بررسی میزان اسیدیته و یکنواختی خمیر دندان حاوی عصاره انجبار در غلظت های مختلف

مطالعه زیر با هدف تهیه و تعیین خصوصیات خمیردندان حاوی گیاه انجبار در سال ۱۴۰۴ انجام خواهد شد. جهت تهیه خمیردندان از مواد اولیه مورد نظر با غلظت های استاندارد از مواد سازنده و ماده موثره استفاده می شود. پس از اخذ کد اخلاق مطالعه در ازمایشگاه انجام خواهد شد. داده ها وارد نرم افزار spss نسخه ۲۶ خواهد شد و انالیزهای اماری صورت خواهد گرفت.

The following study will be conducted in 2025 with the aim of preparing and determining the properties of toothpaste containing the plant Anjbar. To prepare the toothpaste, the desired raw materials with standard concentrations of the ingredients and active ingredients will be used. After obtaining the code of ethics, the study will be conducted in the laboratory. The data will be entered into the SPSS software version 26 and statistical analyses will be performed.

مقدمه

گیاه انجبار که از تیره ریواس می باشد، دارای ساقه های نازک و گلهای خوشه ای سرخرنگ می باشد که در طب ایرانی برای معالجه بواسیر، اسهال، درد گلو، ورم لثه، آسکوربیت، و جرب بکار می رود[1, 2]. این گیاه دارای ترکیبات تانن، گلوکز، آمیدون، مواد آلبومینوئیدی، اکسالات کلسیم، لعاب، صمغ، و ویتامین ث می باشد[1]. عصاره ریزوم گیاه انجبار rhizome of bristolta officinallis در طب سنتی برای اثرات مفیدش به عنوان ضد التهاب، بند آورنده خونریزی، ضد میکرب و ضد ویروس شناخته شده است[3-6] . در یک مطالعه که توسط جووانوویچ و همکاران انجام گرفت نشان داد که این عصاره هیدروالکلی Persicaria maculosa  و Bistorta officinalis اثرات موثری بر پاتوژن فرصت طلب پسودومونا آئروژینوزا دارد[4]. در مطالعه اشاره شده، هیچ گونه اثرات سمی بر روی ماهی زبرا مشاهده نشد. در طب ایرانی persicaria bitorta در جلوگیری از خونریزی و تخریب بافتی مخصوصا بافت روده استفاده می شده است. سایر موارد استفاده این عصاره، اسهال خونی، رفع زخم های دهان و لثه و قابض می باشد. یکی از مطالعاتی که بر روی عصاره این گیاه انجام شده است، اثرات ضد استافیلوکوک آن است که عفونت های پوست و مخاط را می تواند ایجاد کند [1]. در مطالعه ای که توسط پروفسور توکلی و همکاران انجام شد، نانوفیلم هیدروژل هایی ساخته شد که به عصاره این گیاه آغشته بودند و نتایج نشان داد که این نانوفیلم های با پایه کیتوزان اثرات بسیار خوبی در یافته‌های این مطالعه مشاهده گردید[6] پتانسیل فیلم نانوهیدروژل مبتنی بر زیست‌ماده، حاوی عصاره گیاه فوق، را به عنوان یک پانسمان زخم امیدوارکننده با زیست‌سازگاری برجسته، حداقل سمیت سلولی، افزایش اثربخشی هموستاتیک و خواص ضدباکتریایی قوی برجسته می‌کند [6].

در مطالعات ضد سرطان نشان داده شده است که این عصاره اثرات ضد سرطان بر روی رده سلولی MCF7 دارد [7]. اثرات ضد کولیت این فراورده هم بر روی موش صحرایی مطالعه شده است [8].

بررسی متون

در مطالعه ای که توسط برونتون و همکاران ایشان انجام دادند نشان داد که ریزوم های انجبار سرشار از تانن هسند که در طب سنتی در اروپا برای سالیان متمادی، در کنترل اسهال و ضد التهاب موضعی استفاده می شود[1]. آنها نشان دادند که این عصاره علاوه بر کنترل اسهال در طب سنتی، به عنوان ضد التهاب پوستی هم کاربرد دارد[1] .

