بررسی رابطه آسیب اخلاقی با شهامت اخلاقی در پرستاران شاغل در بخش های مراقبت های ویژه در بیمارستان های آموزشی شهر زاهدان در سال 1403

در دنیای پیچیده و پرچالش امروز، حرفه پرستاری به عنوان یکی از ارکان اسااسی نظام سلامت، با چالش های اخلاقی متعددی مواجه است. پرستاران نه تنها مسئولیت مراقبت از بیماران را به عهده دارند بلکه در شرایطی که ممکن است با تضادهای اخلاقی روبرو شوند، تصمیمات دشواری اتخاذ کنند. آسیب اخلاقی که به معنای تجربه ی احساسات منفی ناشی از نقض اصول اخلاقی در محیط کار است، می تواند تاثیرات عمیقی بر سلامت روانی و عملکرد حرفه ای پرستاران داشته باشد. از سوی دیگر، شهامت اخلاقی به معنای توانایی ایستادگی در برابر فشارها و دفاع از اصول اخلاقی در شرایط دشوار، می تواند به عنوان یک عامل محافظتی در برابر آسیب های اخلاقی عمل کند. این مطالعه به بررسی رابطه بین آسیب اخلاقی و شهامت اخلاقی در پرستاران می پردازد و تلاش می کند تا نشان دهد چگونه تقویت شهامت اخلاقی می تواند به کاهش آسیب اخلاقی و بهبود کیفیت مراقبت از بیماران کمک کند. با توجه به اهمیت این موضوع در ارتقا سلامت روانی پرستاران و بهبود خدمات بهداشتی، نتایج این مطالعه می تواند به عنوان مبنایی برای توسعه برنامه های آموزشی و حمایتی در این حوزه  مورد استفاده قرار گیرد. 

In today's complex and challenging world, the nursing profession, as one of the basic elements of the health system, has many ethical challenges. Nurses are not only responsible for the care of patients, but also make decisions in situations where they may face ethical conflicts. Moral damage, which means the experience of emotional affection caused by the change of moral principles in the work environment, can have negative effects on the mental health and professional performance of nurses. On the other hand, moral courage to compete against pressures and defend moral principles in situations can act as a protective factor against moral harm. This study examines the relationship between moral harm and moral courage in nurses and tries to show how strengthening moral courage can help reduce moral harm and improve the quality of patient care. Considering the importance of this issue in promoting the mental health of nurses and improving health services, the results of this study can be used as a basis for developing educational and support programs in this area.

پرســتاران از ارکان نظــام ســلامت و مســئول ارایــه مراقبــت بــه افـراد جامعـه در حـوزه هـای مختلـف از پیشـگیری تـا بازتوانـی هســتند (1) وجود عنصر اخلاقی جز جداناپذیری در کلیه ابعاد مراقبتی بوده به عنوان هسته مرکزی ارزش های پرستاری تعریف شده است  (2) طبق آئین نامه بین المللی اخلاق ، پرستاران به صلاحیت اخلاقی و حرفه ای نیاز دارند و جز جداناپذیری از حرفه پرستاری به حساب می آید . (3) اخلاق مجموعه ای از صفات درونی و روحی افراد است که در اعمال و رفتار در نتیجه اخلاق درونی تجلی می یابد . به عبارت دیگر ، اخلاق وجه تمایز درست از غلط و سپس انجام کار درست و ترک کار باطل است (4) عملکرد توأم با اخلاق حرفه ای در میان پرستاران سبب میشود تا به خواسته های مددجو احترام گذاشته شود، امنیت و حریم خصوصی وی رعایت گردد و معیارهای رفاه برای مددجو افزایش یابد. در مقابل، برخوردار نبودن از اخلاق حرفه ای توسط پرستاران منجر به تحت الشعاع قرار گرفتن رضایتمندی و بهبودی مددجو، کیفیت مراقبتها، استانداردهای خدمات پرستاری و ارتقاء حرفه آنان میگردد (5) پرستاران به واسطه ماهیت شغلی و فرهنگ کاری متفاوت بیشتر از سایر حرفه ها در معرض چالش اخلاقی قرار دارند (6) امروزه محیط های مراقبت بهداشتی سریعاً در حال تغییر و تحول است ، تغییرات فزاینده علمی- اجتماعی و اقتصادی و مراقبت بهداشتی ، موجب پیچیده تر شدن معضلات اخلاقی شده است، بطوریکه حل این مشکلات از هر زمان دیگری دشوارتر می باشد(7) پاسخ درست به این موقعیت ها و غلبه بر آنها ، نیاز به شهامت اخلاقی دارد . (8)

