بررسی استرس ناباروری، انگ ناباروری و تاثیر آن بر کیفیت رابطه جنسی زنان مراجعه کننده به کلینیک ناباروری مولود شهر زاهدان در سال 1404

ناباروری به عنوان ناتوانی در دستیابی به بارداری بالینی پس از ۱۲ ماه رابطه منظم و بدون محافظت، یکی از چالش‌های عمده سلامت عمومی در سطح جهانی به شمار می‌رود و حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد از زوجین را در سنین باروری تحت تأثیر قرار می‌دهد. این پدیده، افزون بر ابعاد زیستی، پیامدهای گسترده‌ای در جنبه‌های روان‌شناختی، اجتماعی و اقتصادی دارد و بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت، پس از بیماری‌های قلبی‌عروقی و سرطان‌ها، سومین معضل عمده سلامت جهانی محسوب می‌شود. در ایران نیز شیوع بالای ناباروری، به‌ویژه در میان زنان، نگرانی فزاینده‌ای را در حوزه سلامت باروری ایجاد کرده است. ناباروری تأثیر چشمگیری بر سلامت روان و کیفیت زندگی زوجین، به‌ویژه زنان، دارد. استرس ناشی از ناباروری، اضطراب، افسردگی، احساس شرم و انگ اجتماعی از جمله عواملی هستند که می‌توانند به‌طور مستقیم کیفیت روابط زناشویی و به‌ویژه کیفیت زندگی جنسی را تحت تأثیر قرار دهند. کیفیت زندگی جنسی، به عنوان یکی از مؤلفه‌های بنیادین سلامت جنسی، نقش تعیین‌کننده‌ای در انسجام عاطفی، رضایت زناشویی و پایداری روابط خانوادگی ایفا می‌کند. در جوامع سنتی، که نقش مادری بخش مهمی از هویت اجتماعی زنان را تشکیل می‌دهد، ناباروری غالباً با فشارهای فرهنگی و روانی مضاعفی همراه است که می‌تواند به کاهش صمیمیت عاطفی و رضایت جنسی منجر شود.از سوی دیگر، انگ ناباروری به عنوان یک عامل اجتماعی ـ روان‌شناختی مهم، موجب افزایش احساس ناتوانی، انزوا، خودسرزنشی و کاهش اعتماد به نفس در زنان نابارور می‌گردد. این وضعیت می‌تواند نه‌تنها بر روابط زناشویی و جنسی آنان تأثیر منفی بگذارد، بلکه در درازمدت به نارضایتی زناشویی و کاهش کیفیت کلی زندگی منجر شود. با وجود اهمیت این موضوع، شواهد موجود در خصوص تأثیر همزمان استرس و انگ ناباروری بر کیفیت روابط جنسی زنان در بستر فرهنگی ایران محدود است.بر این اساس، انجام پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر استرس ناباروری و انگ ناباروری بر کیفیت روابط جنسی زنان نابارور مراجعه‌کننده به کلینیک ناباروری مولود شهر زاهدان در سال ۱۴۰۴، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. نتایج این مطالعه می‌تواند مبنای علمی مناسبی برای طراحی مداخلات روان‌اجتماعی، ارتقای کیفیت زندگی و بهبود خدمات مشاوره‌ای در حوزه سلامت باروری زنان فراهم آورد.

Infertility, defined as the inability to achieve a clinical pregnancy after 12 months of regular unprotected intercourse, is a major global public health concern affecting approximately 10–15% of couples of reproductive age. Beyond its biological dimensions, infertility has profound psychological, social, and economic consequences and is recognised by the World Health Organization as the third most significant global health issue after cardiovascular diseases and cancers. In Iran, the high prevalence of infertility—particularly among women—has raised growing concerns regarding reproductive health. Infertility-related stress, anxiety, depression, shame, and social stigma can adversely affect marital relationships and, more specifically, sexual quality of life, which is a fundamental component of sexual health and plays a vital role in emotional intimacy, marital satisfaction, and family stability. In traditional societies where motherhood forms a core aspect of women’s social identity, infertility is often accompanied by intensified cultural and psychological pressures that may reduce emotional closeness and sexual satisfaction. Furthermore, infertility stigma exacerbates feelings of inadequacy, isolation, self-blame, and low self-esteem, which may in turn contribute to marital dissatisfaction and a decline in overall quality of life. Despite the importance of this issue, limited empirical evidence exists on the combined effects of infertility-related stress and stigma on women’s sexual relationship quality within the Iranian cultural context. Therefore, the present study aims to examine the impact of infertility stress and stigma on the quality of sexual relationships among infertile women attending the Mowloud Infertility Clinic in Zahedan in 2025, with the expectation that its findings will inform the development of psychosocial interventions and counselling strategies to enhance reproductive health and improve women’s overall quality of life.

ناباروری[1]، که به عنوان عدم موفقیت در بارداری پس از ۱۲ ماه رابطه جنسی بدون محافظت یا تلقیح مصنوعی با اسپرم اهدایی(۱) تعریف می‌شود، تقریباً ۱۵ درصد از زوجین در سنین باروری را در سراسر جهان تحت تأثیر قرار می‌دهد(2). این وضعیت به معنای کاهش توانایی باردار شدن و فرزندآوری است و یک وضعیت دائمی محسوب نمی‌شود. تقریباً ۱۳ درصد از زنان و ۱۰ درصد از مردان را درگیر می‌کند و به ترتیب ۵۷ درصد از زنان نابارور و ۵۳ درصد از مردان نابارور به دنبال کمک‌های تخصصی هستند(3). سازمان بهداشت جهانی ناباروری را به عنوان یک مشکل جهانی در حوزه سلامت عمومی معرفی کرده است(4). ناباروری نه تنها بر سلامت جسمی تأثیر می‌گذارد، بلکه وضعیت روان‌شناختی افراد، از جمله اضطراب و افسردگی را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد(5 ،6). ناباروری یک مشکل چندوجهی با پیامدهای جسمی، روان‌شناختی، مالی و اجتماعی است(8،7). بر اساس اعلام سازمان بهداشت جهانی، ناباروری به یک نگرانی مهم در حوزه بهداشت عمومی تبدیل شده و در حال حاضر، پس از تومورها، بیماری‌های قلبی-عروقی و بیماری‌های عروق مغزی، سومین مشکل بزرگ بهداشتی در سراسر جهان محسوب می‌شود. داده‌های جهانی نشان می‌دهد که ناباروری تقریباً ۱۰ تا ۱۵ درصد از جمعیت را تحت تأثیر قرار می‌دهد و بیش از ۶۰ تا ۱۶۸ میلیون زوج با این مشکل مواجه هستند(9). در ایالات متحده، تقریباً ۱۲.۷ درصد از زنان در سنین باروری، هر سال برای درمان ناباروری مراجعه می‌کنند(10). در ایران، در سال ۲۰۱۹، شیوع کلی ناباروری اولیه در میان زنان نابارور ۲۰.۲ درصد گزارش شده است که این رقم نشان‌دهنده شیوع بالای ناباروری اولیه در میان زنان ایرانی در سنین باروری است(11). ناباروری تجربه‌ای پریشان‌کننده برای زوج‌های درگیر است و طولانی شدن دوره بیماری و تکرار درمان‌های کمک‌باروری [2](ART)می‌تواند منجر به کاهش رضایت آن‌ها از کیفیت زندگی شود، که بار سنگینی را بر دوش افراد، خانواده‌ها و جامعه تحمیل می‌کند(12).

