بررسی وضعیت شایستگی فرهنگی و عوامل مرتبط با آن درپرستاران شاغل در بیمارستان های آموزشی زاهدان ، 1403

بیمارستان ها مکان هایی هستند که در آن افراد از همه اقشار،با فرهنگ و دیدگاه های گوناگون ، برای دریافت مراقبت مراجعه میکنند . بنابراین داشتن توانایی ارتباط موثر با همه بیماران برای پرستاران ضروری است . مفهوم شایستگی فرهنگی در پرستاری شامل درک ارزش ها ، باورها و شیوه های مراقبت بهداشتی بیماران است که منجربه رضایت بیمار و پیامد های سلامتی مثبت میشود . عوامل موثر بر صلاحیت فرهنگی عبارت اند از : محل سکونت ،جنسیت ، سن ، سطح تحصیلات ، شرکت در کلاس های آموزش فرهنگی و تجربه در خدمت به بیماران با پیشینه های فرهنگی متنوع . این مطالعه با هدف تعیین شایستگی فرهنگی و عوامل مرتبط با آن در پرستتاران شاغل در بیمارستان های آموزشی شهر زاهدان انجام خواهد شد .

Hospitals are places where people from all walks of life, with different cultures and views, come to receive care. Therefore, having the ability to communicate effectively with all patients is essential for nurses. The concept of cultural competence in nursing includes understanding the values, beliefs and health care practices of patients, which leads to patient satisfaction and positive health outcomes. Factors affecting cultural competence include: residence, gender, age, education level, participation in cultural education classes and experience in serving patients with diverse cultural backgrounds. This study will be conducted with the aim of determining cultural competence and factors related to it in nurses working in teaching hospitals in Zahedan

فرهنگ، مجموعه‌ای در هم بافته از دانش، هنر، اخلاق، آداب و رسوم وقوانین و هرگونه قابلیت و عاداتی است که به وسیله انسان، به عنوان عضوی از جامعه پذیرفته شده و در رفتار آن  بروز می‌کند(1).‌ ایران  مانند سایر کشورها به علت رشد مهاجرت از روستا به شهرها و از شهرهای کوچک به کلان شهرها، افراد با فرهنگ‌های مختلف در کنار هم زندگی می‌کنند. فرهنگ برجنبه‌های بسیاری از زندگی افراد اثر می‌گذارد . در شکل دادن رفتار، باورها و ارزش‌های افراد نقش بسزایی دارد(1, 2).

بیمارستان ها مکان‌هایی هستند؛ که تمام اقشار جامعه با فرهنگ‌ها و نگرش‌های مختلف برای دریافت خدمات به آن مراجعه می‌کنند. برای همین لازم است پرستاران توانایی برقراری ارتباط موثر با بیماران را داشته باشند؛ به همین منظور کسب یک سری مهارت‌ها و شایستگی‌های فرهنگی برای  پرستاران ضروری می‌باشد(1).

به توانایی ارائه خدمات مؤثر مراقبت بهداشتی مطابق با باورها، رفتارها و نیازهای فرهنگی مددجویان شایستگی فرهنگی می گویند(3). شایستگی فرهنگی مفهومی در هم پیچیده و دارای ابعاد مختلفی است؛این ابعاد شامل:(الف) آگاهی فرهنگی به معنای شناخت فرهنگ‌ ، مراسم مختلف و آگاهی از تعصبات خود ر برابر دیگر فرهنگ‌ها. (ب) دانش فرهنگی یعنی توجه، درک و احترام گذاشتن به افراد با فرهنگ‌های مختلف (ج) حساسیت فرهنگی ، به توانایی پاسخگویی مناسب به گروه‌ها با شرایط و فرهنگ‌های متفاوت اطلاق می گردد . (د) مهارت فرهنگی به توانایی جمع آوری اطلاعات فرهنگی مرتبط با مشکلات و ارزیابی فیزیکی مناسب بر اساس فرهنگ مراجعه کننده  و مهارت در برقراری ارتباط  با آن می گویند(3-5).

مفهوم شایستگی فرهنگی پرستاران درک ارزش‌ها، باورها و عملکردهای بهداشتی و درمانی  بیماران است ؛ که باعث ایجاد رضایت مددجو و به وجود آمدن نتایج مثبت از مراقبت و ارتقای سلامتی می‌شود؛ توانایی مراقبت همراه با آگاهی از نیازهای فرهنگی مددجویان یک بخش اساسی از مهارت ارتباطی پرستاران است(6).

پرستارانی که شایستگی فرهنگی دارند بر این باورند که هر فرد و خانواده او شایسته دستیابی عادلانه به مراقبت‌های بهداشتی و فرصت‌های مطلوب درمانی هستند. همچنین این کارکنان با  درک اینکه هر شخص منحصر به فرد است به مراجعه کنندگان و نیز تاثیر فرهنگ در تعریف سلامتی و بیماری احترام قائل هستند . در برابر  شایستگی فرهنگی، بیکفایتی فرهنگی قرار گرفته است و افرادی که دارای دانش، نگرش و مهارت فرهنگی نمیباشد و روشن است که  توانایی ارائه ی مراقبت مناسب به مراجعه کنندگان در موقیت های مختلف فرهنگی را ندارد(7).