شــهامت اخلاقــی از دو واژه شــهامت و اخلاق تشکیل شده است و به معنای اقـدام و عمل براساس ارزشهای اخلاقی و بـا وجـود سختی و خطر در هنگام چالشها و دوراهی های اخلاقی است (9) با توجه به اینکه در محیط های بالین موقعیت هایی از قبیل اعلام خبر بد به بیماران و همراهان، تذکر دادن به همکاران دارای عملکرد ضعیف، رویارویی با خویشاوندان عصبانی و آگاه شدن از اقدامات غیراخلاقی بسیار پیش می آید و همه این موقعیت ها ، نیازمند برخوردار بودن از شهامت است (6) شهامت اخلاقی به عنوان یک مفهوم مهم از دوران فلورانس نایتینگل در پرستاری مورد بحث بوده (10) و نشان دهنده این است که پرستاران به عنوان عوامل اخلاقی برای مدیریت صحیح مشکلات اخلاقی به شهامت اخلاقی نیاز دارند (11) شهامت اخلاقی پرستاران به معنای دفاع و عمل بر مبنای ارزش ها، بکارگیری اصول اخلاق حرفه ای در بالین و قوانین مرتبط با آن، با وجود هرگونه مقاومت دیگران یا هرگونه عواقب نامطلوبی برای خود فرد می باشد (5) از پیامدهای مثبت ناشی از آن می توان به رشد فردی و حرفه ای ، توانمندسازی و آرامش به عنوان مراقبت حرفه ای اشاره کرد . (12) در مقابل در برخی از مواقع شهامت اخلاقی باعث عواقب جانبی نامطلوبی مانند استرس،اضطراب، انزوا از همکاران، یا از دست دادن احتمالی شغل می شود (13) بنابراین شهامت اخلاقی کار درستی است که باید انجام شود اما انجام آن چندان هم آسان نیست . (4) در محیطی که شهامت اخلاقی کمرنگ است، حقوق و منافع بیماران نادیده گرفته می شود و  اگر پرستاری نتواند به طور اخلاقی عمل کند به مرور، ممکن است نسبت به کارهای اخلاقی بی انگیزه شود (14) با قرار گرفتن در چنین شرایطی که ارزش ها و باورهای اخلاقی فرد نقض می شود  ، درک خوبی های اساسی از بین می رود و باعث ایجاد ناراحتی روانشناختی و رفتاری مشخص می شود و باعث بروز آسیب اخلاقی می گردد (15) .

آسیب اخلاقی به معنای هرگونه ناسازگاری بین انگیزه ها و تمایلات، روشهای تربیتی، ارزشها و عمل به تکالیف و مسئولیت های اخلاقی می باشد. هم چنین ، تداخل ارزش های اخلاقی در موقعیت عمل اخلاقی و تعارض بین انگیزه های درونی و اخلاقی فرد را شامل می شود (16) آسیب اخلاقی در شرایط استثنایی در ابتدا در محیط های جنگی و نظامی کشف شد با این حال اخیرا در زمینه هایی که به طور تخصصی با انسان سر و کار دارند مانند پلیس ، روزنامه نگاران ، امدادگران و تیم درمانی پزشکان و پرستاران نیز مورد بحث است.(17) آسیب اخلاقی در پرستاری اولین بار توسط جامتون (Jamton)مطرح شد وی بیان نمود آسیب اخلاقی وقتی بروز می کند که فرد کار درست را بداند ، اما محدودیت های سازمانی ، پیگیری مسیر عمل درست را تقریبا غیرممکن کند هم چنین در جامعه پرستاری به عنوان یک تعارض اخلاقی تجربه می شود .(18) عوامل مختلفی در به وجود امدن آسیب اخلاقی تاثیر گذارند از جمله آن ها می توان به عوامل اجتماعی ، محیطی ( محیط سخت گیر ، بخشنده یا حمایت گر ) و فردی (ارزش ها و اعتقادات ) اشاره کرد  (19) زمانیکه فرد متوجه می شود که یک نقض اخلاقی را مرتکب شده است و آن را تشخیص می دهد ، نمی تواند خود را ببخشد و زخم های اخلاقی ماندگار ودردناکی برای خود ایجاد میکند و واکنش های رفتاری متفاوتی را نشان می دهد  (15)(20) که شامل واکنش های اصلی مثل ، احساس گناه، شرم، بحران روحی-وجودی، و از دست دادن اعتماد می باشد هم چنین واکنش ثانویه ای را شامل می شود که می توان به مورادی هم چون افسردگی، اضطراب،عصبانیت، آسیب به خود، مشکلات اجتماعی، ترک شغل یا حرفه و تغییر در جهان بینی اشاره کرد  .(21)

