بررسی ارتباط بین کیفیت زندگی وابسته به سلامت دهان با شاخص توده بدنی و شاخص DMFT در دانش آموزان پسر ۱۶-۱۸ساله متوسطه شهرستان زاهدان در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴

با توجه به اینکه کیفیت زندگی به عوامل متعددی از جمله سلامت دهان و دندانها و نیز سلامت عمومی بستگی دارد لذا در این مطالعه سعی میشود رابطه بین این عوامل در نوجوانان ۱۶ تا ۱۸ ساله بررسی  گردد. در این مطالعه از پرسشنامه و معاینه کلینیکی در دانش اموزان پسر دبیرستانی استفاده میشود. جمعیت مورد مطالعه به روش نمونه گیری خوشه ای مشخص شده و مورد بررسی قرار میگیرند. در نهایت اطلاعات به دست آمده مورد بررسی قرار میگیرند.

Given that quality of life depends on various factors, including oral and dental health as well as general health, this study aims to investigate the relationship between these factors among adolescents aged 16 to 18 years. In this research, a questionnaire and clinical examination are used for male high school students. The study population is selected and examined using the cluster sampling method. Finally, the collected data are analyzed.

سلامت دهان و دندان به عنوان یکی از اجزای کلیدی سلامت عمومی، نقش مهمی در کیفیت زندگی افراد ایفا می‌کند. کیفیت زندگی وابسته به سلامت دهان (OHRQoL) به عنوان شاخصی برای ارزیابی تأثیر مشکلات دهان و دندان بر عملکرد روزانه، رفاه و سلامت روانی-اجتماعی افراد مورد استفاده قرار می‌گیرد. مطالعات اخیر نشان داده‌اند که مشکلات دهان و دندان، به ویژه پوسیدگی دندان و بیماری‌های لثه، می‌توانند تأثیر منفی قابل توجهی بر کیفیت زندگی افراد، به ویژه نوجوانان، داشته باشند (1). نوجوانان به دلیل تغییرات جسمی و روانی دوران بلوغ، بیشتر در معرض خطر مشکلات دهان و دندان قرار دارند و این مشکلات می‌تواند بر عملکرد تحصیلی، روابط اجتماعی و اعتماد به نفس آن‌ها تأثیر بگذارد (2).

در کنار سلامت دهان، شاخص توده بدنی (BMI) نیز به عنوان معیاری برای ارزیابی وضعیت تغذیه‌ای و تناسب اندام شناخته می‌شود. مطالعات اخیر نشان داده‌اند که بین BMI و سلامت دهان و دندان ارتباط معناداری وجود دارد. به عنوان مثال، Hooley و همکاران 04-2011)20) در مرور سیستماتیک خود دریافتند که کودکان دارای BMI بالا (چاق یا دارای اضافه وزن) بیشتر در معرض خطر پوسیدگی دندان هستند. همچنین، سوءتغذیه و کمبود مواد مغذی در کودکان با BMI پایین‌تر می‌تواند بر سلامت دهان آن‌ها تاثیر منفی بگذارد (3).

همچنین، شاخص DMFT (شاخص پوسیدگی، از دست دادن و پر کردن دندان‌ها) به عنوان یکی از مهم‌ترین شاخص‌های ارزیابی سلامت دهان و دندان، نشان‌دهنده وضعیت پوسیدگی دندان‌ها و نیاز به درمان‌های دندانپزشکی است. افزایش شاخص DMFT با کاهش کیفیت زندگی وابسته به سلامت دهان همراه است و می‌تواند تأثیر منفی بر سلامت عمومی افراد داشته باشد (4).

در مطالعه Freitas AR و همکاران(1920) با هدف بررسی ارتباط بین فعالیت پوسیدگی دندان، کیفیت زندگی و چاقی در نوجوانان برزیلی انجام شد. مقادیر DMFT با عملکرد وضعیت عاطفی ارتباط معنی داری نشان داد و ارزیابی پوسیدگی دندان (DCA) با عملکرد مدرسه همبستگی مثبت داشت. در نهایت این مطالعه نشان داد که چاقی، پوسیدگی دندان و کیفیت زندگی ارتباطی نداشتند (5).

در مطالعه ای مقطعی که در سال 2015 توسط de Andrade FJ و همکاران با هدف ارزیابی همبستگی بین وضعیت تغذیه، ساییدگی دندانها و کیفیت زندگی در دانش‌آموزان برزیلی انجام شد. نتایج نشان داد که ساییدگی دندان و چاقی تأثیر معنی داری بر درک دانش آموزان از کیفیت زندگی نداشت (6).

در مطالعه Shahraki T و همکاران (2013) که با هدف بررسی پوسیدگی های دندانی و BMI در کودکان ۶ تا ۱۱ ساله زاهدانی انجام شد، نتایج نشان داد که میانگین DFT در کودکان چاق بیشتر از کودکان با وزن کم یا نرمال می باشد. طبق این مطالعه ارتباط آماری مشخصی بین BMI و DFT دیده شد (7).

در مطالعه‌ای مقطعی (2011) Cinar et al با هدف یافتن ارتباط بین چاقی، سلامت دهان و عوامل سبک زندگی در بین دانش آموزان مدرسه‌ای در استانبول، ترکیه انجام گرفت. جامعه مطالعه نوجوانان 12 ساله بود که ,DMFT CPI (شاخص پریودنتال جامعه)،) BMI شاخص توده بدنی (و عوامل سبک زندگی کودکان مورد بررسی قرار گرفتند. در نهایت این مطالعه نشان داد که DMFT، CPI و BMI در بین این نوجوانان تفاوتی ندارد (8).