از عواملی که بر شایستگیهای فرهنگی تاثیر گذار می باشند میتوان به محل سکونت، جنسیت، سن، سطح تحصیلات ، حضور در آموزشهای مربوط با فرهنگ، تجربه خدمت رسانی به بیمارانی که  دارای زمینه های متنوع فرهنگی  و یا متعلق به گروههای خاص جمعیت و زندگی در یک موقعیت  چند فرهنگی بوده اند اشاره نمود (1, 5).

استان سیستان و بلوچستان، پهناور ترین استان کشور با دارا بودن ۱۱۰۰ کیلومتر مرز زمینی با کشورهای پاکستان و افغانستان و ۳۰۰ کیلومتر مرز آبی با دریای عمان، موقعیت راهبردی  و ترانزیتی مهمی دارد. شهر زاهدان مرکز استان، دارای ساختار خدماتی و شهری دانشگاهی، فرهنگی و مذهبی است که افراد با قومیت‌ها و نژادهای مختلفی را در خود جای داده است.یکی از مهمترین ویژگی‌هایی که به پرستاران برای ارائه مراقبت های بهداشتی درمانی با کیفیت و عادل عادلانه به مراجعه کننده از هر نژاد، قومیت و فرهنگی که است کمک می‌کند شایستگی فرهنگی است . پژوهش های مشابهی در سایر نقاط کشور انجام شده است؛ که میانگین نمره شایستگی فرهنکی پرستاران شاغل در علوم پزشکی استان آذربایجان غربی در سال ۱۳۹۵ ، 59.75 و میانگین نمره شایستگی فرهنگی پرستاران وابسته به علوم پزشکی ایران در درس‌ها سال ۱۳۹۸، 66.27 است(6, 7). ولی در این استان اطلاعات در این باره در دسترس نیست. این پژوهش با هدف تعیین شایستگی فرهنگی و عوامل مرتبط با آن در پرستاران شاغل در بیمارستان های آموزشی  شهر زاهدان انجام می‌شود .

بررسی متون

مطالعه‌ای توصیفی_مقطعی با (عنوان مقایسه شایستگی فرهنگی دانشجویان دندانپزشکی دانشگاه آزاد اسلامی اصفهان در دوره عمومی و تخصص ) توسط اولادی و شکر‌چی‌‌زاده که از بین ۵۹۰ دانشجو با روش نمونه‌گیری طبقه‌ای، تعداد 150 دانشجو انتخاب شده است.اطلاعات با استفاده از پرسشنامه آنلاین سنجش شایستگیفرهنکیدانش آموختگان علوم پزشکی جمع آوری وداده‌ها با استفاده از آزمون کروسکال والیس، آزمون تعقیبی کروسکال والیس، آزمون من ویتنی و ضریب همبستگی اسپیرمن تحلیل گردیده است. از بین دانشجویان ۵۲.۷ درصد دختر و میانگین سنی دانشجویان 4.1±24.8سال بود. میانگین نمره شایستگی فرهنگی در بین کل دانشجویان مورد بررسی 0.63±3.15و بالاتر از حد متوسط بود. اختلاف معناداری بین میزان شایستگی فرهنگی دانشجویان و ابعاد آن در سه مقطع علوم پایه، بعد از علوم پایه و تخصص مشاهده شده است. بیشترین میزان شایستگی فرهنگی مربوط به دانشجویان دوره تخصص بود؛ همچنین اختلاف معناداری بین جنسیت و شایستگی فرهنگی مشاهده نشد ولی با افزایش سن میزان شایستگی فرهنگی در بین دانشجویان افزایش می یابد(8).

مقاله ای نیمه تجربـی با عنوان( بررسی تأثیر اجرای مراقبت مبتنی بر شایستگی فرهنگی بر نگرش نسبت به رعایت حقوق بیماران در پرستاران)توسط ارسلانی و همکاران، در نیمـه اول سـال1400 روی 60 نفر از پرستاران شـاغل در بیمارسـتان آیـت الله طالقانـی کرمانشـاه که از طریـق نمونه‌گیـری در دسـترس و بـه روش تصادفـی طبقه‌بندی شـده و به دو گـروه آزمـون و کنتـرل تقسیم شدند. برای جمـع‌آوری اطلاعات از فـرم اطالعـات جمعیـت شـناختی پرسـتاران و پرسـشنامه نگـرش نسـبت بـه رعایـت حقـوق بیمـاران اسـتفاده شـده است.کـه قبـل و دو مـاه بعـد از اجـرای مداخلـه توسـط شـرکت کنندگان تکمیـل شـده است. گـروه آزمـون مهـارت مبتنـی بـر شایسـتگی فرهنگـی را در طـی یـک دوره یـک ماهـه دریافـت کردنـد. داده هـا بـا نرم‌افـزار آمـاری SPSS نسـخة 20 و بـا اسـتفاده از آزمون هـای آمـاری توصیفـی و اسـتنباطی تحلیـل شـدند. این مطالعه اثربخشـی آمـوزش و اجـرای مراقبـت مبتنـی بـر شایسـتگی فرهنگـی بـر نگـرش نسـبت بـه رعایـت حقـوق بیمـاران در پرسـتاران را نشان داد(9).