در مطالعه ای که توسط کارولینا و همکاران ایشان انجام گرفت، نشان داد که عصاره ریزوم انجبار خاصیت ضد باکتری و ضد التهاب دارد [2]. در این مطالعه پتانسیل بالای این عصاره به عنوان داروی موضعی ( پوستی) مد نظر قرار داده شد [2]. مطالعه حاضر برای اولین بار بر بررسی جامع فیتوشیمیایی ریزوم گیاه انجبار در زمینه استفاده موضعی آن برای پوست متمرکز شد. نشان داده شد که این عصاره می‌تواند پاسخ التهابی نوتروفیل‌های انسانی دخیل در بهبود زخم و سایر مشکلات پوستی با زمینه التهابی را تعدیل کند. علاوه بر این، فعالیت ضدمیکروبی علیه شایع‌ترین پاتوژن‌های پوستی اثبات شد. استفاده از انجبار ممکن است برای درمان التهابات مزمن پوست و زخم‌های بهبودنیافته مفید باشد. نتایج تحقیق حاضر برای اولین بار توجیه مستقیمی از استفاده موضعی سنتی ریزوم گیاه انجبار ارائه می‌دهد [2].

خونریزی از زخم ها یکی از مهمترین مشکلات پزشکی می باشد که برای کاهش آن از ترکیبات هیدروژل کیتوزان به دفعات استفاده شده است. در یک مطالعه که توسط پروفسور توکلی و همکاران ایشان انجام شده است، نشان داد که در هیدروژل حاوی کیتوزان و ساخت فیلم های نانوهیدروژل اگر عصاره گیاه انجبار اضافه شود، میتواند به صورت معنی داری خونریزی را کاهش دهد [3].

در مطالعه ای که توسط اسماعیل زاده و همکاران انجام گرفت، نشان داد که عصاره ریشه گیاه انجبار سبب بهبود علائم در کولیت القاء شده در موش می شود[4]. در این مطالعه به دلیل استفاده از این عصاره در طب ایرانی به عنوان درمان خونریزی و تخریب بافتی مخصوصا بافت روده ، از این عصاره استفاده شد. نتایج نشان داد که نه تنها تخریب بافتی و خونریزی و درد کاهش پیدا میکند بلکه بسیاری از واسطه های التهابی و آنزیم های دخیل در آن از جمله TNF، IL1، COX2 هم کاهش پیدا میکنند [4].

در مطالعه ای که توسط خانم کدخدا و همکاران ایشان انجام شد، نشان داد که میکروکپسول کردن ترکیبات فعال موجود در ریشه گیاه انجبار و تجویز آن به موشی که آلودگی گوارشی ناشی از اشرشیا کولای (E.coly)، سبب بهبودی آن می گردد [5]. میکروانکپسوله کردن مواد طبیعی موجود در گیاهان، مخصوصا ترکیبات فنولیک که در این عصاره فراوان است، سبب بهبود فراهمی زیستی، پایداری و کنترل آزاد سازی بهینه این مواد می شود [5].

Urszula Klimczak و همکاران ایشان مطالعه ای انجام دادند که ترکیبات فعال موجود در سرشاخه های خوراکی گیاه Persicaria bistorta(L.) را در اروپا و مخصوصا انگلستان را شناسایی کردند. آنها نشان دادند که این گیاه سرشار از پلی فنول ها می باشد که دارای خاصیت ضد التهاب هستند [6]

در مطالعه ای که توسط برونتون و همکاران ایشان انجام دادند نشان داد که ریزوم های انجبار سرشار از تانن هسند که در طب سنتی در اروپا برای سالیان متمادی، در کنترل اسهال و ضد التهاب موضعی استفاده می شود(9). آنها نشان دادند که این عصاره علاوه بر کنترل اسهال در طب سنتی، به عنوان ضد التهاب پوستی هم کاربرد دارد(9) .