با توجه به اهمیت سلامت دهان و دندان در کیفیت زندگی و ارتباط آن با عوامل مختلف از جمله وضعیت تغذیه و سلامت عمومی و نتایج متناقض مطالعات قبلی و عدم وجود چنین مطالعه ای در نوجوانان زاهدانی این مطالعه به بررسی ارتباط بین کیفیت زندگی وابسته به سلامت دهان با شاخص توده بدنی و شاخص DMFT در دانش‌آموزان پسر ۱۶-۱۸ ساله متوسطه دوم شهرستان زاهدان در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ می‌پردازد. این تحقیق می‌تواند به درک بهتر ارتباط بین این شاخص‌ها و ارائه راهکارهای مناسب برای بهبود سلامت دهان و دندان و کیفیت زندگی دانش‌آموزان کمک کند. همچنین، نتایج این مطالعه می‌تواند به طراحی برنامه‌های پیشگیری و ارتقای سلامت دهان و دندان در سطح جامعه کمک نماید.

- بین کیفیت زندگی وابسته به سلامت دهان و شاخص توده بدنی(BMI) در دانش‌آموزان پسر ۱۸-۱۶ ساله شهرستان زاهدان ارتباط وجود دارد.

2- بین کیفیت زندگی وابسته به سلامت دهان و شاخص DMFT در دانش‌آموزان پسر ۱۸-۱۶ ساله شهرستان زاهدان ارتباط  وجود دارد.

3- بین شاخص توده بدنی(BMI و شاخص DMFT در دانش‌آموزان پسر ۱۸- ۱۶ ساله شهرستان زاهدان ارتباط وجود دارد

4- بین کیفیت زندگی وابسته به سلامت دهان با شاخص توده بدنی BMI) و شاخص DMFT در دانش‌آموزان پسر ۱۸-۱۶ ساله شهرستان زاهدان ارتباط وجود دارد.

تعیین ارتباط بین کیفیت زندگی وابسته به سلامت دهان با شاخص توده بدنی و شاخص DMFT در دانش آموزان پسر ۱۸-۱۶ ساله متوسطه اول شهرستان زاهدان در سال تحصیلی 1405-1404

تعیین ارتباط بین کیفیت زندگی وابسته به سلامت دهان و شاخص توده بدنی (BMI) در دانش آموزان پسر ۱۸- ۱۶ساله شهرستان زاهدان

تعیین ارتباط بین کیفیت زندگی وابسته به سلامت دهان و شاخص DMFT در دانش آموزان پسر ۱۸-۱۶ ساله شهرستان زاهدان

تعیین ارتباط بین شاخص توده بدنی (BMI) و شاخص DMFT در دانش‌آموزان پسر ۱۸-۱۶ ساله شهرستان زاهدان

تعیین ارتباط بین کیفیت زندگی وابسته به سلامت دهان با شاخص توده بدنی (BMI) و شاخص DMFT در دانش‌آموزان پسر ۱۸-۱۶ ساله شهرستان زاهدان

دانشگاه های علوم پزشکی و مراکز بهداشتی درمانی

تعیین ارتباط بین کیفیت زندگی وابسته به سلامت دهان و شاخص توده بدنی (BMI) در دانش آموزان پسر ۱۸- ۱۶ساله شهرستان زاهدان

تعیین ارتباط بین کیفیت زندگی وابسته به سلامت دهان و شاخص DMFT در دانش آموزان پسر ۱۸-۱۶ ساله شهرستان زاهدان

تعیین ارتباط بین شاخص توده بدنی (BMI) و شاخص DMFT در دانش‌آموزان پسر ۱۸-۱۶ ساله شهرستان زاهدان

تعیین ارتباط بین کیفیت زندگی وابسته به سلامت دهان با شاخص توده بدنی (BMI) و شاخص DMFT در دانش‌آموزان پسر ۱۸-۱۶ ساله شهرستان زاهدان

1- شاخص DMFT:

تعریف نظری: شاخص DMFT یک معیار سلامت دندان است که برای تعیین کمیت تعداد دندان‌های پوسیده، از دست رفته و پر شده در یک فرد استفاده می‌شود و نشانه‌ای از سلامت کلی دهان و دندان است. اولین بار توسط کلاین و پالمر در سال 1938 معرفی شد و از آن زمان به طور گسترده در مطالعات اپیدمیولوژیک برای ارزیابی شیوع پوسیدگی دندان استفاده می شود.

تعریف عملی: شاخص DMFT معیاری است که برای ارزیابی وضعیت سلامت دهان و دندان استفاده می شود و شامل سه مولفه اصلی است، ((D تعداد دندان های پوسیده که نیاز به درمان دارند. (M) تعداد دندان های از دست رفته به دلیل پوسیدگی یا سایر علل مرتبط.

( (F تعداد دندان های پرشده که به علت پوسیدگی قبلی تحت درمان قرار گرفته اند. این شاخص برای هر فرد از طریق معاینه بالینی توسط دندانپزشک یا متخصص تعیین می شود. در فرایند اندازه گیری عملی پوسیدگی ها با مشاهده آسیب های آشکار یا شواهد پوسیدگی فعال شناسایی می شوند. دندان های از دست رفته از طریق معاینه فیزیکی و تاریخچه پزشکی بیمار مشخص می گردد. دندان های پر شده با مشاهده مواد ترمیمی در حفرات یا سطوح دندان ارزیابی می شود. مجموع اعداد مربوط به هر سه مولفه D ،M ،F برای تمام دندان ها محاسبه شده و عدد نهایی شاخص DMFT به دست می آید (9).

