و پرسشنامه های افسردگی و اضطراب و مقیاس پرسشنامه های نشخواری را کامل کردندضریب آلفای کرونباخ آلفا برابر 0.88 درصد به عنوان شاخصی از همسانی درونی برای مقیاس پاسخ های نشخواری محاسبه شد. نتایج تحلیل رگرسیون سلسه مراتبی نشان داد که نشخوار فکری پس از کنترل اثرات سن ، جنس و میزان اضطراب به طور معنی داری از 30 % از تغییر در واریانس افسردگی را پیش بینی کرد. با وجود تفاوت های فرهنگی و اجتماعی یافته های پیشین در مورد رابطه ی نشخوار فکری و افسردگی در نمونه ی ایرانی نیز تایید شد.به علاوه تایید شد که نشخوار فکری میتواند میزان افسردگی را حتی پس از کنترل میزان اضطراب پیش بینی کنند که این یافته با توجه به نقش نشخوار فکری در اضطراب و علائم مختلط اضطراب– افسردگی حائز اهمیت است(22 , 23).

پرسشنامه تاب آوری کانور-دیویدسون 2003: این پرسشنامه دارای 25 سوال بوده و هدف آن سنجش میزان تاب آوری در افراد مختلف است. طیف پاسخگویی آن به صورت لیکرت پنج امتیازی از 0-4 است. این پرسشنامه دارای چهار خرده مقیاس جسارت (سوالات 4، 7، 11، 16، 17، 18،4، 19) خوش بینی (سوالات 6، 7، 8، 10، 19، 12، 14، 15، 20 ) و کاردانی (سوالات (1، 2، 3، 5، 9، 13) و هدف (سوالات 21، 22، 23، 24 و 25) است. دامنه نمرات پرسشنامه از 0-100 است. نمره برش پرسشنامه امتیاز 50 می باشد. به عبارتی نمره بالاتر از 50 نشانگر افراد دارای تاب آوری خواهد بود و هرچه این امتیاز بالاتر از 50 باشد به همان میزان شدت تاب آوری بالاتر خواهد بود و برعکس. 

در پژوهش بشارت و همکاران (1386) روایی و پایایی این پرسشنامه مورد تایید قرار گرفته است (به نقل از حق رنجبر و همکاران، 1390). در پژوهش حق رنجبر و همکاران (1390) نیز پایایی پرسشنامه با استفاده از آزمون ضریب آلفای کرونباخ مورد آزمون قرار گرفت که آلفای 0/84 برای این پرسشنامه بدست آمد. بنابراین این ابزار از پایایی خوبی برخوردار است (24 , 25) 

پژوهشگر پس از اخذ معرفی نامه از معاونت تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی زاهدان به بیمارستان امام علی (ع) شهر زاهدان مراجعه  و روش کار و اهداف را به مسئول بخش توضیح خواهد داد. سپس نمونه ها بر اساس نمونه گیری در دسترس، از بین مادران بیماران بستری در بخش انتخاب خواهند شد‌. به این ترتیب که با مادران دارای کودک مبتلا به فلج مغزی  مصاحبه کرده و در صورت رضایت مادر و کودک بیمار و داشتن شرایط ورود، اهداف مطالعه و روش پژوهش را با تاکید بر محرمانه بودن اطلاعات توضیح داده و سپس فرم رضایت آگاهانه شرکت در پژوهش را به بیماران داده تا آن را خوانده و در صورت موافقت برای پژوهش امضا نمایند. سپس نمونه ها به صورت تصادفی ساده با استفاده از جدول اعداد تصادفی و با در نظر گرفتن همسان سازی گروهی در دو گروه آزمون و کنترل قرار خواهند گرفت. ابتدا فرم اطلاعات جمعیت شناختی و پرسشنامه تاب آوری و نشخوار فکری در دو گروه کنترل و مداخله پاسخ دهی خواهد شد. سپس جلسات معنویت درمانی بر اساس مداخله درمانی (20) و با نگاهی به نظریه توحید درمانی (21) به مدت 8 جلسه 90 دقیقه ای (هر هفته یک جلسه) در سالن کنفرانس بیمارستان امام علی (ع) زاهدان و به صورت گروهی برگزار خواهد شد. گروه کنترل همزمان با گروه آزمون پس از تکمیل پیش ازمون، آموزش‌های روتین توسط پرسنل مرکز درمانی را دریافت خواهند کرد و در گروه کنترل نیز پیگیری‌های روتین بیمارستان صورت خواهد گرفت. مجدداً پرسشنامه تاب آوری کانور دیویدسون و پرسشنامه  نشخوار فکری نالن هوکسما و مارو  ۴ هفته پس از اتمام جلسات آموزشی به روش مصاحبه  توسط هر گروه آزمون و کنترل تکمیل خواهد شد. جهت رعایت ملاحظات اخلاقی در این پژوهش، در انتهای پژوهش جلسات معنویت درمانی برای مادران گروه کنترل نیز نشکیل خواهد شد. 