مقاله‌ای توصیفی_مقطعی با عنوان (شایستگی فرهنگی و عوامل مرتبط با آن در مراقبان بهداشتی شاغل در مراکز جامع سلامت وابسته به دانشگاه علوم پزشکی تهران) توسط نفر و همکاران در سال 1399 با هدف تعیین وضعیت شایستگی فرهنگی و عوامل مـرتبط بـا آن که برای گردآوری اطلاعات از دو ابزار جمعیت شناختی و شایستگی فرهنگی برای کارکنان بهداشتی (ccsn ) استفاده شدکه تعیین حجم نمونه به صورت پایلوت بر روی 250 نفر از مراقبین بهداشتی شاغل در مراکز جامع سلامت وابسته بـه دانشـگاه علـوم پزشـکی تهـران انجام گرفته است. با توجه به تحقیق صورت گرفته نتایج نشان داد سطح شایستگی فرهنگی در مراقبان بهداشتی مورد مطالعه مطلوب میباشد. این نتایج ممکن است برای مدیران و برنامه ریزان در توسعه و مدیریت نیروی انسـانی و تضـمین کیفیـت ارایه خدمات بهداشتی نیز مفید باشد(4).

مطالعه‌ای مقطعی با عنوان ( شایستگی فر هنگی و عوامل مرتبط در میان پرستاران شاغل دربیمارستان‌های دولتی منطقه جنوب ولو، شمال شرق اتیوپی ) توسط Zeleke و همکاران با هدف ارزیابی سطح شایستگی فر هنگی و عوامل تعیین کننده آن در میان پرستاران شاغل دربیمارستان های دولتی واقع در منطقه ولو جنوبی درشمال شرقی اتیوپی انجام شده است. این مطالعه نشان داده که سطح شایستگی فر هنگی پرستاران درسطح متوسطی است؛ عواملی مانند جنسیت، سال هاسابقه کار، نسبت پرستار به بیمار، تجربه در مراقبت از بیماران دارا ی تنوع فر هنگی و قومیتی، سطح بیمارستان، سطح تحصیلا ت، حضور در آموز ش ها ی فر هنگی و وجود سیستم بازخورد برا ی صلاحیت فر هنگی شناسایی شدند. به عنوان پیش بینی کننده سطح شایستگی فر هنگی، اشتراک گذار ی تجربیات از بیمارستان های سطح بالاتر به بیمارستان های سطح پایین وتقویت جلسات آموزشی شایستگی فرهنگی برا ی پرستاران میتواند به طور قابل توجهی صلاحیت فر هنگی را در محیط ها ی بالینی افزایش دهد(10).

مقاله ای مقطعی با عنوان ( اثرات سازمانی و مرتبط با کارکنان برشایستگی فرهنگی در محیط بیمارستان یک بررسی آنلاین مقطعی از کارکنان پرستاری و پزشکی ) توسط Schenk و همکاران در سال 2022 با هدف بررسی ویژگی های حمایت کننده و بازدارنده شایستگی فرهنگی در بیمارستان در هر دو سطح سازمانی و کارکنان که با استفاده از مقیاس کوتاه هوش فرهنگی (SFCQ)شایستگی فرهنگی و ارتباط آن سنجیده شد در نهایت عوامل سازمانی به وضوح نشان داد؛ که شایستگی فرهنگی زمانی افزایش می‌یابد که نسبت کارکنان با سابقه مهاجرت افزایش می‌یابد همچنین صلاحیت فرهنگی با افزایش سن و تجربه حرفه‌ای اثر معکوس دارد(11).

مطالعه ای موردی کیفی با عنوان ( تقویت شایستگی فرهنگی در متخصصان سلامت از طریق مشارکت : مطالعه موردی یک شرکت بهداشتی تبادل بین مالاوی و نروژ در مراقبت های تروما و اورژانس ) توسط Tanyanyiwa و Chimhutu در سال 2022 با هدف بررسی این موضوع که چگونه مشارکت شمال -جنوب میتواند به تقویت شایستگی فرهنگی در متخصصان سلامت کمک کند . که طی آن 20 مصاحبه نیمه ساختار یافته با متخصصان بهداشت و هماهنگ کننده برنامه انجام شد .در نهایت این مطالعه نشان داد که آگاهی فرهنگی می‌تواند درک مشترک را تقویت کند و شایستگی فرهنگی متخصصان سلامت را افزایش دهد. همچنین یادگیری کار در جامعه با فرهنگ متفاوت در ابتدا باعث ایجاد سوء تفاهم و مانعی برای یادگیری و کار گروهی تلقی می‌شود ولی بعدها فرصتی برای درک بهترفرهنگ‌های متفاوت است(12).