کیفیت زندگی جنسی[3] به عنوان یکی از مهم‌ترین و تأثیرگذارترین مباحث مرتبط با حوزه سلامت جنسی و باروری شناخته می‌شود(13). زمانی که زنان در طول سال‌های باروری خود دچار اختلالات تولیدمثلی می‌شوند، کیفیت زندگی مرتبط با باروری آنها می‌تواند به خطر بیفتد(14). کیفیت زندگی جنسی نشان‌دهنده وضعیت سلامت و کیفیت کلی زندگی افراد است. و بر اساس عواملی مانند احساس جذابیت جنسی، علاقه و مشارکت در روابط جنسی، و تصور از عملکرد جنسی تعریف می‌شود(15).کیفیت زندگی جنسی به عنوان یکی از موضوعات مهمو بنیادی در حوزه سلامت جنسی، جایگاه ویژه‌ای در بررسی ابعاد مختلف زندگی انسان دارد. این مفهوم، درست مانند کیفیت کلی زندگی که برپایه برداشت فرد از وضعیت خود در چارچوب‌های فرهنگی، ارزش‌های اجتماعی، اهداف شخصی، انتظارات، معیارها و اولویت‌های فردی شکل می‌گیرد، ماهیتی کاملاً ذهنی دارد.‌کیفیت زندگی جنسی نیز به شدت بر مبنای ادراک و تجربه فرد از جنبه‌های مختلف زندگی جنسی خود استوار است(16). علاوه بر این، کیفیت زندگی جنسی تحت تأثیر عملکردهای جسمانی، عاطفی و روانی قرار دارد که به نوبه خود بر بهبود یا کاهش کیفیت کلی زندگی مؤثر است(17). برخورداری از کیفیت مطلوب در زندگی جنسی نقش بسیار مهمی در تقویت ارتباط عاطفی و کارآمد میان زوجین ایفا می‌کند. از سوی دیگر، فقدان این کیفیت در زندگی جنسی ممکن است مشکلات متعددی را به دنبال داشته باشد که از جمله پیامدهای جدی آن می‌توان به افزایش احتمال تصمیم‌گیری برای جدایی یا حتی گرایش به روابط خارج از چهارچوب ازدواج اشاره کرد(18). بررسی‌ها و مطالعات انجام‌شده حاکی از آن است که کیفیت نامطلوب، ناکافی یا غیررضایت‌بخش روابط جنسی در چارچوب زندگی زناشویی می‌تواند تأثیر مستقیمی بر کاهش سطح رضایتمندی زوجین از زندگی مشترک داشته باشد(19). زنان نابارور از کیفیت زندگی مرتبط با باروری پایین‌تری برخوردار بوده و در کنار آمدن با سطوح بالای پریشانی روان‌شناختی دچار مشکل هستند(14). در مقایسه با مردان، زنان سطح بالاتری از پریشانی عاطفی منفی را تجربه می‌کنند(20). علاوه بر این، زنان در مقایسه با مردان، حس بالاتری از انزوای اجتماعی و اختلالات اجتماعی را تجربه می‌کنند(21). این وضعیت بدین دلیل است که اکثر زنان زندگی زناشویی خود را با ایفای نقش‌های هویتی اجتماعی و جنسیتی تکمیل می‌کنند. از آنجا که زنان نابارور قادر به تحقق این انتظارات اجتماعی نیستند، کیفیت زندگی مرتبط با باروری آن‌ها به دلیل استرس کاهش می‌یابد(14)

یکی از عوامل روانشناختی که تأثیر قابل توجهی بر کیفیت رابطه زناشویی زنان نابارور دارد، استرس ناشی از ناباروری است. این نوع استرس شامل مجموعه‌ای از نشانه‌هایی است که پس از تشخیص ناباروری در فرد ظاهر می‌شود و در بسیاری از موارد علائم آن شباهت زیادی به اختلالات مرتبط با استرس پس از حادثه دارد(22).‌ استرس ناباروری[4] با بحران هویت، انزوای اجتماعی، انگ، استرس جنسی و فشار مالی مشخص می‌شود. این امر منجر به قطع درمان ناباروری می‌شود که خود بار سنگینی را بر زندگی زناشویی تحمیل می‌کند(23). استرس ناشی از ناباروری می‌تواند در طول فرآیند درمان ناباروری، به طور نامطلوبی بر سلامت روان‌شناختی و عاطفی بیماران تأثیر بگذارد(24). زنان نابارور، به دلیل ناباروری، استرس بیشتری را در ابعاد کلی استرس، اضطراب اجتماعی، اضطراب مربوط به روابط، تمایل به نقش والدینی و اضطراب جنسی تجربه می‌کنند(25) که این امر نشان می‌دهد که استرس مرتبط با ناباروری در زنان نابارور، تأثیر منفی بر کیفیت زندگی مرتبط با باروری آن‌ها دارد(27،26). زنان نابارور در کشورهای در حال توسعه، در مقایسه با جوامع توسعه‌یافته، پیامدهای منفی شدیدتری را از عدم فرزندآوری تجربه می‌کنند. در سطح جهانی، عدم فرزندآوری مشکلاتی را برای زوجین، به ویژه برای زنان، ایجاد می‌کند. زنان معمولاً مسئول ناباروری تلقی می‌شوند و از اندوه شخصی، انگ اجتماعی، طرد شدگی و محرومیت اقتصادی جدی رنج می‌برند(28). در میان زنان نابارور، انگ اجتماعی با کیفیت زندگی، سطح افسردگی، شور و اشتیاق به درمان و پایبندی به آن ارتباط معناداری دارد، به طوری که سطوح بالاتر انگ اجتماعی، پیش‌بینی‌کننده کیفیت زندگی پایین‌تر، سطوح بالاتر افسردگی و ابتکار عمل و پایبندی کمتر به درمان است(30،29).

انگ[5] به داشتن تصور منفی از خود به عنوان یک بیمار، بیگانه شدن و انزوا در جامعه، مورد توهین قرار گرفتن و درک نشدن، و داشتن تصورات منفی درباره رفتارهای دیگران تعریف می‌شود(31). محققان، انگ ناباروری زنان را به عنوان ترس واقعی یا تصوری از تحقیر شدن یا طرد شدن به دلیل ماهیت نامطلوب ناباروری تعریف کرده‌اند. زنان این ترس را متوجه خود کرده و رفتارهای خودارزیابی منفی از خود نشان می‌دهند(32). انگ در میان زنان مبتلا به ناباروری شایع است. زنان نابارور احساسات منفی مانند اضطراب، افسردگی، خودارزش‌زدایی، انزوای خودخواسته و حس کلی ناتوانی را ابراز می‌کنند(33). نتایج یک مطالعه تطبیقی که با هدف بررسی انگ فراگیر ناباروری در میان زنان بارور و نابارور در ایالات متحده انجام شد، نشان داد که هم زنان نابارور و هم زنان بارور معتقد بودند که زنان نابارور دچار انگ اجتماعی هستند و انگ ناباروری[6] در زنان نابارور بیشتر از مردان نابارور است.