پرستاری رشته ای مستقل و شاخه ای از علوم پزشکی است که رسالت آن ارائه خدمات بهداشتی، مراقبتی، درمانی و توانبخشی در بالاترین سطح استاندارد به منظور تامین، حفظ و ارتقای سلامت جامعه است . هر چند رعایت اخلاق در همه مشاغل با اهمیت است اما در حرفه پرستاری این موضوع ضرورت بیشتری دارد. هم چنین با در نظر گرفتن اینکه جامعه ایران به عنوان یک جامعه دینی-اسلامی، متعهد به اصول و اخلاقیات شناخته شده است و بر رعایت اصول اخلاقی تأکید دارند و پرستاران هر روزه با اخلاق و موضوعات مرتبط با آن سرو کار دارند می توان چنین بیان کرد که اخلاق یکی از مؤلفه های اصلی ارائه مراقبت با کیفیت و شایسته به بیماران بحساب می آید (7)  یکی از راه حل های مؤثر برای فائق آمدن بر مسائل مطرح شده، تقویت شهامت اخلاقی است (14) به نظر می رسد وجود شهامت اخلاقی در پرستاران با وجود موانع ذهنی و سازمانی می تواند تأثیرات منفی تعارضات اخلاقی را کاهش داده و باعث دستیابی به اهداف اخلاقی شود (8) در مقابل در بعضی چالش های اخلاقی تجاربی رخ می دهد که ارزش ها و باورهای عمیق اخلاقی را نقض می کند و می تواند فرد را در معرض خطر فرسودگی شغلی، اختلال استرس پس ازسانحه و سایر مشکلات مرتبط با تروما قرار دهد. این مشکلات می تواند زمینه را برای آسیب اخلاقی فراهم کند(21) افزایش آسیب اخلاقی می تواند سبب افزایش خطاهای پزشکی ، فرسودگی شغلی ، خستگی و بی میلی به ارائه خدمات در پرستاران شود و به دنبال ان خشونت در محیط کار رخ دهد(18) بنابراین سازمان ها می توانند با تسهیل یا محدودکردن و پاداش دادن یا تنبیه کردن پرستاران، رفتار اخلاقی آنها را تحت تأثیر قرار دهند (14) بنا به آنچه گفته شد و اهمیت بسیار بالای حیطه های اخلاقی مانند شهامت و آسیب اخلاقی و با توجه به اینکه تاکنون در کشورمان مطالعه ای در زمینه آسیب اخلاقی بهمراه شهامت اخلاقی صورت نگرفته و مداخلات قبلی اکثرا شهامت اخلاقی را به تنهایی مورد بررسی قرارداده بودند و بررسی این موضوع مهم می تواند تاثییر بسزایی بر کیفیت و مراقبت مطلوب از بیماران و هم چنین باعث افزایش انگیزه درونی و اخلاقی ارائه دهندگان و مراقبین سلامت باشد ، مطالعه حاضر با هدف بررسی رابطه آسیب اخلاقی با شهامت اخلاقی در پرستاران بیمارستان های آموزشی شهر زاهدان در سال 1403 انجام خواهد شد.

مرور متون

مطالعات داخلی

طاهری و همکاران(2022) مطالعه ای مقطعی با هدف بررسی ارتباط آسیب اخلاقی در پرستاران با جو اخلاقی بخش های مراقبت های ویژه بیمارستان های منتخب دانشگاه علوم پزشکی تبریزدر سال1401 انجام دادند. جامعه مورد مطالعه آنها شامل266نفر از پرستاران شاغل در بخشهای مراقبت ویژه بود که به روش تصادفی ساده انتخاب شدند. ابزارهای تحقیق شامل پرسشنامه جمعیتشناختی، پرسشنامه آسیب اخلاقی و جو اخلاقی بود. ها نشان داد که بین آسیب اخلاقی پرستاران و جو اخلاقی بخشهای مراقبت ویژه ارتباط معنیدار وجود ندارد. بنابراین آسیب اخلاقی در پرستاران شامل مؤلفه ها و مفاهیم پیچیدهای است که میتواند تحت تأثیر عوامل متعددی قرار بگیرد. همچنین یافته ها نشان داد که ارتقاء قوانین و مقررات سازمانی در بخشهای مراقبت ویژه سبب کاهش آسیب اخلاقی در پرستاران شاغل در بخش های مراقبت ویژه می شود(18).

نصیریانی و همکاران(1400) مطالعه ای توصیفی تحلیلی با هدف جو اخلاقی بیمارستان های علوم پزشکی یزد و ارتباط آن با شهامت اخلاقی انجام دادند.204 نفر از پرستاران شاغل در بیمارستان های وابسته به دانشگاه علوم پزشکی صدوقی یزد به روش نمونه گیری در دسترس این مطالعه وارد شدند. داده ها با استفاده از پرسشنامه دموگرافیک،شهامت اخلاقی و جو اخلاقی بیمارستانی جمع آوری شد. نتایج یافته ها نشان داد که بین جو اخلاقی سازمان و شهامت اخلاقی رابطه معناداری یافت نشد(14).

مطالعات خارجی

Huang(2023)مطالعه ای مقطعی با هدف ارزیابی سطح شجاعت اخلاقی در میان پرستاران چین و بررسی عوامل تاثیرگذار مرتبط برای کمک به مدیران پرستاری در اتخاذ اقداماتی برای بهبود شجاعت اخلاقی پرستاران انجام دادند. 583 پرستار از پنج بیمارستان در استان فوجیان نسخه چینی مقیاس شجاعت اخلاقی پرستاران (NMCS) را تکمیل کردند. نتیجه مطالعه نشان داد که پرستاران چینی به طور متوسط ​​خود را از نظر اخلاقی شجاع می دانستند(10).