2-شاخص BMI:

محاسبه BMI برای کودکان و نوجوانان (۲ تا ۱۸ سال) با بزرگسالان متفاوت است. به دلیل تغییرات مداوم در ترکیب بدن در طول رشد،
BMI در این گروه سنی بر اساس صدک (Percentile) و نسبت به همسالان همجنس خودشان سنجیده می‌شود، نه بر اساس یک
محدوده ثابت.

مراحل محاسبه BMI برای یک کودک یا نوجوان به شرح زیر است:
۱. محاسبه BMI به روش استاندارد
فرمول محاسبه BMI مانند بزرگسالان است
۲. تعیین سن دقیق: سن فرد باید به دقت محاسبه شود، زیرا حتی چند ماه تفاوت می‌تواند در تفسیر نتیجه موثر باشد.
۳. مراجعه به نمودارهای رشد استاندارد (Growth Charts):
عدد BMI محاسبه شده باید با استفاده از نمودارهای استاندارد بر اساس جنسیت و سن دقیق فرد، به یک صدک تبدیل شود. این نمودارها
توسط سازمان‌های معتبر سلامت تهیه شده‌اند.
برای پسران: از نمودار "BMI-for-age for boys" استفاده می‌شود.
برای دختران: از نمودار "BMI-for-age for girls" استفاده می‌شود.
در این نمودارها، سن در محور افقی و BMI در محور عمودی قرار دارد. عدد BMI و سن فرد را در نمودار پیدا کرده و صدک مربوطه
مشخص می‌شود.

نتیجه بر اساس مقادیر صدک تفسیر می‌شود:
کم‌وزن (Underweight): صدک کمتر از ۵
وزن سالم (Healthy weight): صدک بین ۵ تا کمتر از ۸۵
در معرض اضافه وزن (Overweight): صدک بین ۸۵ تا کمتر از ۹۵
دارای اضافه وزن (Obesity): صدک برابر یا بیشتر از ۹۵ (۱۰)

مقطعی (توصیفی تحلیلی و همبستگی)

دانش آموزان پسر18-16 ساله که در مدارس متوسطه دولتی شهر زاهدان در حال تحصیل باشند.

معیار ورود:

رضایت‌نامه کتبی از والدین یا قیم قانونی برای شرکت در مطالعه

دانش‌آموزانی که از نظر جسمانی سالم هستند و بیماری‌های سیستمیک مزمن و شدید ندارند.

معیار خروج:

دانش‌آموزانی که داروهایی مصرف می‌کنند که ممکن است بر سلامت دهان و دندان یا شاخص BMI تاثیرگذار باشند (مانند داروهای کورتیکواستروئید یا داروهای ضد تشنج).

دانش‌آموزانی که به دلیل مشکلات شناختی یا روانی قادر به تکمیل پرسشنامه‌ها یا همکاری در فرآیند مطالعه نیستند.

با توجه به هدف پژوهش از فرمول زیر برای تعیین اندازه نمونه استفاده می‌شود(11):

α: 0.05      r: -0.20 beta:0.2

: rضریب همبستگی بین شاخص توده بدنی و DMFT

پس از انجام محاسبات، تعداد حداقل 194 دانش آموز واجد شرایط لازم است. .

در این مطالعه، از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای استفاده خواهد شد. در ابتدا، تمامی دبیرستان‌های دولتی پسرانه در مناطق حومه‌ای و مرکزی زاهدان به عنوان خوشه‌ها در نظر گرفته خواهند شد. سپس، چند دبیرستان به‌طور تصادفی از هر خوشه حومه‌ای و مرکزی با استفاده از یک تولیدکننده اعداد تصادفی انتخاب خواهند شد. در هر یک از دبیرستان‌های انتخاب شده، نمونه‌ای تصادفی از دانش‌آموزان۱۶ تا ۱۸ ساله انتخاب خواهد شد تا در مطالعه شرکت کنند. یک روش خاص برای انتخاب تصادفی دانش‌آموزان در داخل دبیرستان‌ها با استفاده از اعداد تصادفی تولید شده توسط کامپیوتر به کار گرفته خواهد شد. در مجموع، ۱۲۵ دانش‌آموز از دبیرستان‌های مناطق حومه‌ای و ۱۲۵ دانش‌آموز از دبیرستان‌های مناطق مرکزی انتخاب خواهند شد که در نهایت حجم نمونه‌ای برابر با ۲۵۰ شرکت‌کننده به دست خواهد آمد.

پرسشنامه اطلاعات دموگرافیک و معاینات کلینیکی (اندازه گیری شاخص های BMI و DMFT)

پرسشنامه کیفیت زندگی وابسته به سلامت دهان (12)

پس از تصویب پروپوزال در معاونت تحقیقات و فناوری و کمیته اخلاق دانشگاه علوم پزشکی زاهدان و اخذ مجوز برای جمع اوری اطلاعات مربوط به تحقیق ، پژوهشگر به مدارس مقطع متوسطه اول مراجعه خواهد کرد. در بدو ورود، هماهنگی های لازم با مسئول مرکزانجام شده و موضوع پژوهش و اهداف آن شرح داده خواهد شد. ضمنا تاکید میشود که اطلاعات افراد کاملا محرمانه باقی مانده و صرفا برای استفاده در این تحقیق مورد استفاده قرار میگیرند. همچنین نتایج در سطح کلی (نه فردی ) منتشر خواهند شد . پس از انتخاب نمونه های واجد شرایط از مراکز، تمام توضیحات درباره موضوع، اهداف و محرمانگی اطلاعات به تک تک دانش آموزان ارائه میشود. در صورت رضایت افراد برای همکاری و ورود به مطالعه، از والدین یا قیم قانونی دانش آموز خواسته میشود که فرم رضایتنامه کتبی را امضاء نمایند.