ناباروری به عنوان یک بیماری شایع در میان زنان سنین باروری، پیامدهای گسترده‌ای بر کیفیت زندگی افراد مبتلا به همراه دارد. بر اساس تعریف اخیر، ناباروری به عنوان ناتوانی در برقراری بارداری بالینی پس از ۱۲ ماه تلاش جنسی منظم و بدون محافظت تعریف می‌شود و می‌تواند منجر به بحران‌های جسمی، روانی و اجتماعی شود، از جمله افسردگی، اضطراب، انگ اجتماعی و انزوای اجتماعی. این عوامل نه تنها کیفیت زندگی باروری‌ را کاهش می‌دهند، بلکه به طور خاص بر روابط زناشویی، از جمله کیفیت روابط جنسی، تأثیر منفی می‌گذارند، که می‌تواند منجر به نارضایتی زناشویی، تنش‌های عاطفی و کاهش رضایت کلی از زندگی مشترک شود. استرس مرتبط با ناباروری، که شامل فشارهای ادراک‌شده از شبکه‌های اجتماعی، روابط زناشویی و سلامت جسمی-روانی است، یکی از عوامل کلیدی در کاهش کیفیت زندگی باروری به شمار می‌رود. مطالعات نشان داده‌اند که زنان نابارور، به ویژه در جوامع فرهنگی سطوح بالاتری از استرس اجتماعی و زناشویی را تجربه می‌کنند، که این امر می‌تواند به تنهایی به فشارهای عاطفی شدید منجر شود. علاوه بر این، انگ ناباروری به عنوان یک عامل تشدیدکننده، زنان را در معرض قضاوت‌های اجتماعی و احساس شرم قرار می‌دهد، که این موضوع بر روابط جنسی و زناشویی تأثیر گذاشته و می‌تواند به کاهش صمیمیت عاطفی و جنسی بیانجامد(34). بررسی خاص تأثیر استرس ناباروری و انگ ناباروری به طور همزمان بر کیفیت روابط زناشویی (به ویژه جنسی) در زنان ایرانی یا جوامع مشابه، که تحت تأثیر عوامل فرهنگی-اجتماعی مشابهی قرار دارند، هنوز محدود است. ضرورت این پژوهش از آنجایی ناشی می‌شود که استرس ناباروری و انگ مرتبط با آن نه تنها کیفیت زندگی کلی را مختل می‌کنند، بلکه می‌توانند به چرخه‌ای از نارضایتی زناشویی و کاهش پایبندی به درمان‌های باروری منجر شوند، که این امر بار اقتصادی و روانی بر خانواده‌ها و جامعه تحمیل می‌کند(35). تمرکز بر جنبه‌های خاص روابط زناشویی (مانند کیفیت جنسی) می‌تواند به شناسایی عوامل مداخله‌ای هدفمند، مانند مشاوره‌های روانشناختی مبتنی بر تاب‌آوری یا حمایت‌های اجتماعی، کمک کند. در جوامع سنتی که نقش مادری با هویت اجتماعی زنان گره خورده است، بررسی این تأثیرات می‌تواند به سیاست‌گذاری‌های بهداشتی برای کاهش انگ و بهبود کیفیت روابط زناشویی بیانجامد، و در نهایت به ارتقای سلامت روانی و باروری زنان کمک کند. بنابراین، این پژوهش نه تنها خلأ موجود در ادبیات را پر می‌کند، بلکه پایه‌ای برای مداخلات عملی فراهم می‌آورد تا زنان نابارور بتوانند با حفظ روابط سالم‌تر، کیفیت زندگی بالاتری را تجربه کنند. به همین دلیل هدف پژوهش مورد نظر بررسی تاثیر استرس ناباروری و انگ ناباروری بر کیفیت روابط جنسی زنان مراجعه کننده به کلینیک ناباروری مولود شهر زاهدان در سال 1404 می باشد.

[1]. infertility

[2]Assisted Reproductive Technology

[3]. sexual quality of life

[4]. infertility stress

[5]. Stigma

[6]. infertility stigma

پیشینه داخلی و خارجی پژوهش:

مطالعه‌ای توسط ون در مره و گریف(۲۰۱۵) انجام شده که هدف اصلی این پژوهش تعیین رابطه بین استرس مرتبط با ناباروری و چهار جنبه از رابطه زناشویی (کیفیت ارتباط، رضایت جنسی، صمیمیت و تنظیم دوجانبه) بود. نتایج حاصل از یک مطالعه مقطعی بر روی ۱۱۶ زن و مرد بیمار در دو کلینیک نابروری استان ویسترن کیپ آفریقای جنوبی نشان داد که همبستگی‌های معناداری بین استرس مرتبط با نابروری و همه چهار جنبه اندازه‌گیری‌شده از رابطه زناشویی وجود داشت. یافته‌های کلیدی نشان داد که استرس مرتبط با نابروری به طور معناداری با کیفیت ارتباط، رضایت جنسی، صمیمیت و تنظیم دوجانبه رابطه منفی داشت. مهم‌تر اینکه، مداخله‌ها باید بر بهبود مهارت‌های مقابله، ارتباط و حل تعارض هر یک از شریک‌ها تمرکز کنند تا به حل مشکات سازنده و مدیریت تعارض کمک کنند. (36).

مطالعه‌ای توسط عبدالحمید و همکاران (۲۰۲۴) انجام شده که هدف اصلی این پژوهش بررسی نقش واسطه‌ای عزت نفس در رابطه بین استیگمای نابروری و رضایت جنسی در میان زنان نابارور بود. نتایج حاصل از یک تحلیل همبستگی توصیفی بر روی ۲۰۰ زن نابارور در سه ماه (جولای تا سپتامبر ۲۰۲۳) نشان داد که بیشتر شرکت‌کنندگان سطح بالای استیگمای نابروری، سطح پایین عزت نفس و سطح بالای رضایت جنسی گزارش کردند. یافته‌های کلیدی نشان داد که استیگمای نابروری با رضایت جنسی رابطه منفی معناداری داشت، با عزت نفس رابطه منفی و عزت نفس با رضایت جنسی رابطه مثبت داشت. عزت نفس نقش واسطه‌ای جزئی در رابطه بین استیگمای نابروری و رضایت جنسی ایفا کرد. (37).

مطالعه‌ای توسط ناکیچ رادوش و همکاران (۲۰۲۰) انجام شده که هدف اصلی این پژوهش بررسی رابطه بین استرس مرتبط با نابروری (به ویژه نگرانی‌های جنسی) و رضایت جنسی در زوجین نابارور با رویکرد دوجانبه بود. نتایج حاصل از یک مطالعه مقطعی بر روی ۹۴ زوج (۱۸۸ نفر) نابارور نشان داد که رضایت جنسی در هر دو جنس به سمت نمرات بالاتر گرایش داشت. یافته‌های کلیدی نشان داد که استرس مرتبط با نابروری کلی با رضایت جنسی رابطه منفی معناداری داشت (اثر بازیگر برای هر دو جنس). نگرانی‌های جنسی (به عنوان یک بعد از استرس) با رضایت جنسی خود و شریک رابطه منفی داشت (اثر بازیگر و شریک).(38).

مطالعه‌ای توسط لیو و همکاران (۲۰۲۴) انجام شده که هدف اصلی این پژوهش تحلیل شبکه علائم استرس و انگ و ارتباط آن‌ها با کیفیت زندگی در زنان نابارور چینی بود. نتایج حاصل از یک مطالعه مقطعی بر روی ۴۲۸ زن نابارور مراجعه‌کننده به مرکز تولید مثل گروه پزشکی زنان و کودکان دالیان از نوامبر ۲۰۲۲ تا دسامبر ۲۰۲۳ نشان داد که بیشتر شرکت‌کنندگان سطح متوسط استرس مرتبط با نابروری و انگ گزارش کردند. یافته‌های کلیدی نشان داد که "نگرانی رابطه" مرکزی‌ترین علامت بود، "انزوای اجتماعی" و "کاهش ارزش خود" با کیفیت زندگی رابطه منفی قوی داشتند و علائم پل بین استرس و انگ شامل "کاهش ارزش خود"، "نگرانی اجتماعی" و "نگرانی رابطه" بودند.(39).

مطالعه‌ای توسط شیه و همکاران (۲۰۲۳) انجام شده که هدف اصلی این پژوهش مرور سیستماتیک بر تأثیر انگ بر سلامت روان و کیفیت زندگی زنان نابارور بود. نتایج حاصل از بررسی ۲۸ مطالعه (۲۰ مقطعی و ۸ کیفی تا سال ۲۰۲۲ نشان داد که بیشتر مطالعات سطح بالای انگ در ۵۳ تا ۶۴ درصد زنان نابارور را گزارش کردند. یافته‌های کلیدی نشان داد که انگ نابروری با سلامت روان رابطه منفی و با کیفیت زندگی رابطه منفی داشت؛ عوامل مؤثر شامل حمایت اجتماعی، محیط زندگی، سطح تحصیلات، شغل و آگاهی باروری بودند.(40).