داده ها پس از جمع آوری و کدگذاری توسط نرم افزار SPSS نسخه 27 مورد تجزیه و تحلیل قرار خواهند گرفت. توزیع نرمال داده ها با استفاده از آزمون شاپیروویلک محاسبه خواهد شد. فراوانی، درصد، میانگین و انحراف معیار به کمک آمار توصیفی تعیین خواهد شد. از آزمون تی زوجی برای مقایسه میانگین نمره نشخوار فکری و تاب آوری مادران قبل و بعد هر گروه و از آزمون کوواریانس برای مقایسه میانگین نمره این متغیرها بین دو گروه مداخله و کنترل استفاده خواهد شد.

راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی در جمهوری اسلامی ایران 1392

2-در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام میگیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزماییهای بالینی  بر روی بیماران یا داوطلبهای سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.

13-کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا میشود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرفنظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

16-پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی میشود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. همچنین، در پژوهشهایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوه ی جذب آزمودنی، باید توسط کمیته ی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.

25-پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنیها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. همچنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنیها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار دادهها یا اطلاعات بهدست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

28-پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهشهای خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته هایی که از نظر حمایت کنندهی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند

ازجمله محدودیت های این مطالعه میتوان به وجود مسائل روحی روانی و تفاوت های فردی وشخصیتی مادران اشاره کرد که ممکن است برنتایج تحقیق تأثیر بگذارد، در این رابطه سعی خواهد شد تا با انتخاب تصادفی نمونه ها این تفاوت ها به حداقل رسانده شود. ازآنجایی که این پژوهش بر روی مادران بیمار انجام خواهد شد، تعمیم آن به سایر افراد خانواده با محدودیت روبه رو است.

معنویت درمانی، تاب آوری، نشخوار فکری، فلج مغزی 

1.Prudente CO, Babosa MA, Porto CC. Relationship between quality of life of mothers of children with cerebral palsy and the children s motor functioning, after ten months of rehabilitation. Rev Lat Am Enfermagem.2010, 18(2):149-55. 

2. Johataeie M,Kazem M.Assessment the level of community needs in welfare services on the whole country.Tehran: University of social Welfare and rehabitATION Sciences. 

3.Dalvand H,Dehghan L, Hadian MR,Feizy A,Hosseni SA.Relationship between gross motor and intellectual function in children with cerebral palsy: a cross sectional study. Arch physMed Rehabil.2012, 93(3): 480-4. 

4. Altmdag O, Iccan A, Akcan S, Koksal S, Ercin M, Ege L.Anxiety and depression levels in mothers of children with cerebral palsy. Turk Fiz Tip Rehab Dreg. 

5.Mobarak R, Khan NZ, Munir S, Zaman SS, Mc Conachie H. Pediactors of stress in mothers of children with cerebral palsy in Bangladesh.J pediatr psychol. 

6. Findler L, Jacoby AK, Gabis L. Subjective hapiness among mothers of children with disabilities: The role of stress, attachment, guilt and social support.Research in developmental disabilities.2016; 55:44-54.

7. Zhang W, Yan TT, Du YS, Liu XH.Relationship between coping, rumination and posttraumatic growth in mother of children with autism spectrum disorder.Research in autism spectrum disorders.2013; 7(10):1204-10. 

8. Taylor CT, Bomyea J,Amir N. Attential bias away from positive social information mediates the link between social anxiety and anxiety vulnerability to a social stressor. Journal of anxiety disorder. 

9. Francis A. Stigma in an era medicalistation and anxious parentting: How proximity and culpability shape middle-class parents experiences of disgrace. Sociology of health & illness.2012; 34(6). 

10. Neff KD, Faso DJ. Self-comparison and well-being in parennts of children with autism.Mindfulness.2015;6(4):938-47. 

11. Simos G. Cognitive behavioral therapy, depressive rumination and metacognition. Sin G, editor. cognitive behavior therapy : A guide for practicing clinician. New York: Routledge publication; p.18-33.

12.Springgate B.F, Wennerstrom A, Meyers D, Allen C.E, Vannoy S, Bentham W, et al. Building community resilience through mental health infrastructure and training in post-katrina New Orleans.Ethnicity & disease, 21(30): 9-20. 

13. Abela JRZ, & Hankin BL. Cognitive renewabilility to depression in children and adolescents: A developmental psychopathology prespective. Abela JRZ, Hankin BL editors. handbook of depression in children and adolescentes. 

14. Findler L, JACOBY A.K, & Gabis L. (2016). Subjective hapiness among mothers of children with disabilities: The role of stress, attachment, guilt and social support. Research in developmental disabilities,55,44-54. 

15. Estes A, Olson E, Sullivan K, Greenson J, Winter J, Dawson G, & Munson J. (2013). Parenting-related stress and psycological distress in mother of toddlers with cerebral palsy. brain and development, 35(2), 133-138.