مقاله ای با عنوان ( تفسیر : بهبود سلامت رفتاری برابری از طریق شایستگی فرهنگی آموزش ارائه دهندگان مراقبت های بهداشتی ) توسط McGregor و همکاران در سال 2019 انجام شد که طی این مطالعه نتیجه ای که گرفنه شد این بود که مراقبت‌های یکپارچه از نظر فرهنگی، به ویژه در میان ارائه‌دهندگان شبکه بهداشتی، برای دستیابی به برابری سلامت و کاهش تفاوت‌های مراقبت‌های بهداشتی در جمعیت‌ها امری مهم است(13).

همچنین مقاله ای با عنوان ( ارزیابی شایستگی فرهنگی در میان جراحان انکولوژی ) توسط Doorenbos وهمکاران در سال 2016 به عنوان بخشی ازیک مطالعه چند روشی بزرگ برای درک موانع مراقبت در میان بیماران بومی سرخ پوست آمریکایی و آلاسکا مبتلا به سرطان ویژگی های ارائه دهنده جراحی مرتبط با مراقبت های فرهنگی بررسی شد ارائه دهندگان جراحی از شش بیمارستان در منطقه پوگ ساند در ایالت واشنگتن برای شرکت دعوت شدند. شرکت کنندگان یک نظر سنجی 50 ماده ای را تکمیل کردند؛ که داده های جمعیت شناختی را ارزیابی میکرد و ارزیابی شایستگی فرهنگی (CCA) و مقیاس مطلوبیت اجتماعی مارلو-کرون را در بر میگرفت در نهایت نتیجه ای که به دست آمد این بود که مراقبت از نظر فرهنگی یک جزء ضروری اما اغلب نادیده گرفته شده در مراقبت های بهداشتی با کیفیت است(14).

1-توزیع فراوانی ویژگیهای جمعیت شناختی  پرستاران شاغل در بیمارستان های آموزشی  شهر زاهدان در سال 1403 چگونه است؟

2- وضعیت شایستگی فرهنگی و ابعاد آن در پرستاران شاغل در بیمارستان های آموزشی شهر زاهدان در سال 1403 چگونه است؟

3- بین شایستگی فرهنگی پرستاران با ویژگی جمعیت شناختی آنها ارتباط معنی داری وجود دارد.

4-بین شایستگی فرهنگی پرستاران با ویژگی سازمانی آنها ارتباط معنی داری وجود دارد.

 تعیین شایستگی فرهنگی و عوامل مرتبط با آن در پرستاران شاغل در بیمارستان های آموزشی شهر زاهدان ، 1403

1-تعیین توزیع فراوانی ویژگیهای جمعیت شناختی پرستاران شاغل در بیمارستان های آموزشی شهر زاهدان در سال  1403

2-تعیین وضعیت شایستگی فرهنگی و ابعاد آن در پرستاران شاغل در بیمارستان های آموزشی شهر زاهدان در سال 1403

3-تعیین ارتباط شایستگی فرهنگی با ویژگی جمعیت شناختی(سن، جنس، وضعیت تأهل، ازدواج درون قومی،زبان مادری، توانایی صحبت کـردن بـه زبـانی غیر از زبان مادری ، اقامت در خارج از کشـور ، تحصـیل در غیـر ازمحل زندگی) پرستاران

4 -تعیین ارتباط شایستگی فرهنگی با ویژگی سازمانی(سـابقه کـاری ، نـوع اسـتخدام، درآمـد ، داشـتن مهاجرت کاری ، سابقه خدمت در محلـی غیـر از محل تولد ، داشتن سـابقه خـدمت در منـاطق بـا قومیت متعدد ، سابقه کـار در خـارج از کشـور ، داشتن تفاوت فرهنگـی محـل تحصـیل بـا محـل کــار ، نیــروی بــومی منطقــه محــل کــار بــودن ، آشنایی بـا سیسـتم بهداشـت و درمـان کشـور دیگر ، داشتن رضایت از شغل ، احساس رضایت از ارائه مراقبت به افراد با قومیتهای مختلف) پرستاران

نتایج حاصل از این مطالعه در اختیار دانشگاه علوم پزشکی زاهدان می گیرد تا بر اساس نتایج آن برنامه‌ریزی‌های برای آینده  صورت گیرد و یافته‌های این پژوهش برای انجام سایر مطالعات مرتبط در آینده بهره برد می شود ودر صورت نیاز اقدامات لازم جهت بهبود شایستگی فرهنگی  پرستاران استان به عمل آید.

پژوهش های مشابهی در سایر نقاط کشور انجام شده است ولی در این استان اطلاعاتی در این باره در دسترس نیست. این پژوهش با هدف تعیین شایستگی فرهنگی و عوامل مرتبط با آن در پرستاران شاغل در بیمارستان های آموزشی شهر زاهدان انجام می‌شود و نتایج حاصل از این مطالعه در اختیار دانشگاه علوم پزشکی زاهدان قرار خواهد گرفت تا بر اساس آن برنامه‌ریزی‌های برای آینده صورت گیرد. 