در مطالعه ای که توسط کارولینا و همکاران ایشان انجام گرفت، نشان داد که عصاره ریزوم انجبار خاصیت ضد باکتری و ضد التهاب دارد (10). در این مطالعه پتانسیل بالای این عصاره به عنوان داروی موضعی ( پوستی) مد نظر قرار داده شد (10). مطالعه حاضر برای اولین بار بر بررسی جامع فیتوشیمیایی ریزوم گیاه انجبار در زمینه استفاده موضعی آن برای پوست متمرکز شد. نشان داده شد که این عصاره می‌تواند پاسخ التهابی نوتروفیل‌های انسانی دخیل در بهبود زخم و سایر مشکلات پوستی با زمینه التهابی را تعدیل کند. علاوه بر این، فعالیت ضدمیکروبی علیه شایع‌ترین پاتوژن‌های پوستی اثبات شد. استفاده از انجبار ممکن است برای درمان التهابات مزمن پوست و زخم‌های بهبودنیافته مفید باشد. نتایج تحقیق حاضر برای اولین بار توجیه مستقیمی از استفاده موضعی سنتی ریزوم گیاه انجبار ارائه می‌دهد (10).

خونریزی از زخم ها یکی از مهمترین مشکلات پزشکی می باشد که برای کاهش آن از ترکیبات هیدروژل کیتوزان به دفعات استفاده شده است. در یک مطالعه که توسط پروفسور توکلی و همکاران ایشان انجام شده است، نشان داد که در هیدروژل حاوی کیتوزان و ساخت فیلم های نانوهیدروژل اگر عصاره گیاه انجبار اضافه شود، میتواند به صورت معنی داری خونریزی را کاهش دهد (11).

در مطالعه ای که توسط اسماعیل زاده و همکاران انجام گرفت، نشان داد که عصاره ریشه گیاه انجبار سبب بهبود علائم در کولیت القاء شده در موش می شود(8). در این مطالعه به دلیل استفاده از این عصاره در طب ایرانی به عنوان درمان خونریزی و تخریب بافتی مخصوصا بافت روده ، از این عصاره استفاده شد. نتایج نشان داد که نه تنها تخریب بافتی و خونریزی و درد کاهش پیدا میکند بلکه بسیاری از واسطه های التهابی و آنزیم های دخیل در آن از جمله TNF، IL1، COX2 هم کاهش پیدا میکنند (8).

در مطالعه ای که توسط خانم کدخدا و همکاران ایشان انجام شد، نشان داد که میکروکپسول کردن ترکیبات فعال موجود در ریشه گیاه انجبار و تجویز آن به موشی که آلودگی گوارشی ناشی از اشرشیا کولای (E.coly)، سبب بهبودی آن می گردد (12). میکروانکپسوله کردن مواد طبیعی موجود در گیاهان، مخصوصا ترکیبات فنولیک که در این عصاره فراوان است، سبب بهبود فراهمی زیستی، پایداری و کنترل آزاد سازی بهینه این مواد می شود (12).

Urszula Klimczak و همکاران ایشان مطالعه ای انجام دادند که ترکیبات فعال موجود در سرشاخه های خوراکی گیاه Persicaria bistorta(L.) را در اروپا و مخصوصا انگلستان را شناسایی کردند. آنها نشان دادند که این گیاه سرشار از پلی فنول ها می باشد که دارای خاصیت ضد التهاب هستند (13).

ضرورت انجام مطالعه

در صورت ساخت دهان شویه ویا خمیر دندان میتواند در کاهش خونریزی بعد از اعمال دندانپزشکی هم کاربرد داشته باشد. با توجه به این موارد می شود از این عصاره خمیر دندان ساخت و تست های پایداری در آنرا مشخص کرد. به همین دلیل ما بر آن شدیم که خمیر دندان را ساخته و همه تستهای پایداری فرمولاسیون را انجام دهیم. در صورت موفقیت در تست های انجام شده، این خمیر دندان را می شود وارد مارکت کرد.