Lesley (2021)مطالعه ای مقطعی با هدف دیدگاه‌های روان‌کاوانه آسیب اخلاقی در پرستاران در خط مقدم همه‌گیری COVID-19 انجام دادند. مقاله آنها از کارهای اخیر که از منابع متعدد در دسترس است، از جمله مقالات مجلات منتشر شده در مورد آسیب اخلاقی، گزارش‌های اخیر از سرویس‌های خبری که بر وضعیت بحرانی بیماری همه‌گیر و تأثیرات بر پرستاران تأکید می‌کنند، استناد می‌کند. نتیجه مطالعه آنها نشان داد که نحوه برخورد پرستاران با خطرات اخلاقی ذاتی در وضعیت فعلی مراقبت‌های بهداشتی خط مقدم ممکن است به نقاط قوت نفس موجود و سطح سرزنش و احساس گناه از یک ابرخود خشن بستگی داشته باشد(20).

در مطالعات داخلی اغلب پژوهش ها در رابطه با شهامت اخلاقی انجام شده و طبق جستجوی پژوهشگران مطالعه ای مبنی بر اسیب اخلاقی در گروه پرستاران یافت نشد. در مطالعات خارجی نیز علی رغم وجود مطالعات متعدد مبنی بر شهامت و آسیب اخلاقی در گروه پرستاران نتایج ضد و نقیضی ازائه شده است.لذا این مطالعه با هدف بررسی رابطه آسیب اخلاقی با شهامت اخلاقی در پرستاران بیمارستان های آموزشی شهر زاهدان در سال 1403 انجام خواهد شد

میانگین نمره آسیب اخلاقی در در پرستاران بیمارستان های آموزشی شهر زاهدان چگونه است؟ 

میانگین نمره شهامت اخلاقی در در پرستاران بیمارستان های آموزشی شهر زاهدان چگونه است؟ 

بین آسیب اخلاقی با شهامت اخلاقی در پرستاران بیمارستان های آموزشی شهر زاهدان رابطه وجود دارد. 

تعیین رابطه آسیب اخلاقی با شهامت اخلاقی در پرستاران  بیمارستان های آموزشی شهر زاهدان در سال 1403

تعیین میانگین نمره آسیب اخلاقی در پرستاران بیمارستان های آموزشی شهر زاهدان در سال 1403 

تعیین میانگین نمره شهامت اخلاقی در پرستاران بیمارستان های آموزشی شهر زاهدان در سال 1403 

تعیین رابطه آسیب اخلاقی با شهامت اخلاقی در پرستاران بیمارستان های آموزشی شهر زاهدان در سال 1403 

پرستاران و سایر کادر درمان در سراسر کشور، بیمارستان های دولتی و خصوصی 

هدف این مطالعه بررسی رابطه شهامت اخلاقی و آسیب اخلاقی در پرستاران بیمارستانهای آموزشی شهر زاهدن است، به منظور شناخت بهتر رابطه شهامت اخلاقی و آسیب اخلاقی در پرستاران که ممکن است بر تعامل با بیمار و وند درمانی آن ها تاثیرگذار باشند. 

شهامت اخلاقی: 

تعریف نظری: شهامت اخلاقی به عنوان یک مفهوم مهم از دوران فلورانس نایتینگل در پرستاری مورد بحث بوده (10) و نشان دهنده این است که پرستاران به عنوان عوامل اخلاقی برای مدیریت صحیح مشکلات اخلاقی به شهامت اخلاقی نیاز دارند (11) شهامت اخلاقی پرستاران به معنای دفاع و عمل بر مبنای ارزش ها، بکارگیری اصول اخلاق حرفه ای در بالین و قوانین مرتبط با آن، با وجود هرگونه مقاومت دیگران یا هرگونه عواقب نامطلوبی برای خود فرد می باشد (5).

تعریف عملی: نمره ای که پرستار از پرسشنامه شهامت اخلاقی سکرسا و همکاران (2009) کسب می کند. ین پرسشنامه شامل 15 گویه و ابعاد عامل اخلاقی، ارزشهای متعدد، تحمل خطرات یا تهدیدها، فراتر از حد اطاعت و اهداف اخلاقی می باشد.نمرات این پرسشنامه بین 15-75 است و نمره بالاتر نشان دهنده شهامت اخلاقی بیشتر است. 

آسیب اخلاقی:

به معنای هرگونه ناسازگاری بین انگیزه ها و تمایلات، روشهای تربیتی، ارزشها و عمل به تکالیف و مسئولیت های اخلاقی می باشد. هم چنین ، تداخل ارزش های اخلاقی در موقعیت عمل اخلاقی و تعارض بین انگیزه های درونی و اخلاقی فرد را شامل می شود(16)

تعریف عملی: نمره ای که پرستار از پرسشنامهاسیب اخلاقی   MISS-HP Moral Injury Symptoms Scale Health Professional : که توسط  مانتری و همکاران ( Mantri et al., 2020 )   طراحی شده است   که برای  بیان  حالات مذهبی ، روانی و رفتاری   در افراد مراقب بهداشتی  استفاده می شود – برای  اندازه گیری  سطوح یا میران های مختلف  اسیب  اخلاقی که باعث اختلال در  عملکرد اجتماعی و  حرفه ایی ( شغلی) می شود، طراحی شده است.  پرسشنامه دارای  10   گویه  در مقیاس  پنج درجه ایی لیکرت  از یک (  کاملاً  مخالفم   تا  پنج (  کاملاً موافقم ) می باشد.  دامنه نمرات هر گویه از 1 تا 10  می باشد که بیشترین نمره نشان دهنده  آسیب  اخلاقی شدید تر است  و برعکس.     