شایستگی فرهنگی: توانایی ارائه خدمات مؤثر مراقبت بهداشتی مطابق با باورها، رفتارها و نیازهای فرهنگی مددجویان شایستگی فرهنگی می گویند. 

پرستاران: افرادی هستند که در زمینه اصول علمی و مهارت حرفه‌ای مراقبت،  درمان و آموزش بیماران تحصـیل کرده و عضوی از تیم درمانی در بیمارستان ها هستند.

این مطالعه  توصیفی-تحلیلی از نوع مقطعی می باشد.

پرستاران شاغل در بیمارستانهای آموزشی شهر زاهدان در سال 1403. این بیمارستان ها شامل بیمارستان های امام علی (ع)، خاتم الانبیا، بهاران، چشم الزهرا، علی اصغر و بوعلی می باشد.باشد.

معیار ورود:

داشتن حداقل 6 ماه سابقه کار، حداقل مدرک کاردانی

:معیار خروج

تمایل نداشتن برای همکاری در پژوهش

برای تعیین حجم نمونه با توجه به مقالات قبلی میزان انحراف معیار را 15.02 در نظر گرفتیم با در نظر گرفتن سطح اطمینان 95 درصد و خطای براورد 1.57 با استفاده از فرمول حجم نمونه:

تعداد 350 نفر وارد مطالعه خواهند شد (7).

تعداد نمونه مورد نیاز برای این مطالعه طبق نظر مشاور آماری و با استفاده از فرمول ،240 نفر از پرستاران بیمارستان های آموزشی شهر زاهدان تعیین شده است . برای محاسبه تعداد نمونه مورد نیاز در هر بیمارستان آموزشی به روش نمونه گیری تصادفی ساده  ، از تناسب تعداد کل پرستاران آن بیمارستان با حجم نمونه مشخص شده استفاده خواهد شد . سپس ،تعداد پرستاران مشخص شده در هر بیمارستان، به روش نمونه گیری تصادفی ساده از لیست پرستاران واجد شرایط انتخاب خواهد شد.

بـــرای گـــردآوری داده هـــا از دو ابـــزار اطلاعـات جمعیـت شناسـی- عوامـل مـرتبط بـا شایستگی فرهنگی و ابـزار شایسـتگی فرهنگـی بـــرای پرستاران (  Competence Cultural Scale for Clinical Nurses) استفاده می شود(15).

پرسشــنامه اطلاعــات جمعیت شناختی- عوامـل مـرتبط بـا شایسـتگی فرهنگی مبتنی بر متـون علمـی و نظـرات افـراد خبره در دو بخش: الـف) عوامـل فـردی شـامل: سن ، جنس ، وضعیت تأهل ،  ازدواج درون قومی ، زبان مادری ، توانایی صحبت کـردن بـه زبـانی غیر از زبان مادری ، رشته و مـدرک تحصـیلی ، اقامت در خارج از کشـور، تحصـیل در غیـر از محل زندگی) بخش عوامل سازمانی شامل:  سـابقه کـاری ، نـوع اسـتخدام ، درآمـد ، داشـت مهاجرت کاری ، سابقه خدمت در محلـی غیـر از محل تولد ، داشتن سـابقه خـدمت در منـاطق بـا قومیت متعدد ، سابقه کـار در خـارج از کشـور،داشتن تفاوت فرهنگـی محـل تحصـیل بـا محـل کــار، نیــروی بــومی منطقــه محــل کــار بــودن، آشنایی بـا سیسـتم بهداشـت و درمـان کشـور دیگر، داشتن رضایت از شغل، احساس رضایت از ارایه مراقبت به افراد با قومیت های مختلف و گذراندن دوره آموزشی مربـوط بـه شایسـتگی فرهنگی تنظیم خواهد شد.

ابـزار شایسـتگی فرهنگـی بـرای مراقبـان بهداشتی ساخته Chae و Lee در کشـور کـره  میباشد که بـرای سـنجش شایسـتگی فرهنگـی کلیه کارکنان بهداشتی تـدوین شـده اسـت. ایـن ابزار به زبان کره ای و از چهـار خـرده مقیـاس آگــاهی فرهنگــی (6 گویــه)، دانــش فرهنگــی (7 گویه)، حساسیت فرهنگی (12 گویـه) و مهـارت فرهنگـی (8 گویـه) تشـکیل شـده و در مجمـوع دارای 33 گویه میباشـد کـه براسـاس مقیـاس درجه بندی لیکرت 7 رتبه ای (کاملاً مخالفم=1 تـا کـاملاً مـوافقم=7) پاسـخ داده مـیشـود. دامنـه نمـــرات 33 تـــا 231 اســـت. نمـــرات بـــالاتر نشــاندهنــده ســطوح بــالاتری از شایســتگی فرهنگی اسـت. در ایـن مطالعـه سـطح بنـدی کیفی براساس میزان فراوانی شرکت کنندگان در نمره به دست آمده از میانه نمـرات قابـل کسـب در نظر گرفته خواهد شد (بالاتر از میانـه نمـرات قابـل کسب=مطلوب، پـایینتـر از میانـه نمـرات قابـل کسب=نامطلوب). ترجمه ایـن ابـزار بـه فارسـی توسط سارخانی و همکاران انجام یافته است و روایی و پایایی آن تأیید گردیده و ضریب آلفای کرونباخ به میزان 95/0 گزارش شده است(16).