جهت تعیین وضعیت کیفیت زندگی مرتبط با سلامت دهان و دندان از پرسشنامه استاندارد Child Oral Impacts on Daily Performances استفاده میشود که توسط گرانپانگ و همکاران (2004) طراحی شده است (12). این شاخص CHILD-OIDP طی مصاحبه رو در رو تکمیل می گردد. به این صورت که ابتدا از دانش آموز مورد مطالعه خواسته می شود عملکرد های روزانه ای که طی 3 ماه گذشته در اثر مشکلات دهان و دندان وی دچار اختلال شده اند را از میان 8 عملکرد روزانه ارائه شده در پرسشنامه CHILD-OIDP (شامل غذا خوردن، صحبت کردن، تمیز کردن دندان ها، خوابیدن، حفظ آرامش روحی، لبخند زدن بدون خجالت کشیدن، انجام تکلیف مدرسه و برقراری ارتباط اجتماعی) مشخص کند. در مرحله بعد از دانش آموز مورد مطالعه خواسته می شود که شدت هر مشکل را براساس مقیاس لیکرت (1: اثر کم ، 2: اثر متوسط ، 3: اثر شدید ) و همچنین مدت اختلال در عملکرد روزانه را با اعداد 1 تا 3 مشخص کند. سپس فرد، عامل ایجاد کننده اختلال در عملکرد را از میان مشکلات دهان و دندان انتخاب کرده و در مرحله اول پرسشنامه مشخص می کند. عدد CHILD-OIDP برای هر عملکرد روزانه با ضرب کردن امتیازهای شدت و مدت ثبت شده، محاسبه می گردد که این عدد می تواند در دامنه بین 1 تا 9 برای هر عملکرد قرار گیرد. عدد CHILD-OIDP با جمع اعداد عملکردهای روزانه (دامنه بین یک تا 72) و تقسیم آن بر 72 و ضرب در 100 محاسبه می شود. نمره بالاتر دلالت بر تاثیر بیشتر و یا مشکلات بهداشت دهانی بیشتر و کیفیت زندگی مرتبط با سلامت دهانی نامناسب تر می باشد. لازم به ذکر است که روایی و پایایی این پرسشنامه به زبان فارسی مورد تایید قرار گرفته است (13).

معاینات کلینیکی توسط یک دانشجوی اینترن تعلیم دیده در اتاق بهداشت مدارس انجام میشود. برای تعیین شاخص DMFT از گایدلاین های WHO استفاده میشود. معاینه با استفاده از هدلایت و آینه و سوند یکبار مصرف انجام میشود.

برای تعیین شاخص توده بدنی (BMI) (کیلوگرم بر متر مربع)، قد دانش آموزان با استفاده از نوار متر (آرکا، تایوان، دقت 1 میلی متر) و وزن نیز با استفاده از ترازوی دیجیتال (ps25Beurer، آلمان، دقت 100 گرم) بر حسب کیلوگرم در حالی که لباس سبک و بدون کفش پوشیده اند توسط دانشجو آموزش دیده اندازه گیری میشود. BMI نیز با تقسیم وزن بر مجذور قد بدن بر حسب کیلوگرم محاسبه و ثبت میشود.

در ابتدا داد ها درنرم افزارspss .ورژن 24 مورد انالیز قرار  خواهند گرفت. برای توصیف داده‌‌های کیفی از جداول توزیع فراوانی و نمودارهای متداول آماری (میله‌ای یا دایره‌ای) استفاده می‌شود. همچنین برای توصیف داده‌های کمی از شاخص‌های متداول مرکزی (میانگین و میانه) و شاخص‌های پراکندگی (انحراف معیار و دامنه میان‌چارکی) به همراه کمینه و بیشینه استفاده می‌شود.

برای بررسی ارتباط بین کیفیت زندگی وابسته به سلامت دهان با شاخص توده بدنی و شاخص DMFT ، از ضریب همبستگی پیرسون یا اسپیرمن و آزمون‌های مربوط به آن‌ها استفاده می‌شود.

برای کنترل اثر متغیرهای مخدوش کننده احتمالی و زمینه ای، علاوه بر تعیین معیارهای ورود مناسب و stratification، در صورت لزوم از مدلهای رگرسیونی استفاده خواهد شد.

در تمام تحلیل‌ها، ۰۵/۰ > P به عنوان سطح معناداری درنظرگرفته خواهد شد.

جدول 1 - تعیین ارتباط بین کیفیت زندگی وابسته به سلامت دهان با شاخص توده بدنی و شاخص DMFT در دانش آموزان پسر ۱۸- ۱۶ساله متوسطه اول شهرستان زاهدان

این مطالعه مطابق راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی در جمهوری اسلامی ایران می باشد.

1- هدف اصلی هر پژوهش‌باید ارتقای سلامت انسان‌ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

2- در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام میگردد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزمایی‌های بالینی بر روی بیماران یا داوطلب‌های سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.