1. آیا فرمولاسیون خمیردندان با عصاره گیاه انجبار قابلیت انجام دارد؟

2. آیا فرمولاسیون pH مناسب و مطابق استاندارد است؟

3. ازمونهای همسازی و یکنواختی و پایداری آن چگونه است؟

4. بررسی میزان اسیدیته در غلظت های مختلف

5.بررسی میزان یکنواختی در غلظت های مختلف

تعیین خصوصیات خمیر دندان حاوی عصاره انجنبار و تعیین میزان اسیدیته و یکنواختی آن

1.تعیین قالیت انجام  فرمولاسیون خمیردندان با عصاره گیاه انجبار

2. تعیین و تطابق استانداردسازی فرمولاسیون pH مناسب

3. تعیین ازمونهای همسازی و یکنواختی و پایداری آن

4. تعیین میزان اسیدیته در غلظت های مختلف

5.تعیین میزان یکنواختی در غلظت های مختلف

دانشگاه علوم پزشکی زاهدان، دانشگاه علوم پزشکی زاهدان و علوم پزشکی زابل

قابلیت تولید

گیاه انجبار که از تیره ریواس می باشد، دارای ساقه های نازک و گلهای خوشه ای سرخرنگ می باشد که در طب ایرانی برای معالجه بواسیر، اسهال، درد گلو، ورم لثه، آسکوربیت، و جرب بکار می رود[1, 2]

خمیر دندان مواد پاک کننده دندان هستند که باعث تمیز و براق شدن دندان ها میشود به سه شکل خمیری ، پودری و مایع وجود دارند(9).

آزمایشگاهی

خمیردندان تولید شده

برای هر آزمون 5 نمونه از خمیردندان از هر غلظت تهیه شده مورد ارزیابی قرار میگیرد.

میزان نمونه ها چهت ارزیابی غلظت های مختلف سنجیده می شود. برای هر آزمون 5 نمونه برای هر غلظت آزمایشگاهی

جمع اوری داده ها طبق چک لیست گرداوری می شود.همچنین از نتایج فارماسیوتیکال و اندازه گیری سایر پارامترهای مرتبط استفاده می شود.

روش جمع آوری داده ها از مقالات داخلی و خارجی معتبر و نتایج آزمایشات فارماسیوتیکال و اندازه گیری سایر پارامترهای مرتبط می باشد

ساخت خمیر دندان:

جهت تهیه خمیردندان از مواد اولیه مورد نظر با غلظت های استاندارد از مواد سازنده و ماده موثره استفاده می شود.

برای ساخت خمیر دندان از مواد جدول زیر استفاده می شود:

ماده موثره را با غلظت های مختلف تولید می کنیم و پایداری آنها تست می شود. هر درصدی که ماده موثره به غلظت موثره بر اساس مطالعات قبلی باشد و پایداری آن هم بیشتر باشد، تولید می شود. نهایتا پایداری ها در غلظت های مختلف گزارش می شود.

روش ساخت: ابتدا کتیرا را تریتوره کرده با گلیسرین وت می کنیم. ساخارین را در آب حل کرده و 80% آب را به کتیرا اضافه می کنیم. پودر کربناب کلسیم را کم کم ( با الک) به ترکیب بالا اضافه میکنیم. ماده موثره را با غلظت های تعیین شده اضافه می کنیم. اگر خمیر سفت بود، قطره قطره به آن آب اضافه می شود. سپس خوش طعم کننده اضافه می شود و مخلوط می گردد (مخلوط شدن با طعم دهنده در حداقل مدت زمان باید صورت گیرد). سدیم لوریل سولفات را در آخرین مرحله اضافه میکنیم.

پس از رسیدن به غلظت مورد نظر از ماده مورد نظر، و ساخت خمیر دندان آزمونهای زیر را انجام میدهیم (14)

1. آزمون یکنواختی : این تست جهت بررسی ماندگاری و ثبات فرمولاسیون در دمای محیط پیشنهاد شده است که در دمای 27 درجه سانتیگراد انجام می شود که ترکیب حاصل نهایی عاری از ذرات درشت بود و بریده بریده نباشد و از تیوب هم به صورت یکدست خارج باشد (14).