این مطالعه از نوع توصیفی - تحلیلی می باشد. 

جامعه مطالعه شامل تمام پرستاران شاغل در بیمارستان های آموزشی شهر زاهدان در سال 1403 می باشد. 

معیار ورود: 

• تمایل به شرکت در مطالعه 
• حداقل 6 ماه سابقه پرستاری در بیمارستان های آموزشی شهر زاهدان 

شیوه نمونه گیری به صورت در دسترس از بین پرستاران شاغل در بیمارستان های آموزشی شهر زاهدان و با توجه به فرمول زیر مطالعه ی نصیریانی و همکاران  150 نفر محاسبه شد (14).

S=10/66                      d=0/05

N= Z²_α/2  × S²

            d ²

پژوهشگر پس از اخذ معرفی نامه از دانشگاه علوم پزشکی زاهدان به بیمارستان های آموزشی شهر زاهدان مراجعه نموده و روش کار و اهداف را به مسئول بخش توضیح خواهد داد. سپس بر اساس نمونه گیری در دسترس از بین پرستاران شاغل در بخش نمونه گیری انجام خواهد شد.

فرم اطلاعات دموگرافیک که شامل سن، جنسیت، نوع استخدام (طرحی، پیمانی و رسمی)، سابقه کار، بخش اشتغال 

پرسشنامه شهامت اخلاقی سکرکا و همکاران (2009): این پرسشنامه شامل 15 گویه و ابعاد عامل اخلاقی(1-3)، ارزشهای متعدد(4-6)، تحمل خطرات یا تهدیدها(7-9)، فراتر از حد اطاعت (10-12) و اهداف اخلاقی(12-15) می باشد. در این پرسشنامه به منظور پاسخگویی به سؤالات برای کلیه متغیرها از طیف 5 گزینهای لیکرت از 'کالملاً موافقم' تا 'کاملاً مخالفم' استفاده شده که برای سؤالات با بار منفی برعکس امتیازدهی شده است. دامنه نمرات این پرسشنامه 15-75 است و نمره بالاتر نشان دهنده شهامت اخلاقی بیشتر است. در پژوهش حاتمی (1395) روایی صوری، محتوایی، واگرا و همگرای این پرسسشنامه مورد تأیید قرار گرفته است. همچنین پایایی این پرسشنامه با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ مقدار 0.977 بدست آمده است (25,24,23,22). 

  پرسش نامه اسیب اخلاقی   MISS-HP Moral Injury Symptoms Scale Health Professional :این پرسشنامه توسط  مانتری و همکاران ( Mantri et al., 2020 )   طراحی شده است   که برای  بیان  حالات مذهبی ، روانی و رفتاری   در افراد مراقب بهداشتی  استفاده می شود – برای  اندازه گیری  سطوح یا میران های مختلف  اسیب  اخلاقی که باعث اختلال در  عملکرد اجتماعی و  حرفه ایی ( شغلی) می شود، کاربرد دارد و نیز برای  کنترل و نظارت  پاسخ به درمان  هم استفاده می شود.  پرسشنامه دارای  10   گویه  در مقیاس  پنج درجه ایی لیکرت  از یک (  کاملاً  مخالفم   تا  پنج (  کاملاً موافقم ) می باشد.  دامنه نمرات هر گویه از 1 تا 10  می باشد که بیشترین نمره نشان دهنده  آسیب  اخلاقی شدید تر است  و برعکس.     روایی  و پایایی   این پرسشنامه در ایران توسط  طاهری و همکاران(2023)   تایید شده است  .(26,27)

پژوهشگر پس از اخذ معرفی نامه از دانشگاه علوم پزشکی زاهدان به بخش های ویژه بیمارستان های آموزشی شهر زاهدان  (امام علی، خاتم، بوعلی) مراجعه نموده و روش کار و اهداف را به مسئول بخش توضیح خواهد داد. سپس بر اساس نمونه گیری در دسترس از بین پرستاران شاغل در بخش نمونه گیری انجام خواهد شد. به این ترتیب که با پرستاران مصاحبه کرده و در صورت رضایت و داشتن شرایط ورود، اهداف مطالعه و روش پژوهش را با تاکید بر محرمانه بودن اطلاعات توضیح داده و سپس فرم رضایت نامه آگاهانه شرکت در پژوهش را به آن ها ارائه کرده تا آن را خوانده و در صورت موافقت برای پژوهش امضا نمایند. یک شماره تلفن همراه از پژوهشگر جهت استعلام مطالعه و طرح هر گونه سوال ممکن از طرف شرکت کنندگان در اختیار آن ها قرار خواهد گرفت. در ادامه فرم اطلاعات دموگرافیک، پرسشنامه شجاعت اخلاقی و آسیب اخلاقی به روش مصاحبه با پرستاران تکمیل خواهد شد. 