مطالعه‌ای توسط جینگ و همکاران (۲۰۲۱) انجام شده که هدف اصلی این پژوهش بررسی نقش میانجی استراتژی‌های مقابله در رابطه بین انگ و کیفیت زندگی باروری در زنان نابارور تحت IVF- ET‌ بود. نتایج حاصل از یک مطالعه مقطعی بر روی ۷۶۸ زن نابارور تحت IVF-ET در مرکز کمک‌باروری استان شان‌شی، چین نشان داد که بیشتر شرکت‌کنندگان سطح متوسط انگ و کیفیت زندگی باروری گزارش کردند. یافته‌های کلیدی نشان داد که انگ با کیفیت زندگی باروری رابطه منفی معناداری داشت؛ استراتژی‌های مقابله فعال-اجتنابی، فعال-مواجهه و منفعل-اجتنابی نقش میانجی منفی و استراتژی مبتنی بر معنا نقش میانجی مثبت ایفا کردند(41).

مطالعه‌ای توسط لی و همکاران (۲۰۱۹) انجام شده که هدف اصلی این پژوهش ارزیابی کیفیت زندگی باروری در زنان نابارور و بررسی نقش تعدیل‌کننده تاب‌آوری در رابطه بین استرس مرتبط با نابروری و کیفیت زندگی باروری بود. نتایج حاصل از یک مطالعه مقطعی بر روی ۴۹۸ زن سرپایی نابارور (از ۵۵۹ مورد، نرخ پاسخ ۸۹.۱٪) در شمال شرقی چین از دسامبر ۲۰۱۷ تا فوریه ۲۰۱۸ نشان داد که شرکت‌کنندگان سطح نسبتاً پایین کیفیت زندگی باروری گزارش کردند. یافته‌های کلیدی نشان داد که درآمد ماهیانه خانوار و علل نابروری با کیفیت زندگی باروری مرتبط بودند. استرس مرتبط با نابروری با کیفیت زندگی باروری رابطه منفی و تاب‌آوری با آن رابطه مثبت داشت. تاب‌آوری نقش تعدیل‌کننده ایفا کرد؛ اثر استرس مرتبط با نابروری بر کیفیت زندگی باروری در سطوح مختلف تاب‌آوری متفاوت بود و هرچه تاب‌آوری بالاتر بود، اثر استرس ضعیف‌تر می‌شد.(42).

مطالعه‌ای توسط نگای و لوکه (۲۰۲۱) انجام شده که هدف اصلی این پژوهش بررسی رابطه بین استرس مرتبط با نابروری، حس انسجام خانواده و کیفیت زندگی زوجین نابارور چینی در هنگ‌کنگ بود. نتایج حاصل از یک مطالعه مقطعی بر روی ۱۳۵ زوج چینی (۲۷۰ نفر) در کلینیک‌های ناباروری انجمن برنامه‌ریزی خانواده هنگ‌کنگ نشان داد که زنان سطح بالاتر استرس مرتبط با نابروری نسبت به مردان گزارش کردند. یافته‌های کلیدی نشان داد که استرس مرتبط با نابروری با کیفیت زندگی رابطه منفی و حس انسجام خانواده با کیفیت زندگی رابطه مثبت داشت. حس انسجام خانواده اثر استرس مرتبط با نابروری بر کیفیت زندگی را واسطه‌گیری کرد. استرس مرتبط با نابروری زنان با کیفیت زندگی مردان رابطه منفی داشت.(43).

مطالعه‌ای توسط بهبهانی مندنی‌زاده و همکاران (۲۰۲۰) انجام شده که هدف اصلی این پژوهش بررسی نقش میانجی فرا هیجان در رابطه بین انگ نابروری و پریشانی روانشناختی با کیفیت رابطه زناشویی در زنان نابارور بود. نتایج حاصل از یک مطالعه همبستگی بر روی ۱۷۰ زن نابارور مراجعه‌کننده به مرکز درمان ناباروری جهاد دانشگاهی اهواز در ماه‌های شهریور تا آبان ۱۳۹۷ نشان داد که بیشتر شرکت‌کنندگان سطح متوسط انگ نابروری و پریشانی روانشناختی گزارش کردند. یافته‌های کلیدی نشان داد که انگ نابروری و پریشانی روانشناختی با کیفیت رابطه زناشویی رابطه منفی معناداری داشت و فرا هیجان نقش میانجی در این رابطه ایفا کرد.(44).

مطالعه‌ای توسط طالبیان و همکاران (۲۰۲۵) انجام شده که هدف اصلی این پژوهش بررسی رابطه بین استیگمای نابروری و کیفیت زندگی جنسی در زنان نابارور بود. نتایج حاصل از یک مطالعه همبستگی بر روی ۲۰۸ زن نابارور مراجعه‌کننده به مرکز ناباروری بیمارستان امام خمینی شهر خوی در سال ۲۰۲۴ نشان داد که بیشتر شرکت‌کنندگان سطح متوسط تا بالای استیگمای نابروری و سطح متوسط کیفیت زندگی جنسی گزارش کردند. یافته‌های کلیدی نشان داد که استیگمای نابروری با کیفیت زندگی جنسی زنان نابارور رابطه منفی معناداری داشت. یافته‌ها نیز رابطه معناداری بین سن، سابقه نابروری، مدت نابروری و درمان‌های نابروری با استیگمای نابروری و بین سن، سطح تحصیلات زوجین و بیمه درمانی با کیفیت زندگی جنسی نشان داد.(45).

مطالعه‌ای توسط رضایی و همکاران (۲۰۲۱) انجام شده که هدف اصلی این پژوهش بررسی نقش استرس نابروری و احساس شکست در پیش‌بینی کیفیت رابطه زناشویی زنان نابارور بود. نتایج حاصل از یک تحلیل همبستگی بر روی ۱۲۰ زن نابارور مراجعه‌کننده به مرکز ناباروری بیرجند در سال ۲۰۲۰ نشان داد که بیشتر شرکت‌کنندگان سطح متوسط استرس نابروری و احساس شکست گزارش کردند. یافته‌های کلیدی نشان داد که استرس ناباروری (ابعاد اجتماعی، جنسی، ارتباطی، عدم پذیرش سبک زندگی، نیاز به والدینی) و احساس شکست (احساس رکود، از دست دادن، عدم رضایت) با کیفیت رابطه زناشویی رابطه منفی معناداری داشت.(46).

مطالعه‌ای توسط امرایی و همکاران (۲۰۲۲) انجام شده که هدف اصلی این پژوهش بررسی رابطه بین استرس نابروری و عملکرد جنسی در مردان و زنان نابارور بود. نتایج حاصل از یک مطالعه مقطعی بر روی ۳۰۰ مرد و زن نابارور در مرکز ناباروری دانشگاه علوم پزشکی اهواز، ایران نشان داد که بیشتر شرکت‌کنندگان سطح متوسط استرس نابروری و عملکرد جنسی متوسط گزارش کردند. یافته‌های کلیدی نشان داد که استرس نابروری با عملکرد جنسی در هر دو جنس رابطه منفی معناداری داشت. یافته‌ها نیز رابطه معناداری بین مدت نابروری و توانایی پرداخت هزینه‌های درمان با عملکرد جنسی در زنان و بین نگرانی‌های ارتباطی با عملکرد جنسی در مردان نشان داد؛ زنان نابارور بیشتر نگرانی‌های جنسی و مردان نگرانی‌های ارتباطی داشتند.(47).

فرضیه کلی:

1. بین استرس ناباروری و انگ ناباروری با کیفیت رابطه جنسی در زنان نابارور مراجعه کننده به کلینیک ناباروری مولود شهر زاهدان در سال 1404 رابطه معناداری وجود دارد.

فرضیات جزیی:

2.بین استرس ناباروری با کیفیت رابطه جنسی در زنان نابارور مراجعه کننده به کلینیک ناباروری مولود شهر زاهدان در سال 1404 رابطه معناداری وجود. دارد.