پس از تصویب طرح در کمیته تحقیقاتی دانشگاه و دریافت کد اخلاق از کمیته اخلاق ، پژوهشگر به بیمارستان های آموزشی شهر زاهدان مراجعه خواهد کرد و پس از معرفی خود به مترون بیمارستان ها و کسب اجازه از سرپرستان بخش ها از بین پرستاران ، با پرستارانی که به عنوان نمونه به روش نمونه گیری تصادفی ساده از روی لیست پرستاران واجد شرایط انتخاب شده اند به صورت چهره به چهره دیدارخواهد کرد و به آنها در مورد پژوهش و چگونگی انجام آن و محرمانه بودن ، اطلاعات لازم را خواهد داد و شرکت در مطالعه به آنها پیشنهاد خواهد کرد. در صورت تمایل برای شرکت در پژوهش، رضایت آگاهانه شرکت در پژوهش از  شرکت کنندگان  خواهد گرفت و پرسشنامه در اختیار آنان قرار خواهد داد. پس از تکمیل پرسشنامه، داده ها وارد نرم افزار spss خواهد شد و آنالیزهای آماری توصیفی و تحلیلی انجام خواهد شد.

برای  تحلیل دادهها از نرم افـزار آمـاری SPSS نســخه 16 استفاده خواهد شد. بـــرای توصـــیف مشخصات جمعیت شناختی و شایستگی فرهنگی پرستاران از آمـــار توصـیفی شـــامل فراوانـی و درصـد، میـانگین و انحـراف معیـار و جهت تعیین ارتبـاط بین شایستگی فرهنگــی بــا مشخصـــات جمعیــت شــناختی  در صورت نرمال بودن متغیر شایستگی فرهنگی از آزمونهای t مستقل و آنالیز واریـانس یکطرفه و در صورت نرمال نبودن از ازمون های ناپارامتری( من ویتنی- کروسکال-والیس) استفاده خواهد شد. با سطح معناداری5 0/0 استفاده خواهد شد.

با توجه به راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش‌های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی  در جمهوری اسلامی ایران که در کمیته اخلاق ارائه شده است. ملاحظات اخلاقی با کد های1،4،11،13،15،16،17،19،27،28،29،30و31 به شرح زیر در این پژوهش لحاظ می گردد.

1. هدف اصلی هر پژوهش‌باید ارتقای سلامت انسان‌ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

4-مواردی از قبیل سرعت، سهولت کار، راحتی پژوهشگر، هزینه‌ی پایین‌تر و/ یا صرفاً عملی بودن آن به هیچ وجه نباید موجب قرار دادن آزمودنی در معرض خطر یا زیان افزوده یا تحمیل هر گونه محدودیت اختیار اضافی به وی شود.

11- کمیته‌ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرح‌نامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرح‌ها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته‌ی اخلاق درخواست می‌شود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.

13- کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می‌شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه‌ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف‌نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته‌ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

15-پژوهشگر باید از آگاهانه بودن رضایت اخذشده اطمینان حاصل کند. برای این منظور، در تمامی پژوهش‌های پزشکی، اعم از درمانی و غیردرمانی، پژوهشگر موظف است فرد در نظر گرفته شده به‌عنوان آزمودنی را از تمامی اطلاعاتی که می‌توانند در تصمیم‌گیری او مؤثر باشند، به‌نحو مناسبی آگاه سازد. این اطلاعات مشتملند بر: عنوان و اهداف پژوهش، طول مدت پژوهش، روشی که قرار است به‌کار گرفته شود (شامل احتمال تخصیص تصادفی به گروه‌مورد یا شاهد)، منابع تأمین بودجه، هر گونه تعارض منافع احتمالی، وابستگی  سازمانی پژوهشگر، و فواید و زیان‌هایی که انتظار می‌رود مطالعه در بر داشته باشد. هم‌چنین، هر آزمودنی باید بداند که می‌تواند هر لحظه که بخواهد از مطالعه خارج شود و باید درباره‌ی خطرات و زیان‌های بالقوه‌ی ناشی از ترک زودرس پژوهش آگاه و پشتیبانی شود. پژوهشگر هم‌چنین باید به تمامی سؤالات و دغدغه‌های این افراد، با حوصله و دقت پاسخ بدهد. این موارد باید در رضایت‌نامه‌ی آگاهانه منعکس شود.

16- پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی می‌شود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. هم‌چنین، در پژوهش‌هایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوه‌ی جذب آزمودنی، باید توسط کمیته‌ی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.

17- پژوهشگر ارشد مسؤول مستقیم ارائه‌ی اطلاعات کافی و به زبان قابل فهم برای آزمودنی ، اطمینان از درک اطلاعات ارائه شده، و اخذ رضایت آگاهانه است. در مواردی که بنا به‌دلیلی، نظیر زیاد بودن تعداد آزمودنی‌ها، این اطلاع‌رسانی از طریق شخص دیگری انجام می‌گیرد، این پژوهشگر ارشد است که مسؤول انتخاب فردی آگاه و مناسب برای این کار و حصول اطمینان از تأمین شرایط مذکور در این بند است.

19- عدم قبول شرکت در پژوهش، یا ادامه ندادن به همکاری، نباید هیچ‌گونه تأثیری بر خدمات درمانی که در همان مؤسسه – نظیر بیمارستان – به فرد ارائه می‌شود، داشته باشد. این موضوع باید در فرایند اخذ رضایت آگاهانه، به آزمودنی اطلاع داده شود.

27- در پایان پژوهش، هر فردی که به‌عنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که درباره‌ی نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روش‌هایی که سودمندی‌شان در آن مطالعه نشان داده شده است، بهره‌مند شود.

28- پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش‌های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته‌هایی که از نظر حمایت کننده‌ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.

29- نحوه‌ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنی‌ها و مؤسسه‌ی حمایت کننده‌ی  پژوهش باشد.

30- گزارش‌ها و مقالات حاصل از پژوهش‌هایی که مفاد این راهنما را نقض کرده‌اند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.

31- روش پژوهش نباید با ارزش‌های احتماعی، فرهنگی و دینی  جامعه در تناقض باشد.

در پژوهش برای گردآوری داده‌ها از پرسشنامه استفاده ی‌شود در نتیجه ممکن است برخی از افراد از ارائه پاسخ واقعی خودداری کرده و پاسخ غیر واقعی دهند. در جهت رفع این محدویت به پاسخ دهندگان در مورد اهمیت ارائه اطلاعات واقعی تاکید و محرمانه بودن پاسخ ها اطمینان داده خواهد شد.

شایستگی فرهنگی، پرستاران ، عوامل مرتبط با شایستگی فرهنگی

1.     شفیعی سروستانی م, جهانی ا. ارزیابی شایستگی های فرهنگی دانشجویان دانشکده علوم توان بخشی دانشگاه علوم پزشکی شیراز. پژوهش در علوم توانبخشی. 1399;16(- #HD00601):-.

2.   بسطامی م, کیانیان ت, برجی م, امیرخانی م, صابر س. ارزیابی شایستگی فرهنگی در پرستاران. اخلاق پزشکی. 1395;10(36):-.

3.   Sarkhani N, Negarandeh R, Dashti R. Psychometric properties of the Persian version of the Cultural Competence Scale in Clinical Nurses. Nurs Open. 2022;9(2):1218-27.

4.   نفر ل, نگارنده ر, سارخانی ن, نیک پیما ن. شایستگی فرهنگی و عوامل مرتبط با آن در مراقبان بهداشتی شاغل در مراکز جامع سلامت وابسته به دانشگاه علوم پزشکی تهران. حیات. 1401;28(1 #f001716):-.

5.   Domenech Rodríguez MM, Phelps PB, Tarp HC. Baseline cultural competence in physician assistant students. PLoS One. 2019;14(4):e0215910.

6.   محمودی ا, خانی ل, غفاری م. بررسی ارتباط شایستگی فرهنگی و مسوولیت پذیری با نگرش پرستاران نسبت به رعایت حقوق بیماران: نقش میانجی باورهای اخلاقی. مجله ایرانی اخلاق و تاریخ پزشکی. 1395;9(5):-.

7.   خاچیان آ, زارعی م, حقانی ح, خانی ف. ارتباط شایستگی فرهنگی پرستاران با رفتارهای مراقبتی آن ها در مراکز آموزشی درمانی وابسته به دانشگاه علوم پزشکی ایران. نشریه پرستاری ایران. 1399;33(124 #a001463):-.

8.   Oladi S, Shekarchizadeh H. Comparing cultural competence among undergraduate and postgraduate dental students of Islamic Azad University of Isfahan. Iranian Journal of Medical Education. 2022;22(0):27-34.