2. تست pH : این تست جهت تعیین سازگاری بافتی خمیردندان با محیط دهان و همچنین میزان قدرت پاک کنندگی خمیردندان در مقابل جرم های دندانی و همچنین پایداری و ثبات ترکیب خمیردندان توصیه میشود. یک حجم از خمیردندان نهایی با سه حجم از اب مقطر خوب مخلوط شد و pH آن توسط pH متر اندازه گرفته شود و حدود 6.5 توسط دستگاه ثبت شود و از آنجاییکه بر اساس استاندارد های موجود pH خمیردندان بین ٦تا ٨ میتواند باشد pH ترکیب ساخته شده در این بازه قرار داشته باشد. همچنین این تست در مراحل مختلف تست پایداری(که در ادامه آمده است)، نیز انجام میشود که تغییر محسوسی مشاهده نشود(14)..

پس از گردآوری اطلاعات، داده‌های خام وارد نرم‌افزار آماری SPSS نسخه‌ی 24خواهند شد. در گام نخست به بررسی کیفیت داده‌ها با استفاده از روش‌های نموداری و محاسبه‌ی شاخص‌های توصیفی اقدام می‌شود.

برای توصیف داده‌‌های کیفی از جداول توزیع فراوانی و نمودارهای متداول آماری (میله‌ای یا دایره‌ای) استفاده می‌شود. هم‌چنین برای توصیف داده‌های کمی از شاخص‌های متداول مرکزی (میانگین و میانه) و شاخص‌های پراکندگی

(انحراف معیار و دامنه میان‌چارکی) به همراه کمینه و بیشینه استفاده می‌شود. برای برآورد فراوانی از برآورد نقطه‌ای و فاصله‌ای ۹۵ درصدی استفاده خواهد شد.جهت آزمون تحلیلی از chi square test و ANOVA استفاده خواهد شد.

جدول 1. میلنگین و انحراف معیار غلظت های مختلف خمیردندان حاوی عصاره انجنبار

ملاحظات اخلاقی (در صورت لزوم فرم رضایت آگاهانه ضمیمه گردد.درج کدهای اخلاقی منطبق با کدهای مصوب حفاظت از آزمودنی در پژوهش های علوم پزشکی الزامی است):

دفترچه راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش‌های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی در جمهوری اسلامی ایران-

:کد1هدف اصلی هر پژوهش باید ارتقای سلامت انسانها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

کد9:در پژوهشهای پزشکی که ممکن است به محیط زیست آسیب برسانند، باید احتیاط های لازم در جهت حفظ و نگهداری و عدم آسیب رسانی به محیط زیست انجام گیرد .

کد28:پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش‌های خود را صادقانه، دقیق و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته‌هایی که از نظر حمایت کننده‌ پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند

:کد29: نحوه‌ گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنی‌ها و مؤسسه حمایت کننده‌ی  پژوهش باشد.

کد30: گزارش‌ها و مقالات حاصل از پژوهش‌هایی که مفاد این راهنما را نقض کرده‌اند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند

فرمولاسیون و ساخت خمیردندان و تکرار مراحل

گیاه انجنبار ، خمیردندان، Toothpaste Bistorta officinalis persicaria bistorta

1.            Pawłowska KA, Hałasa R, Dudek MK, Majdan M, Jankowska K, Granica S. Antibacterial and anti-inflammatory activity of bistort (Bistorta officinalis) aqueous extract and its major components. Justification of the usage of the medicinal plant material as a traditional topical agent. J Ethnopharmacol. 2020;260:113077.

2.            Pawłowska KA, Kryżman M, Zidorn C, Pagitz K, Popowski D, Granica S. HPLC-DAD-MS(3) fingerprints of phenolics of selected Polygonum taxa and their chemometric analysis. Phytochemistry. 2023;208:113605.