3. بین انگ ناباروری باکیفیت رابطه جنسی در زنان نابارور مراجعه کننده به کلینیک ناباروری مولود شهر زاهدان در سال 1404 رابطه معناداری وجود دارد.

سوالات:

4. وضعیت استرس ناباروری و ابعاد آن در زنان نابارور مراجعه کننده به کلینیک ناباروری مولود شهر زاهدان در سال 1404 چگونه است؟

5. وضعیت انگ ناباروری و ابعاد آن در زنان نابارور مراجعه کننده به کلینیک ناباروری مولود شهر زاهدان در سال 1404 چگونه است؟

6. وضعیت کیفیت رابطه جنسی و ابعاد آن در زنان نابارور مراجعه کننده به کلینیک ناباروری مولود شهر زاهدان در سال 1404 چگونه است؟

1. هدف کلی: تعیین و بررسی تاثیر استرس ناباروری و انگ ناباروری در کیفیت رابطه جنسی در زنان نابارور مراجعه کننده به کلینیک ناباروری مولود شهر زاهدان در سال 1404.

اهداف اختصاصی :

2.‌ تعیین و بررسی میزان کیفیت رابطه جنسی براساس استرس ناباروری در در زنان نابارور مراجعه کننده به کلینیک ناباروری مولود شهر زاهدان در سال 1404.

3. تعیین و بررسی میزان کیفیت رابطه جنسی براساس انگ ناباروری در زنان نابارور مراجعه کننده به کلینیک ناباروری مولود شهر زاهدان در سال 1404.

4. تعیین و بررسی میانگین و انحراف معیار استرس ناباروری و ابعاد آن در زنان نابارور مراجعه کننده به کلینیک ناباروری مولود شهر زاهدان در سال 1404.

5. تعیین و بررسی میانگین و انحراف معیار انگ ناباروری و ابعاد آن در زنان نابارور مراجعه کننده به کلینیک ناباروری مولود شهر زاهدان در سال 1404.

6. تعیین و بررسی میانگین و انحراف معیار کیفیت رابطه جنسی در زنان نابارور مراجعه کننده به کلینیک ناباروری مولود شهر زاهدان در سال 1404.

یافته های تحقیق می‌تواند مبنایی برای تحول در حوزه سلامت روان و روابط خانوادگی باشد. برای مراکز درمان ناباروری و کلینیک‌های باروری، مانند مراکز IVF و متخصصان زنان و زایمان، نتایج تحقیق به طراحی برنامه‌های مشاوره‌ای یکپارچه و هدفمند کمک می‌کند که استرس و انگ ناباروری را کاهش دهد؛ برای مثال، با شناسایی الگوهای تأثیرگذار بر کیفیت روابط جنسی، این مراکز می‌توانند پروتکل‌های غربالگری روانشناختی را پیاده‌سازی کنند، که نرخ موفقیت درمان‌های باروری را از طریق بهبود انطباق بیماران افزایش داده و نرخ ترک درمان به دلیل فشارهای عاطفی را کاهش می‌دهد، در حالی که رضایت کلی بیماران و کاهش هزینه‌های درمانی مرتبط با عوارض روانشناختی را به همراه دارد.

موسسات مشاوره روانشناسی و خانواده، از جمله مراکز مشاوره پیش از ازدواج یا کلینیک‌های خانواده‌درمانی، می‌توانند ابزارهای ارزیابی جدیدی مانند پرسشنامه‌های سفارشی برای سنجش استرس ناباروری توسعه دهند، که به شناسایی زودهنگام مشکلات روابط جنسی کمک کرده و مداخلات زوج‌درمانی متمرکز بر مدیریت انگ را مؤثرتر می‌سازد، و در نهایت به افزایش پایداری روابط زناشویی و کاهش نرخ طلاق در میان زوج‌های نابارور منجر می‌شود.

از سوی دیگر، سیاست‌گذاران و سازمان‌های بهداشتی دولتی، مانند وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، شواهد این تحقیق را برای تدوین سیاست‌های ملی در حوزه سلامت روان باروری به کار می‌گیرند، از جمله ادغام خدمات روانشناختی در برنامه‌های ملی درمان ناباروری، تخصیص بودجه برای برنامه‌های آموزشی در بیمارستان‌های زنان، و تمرکز بر عوامل کلیدی مانند استرس و انگ در روابط؛ این امر نه تنها شاخص‌های سلامت عمومی را بهبود می‌بخشد، بلکه بار اقتصادی ناشی از مشکلات روابطی مرتبط با ناباروری را کاهش داده. برای محققان و دانشگاه‌ها در حوزه‌های روانشناسی، جامعه‌شناسی و علوم پزشکی، این مطالعه پایه‌ای محکم برای تحقیقات طولی یا مقایسه‌ای آینده فراهم می‌کند، مانند بررسی تفاوت‌های فرهنگی در تأثیر انگ ناباروری بر روابط، و می‌تواند مدل‌های نظری جدیدی مانند مدل تأثیر دوگانه استرس-انگ بر روابط جنسی پیشنهاد دهد، که به غنی‌سازی خروجی‌های پژوهشی و همکاری‌های بین‌رشته‌ای کمک می‌کند.

• شناسایی نقش استرس و انگ ناباروری در کاهش کیفیت روابط جنسی زنان نابارور به منظور فراهم‌سازی شواهد علمی برای طراحی مداخلات روان‌شناختی و اجتماعی مؤثر در کلینیک‌های ناباروری.

• ارائه پیشنهادهای عملی به مشاوران و درمانگران حوزه ناباروری برای بهبود کیفیت روابط زناشویی و جنسی از طریق مدیریت استرس و کاهش احساس انگ در زنان نابارور

• توسعه و تقویت برنامه‌های مشاوره زوجین نابارور با تمرکز بر افزایش تاب‌آوری روانی، پذیرش اجتماعی و بهبود تعاملات زناشویی.

• افزایش آگاهی عمومی و کاهش نگرش منفی جامعه نسبت به ناباروری از طریق اطلاع‌رسانی علمی و فرهنگی، به‌منظور کاهش انگ اجتماعی مرتبط با ناباروری.

• بهبود کیفیت خدمات ارائه‌شده در کلینیک‌های ناباروری از طریق ادغام ارزیابی‌های روانی و مداخلات روان‌درمانی در کنار درمان‌های پزشکی ناباروری.

تعریف مفهومی:

استرس ناباروری: ناباروری، به عنوان عدم موفقیت در بارداری پس از ۱۲ ماه رابطه جنسی بدون محافظت یا تلقیح مصنوعی با اسپرم اهدایی تعریف می‌شود(1). استرس ناباروری با بحران هویت، انزوای اجتماعی، انگ (ننگ)، استرس جنسی و فشار مالی مشخص می‌شود. این امر منجر به قطع درمان ناباروری می‌شود که خود بار سنگینی را بر زندگی زناشویی تحمیل می‌کند(23).

تعریف عملیاتی: استرس ناباروری در این پژوهش نمره ای است که شرکت کنندگان در پرسشنامه استرس ناباروری(FPI) بدست می‌آورند.

تعریف مفهومی:

انگ ناباروری: انگ ناباروری به عنوان ترس واقعی یا تصوری از تحقیر شدن یا طرد شدن به دلیل ماهیت نامطلوب ناباروری تعریف شده است. زنان این ترس را متوجه خود کرده و رفتارهای خودارزیابی منفی( self-devaluation) از خود نشان می‌دهند(32).

تعریف عملیاتی: انگ ناباروری در این پژوهش نمره ای است که شرکت کنندگان در پرسشنامه انگ ناباروری(ISS) بدست می‌آورند.