3- پژوهش بر انسان فقط در صورتی توجیه‌پذیر است که منافع بالقوه‌ی آن برای هر فرد آزمودنی بیش‌تر از خطرهای آن باشد. در پژوهش‌های دارای ماهیت غیر درمانی، سطح آسیبی که آزمودنی در معرض آن قرار می‌گیرد نباید بیش‌تر از آن‌چه باشد که مردم عادی در زندگی روزمره‌ی خود با آن مواجه می‌شوند. حصول اطمینان از این امر برعهده‌ی طراحان، مجریان و همکاران پژوهش و تمامی شوراهای بررسی یا پایش‌کننده‌ی پژوهش از جمله کمیته‌ی اخلاق در پژوهش‌ است.

4- مواردی از قبیل سرعت، سهولت کار، راحتی پژوهشگر، هزینه‌ی پایین‌تر و/ یا صرفاً عملی بودن آن به هیچ وجه نباید موجب قرار دادن آزمودنی در معرض خطر یا زیان افزوده یا تحمیل هر گونه محدودیت اختیار اضافی به وی شود.

5- قبل از آغاز هر پژوهش پزشکی ، باید اقدامات اولیه جهت به حداقل رساندن زیان احتمالی وارده به آزمودنی‌ها و تامین سلامت آن‌ها انجام گیرد.

6- اگر در حین اجرای پژوهش مشخص شود که خطرات شرکت در این پژوهش برای آزمودنی‌ها بیش از فواید بالقوه‌ی آن است، باید آن پژوهش بلافاصله متوقف شود.

7- طراحی و اجرای پژوهش‌هایی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می‌گیرند، باید منطبق با اصول علمی پذیرفته شده بر اساس دانش روز و مبتنی بر مرور کامل منابع علمی موجود و پژوهش‌های قبلی آزمایشگاهی، و در صورت لزوم، حیوانی مناسب باشد. مطالعات حیوانی باید با رعایت کامل اصول اخلاقی کار با حیوانات آزمایشگاهی انجام شوند.

8- در پژوهش‌های پزشکی که ممکن است به محیط زیست آسیب برسانند، باید احتیاط‌های لازم در جهت حفظ و نگهداری و عدم آسیب رسانی به محیط زیست انجام گیرد.

9- هر پژوهشی باید بر اساس و منطبق بر یک طرح‌نامه (پروپوزال) به انجام برسد. در کارآزمایی‌های بالینی باید علاوه بر طرح نامه، دستورالعمل (پروتکل) نیز تهیه و ارائه شود. طرح‌نامه و دستورالعمل باید شامل تمامی اجزای ضروری باشد. از جمله بخش ملاحظات اخلاقی، اطلاعات مربوط به بودجه، حمایت کننده‌ها، وابستگی‌های سازمانی، موارد تعارض منافع بالقوه‌ی دیگر، مشوق‌های شرکت کنندگان، پیش بینی درمان و یا جبران خسارت افراد آسیب دیده در پژوهش .در مواردی که لازم است رضایت‌نامه‌ی آگاهانه به‌صورت کتبی اخذ شود، فرم رضایت‌نامه باید تدوین و به طرح‌نامه پیوست شده باشد. پیش از تصویب یا تایید طرح‌نامه از سوی کمیته‌ی مستقل اخلاق در پژوهش، نباید اجرای پژوهش شروع شود.

10- کمیته‌ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرح‌نامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرح‌‌ها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته‌ی اخلاق درخواست می‌شود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.

11- انتخاب آزمودنی‌های بالقوه از میان جمعیت بیماران یا هر گروه جمعیتی دیگر، باید منصفانه باشد، به‌نحوی که توزیع بارها (خطرات یا هزینه‌ها) و منافع شرکت در پژوهش، در آن جمعیت و کل جامعه، تبعیض‌آمیز نباشد.

12- کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می‌شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه‌ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف‌نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته‌ی اخلاق منتقل شود. در صورت تایید کمیته‌ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویض یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

13- اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامه‌ی شرکت در پژوهش تاثیر گذار باشد، باید موضوع به اطلاع کمیته‌ی اخلاق رسانده شود و در صورت موافقت کمیته با ادامه‌ی پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ گردد.

14- پژوهشگر باید از آگاهانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. برای این منظور، در تمامی پژوهش‌های پزشکی، اعم از درمانی و غیر درمانی، پژوهشگر موظف است فرد در نظر گرفته شده به‌عنوان آزمودنی را از تمامی اطلاعاتی که می‌توانند در تصمیم‌گیری او مؤثر باشند، به‌نحو مناسبی آگاه سازد. این اطلاعات مشتمل بر: عنوان و اهداف پژوهش، طول مدت پژوهش، روشی که قرار است به‌کار گرفته شود (شامل احتمال تخصیص تصادفی به گروه‌مورد یا شاهد)، منابع تامین بودجه، هرگونه تعارض منافع احتمالی، وابستگی سازمانی پژوهشگر، و فواید و زیان‌هایی که انتظار می‌رود مطالعه در بر داشته باشد. هم‌چنین، هر آزمودنی باید بداند که می‌تواند هر لحظه که بخواهد از مطالعه خارج شود و باید درباره‌ی خطرات و زیان‌های بالقوه‌ی ناشی از ترک زودرس پژوهش آگاه و پشتیبانی شود. پژوهشگر هم‌چنین باید به تمامی سؤالات و دغدغه‌های این افراد، با حوصله و دقت پاسخ بدهد. این موارد باید در رضایت‌نامه‌ی آگاهانه منعکس شود.

15- پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی می‌شود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. هم‌چنین، در پژوهش‌هایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی داشته باشد، دلایل این شیوه‌ی جذب آزمودنی، باید توسط کمیته‌ی اخلاق تایید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.

16- پژوهشگر ارشد مسئول مستقیم ارائه‌ی اطلاعات کافی و به زبان قابل فهم برای آزمودنی ، اطمینان از درک اطلاعات ارائه شده، و اخذ رضایت آگاهانه است. در مواردی که بنا به‌دلیلی، نظیر زیاد بودن تعداد آزمودنی‌ها، این اطلاع‌رسانی از طریق شخص دیگری انجام می‌گیرد، این پژوهشگر ارشد است که مسئول انتخاب فردی آگاه و مناسب برای این کار و حصول اطمینان از تامین شرایط مذکور در این بند است.

-17در پژوهش‌هایی که از مواد بدنی (شامل بافت‌ها و مایعات بدن انسان) یا داده‌هایی استفاده می‌شود که هویت صاحبان آن‌ها معلوم یا قابل کشف و ردیابی است، باید برای جمع‌آوری، تحلیل، ذخیره‎سازی ویا استفاده‌ی مجدد از آن‌ها رضایت آگاهانه گرفته شود. در مواردی که اخذ رضایت غیرممکن باشد یا اعتبار پژوهش را خدشه‌دار کند، میتوان در صورت بررسی مورد و تصویب کمیته‌ی اخلاق ، از داده‌ها یا مواد بدنی ذخیره شده، بدون اخذ رضایت آگاهانه استفاده کرد.

-18عدم قبول شرکت در پژوهش، یا ادامه ندادن به همکاری، نباید هیچ‌گونه تأثیری بر خدمات درمانی که در همان مؤسسه – نظیر بیمارستان – به فرد ارائه می‌شود، داشته باشد. این موضوع باید در فرآیند اخذ رضایت آگاهانه، به آزمودنی اطلاع داده شود.

-19در مواردی که آگاه کردن آزمودنی درباره‌ی جنبه‌ای از پژوهش باعث کاهش اعتبار پژوهش می شود، ضرورت اطلاع‌رسانی ناکامل از طرف پژوهشگر باید توسط کمیته‌ی اخلاق تایید شود. بعد از رفع عامل این محدودیت، باید اطلاع‌رسانی کامل به آزمودنی انجام گیرد.

-20برخی از افراد یا گروه‌هایی از مردم، نظیر ناتوانان ذهنی، کودکان، جنین و نوزاد، بیماران اورژانسی، یا زندانیان‌که ممکن است به‌عنوان آزمودنی در پژوهش شرکت کنند، نمی‌توانند برای دادن رضایت، آگاهی یا آزادی لازم را داشته باشند. این افراد یا گروه‌ها آسیب‌پذیر دانسته می‌شوند و باید مورد حفاظت ویژه قرار گیرند.

-21 از گروه‌های آسیب‌پذیر هیچ‌گاه نباید (به دلایلی چون سهولت دسترسی) به عنوان آزمودنی ترجیحی استفاده شود. پژوهش پزشکی با استفاده از گروه‌ها یا جوامع آسیب‌پذیر تنها در صورتی موجه است که با هدف پاسخگویی به نیازهای سلامت و اولویت‌های همان گروه یا جامعه طراحی و اجرا شود و احتمال معقولی وجود داشته باشد که همان گروه یا جامعه از نتایج آن پژوهش سود خواهد برد.

-22در پژوهش بر روی گروه‌های آسیب‌پذیر، وظیفه‌ی اخذ رضایت آگاهانه مرتفع نمی‌شود. در مورد افرادی که سرپرست قانونی دارند، پژوهشگر موظف است که علاوه بر اخذ رضایت آگاهانه از سرپرست قانونی، متناسب با ظرفیت خود فرد، از وی رضایت آگاهانه اخذ کند. در هر حال، باید به امتناع این افراد از شرکت در پژوهش احترام گذاشته شود.

-23اگر در حین اجرای پژوهش، آزمودنی دارای ظرفیت، ظرفیت خود را از دست بدهد یا آزمودنی فاقد ظرفیت، واجد ظرفیت شود، باید با توجه به تغییر حاصله، رضایت آگاهانه برای ادامه‌ی پژوهش از سرپرست قانونی یا خود فرد اخذ شود.

-24پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی‌ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. هم‌چنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی‌ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده‌ها یا اطلاعات به‌دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

-25هر نوع آسیب یا خسارت ناشی از شرکت در پژوهش باید بر طبق قوانین مصوب جبران خسارت شود. این امر باید در هنگام طراحی پژوهش لحاظ شده باشد. نحوه‌ی تحقق این امر ترجیحاً به‌صورت پوشش بیمه‌ای نامشروط باشد.

-26در پایان پژوهش، هر فردی که به‌عنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که درباره‌ی نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روش‌هایی که سودمندی‌شان در آن مطالعه نشان داده شده است، بهره‌مند شود.

-27پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش‌های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تامین بودجه، وابستگی سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته‌هایی که از نظر حمایت کننده‌ی پژوهش مطلوب نیست، بپذیرند.

-28نحوه‌ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنی‌ها و مؤسسه‌ی حمایت کننده‌ی پژوهش باشد.