داده­ ها پس از جمع آوری، با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه 27 مورد تحلیل آماری قرار خواهد گرفت. جهت دستیابی به اهداف و پاسخ به سوالات تحقیق، از آمار توصیفی جهت تعیین میانگین و انحراف معیار، و جهت ارتباط متغیرها بر حسب متغیرهای کمی و کیفی آمار استنباطی کای اسکوئر و تی زوجی و ارتباط متغیرهای اصلی مطالعه  ازضریب همبستگی اسپیرمن استفاده خواهد شد. سطع معناداری نتایج در این مطالعه P<0/05 خواهد بود

راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی جمهوری اسلامی ایران 1392: 

1. هدف اصلی هر پژوهش‌باید ارتقای سلامت انسان‌ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.
5. مواردی از قبیل سرعت، سهولت کار، راحتی پژوهشگر، هزینه‌ی پایین‌تر و/ یا صرفاً عملی بودن آن به هیچ وجه نباید موجب قرار دادن آزمودنی در معرض خطر یا زیان افزوده یا تحمیل هر گونه محدودیت اختیار اضافی به وی شود.قبل از آغاز هر پژوهش پزشکی ، باید اقدامات  اولیه جهت به حداقل رساندن زیان احتمالی وارده به آزمودنی‌ها و تامین سلامت آن‌ها انجام گیرد
7. اگر در حین اجرای پژوهش مشخص شود که خطرات شرکت در این پژوهش برای آزمودنی‌ها بیش از فواید بالقوه‌ی آن است،             باید آن پژوهش بلافاصله متوقف شود.
8. طراحی و اجرای پژوهش‌هایی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می‌گیرند، باید منطبق با اصول علمی پذیرفته شده بر اساس دانش      روز و مبتنی بر مرور کامل منابع علمی موجود و پژوهش‌های قبلی آزمایشگاهی، و  در صورت لزوم،  حیوانی مناسب باشد. مطالعات          حیوانی باید با رعایت کامل اصول اخلاقی کار با حیوانات آزمایشگاهی انجام شوند.
12. انتخاب آزمودنی‌های بالقوه از میان جمعیت بیماران یا هر گروه جمعیتی دیگر، باید منصفانه باشد، به‌نحوی که توزیع بارها (خطرات یا هزینه‌ها) و منافع شرکت در پژوهش، در آن جمعیت و کل جامعه، تبعیض‌آمیز نباشد.
13.کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می‌شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه‌ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف‌نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته‌ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بو
14. اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامه‌ی شرکت در پژوهش تاثیر گذار باشد، باید موضوع به اطلاع کمیته‌ی اخلاق رسانده شود و در صورت موافقت کمیته با ادامه‌ی پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ گردد.
16. پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا           اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی می‌شود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای            فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. هم‌چنین، در پژوهش‌هایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد،     دلایل این شیوه‌ی جذب آزمودنی، باید توسط کمیته‌ی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.
17. پژوهشگر ارشد مسؤول مستقیم ارائه‌ی اطلاعات کافی و به زبان قابل فهم برای آزمودنی ، اطمینان از درک اطلاعات ارائه شده، و        اخذ رضایت آگاهانه است. در مواردی که بنا به‌دلیلی، نظیر زیاد بودن تعداد آزمودنی‌ها، این اطلاع‌رسانی از طریق شخص دیگری انجام      می‌گیرد، این پژوهشگر ارشد است که مسؤول انتخاب فردی آگاه و مناسب برای این کار و حصول اطمینان از تأمین شرایط مذکور در      این بند است.
24. اگر در حین اجرای پژوهش، آزمودنی دارای ظرفیت، ظرفیت خود را از دست بدهد یا آزمودنی فاقد ظرفیت، واجد ظرفیت شود، باید با توجه به تغییر حاصله، رضایت آگاهانه برای ادامه‌ی پژوهش از سرپرست قانونی یا خود فرد اخذ شود. 
25. پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی‌ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. هم‌چنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی‌ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده‌ها یا اطلاعات به‌دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.
 26. هر نوع آسیب یا خسارت ناشی از شرکت در پژوهش باید بر طبق قوانین مصوب جبران خسارت شود. این امر باید در هنگام طراحی پژوهش لحاظ شده باشد. نحوه‌ی تحقق این امر ترجیحاً به‌صورت پوشش بیمه‌ای نامشروط باشد.
27. در پایان پژوهش، هر فردی که به‌عنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که درباره‌ی نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روش‌هایی که سودمندی‌شان در آن مطالعه نشان داده شده است، بهره‌مند شود.
 29. نحوه‌ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنی‌ها و مؤسسه‌ی حمایت کننده‌ی  پژوهش باشد.
31. روش پژوهش نباید با ارزش‌های احتماعی، فرهنگی و دینی  جامعه در تناقض باشد.

این مطالعه تنها شامل پرستاران شاغل در بخش های ویژه در بیمارستان های آموزشی شهر زاهدان بود. بنابراین نتایج بدست آمده ممکن است به سایر شهرها و سایر حرفه هاقبل تعمیم باشد. 