تعریف مفهومی:

کیفیت رابطه جنسی: کیفیت زندگی جنسی نشان‌دهنده وضعیت سلامت و کیفیت کلی زندگی افراد است. و بر اساس عواملی مانند احساس جذابیت جنسی، علاقه و مشارکت در روابط جنسی، و تصور از عملکرد جنسی تعریف می‌شود(15).

تعریف عملیاتی: کیفیت رابطه جنسی در این پژوهش نمره ای است که شرکت کنندگان در پرسشنامه کیفیت زندگی جنسی(SQOL-F) بدست می‌آورند.

پژوهش حاضر از نوع مقطعی (توصیفی- همبستگی) خواهد بود.

جامعه آماری این مطالعه شامل تمامی زنان مراجعه کننده با شکایت ناباروری به کلینیک مولود شهر زاهدان در بازه زمانی سال 1404 خواهد بود.

معیارهای ورود به پژوهش:

رضایت و تمایل آگاهانه جهت شرکت در پژوهش

سن 18تا 45 سال

تشخیص ناباروری بر اساس پرونده پزشکی (تأیید شده توسط متخصصان مرکز ناباروری) و شرح حال بالینی و استاندارد تعریف ناباروری از انجمن آمریکایی پزشکی تولیدمثل(ASRM)(1).

حداقل سطح سواد خواندن و نوشتن (برای تکمیل پرسشنامه‌ها)

مدت ناباروری حداقل یک سال یا بیشتر(1).

معیارهای خروج از پژوهش:

مخدوش بودن پرسشنامه‌ها (مانند پاسخ‌های ناقص یا نامعتبر)

در زمان ارزیابی تشخیص اختلال روانپزشکی را دریافت نکرده باشد و تحت درمان دارویی روانپزشکی قرار نگرفته باشد.

تعداد نمونه طبق فرمول تاباچنیک و فیدل N≥50+8M(48)، که در آن N حجم نمونه و M تعداد متغیرهای پیش‌بین (مستقل) می‌باشد، 60 نفر به دست آمد. اما با توجه به اینکه امکان کامل نبودن یا مخدوش بودن تعدادی از پرسشنامه ها وجود دارد، تعداد 70 نفر از افرادی که شرایط ورود به مطالعه را داشته باشند به عنوان نمونه نهایی انتخاب خواهند شد.

روش نمونه گیری این پژوهش غیرتصادفی از نوع هدفمند می باشد و با هماهنگی کلینیک ناباروری مولود زاهدان، نمونه های مورد نظر با توجه به ملاک های ورود و خروج انتخاب می گردند.

پرسشنامه کیفیت زندگی جنسی:

پرسشنامه کیفیت زندگی جنسی (SQOL-F): پرسشنامه کیفیت زندگی جنسی معیار خود گزارشی است که توسط (Symonds et al., 2005) برای ارزیابی اثر اختلال جنسی بر کیفیت زندگی زنان طراحی شده است و از 18 گویه تشکیل شده است. هر گویه دارای یک پاسخ پنج‌گزینه‌ای در مقیاس لیکرت (کاملاً موافقم تا کاملاً مخالفم) است، نمره کل از 18 تا 108 محاسبه می‌شود و نمره بالاتر کیفیت بهتر زندگی جنسی را نشان می‌دهد. به‌منظور ارزیابی این پرسشنامه از سه مجموعه داده از مطالعات مربوط به سلامت زنان در انگلستان و ایالات متحده استفاده شده است و ضریب همسانی درونی پرسشنامه از طریق روش آلفای کرونباخ برابر 0/89 داده شده است. (Symonds et al., 2005). در پژوهش نتایج تحلیل عاملی نشان داد که این پرسشنامه از روایی سازه برخوردار است و اعتبار پرسشنامه نیز حاکی از وجود همبستگی بالا بین این پرسشنامه در اعتبار همگرا و روابط ضعیف با متغیر در بررسی اعتبار واگرا بود(49).

پرسشنامه استرس ناباروری:

مقیاس استرس ناباروری: این مقیاس ۴۶ سؤالی توسط نیوتن و همکاران در سال ۱۹۹۹ ساخته شده که پنج بُعد استرس ناباروری شامل استیگما (سؤالات ۱-۱۰)، جنسی (سؤالات ۱۱-۱۸)، ارتباطی (سؤالات ۱۹-۲۸)، عدم پذیرش سبک زندگی بدون فرزند (سؤالات ۲۹-۳۶) و نیاز به والد شدن (سؤالات ۳۷-۴۶) را بر اساس مقیاس لیکرت در درجاتی از کاملاً مخالفم (۱) تا کاملاً موافقم (۶) می‌سنجد. سؤالات ۲، ۶، ۷، ۱۳، ۱۹، ۲۴، ۲۵، ۲۶، ۲۷، ۳۰، ۳۴، ۳۵ و ۴۳ به صورت معکوس نمره‌گذاری می‌شوند. دامنه نمرات این مقیاس بین ۴۶ تا ۲۷۶ بوده، نمره برش ۱۸۴ بود و افزایش نمره بیانگر میزان افزایش استرس اختصاصی در زمینه ناباروری می‌باشد. روایی صوری و محتوایی این آزمون توسط نیوتن و همکاران تایید شده است. همچنین در مطالعه نیوتن و همکاران، همبستگی درونی استرس ادراک‌شده در بُعد اجتماعی ۸۷/۰، جنسی ۷۷/۰، ارتباطی ۸۹/۰، عدم پذیرش سبک زندگی بدون فرزند ۸۲/۰، نیاز به والد بودن ۸۴/۰ و بعد استرس کلی ۹۱/۰ بود(50). پرسشنامه استرس ناباروری در ایران توسط علیزاده و همکاران هنجاریابی شد و روایی محتوایی توسط اساتید دانشگاه علامه طباطبایی، خوارزمی و انستیتو روانپزشکی تهران تأیید شده است و پایایی روی یک نمونه سه‌نفری از افراد نابارور به روش همسانی درونی (ضریب آلفای کرونباخ) به ترتیب برای استرس در ابعاد اجتماعی ۸۷/۰، جنسی ۷۷/۰، ارتباطی ۸۹/۰، سبک زندگی بدون فرزند ۸۲/۰، نیاز به والد بودن ۸۴/۰ و استرس کلی ۹۱/۰ برآورد شده است(51).

پرسشنامه انگ ناباروری:

مقیاس انگ ناباروری به عنوان شاخصی از انگ ادراک‌شده و انگ خود برای زنانی ساخته شده است که با تشخیص و درمان ناباروری سروکار دارند. تدوین این مقیاس از سوی فو۲ و همکاران (٢٠١٤)، و شامل ٢٧ آیتم است که پاسخ‌ها در یک طیف لیکرت ٥ درجه‌ای از کاملاً مخالفم = ١ تا کاملاً موافقم = ٥ درجه‌بندی شده‌اند. حداقل و حداکثر نمره در این ابزار به ترتیب ٢٧ و ١٣٥ است که نمرات بالاتر نشان‌دهنده انگ ادراک‌شده شدیدتر است(52). براساس نتایج گزارش شده در پژوهش رجبی و همکاران (١٣٩٦)، در تحلیل عامل اکتشافی با چرخش واریماکس نسخه فارسی مقیاس انگ ناباروری، چهار عامل بی‌ارزشی شخصی، کناره‌گیری اجتماعی، انگ عمومی و انگ خانوادگی استخراج شد. همچنین ضرایب پایایی آلفای کرونباخ کل مقیاس و چهار عامل استخراج‌شده، رضایت‌بخش بودند. ضریب بازآزمایی (به فاصله ٢ هفته)، ٠/٨٥ بود و بین این مقیاس با مقیاس‌های عزت نفس روزنبرگ و باورهای خودکارآمدی عمومی به عنوان ضریب روایی واگرا و با مقیاس خودانتقادی به عنوان ضریب روایی همگرا، همبستگی معنی‌داری وجود داشت(53).