-29گزارش‌ها و مقالات حاصل از پژوهش‌هایی که مفاد این راهنما را نقض کرده‌اند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.

-30روش پژوهش نباید با ارزش‌های اجتماعی، فرهنگی و دینی جامعه در تناقض باشد.

در صورت عدم رضایت دانش آموز میتواند از طرح مطالعاتی خارج گردد ودانش آموز دیگری جایگزین وی میگردد.

body mass index, DMFT index, student, quality of life

شاخص توده بدنی, شاخص DMFT ‌ , دانش آموز , کیفیت زندگی

1. Glick M, Williams DM, Kleinman DV, Vujicic M, Watt RG, Weyant RJ. A new definition for oral health developed by the FDI World Dental Federation opens the door to a universal definition of oral health. British dental journal. 2016 Dec 16;221(12):792-3.

2. Kumar S, Kroon J, Lalloo R. A systematic review of the impact of parental socio-economic status and home environment characteristics on children’s oral health related quality of life. Health and quality of life outcomes. 2014 Dec; 12:1-5.

3. Hooley M, Skouteris H, Boganin C, Satur J, Kilpatrick N. Body mass index and dental caries in children and adolescents: a systematic review of literature published 2004 to 2011. Systematic reviews. 2012 Dec; 1:1-26.

4. Silva AE, Menezes AM, Demarco FF, Vargas-Ferreira F, Peres MA. Obesity and dental caries: systematic review. Revista de saude publica. 2013 Aug;47(04):799-812.

5. Freitas AR, Aznar FD, Tinos AM, Yamashita JM, Sales-Peres A, Sales-Peres SH. Association between dental caries activity, quality of life and obesity in Brazilian adolescents. International dental journal. 2014 Dec 1;64(6):318-23.

6. de Andrade FJ, de Carvalho Sales-Peres A, de Moura-Grec PG, Mapengo MA, Sales-Peres A, de Carvalho Sales-Peres SH. Nutritional status, tooth wear and quality of life in Brazilian schoolchildren. Public Health Nutrition. 2016 Jun;19(8):1479-85.

7. Shahraki T, Shahraki M, Mehr SO. Association between body mass index and caries frequency among zahedan elementary school children. International journal of high-risk behaviors & addiction. 2013 Dec;2(3):122.

8. Cinar AB, Murtomaa H. Interrelation between obesity, oral health and life-style factors among Turkish school children. Clinical oral investigations. 2011 Apr; 15:177-84.

9. World Health Organization. Oral health surveys: basic methods. World Health Organization; 2013

Porhashemi J, Garshasby KG, Nahvi A. [Relationship between Sever Early Childhood Caries and BMI in 2-4- .10  
Year-Old Children in Tehran Kindergartens]. J Mazandaran Univ Med Sci. 2016;26(140):197–201. Per
sian.

11. Chow SC, Shao J, Wang H, Lokhnygina Y. Sample size calculations in clinical research. chapman and hall/CRC; 2017 Aug 15.

12. Gherunpong S, Tsakos G, Sheiham A. Developing and evaluating an oral health-related quality of life index for children; the CHILD-OIDP. Community dental health. 2004 Jun 1;21(2):161-9

    13. Kavand G, Younesian F, Saffar Shahroudi A, Dorri M, Akbarzadeh Baghban AR,Khoshnevisan MH. "Oral health related quality of life among Iranian children: Part I-Validity, reliability, prevalence and seventy assessment of daily impact factors. Dental Journal-Shahid Beheshti University of Medical Sciences 2010; 27 (4):4

با توجه به اینکه کیفیت زندگی به عوامل متعددی از جمله سلامت دهان و دندانها و نیز سلامت عمومی بستگی دارد لذا در این مطالعه سعی میشود رابطه بین این عوامل در نوجوانان ۱۶ تا ۱۸ ساله بررسی گردد.

ندارد

این تحقیق می‌تواند به درک بهتر ارتباط بین این شاخص‌ها و ارائه راهکارهای مناسب برای بهبود سلامت دهان و دندان و کیفیت زندگی دانش‌آموزان کمک کند. همچنین، نتایج این مطالعه می‌تواند به طراحی برنامه‌های پیشگیری و ارتقای سلامت دهان و دندان در سطح جامعه کمک نماید.

ندارد

ندارد

کلیه هزینه ها بر عهده مجری طرح بوده و شرکت کنندگان هیچ هزینه ای را پرداخت نخواهند کرد.

ندارد

نتایج تحقیقات به اطلاع دانشجویان رسانده خواهد شد و این نتایج به صورت محرمانه و به قصد مقاصد پژوهشی به کار خواهد رفت و هویت دانش آموزان در چارچوب قانون و جامعه و خانواده محرمانه خواهد ماند.

مجری طرح موظف است به کلیه سوالات پاسخگو باشد.

شرکت من در مطالعه کاملا اختاری خواهد بود و آزاد خواهم بود که از شرکت در مطالعه امتناع نموده یا هر زمان که مایل بودم بدون آنکه تغییر در نحوه رفتارپژوهشگر ایجاد شود از پژوهش مذکور خارج شوم.

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری یا همکاران موافقت خود را با شرکت در این مطالعه اعلام مینمایم.یک نسخه از این فرم به من داده شده و فرصت خواندن آن را داشته ام.