9. Kianian T, Asalani N, fallahi Khoshknab M, Nourozi M. The Effect of cultural competency care on the attitude towards patients' rights in nurses. Iranian Journal of Rehabilitation Research in Nursing. 2024;10(2):34-45

10. Zeleke TS, Wudu MA, Bekalu YE, Wondifraw EB, Birhanu TA, Bazie GW. Cultural competence and associated factors among nurses working in public hospitals of South Wollo zone, Northeast Ethiopia: a multi-center cross-sectional study. BMC Nurs. 2024;23(1):487

11. Schenk L, Sonntag PT, Beck P, Khan Z, Peppler L, Schouler-Ocak M. Organisational and staff-related effects on cultural competence in the hospital setting: a cross-sectional online survey of nursing and medical staff. BMC Health Serv Res. 2022;22(1):644

12. Tanyanyiwa TA, Chimhutu V. Strengthening Cultural Competence in Health Professionals Through Partnerships: A Case Study of a Health Collaborative Exchange Between Malawi and Norway in Trauma Care and Emergency Medicine. Inquiry. 2022;59:469580221115263

13. McGregor B, Belton A, Henry TL, Wrenn G, Holden KB. Improving Behavioral Health Equity through Cultural Competence Training of Health Care Providers. Ethn Dis. 2019;29(Suppl 2):359-64.

14. Doorenbos AZ, Morris AM, Haozous EA, Harris H, Flum DR, Doorenbos AZ, et al. Assessing Cultural Competence Among Oncology Surgeons. J Oncol Pract. 2016;12(1):61-2, e14-22.

15. Bond ML, Kardong-Edgren S, Jones ME. Assessment of professional nursing students' knowledge and attitudes about patients of diverse cultures. J Prof Nurs. 2001;17(6):305-12.

16. Chae DH, Lee CY. Development and psychometric evaluation of the Korean version of the cultural competence scale for clinical nurses. Asian Nurs Res (Korean Soc Nurs Sci). 2014;8(4):305-12.

یک کار تحقیقاتی در زمینه شایستگی فرهنگی بر روی350 نفر از پرستاران شاغل در بیمارستان های آموزشی شهر زاهدان انجام خواهد شد. بیمارستان ها مکان هایی هستند که در آن افراد از همه اقشار،با فرهنگ و دیدگاه های گوناگون ، برای دریافت مراقبت مراجعه میکنند. بنابراین داشتن توانایی ارتباط موثر با همه بیماران برای پرستاران ضروری است . مفهوم شایستگی فرهنگی در پرستاری شامل درک ارزش ها ، باورها و شیوه های مراقبت بهداشتی بیماران است که منجربه رضایت بیمار و پیامد های سلامتی مثبت میشود . عوامل موثر بر صلاحیت فرهنگی عبارت اند از : محل سکونت ،جنسیت ، سن ، سطح تحصیلات ، شرکت در کلاس های آموزش فرهنگی و تجربه در خدمت به بیماران با پیشینه های فرهنگی متنوع . این مطالعه با هدف تعیین شایستگی فرهنگی و عوامل مرتبط با آن در پرستاران شاغل در بیمارستان های آموزشی شهر زاهدان انجام خواهد شد.

ندارد

شایستگی فرهنگی می‌تواند نقشی مثبت در مراقبت ازبیماران داشته باشد؛ نتایج از حاصل از پژوهش اطلاعات مفیدی درباره شایستگی فرهنگی و عوامل مرتبط با آن در پرستاران شهر زاهدان در اختیار دانشگاه علوم پزشکی زاهدان قرار خواهد گرغت تا بر اساس آن برنامه‌ریزی‌های برای آینده صورت گیرد

ندارد

ندارد

هزینه ای از آزمودنی ها دریافت نمی گردد.

_

کلیه اطلاعات مربوط به آزمودنی ا به عنوان راز تلقی و آن را افشا نمی‌نماییم و ضمناً شرایط عدم افشای آن را نیز فراهم خواهیم کرد، مگر آنکه در این مسیر محدودیتی وجود داشته باشد که در این صورت باید قبلاً آزودنی را مطلع نماییم.

دارد

عدم قبول شرکت در پژوهش، یا ادامه ندادن به همکاری، هیچ‌گونه تأثیربر فرد نخواهد داشت. این موضوع در زمان اخذ رضایت آگاهانه، به آزمودنی اطلاع داده خواهدشد

باتوجه به توضیحات حضوری مجری و یاهمکاران طرح در باره طرح موافقت خود را با شرکت در مطالعه علائم می نمایم .

به نام خدا

ضمن عرض سلام و تشکر از همکاری شما ، پرسشنامه ای که در دست دارید به منظور انجام پروزه دانشجویی اینجانب با عنوان ' شایستگی فرهنگی پرستاران شاغل در بیمارستان های آموزشی شهر زاهدان ' طراحی شده است . لطفا هر سئوال را با دقت بخوانید و نظر خود را با گذاشتن علامت (*) در قسمت گزینه مربوطه مشخص کنید . این  اطلاعات صرفا به منظور انجام پروزه تحقیقاتی استفاده خواهد شد . و در اختیار هیچ فرد ، گروه یا سازمانی قرار داده نخواهد شد .

الف )  سوالات جمعیت شناختی :

سن :                        جنس:                        وضعیت تاهل:                           زبان مادری :

    مدرک تحصیلی :                        نوع استخدام :                   میزان درآمد:

ب) لطفا به پرسش های زیر پاسخ دهید .