بعد از تایید پروپوزال و اخذ کد اخلاق و اخذ مجوز از دانشگاه علوم پزشکی زاهدان وهماهنگی های لازم با کلینیک ناباروری مولود شهر زاهدان و مشخص شدن زمان مراجعه افراد نمونه، به کلینیک ناباروری مراجعه خواهد شد و بعد از رضایت آگاهانه برای شرکت در این پژوهش، پرسش نامه های کیفیت زندگی جنسی، استرس ناباروری و انگ ناباروری در اختیار افراد قرار می گیرد تا تکمیل شوند.

داده ها در دو بخش توصیفی و استنباطی تجزیه و تحلیل خواهد شد. در بخش توصیفی از روش آمار توصیفی مانند ( توزیع فراوانی، درصد، میانگین، انحراف استاندارد) و نیز در بخش استنباطی از روش (ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون خطی و گام به گام) استفاده خواهد شد.

کلیه ی کدهای اخلاقی معاونت پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان که مرتبط با موضوع این پژوهش است، رعایت خواهند شد. مهم ترین کدهای استفاده شده به شرح زیر می باشد:

دفترچه راهنمای عمومی دارای آزمودنی انسانی

31-30-29-28-27-26-25-24-23-20-19-17-16-15-14-13-11-10-5-3-2-1

• هدف اصلی هر پژوهش باید ارتقای سلامت انسان ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد

• پژوهش بر انسان فقط در صورتی توجیه پذیر است که منافع بالقوه ی آن برای هر فرد آزمودنی بیشتر از خطرهای آن باشد. در پژوهش های دارای ماهیت غیر درمانی، سطح آسیبی که آزمودنی در معرض آن قرار می گیرد نباید بیش تر از آن چه باشد که مردم عادی در زندگی روزمرهی خود با آن مواجه می شوند. حصول اطمینان از این امر برعهده ی طراحان، مجریان و همکاران پژوهش و تمامی شوراهای بررسی یا پایش کننده ی پژوهش از جمله کمیته ی اخلاق در پژوهش است.

• مواردی از قبیل سرعت، سهولت کار، راحتی پژوهشگر، هزینه ی پایین تر و/ یا صرفاً عملی بودن آن به هیچ وجه نباید موجب قرار دادن آزمودنی در معرض خطر یا زیان افزوده یا تحمیل هر گونه محدودیت اختیار اضافی به وی شود.

• اگر در حین اجرای پژوهش مشخص شود که خطرات شرکت در این پژوهش برای آزمودنی ها بیش از فواید بالقوه ی آن است، باید آن پژوهش بلافاصله متوقف شود.

• هر پژوهشی باید بر اساس و منطبق بر یک طرح نامه (پروپوزال) به انجام برسد. در کارآزمایی های بالینی باید علاوه بر طرح نامه، دستورالعمل (پروتکل) نیز تهیه و ارائه شود. طرح نامه و دستورالعمل باید شامل تمامی اجزای ضروری باشد. از جمله بخش ملاحظات اخلاقی، اطلاعات مربوط به بودجه، حمایت کننده ها، وابستگی های سازمانی، موارد تعارض منافع بالقوه ی دیگر، مشوق های شرکت کنندگان، پیش بینی درمان و یا جبران خسارت افراد آسیب دیده در پژوهش. در مواردی که لازم است رضایت نامه ی آگاهانه به صورت کتبی اخذ شود، فرم رضایت نامه باید تدوین و به طرح نامه پیوست شده باشد. پیش از تصویب یا تأیید طرح نامه از سوی کمیته ی مستقل اخلاق در پژوهش، نباید اجرای پژوهش شروع شود.

• کمیته ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرح نامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرح ها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته ی اخلاق درخواست می شود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.

• انتخاب آزمودنی های بالقوه از میان جمعیت بیماران یا هر گروه جمعیتی دیگر، باید منصفانه باشد، به نحوی که توزیع بارها (خطرات یا هزینه ها) و منافع شرکت در پژوهش، در آن جمعیت و کل جامعه، تبعیض آمیز نباشد.

• کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

• اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامه ی شرکت در پژوهش تاثیر گذار باشد، باید موضوع به اطلاع کمیته ی اخلاق رسانده شود و در صورت موافقت کمیته با ادامه ی پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ گردد.

• پژوهشگر باید از آگاهانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. برای این منظور، در تمامی پژوهش های پزشکی، اعم از درمانی و غیردرمانی، پژوهشگر موظف است فرد در نظر گرفته شده به عنوان آزمودنی را از تمامی اطلاعاتی که می توانند در تصمیم گیری او مؤثر باشند، به نحو مناسبی آگاه سازد. این اطلاعات مشتملند بر: عنوان و اهداف پژوهش، طول مدت پژوهش، روشی که قرار است به کار گرفته شود (شامل احتمال تخصیص تصادفی به گروه مورد یا شاهد)، منابع تأمین بودجه، هر گونه تعارض منافع احتمالی، وابستگی سازمانی پژوهشگر، و فواید و زیان هایی که انتظار می رود مطالعه در بر داشته باشد. هم چنین، هر آزمودنی باید بداند که میتواند هر لحظه که بخواهد از مطالعه خارج شود و باید درباره ی خطرات و زیان های بالقوه ی ناشی از ترک زودرس پژوهش آگاه و پشتیبانی شود. پژوهشگر هم چنین باید به تمامی سؤالات و دغدغه های این افراد، با حوصله و دقت پاسخ بدهد. این موارد باید در رضایت نامه ی آگاهانه منعکس شود.

• پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی می شود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود .همچنین، در پژوهش هایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی داشته باشد، دلیل این شیوه ی جذب آزمودنی، باید توسط کمیته ی اخلاق تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.

• پژوهشگر ارشد مسئول مستقیم ارائه ی اطلاعات کافی و به زبان قابل فهم برای آزمودنی ، اطمینان از درک اطلاعات ارائه شده و اخذ رضایت آگاهانه است. در مواردی که بنا به دلیلی، نظیر زیاد بودن تعداد آزمودنی ها، این اطلاع رسانی از طریق شخص دیگری انجام می گیرد، این پژوهشگر ارشد است که مسئول انتخاب فردی آگاه و مناسب برای این کار و حصول اطمینان از تأمین شرایط مذکور در این بند است.

• در مواردی که آگاه کردن آزمودنی درباره ی جنبه ای از پژوهش باعث کاهش اعتبار پژوهش می شود، ضرورت اطلاع رسانی ناکامل از طرف پژوهشگر باید توسط کمیته ی اخلاق تأیید شود. بعد از رفع عامل این محدودیت، باید اطلاع رسانی کامل به آزمودنی انجام گیرد.

• اگر در حین اجرای پژوهش، آزمودنی دارای ظرفیت، ظرفیت خود را از دست بدهد یا آزمودنی فاقد ظرفیت، واجد ظرفیت شود، باید با توجه به تغییر حاصله، رضایت آگاهانه برای ادامه ی پژوهش از سرپرست قانونی یا خود فرد اخذ شود.

• پژوهشگر مسئول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. همچنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده ها یا اطلاعات به دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

• هر نوع آسیب یا خسارت ناشی از شرکت در پژوهش باید بر طبق قوانین مصوب جبران خسارت شود. این امر باید در هنگام طراحی پژوهش لحاظ شده باشد. نحوه ی تحقق این امر ترجیحاً به صورت پوشش بیمه ای نامشروط باشد.

• در پایان پژوهش، هر فردی که به عنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که درباره ی نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روش هایی که سودمندی شان در آن مطالعه نشان داده شده است، بهره مند شود.

• پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی سازمانی و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملا آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته هایی که از نظر حمایت کننده ی پژوهش مطلوب نیست، بپذیرند.

• نحوه ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنی ها و مؤسسه ی حمایت کننده ی پژوهش باشد.

• گزارش ها و مقالات حاصل از پژوهش هایی که مفاد این راهنما را نقض کرده اند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.