دندان پزشکی اطفال

بررسی ارتباط بین کیفیت زندگی وابسته به سلامت دهان با شاخص توده بدنی و شاخص DMFT در دانش آموزان پسر ۱۶-۱۸ ساله متوسطه شهرستان زاهدان در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴

شاخص DMFT (شاخص پوسیدگی، از دست دادن و پر کردن دندان‌ها) به عنوان یکی از مهم‌ترین شاخص‌های ارزیابی سلامت دهان و دندان، نشان‌دهنده وضعیت پوسیدگی دندان‌ها و نیاز به درمان‌های دندانپزشکی است. افزایش این شاخص با کاهش کیفیت زندگی وابسته به سلامت دهان همراه است و می‌تواند تأثیر منفی بر سلامت عمومی افراد داشته باشد.

سلامت دهان و دندان به عنوان یکی از اجزای کلیدی سلامت عمومی، نقش مهمی در کیفیت زندگی افراد ایفا می‌کند. کیفیت زندگی وابسته به سلامت دهان (OHRQoL) به عنوان شاخصی برای ارزیابی تأثیر مشکلات دهان و دندان بر عملکرد روزانه، رفاه و سلامت روانی-اجتماعی افراد مورد استفاده قرار می‌گیرد. مطالعات اخیر نشان داده‌اند که مشکلات دهان و دندان، به ویژه پوسیدگی دندان و بیماری‌های لثه، می‌توانند تأثیر منفی قابل توجهی بر کیفیت زندگی افراد، به ویژه نوجوانان، داشته باشند.

با توجه به اهمیت سلامت دهان و دندان در کیفیت زندگی و ارتباط آن با عوامل مختلف از جمله وضعیت تغذیه و سلامت عمومی و نتایج متناقض مطالعات قبلی و عدم وجود چنین مطالعه ای در نوجوانان زاهدانی این مطالعه به بررسی ارتباط بین کیفیت زندگی وابسته به سلامت دهان با شاخص توده بدنی و شاخص DMFT در دانش‌آموزان پسر ۱۶-۱۸ ساله متوسطه دوم شهرستان زاهدان در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ می‌پردازد.

این تحقیق می‌تواند به درک بهتر اهمیت سلامت دهان و دندان بر عواملی همچون تغذیه دانش آموزان و افزایش اعتماد به نفس و … دارند و اثراتی که این عوامل بر سلامت ذهنی و جسمی دانش آموزان دارد به ما کمک کند تا آگاهی دانش آموزان و به خصوص پدر و مادران را در این رابطه افزایش داد .

نتایج این مطالعه می‌تواند به طراحی برنامه‌های پیشگیری و ارتقای سلامت دهان و دندان در سطح جامعه کمک نماید.

این تحقیق می‌تواند به درک بهتر ارتباط بین این شاخص‌ها و ارائه راهکارهای مناسب برای بهبود سلامت دهان و دندان و کیفیت زندگی دانش‌آموزان و طراحی برنامه‌های پیشگیری و ارتقای سلامت دهان و دندان در سطح جامعه کمک نماید کمک کند.

شواهد محدودیتی نداشتند.

بله

طرح منتج به مقاله ای نیست.

1. Freitas AR, Aznar FD, Tinos AM, Yamashita JM, Sales-Peres A, Sales-Peres SH. Association between dental caries activity, quality of life and obesity in Brazilian adolescents. International dental journal. 2014 Dec 1;64(6):318-23.

2. de Andrade FJ, de Carvalho Sales-Peres A, de Moura-Grec PG, Mapengo MA, Sales-Peres A, de Carvalho Sales-Peres SH. Nutritional status, tooth wear and quality of life in Brazilian schoolchildren. Public Health Nutrition. 2016 Jun;19(8):1479-85.

3. Shahraki T, Shahraki M, Mehr SO. Association between body mass index and caries frequency among zahedan elementary school children. International journal of high-risk behaviors & addiction. 2013 Dec;2(3):122.

4. Cinar AB, Murtomaa H. Interrelation between obesity, oral health and life-style factors among Turkish school children. Clinical oral investigations. 2011 Apr; 15:177-84.

اطلاعات کیلینیکی)جدولBMI وDMFT دندان های دندان دائمی)

پرسشنامه کیفیت زندگی وابسته به سلامت دهان

آیا در طول سه ماه گذشته ( ماه های ... ) برای دندانها یا دهانتان مشکلی پیش آمده است؟ در صورتی که هر کدام از مشکلات زیر را در سه ماه گذشته یا در حال حاضر دارید یک علامت کنار آن بگذارید.

1.دندان درد

2.دندان های حساس (به سرما ، گرما و ...)

3.دندان های پوسیده یا سوراخ در دندان ها

4.دندان شیری در حال افتادن

5.فاصله بین دندانها ( که به خاطر در نیامدن یک دندان دائمی باشد.)

6.دندان دائمی شکسته

7.تغییر رنگ دندان

8.شکل و سایز غیرطبیعی دندانها

9.محل غیرطبیعی یا نامناسب دندانها ( مثلا دندان کج شده ، دندان بیرون زده یا فاصله بین دندانها)

10.خون آمدن از لثه ها

11. لثه های ورم کرده

12.جرم روی دندانها

13.زخم در دهان

14.بوی بد دهان

15.شکل غیرطبیعی دهان یا صورت ( مثلا شکاف کام، شکاف لب یا لب شکری)

16.دندان دائمی در حال رویش

17.از دست دادن دندان دائمی

18.ضربه به دندان

19.عادت دهانی

20.سایر مشکلات (لطفا بنویسید.)

جدول CHILD-OIDP