3.            Mehar A, Tabarak H. A review on Polygonum bistorta L. with reference to its pharmacology & phytochemistry. Global Journal of Research on Medicinal Plants and Indigenous Medicine. 2013;2(9):669–74.

4.            Jovanović M, Morić I, Nikolić B, Pavić A, Svirčev E, Šenerović L, et al. Anti-Virulence Potential and In Vivo Toxicity of Persicaria maculosa and Bistorta officinalis Extracts. Molecules. 2020;25(8).

5.            Bauer I, Rimbach G, Nevermann S, Neuhauser C, Schwarzinger B, Schwarzinger C, et al. In-vitro antidiabetic activity of a Bistorta officinalis Delarbre root extract can not be confirmed in the in-vivo models hen's egg test and Drosophila melanogaster. J Physiol Pharmacol. 2023;74(1).

6.            Tavakoli H, Najaflou M, Yarikhosroushahi A. Biomaterial-based chitosan nanohydrogel films: combination of Bistorta officinalis and Ca-doped carbon dots for improved blood clotting. Journal of Biological Engineering. 2025;19(1).

7.            Safavi E, Homayouni-Tabrizi M, Karimi E, Rahimi Kalateh Shah Mohammad G. Biosynthesis of zinc oxide nanoparticles using anjbar (root of Persicaria bistorta) extract and their cytotoxic effects on human breast cancer cell line (MCF-7). IET Nanobiotechnol. 2019;13(7):736-41.

8.            Esmaealzadeh N, Abdolghaffari A, Baeeri M, Hasanpour M, Iranshahi M, Santarcangelo C, et al. Protective effect of freeze-dried extract of Persicaria bistorta Samp. on acetic acid-induced colitis model in rats: Involvement of nitric oxide and opioid system. Inflammopharmacology. 2024;32(6):3845-61.

9.            Bruneton J. Pharmacognosy, phytochemistry, medicinal plants. 1999.

10.          Pawłowska KA, Hałasa R, Dudek MK, Majdan M, Jankowska K, Granica S. Antibacterial and anti-inflammatory activity of bistort (Bistorta officinalis) aqueous extract and its major components. Justification of the usage of the medicinal plant material as a traditional topical agent. Journal of Ethnopharmacology. 2020;260:113077.

11.          Tavakoli H, Najaflou M, Yarikhosroushahi A. Biomaterial-based chitosan nanohydrogel films: combination of Bistorta officinalis and Ca-doped carbon dots for improved blood clotting. Journal of Biological Engineering. 2025;19(1):31.

12.          Mezerji ZK, Boshrouyeh R, Razavi SH, Ghajari S, Hajiha H, Shafaei N, et al. Encapsulation of Polygonum bistorta root phenolic compounds as a novel phytobiotic and its protective effects in the mouse model of enteropathogenic Escherichia coli infection. BMC Complementary Medicine and Therapies. 2023;23(1):49.

13.          Klimczak U, Woźniak M, Tomczyk M, Granica S. Chemical composition of edible aerial parts of meadow bistort (Persicaria bistorta (L.) Samp.). Food Chem. 2017;230:281-90.

14.          Akotakar A, Thenge R, Patil A, Ghonge A, Bhaltadak M. Formulation and comparative standardization of toothpaste. International journal of pharmaceutical science and research. 2018;3(4):12-5.

ارزیابی انجام تست بر تهیه و تعیین خصوصیات خمیردندان حاوی انجبار

ندارد

ارزیابی خصوصیات خمیردندان

ندارد

ندارد

بر عهده دانشگاه تا سقف دانشکده دندانپزشکی

مطالعات کارآزمایی بالینی

تمامی اطلاعات ارائه‌شده  کاملاً محرمانه بوده و صرفاً برای اهداف تحقیقاتی استفاده خواهد شد

ندارد

بدلیل ماهیت آزمایشگاهی طرح ، ندارد.

بدلیل ماهیت آزمایشگاهی طرح ، ندارد.

به پیوست ضمیمه شده است