16. Galegirban S, Poladi A, Keykhsravani M. The effect of positive treatment on mental vitality, resilience and self-compassion of mothers with children with cerebral palsy.Quarterly of psychology of exceptional individual. Vol 9 , No 35,fall 2019. 

17. Aghdasi N, Soleimanian AA, Asadi Gandomani R. schema mothers of children with cerebral palsy.2019; 20(1): 86-97. 

18. Tuncay S, Sarman A. The relationship of spiritual orientation and caregiver burden of caregiver mothers with a child with cerebral palsy in Turkey. Child Care Health Dev. 2024;50:e13141. 

19.Dewarna R, Suci Prapita E.Parents‘ Resilience of Child with Cerebral Palsy. 4th ASEAN Conference on Psychology, Counselling, and Humanities (ACPCH 2018) Advances in Social Science, Education and Humanities Research (ASSEHR), volume 304.

20. Taghizadeh M, Miralayi M. Therapeutic effect of spirtuality on resiliency of women with multiple sclerosis in Isafahan. J Health psychol 2013: 2(2):82-96. 

21.Jalali Tehrani MH. Unity Health, Review and opinion. 

22.Baghernezhad M, Salehi J, Tabatabaei M. The relationship between rumination and depression in a sample of Iranian students, educational studies and psychology. 11(1) 21-38. 

23. Treynor W, Golzalez R, & Nolen-Hoekesema S . Rumination  reconsidered: A psychometric analysis. cognitive therapy and research, 27(3), 247-259. 

24. Connor K.M.& Davidson J.R.(2003). Development of new resilience scale: the concor Davidson, Resilience scale. depression and anverty, 18. 

25. Haghranjbar F, Kakavand A, Borjali A, Bermas H. Resilience and quality of mothers with mentally retarded children. Journal of Behavioral Sciences.

این پژوهش با هدف مقایسه تاثیر معنویت درمانی و تکنیک آزادی عاطفی درمانی بر تاب آوری و نشخوار فکری مادران کودکان مبتلا به فلج مغزی بستری در بیمارستان امام علی (ع) زاهدان انجام خواهد گرفت. و مادران در دو گروه معنویت درمانی (مداخله 1) و تکنیک آزادی عاطفی ( مداخله 2) قرار خواهند گرفت. و به صورت رایگان در این جلسات برای بهبود نشخواار فکری و تاب آوری شرکت خواهند کرد. 

این پژوهش خون گیری ندارد. 

از مزایای این پژوهش میتوان به بهبود نشخوار فکری و تاب آوری با شرکت در جلسات معنویت درمانی و تکنیک آزادی عاطفی روانی در مادران کودکان مبتلا به فلج مغزی اشاره کرد. 

این پژوهش هیچگونه خطری برای شما ندارد

این پژوهش هیچ‎گونه خطری برای شما ندارد، با این وجود پژوهشگر در کنار شما بوده و پاسخگوی همه سوالات شما خواهد بود.

در این پژوهش هزینه‌ی مداخلات به عهده مجری یا مجریان طرح خواهد بود و بیمار هیچ هزینه‌ی اضافی پرداخت نخواهد کرد

در صورت عدم شرکت در این پژوهش میتوانید از فعالیت ها موجود در بخش همانند قبل استفاده کنید. 

نتایج مطالعه به اطلاع بیمار خواهد رسید و این نتایج بصورت کاملاً محرمانه و صرفاً جهت مقاصد پژوهش به کار خواهد رفت و هویت بیماری وی در چارچوب قانون و جامعه و خانواده محرمانه خواهد ماند.

شماره تماس پژوهشگر در اختیار شرکت کنندگان قرار خواهد گرفت.

شرکت من /بیمار من در مطالعه کاملاً اختیاری است و آزاد خواهم بود که از شرکت در مطالعه امتناع نموده یا هر زمان که مایل بودم بدون آنکه تغییری در نحوه رفتار پزشک درمانگر یا نحوه درمان و مراقبت از بیماری اینجانب ایجاد شود از پژوهش مذکور خارج شوم.

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح موافقت خود را با شرکت در این مطالعه اعلام می‌نمایم. یک نسخه از این فرم به من داده شده و فرصت خواندن آن را داشته‌ام.

فرم اطلاعات دموگرافیک مادر: 

سن: ..... سال 

تعداد فرزند: یک 0     دو 0      سه 0     چهار و بیشتر 0 

میزان تحصیلات: بی سواد 0    زیردیپلم 0     دیپلم 0         دانشگاهی 0 

شغل: شاغل 0         خانه دار 0  

فرم اطلاعات دموگرافیک کودک: 

سن ....... سال 

جنسیت:   دختر 0      پسر 0 

پرسشنامه تاب آوری 

پرسشنامه نشخوار فکری توسط هوکسما و مارو