آسیب اخلاقی، شهامت اخلاقی، پرستاران 

1.       Ebadi A, Sadooghiasl A, Parvizy S. Moral courage of nurses and related factors. Iranian Journal of Nursing Research (IJNR) Original Article. 2020;15(2):24-34.

2.       Goli R, jasemi M, Esmaeili R, khalkhali h. NURSING CODES OF ETHICS EDUCATION BASED ON LECTURE ON MORAL PERFORMANCE OF NURSING STUDENTS: A QUASI-EXPERIMENTAL STUDY. Nursing and Midwifery Journal. 2020;18(5):369-78.

3.       Pajakoski E, Rannikko S, Leino‐Kilpi H, Numminen O. Moral courage in nursing–An integrative literature review. Nursing & health sciences. 2021;23(3):570-85.

4.       Abadi NE, Rahimzadeh M, Omidi A, Farahani F, Malekyan L, Jalayer F. The relationship between moral courage and quality of work life among nursing staff‎ in Bam hospitals. Journal of Advanced Pharmacy Education and Research. 2020;10(1-2020):127-32.

5.       Naeini MH, Nasiriani K, Fazljoo SE. Moral Courage of the Nursing Students of Yazd University of Medical Sciences, Iran. Iranian Journal of Nursing. 2020;33(127):35-44.

6.       Barkhordari SM, Hekayati M, Nasiriani K. The relationship between moral distress and resiliency in nurses. 2020.

7.       Zardosht R, Koushki B. The role of ethical knowledge in the development of nursing knowledge a review-narrative study. Education and Ethics In Nursing. 2022;11(3-4):23-31.

8.       Fazljoo SE, Nasiriani K, Zamani N, Azimpor S. Nurses' perceptions of ethical climate, ethical reasoning, and moral courage in the Hospital. Iran Journal of Nursing. 2021;34(133):28-39.

9.       Moosavi SS, Borhani F, Abbaszadeh A. The moral courage of nurses employed in hospitals affiliated to Shahid Beheshti University of Medical Sciences. Hayat. 2017;22(4):339-49.

10.     Huang M, Dong W, Zhao Q, Mo N. Factors associated with the moral courage of nurses in China: A cross‐sectional study. Nursing Open. 2023;10(7):4305-12.

11.     Rakhshan M, Mousazadeh N, Hakimi H, Hosseini FA. Iranian nurses’ views on barriers to moral courage in practice: A qualitative descriptive study. BMC nursing. 2021;20:1-9.

12.     Koskinen S, Pajakoski E, Fuster P, Ingadottir B, Löyttyniemi E, Numminen O, et al. Analysis of graduating nursing students’ moral courage in six European countries. Nursing Ethics. 2021;28(4):481-97.

13.     Khatiban M, Falahan SN, Soltanian AR. Professional moral courage and moral reasoning among nurses in clinical environments: a multivariate model. Journal of Medical Ethics and History of Medicine. 2021;14.

14.     Nasiriani K, Barati KM, Fazljoo SE. Ethical Climate in Hospitals Affiliated to Shahid Sadoghi University of Medical Sciences and its relationship with Nurses' Moral Courage. 2021.

15.     Rushton CH, Thomas TA, Antonsdottir IM, Nelson KE, Boyce D, Vioral A, et al. Moral injury and moral resilience in health care workers during COVID-19 pandemic. Journal of palliative medicine. 2022;25(5):712-9.

16.      Faghih F, Hadipoor M. The Predicting Model Veteran's Quality of Life based on Schema Modes, Moral Injury, and Existential Anxiety. Journal of Military Medicine. 2024;26(2):2238-47.

17.     Čartolovni A, Stolt M, Scott PA, Suhonen R. Moral injury in healthcare professionals: A scoping review and discussion. Nursing ethics. 2021;28(5):590-602.

18.     Esmaeili M, Jahangirimehr A. ...... Investigating the Relationship between Moral injury in nurses with Ethical climate in critical care departments of selected hospitals of Tabriz University of Medical Sciences in 2022: a cross-sectional study. Journal of Critical Care Nursing. 2023;16(2):0-.

19.     Riedel P-L, Kreh A, Kulcar V, Lieber A, Juen B. A scoping review of moral stressors, moral distress and moral injury in healthcare workers during COVID-19. International Journal of Environmental Research and Public Health. 2022;19(3):1666.

20.     Lesley M. Psychoanalytic perspectives on moral injury in nurses on the frontlines of the COVID-19 pandemic. Journal of the American Psychiatric Nurses Association. 2021;27(1):72-6.

21.     Stovall M, Hansen L, van Ryn M. A critical review: Moral injury in nurses in the aftermath of a patient safety incident. Journal of Nursing Scholarship. 2020;52(3):320-8.

22..Dinndorf-Hogenson, G. A. (2015). Moral courage in practice: implications for patient safety. Journal of Nursing Regulation, 6(2), 10-16.

23. Goud, N. H.: (2005).Courage: Its Nature and Development, Journal of Humanistic Counseling, Education, and Development, 44: 102–116.

24.Hannah, S. T. P. J. Sweeney and P. B. Lester: (2007), Toward a Courageous Mindset: The Subjective Act and Experience of courage, The Journal of Positive Psychology, 2(2): 129–135.

25.Sekerka, L. E., Bagozzi, R. P., & Charnigo, R. (2009). Facing ethical challenges in the workplace: Conceptualizing and measuring professional moral courage. Journal of Business Ethics, 89(4), 565-579.

26 .Esmaeili M, Jahangirimehr A. ...... Investigating the Relationship between Moral injury in nurses with Ethical climate in critical care departments of selected hospitals of Tabriz University of Medical Sciences in 2022: a cross-sectional study..... Journal of Critical Care Nursing. 2023 Aug 10;16(2):0-.

27. Mantri S, Lawson JM, Wang Z, Koenig HG. Identifying moral injury in healthcare professionals: the moral injury symptom scale-HP. Journal of religion and health. 2020 Oct;59(5):2323-40.

این مطالعه به بررسی رابطه آسیب اخلاقی با شهامت اخلاقی در پرستاران بیمارستان های آموزشی شهر زاهدان در سال 1403 می پردازد. 

خون گیری ندارد. 

از مزایای مطالعه میتوان به بهبود آسیب اخلاقی و شهامت اخلاقی در پرستاران اشاره کرد. 

این پژوهش هیچگونه خطری برای شما ندارد.

این پژوهش هیچ‎گونه خطری برای شما ندارد، با این وجود پژوهشگر در کنار شما بوده و پاسخگوی همه سوالات شما خواهد بود.

در این پژوهش هزینه‌ی مداخلات به عهده مجری یا مجریان طرح خواهد بود و بیمار هیچ هزینه‌ی اضافی پرداخت نخواهد کرد.

در صورت عدم تمایل، می توانید در فعالیت های بیمارستان همانند قبل استفاده کنید. 

تایج مطالعه به اطلاع شما خواهد رسید و این نتایج بصورت کاملاً محرمانه و صرفاً جهت مقاصد پژوهش به کار خواهد رفت و هویت شما وی در چارچوب قانون و جامعه و خانواده محرمانه خواهد ماند.

شماره تماس پژوهشگر در اختیار شرکت کنندگان قرار خواهد گرفت.

شرکت من /بیمادر مطالعه کاملاً اختیاری است و آزاد خواهم بود که از شرکت در مطالعه امتناع نموده یا هر زمان که مایل بودم بدون آنکه تغییری در نحوه سرپرستار و مدیران و مسئولان بیمارستان ایجاد شود  از پژوهش مذکور خارج شوم.

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح موافقت خود را با شرکت در این مطالعه اعلام می‌نمایم. یک نسخه از این فرم به من داده شده و فرصت خواندن آن را داشته‌ام.

اطلاعات دموگرافیک: 

جنسیت: زن 0  مرد 0

نوع استخدام: طرحی 0   پیمانی 0    رسمی 0 

وضعیت تاهل: مجرد 0    متاهل 0  

میزان تحصیلات: لیسانس 0   فوق لیسانس 0  دکترا 0 

سن .....سال 

سابقه کار: .... سال 

  پرسش نامه اسیب اخلاقی   MISS-HP Moral Injury Symptoms Scale Health Professional

1. احساس می‌کنم از سوی سایر متخصصان بهداشت که زمانی به آن‌ها اعتماد داشتم، خیانت شده است.
2. احساس گناه می‌کنم که نتوانستم کسی را از آسیب جدی یا مرگ نجات دهم.
3. از کاری که هنگام ارائه مراقبت به بیمارانم انجام داده‌ام  یا  نداده ام ، شرمسار هستم.
4. از اینکه به شیوه‌ای عمل کرده‌ام که اخلاق یا ارزش‌های خودم را نقض کرده است، ناراحت و نگران هستم.
5. اکثر افرادی که به عنوان متخصص بهداشت و درمان با آن‌ها کار می‌کنم، قابل اعتماد هستند.
6. احساس خوبی دارم نسبت به اینکه چه چیزی زندگی مرا به عنوان یک متخصص بهداشت و درمان معنا می بخشد.
7. خودم را بابت آنچه برای خودم یا دیگران که از آن‌ها مراقبت کرده‌ام اتفاق افتاده است، بخشیده‌ام.
8. در کل، تمایل دارم احساس کنم در کار خود به عنوان یک متخصص بهداشت شکست خورده‌ام.
9. گاهی اوقات احساس می‌کنم خدا به دلیل کاری که هنگام مراقبت از بیماران انجام داده‌ام یا  انجام  نداده ام ، مرا مجازات می‌کند.
10. نسبت به قبل از اینکه این تجربیات را پشت سر بگذارم، ایمان مذهبی/روحانی من تقویت شده است.
11. آیا احساساتی که به آن‌ها اشاره کردید، باعث ناراحتی قابل توجه شما می‌شوند یا توانایی شما را در روابط، کار یا سایر حوزه‌های مهم زندگی شما مختل می‌کنند؟ به عبارت دیگر، اگر به هر مشکلی در بالا اشاره کردید، این مشکلات تا چه حد انجام کار، رسیدگی به امور در خانه یا کنار آمدن با دیگران را برای شما دشوار کرده‌اند؟