• روش پژوهش نباید با ارزش های اجتماعی، فرهنگی و دینی جامعه در تناقض باشد.

استفاده از ابزار خودگزارش دهی می‌تواند یکی از محدودیت های این پژوهش‌ ‌باشد زیرا احتمال دارد پاسخی که فرد به سوالات پرسشنامه می دهد با آنچه واقعا درعمل و رفتار فرد مشاهده می شود، متفاوت باشد که صحبت در مورد کاربرد پژوهش و تاکید بر حفظ رازداری و اعتمادسازی می تواند تا حدودی کمک کننده باشد.

استرس ناباروری، انگ ناباروری، کیفیت رابطه جنسی

infertility stress, infertility stigma, sexual quality of life

1. Practice Committee of the American Society for Reproductive Medicine. Definitions of infertility and recurrent pregnancy loss: a committee opinion. Fertil Steril. 2020;113(3):533-535.

2. Odetayo AF, et al. Impact of stress on male fertility: role of gonadotropin inhibitory hormone. Front Endocrinol. 2024;14:1329564.

3. Datta J, et al. Prevalence of infertility and help seeking among 15000 women and men. Hum Reprod. 2016;31(9):2108-2118.

4. Duffy JMN, et al. Standardizing definitions and reporting guidelines for the infertility core outcome set: an international consensus development study. Fertil Steril. 2021;115(1):201-212.

5. Wang W, et al. Dietary inflammatory index and female infertility: findings from NHANES survey. Front Nutr. 2024;11:1391983.

6. Wang R, et al. Global, regional and national burden of inflammatory bowel disease in 204 countries and territories from 1990 to 2019: a systematic analysis based on the Global Burden of Disease Study 2019. BMJ Open. 2023;13(3):e065186.

7. Klitzman R. How infertility patients and providers view and confront religious and spiritual issues. J Relig Health. 2018;57:223-239.

8. Turnbull B, Graham ML, Taket AR. Pronatalism and social exclusion in Australian society: experiences of women in their reproductive years with no children. Gender Issues. 2017;34:333-354.

9. Jiang L, Xiao L, Zhong Y. Stigma experience of female infertility patients in China. Afr J Reprod Health. 2025;29(1):38-45.

10. Carson SA, Kallen AN. Diagnosis and management of infertility: a review. JAMA. 2021;326(1):65-76.

11. Akhondi MM, et al. Practical difficulties in estimating the prevalence of primary infertility in Iran. Int J Fertil Steril. 2019;13(2):113.

12. De Rose M, et al. The role of the duration of infertility on the quality of life and psychological health in infertile couples. Hrod Sci. 2021;14(1):3-10.

13. Lazdane G, Avery L. Sexual health: a public health challenge in Europe. Entre Nous. 2011;72(3):2091.

14. Palomba S, et al. Lifestyle and fertility: the influence of stress and quality of life on female fertility. Reprod Biol Endocrinol. 2018;16(1):113.

15. Bokaie M, et al. Effect of online solution-focused counseling on the sexual quality of life of women with a history of breast cancer: a clinical trial. BMC Womens Health. 2023;23(1):326.

16. Krageloh CU, et al. Validation of the WHOQOL-BREF quality of life questionnaire for use with medical students. Educ Health. 2011;24(2):545.

17. Heidari M, Ghodusi M, Rafiei H. Sexual self-concept and its relationship to depression, stress and anxiety in postmenopausal women. J Menopausal Med. 2017;23(1):42.

18. Karbasi F, Riazi H, Firoozi A. The effect of narrative therapy on sexual self-efficacy and sexual quality of life in women. J Iran Inst Health Sci Res. 2023;22(4).

19. Malourdi Dasjerdi Z, Taheri Sedeh F, Sheibani Noqabi A. The effectiveness of mindfulness-based therapy on sexual relationship quality and negative automatic thoughts in couples in Isfahan. New Ideas Psychol Q. 2022;13(17):1-13. Available from: https://jnip.ir/article-1-724-fa.html [in Persian].

20. Pasch LA, et al. Addressing the needs of fertility treatment patients and their partners: are they informed of and do they receive mental health services?. Fertil Steril. 2016;106(1):209-215.

21. Thyagaraju C, Naidu A. Psychological distress and quality of life in infertile women attending infertility clinic at tertiary care center: a pilot study. Hum Reprod. 2021;36(Suppl 1):509.

22. Gana K, Jakubowska S. Relationship between infertility-related stress and emotional distress and marital satisfaction. J Health Psychol. 2016;21(6):1043-1054.

23. Woods BM, et al. Infertility-related stress: a concept analysis. Nurs Forum. 2022;57(3):437-445.

24. Kim M. Stress, depression, and fetal attachment in pregnant women having infertility treatments. Korean J Women Health Nurs. 2014;20(2):163-172.

25. Lei A, et al. The associations between infertility-related stress, family adaptability and family cohesion in infertile couples. Sci Rep. 2021;11(1):24220.

26. Luk BHK, Loke AY. The impact of infertility on the psychological well-being, marital relationships, sexual relationships, and quality of life of couples: a systematic review. J Sex Marital Ther. 2015;41(6):610-625.

27. Lee YH, Park JS. Factors affecting the infertility-related quality of life among infertile women. J Korean Soc Matern Child Health. 2019;23(3):191-201.

28. Ergin RN, et al. Social stigma and familial attitudes related to infertility. Turk J Obstet Gynecol. 2018;15(1):46.

29. Jing X, et al. Stigma predicting fertility quality of life among Chinese infertile women undergoing in vitro fertilization-embryo transfer. J Psychosom Obstet Gynaecol. 2022;43(1):35-41.

30. Yilmaz E, Kavak F. The effect of stigma on depression levels of Turkish women with infertility. Perspect Psychiatr Care. 2019;55(3):378-382.

31. Capik A, et al. Infertility Stigma Scale: a psychometric study in a Turkish sample. Perspect Psychiatr Care. 2019;55(2).

32. Jiang Y, Liu J, Han J. The investigation on the status and relevant factors of stigma in female patients with infertility. Chin J Nurs. 2018;53:698-703.

33. Dierickx S, et al. ‘I am always crying on the inside’: a qualitative study on the implications of infertility on women’s lives in urban Gambia. Reprod Health. 2018;15(1):1-11.

34. Li Y, et al. Resilience acts as a moderator in the relationship between infertility-related stress and fertility quality of life among women with infertility: a cross-sectional study. Health Qual Life Outcomes. 2019;17(1):38.

35. Gameiro S, et al. Why do patients discontinue fertility treatment? A systematic review of reasons and predictors of discontinuation in fertility treatment. Hum Reprod Update. 2012;18(6):652-669.

36. Van Der Merwe E, Greeff AP. Infertility-related stress within the marital relationship. Int J Sex Health. 2015;27(4):522-531.

37. Abdelhamid EA, Shoukhba NSM, El-Ashry AM. The mediation of self-esteem in the relationship between infertility stigma and sexual satisfaction among infertile women: a nursing perspective study. Egypt J Nurs Health Sci. 2024;5(2):35-50.

38. Nakic Rados S, et al. Infertility-related stress and sexual satisfaction: a dyadic approach. J Psychosom Obstet Gynaecol. 2022;43(1):18-25.

39. Liu F, et al. Network analysis of stress and stigma symptoms and their associations with quality of life among Chinese female infertility patients. BMC Womens Health. 2024;24(1):627.

40. Xie Y, et al. The impact of stigma on mental health and quality of life of infertile women: a systematic review. Front Psychol. 2023;13:1093459.

41. Jing X, et al. Coping strategies mediate the association between stigma and fertility quality of life in infertile women undergoing in vitro fertilization-embryo transfer. 2021.

42. Li Y, et al. Resilience acts as a moderator in the relationship between infertility-related stress and fertility quality of life among women with infertility: a cross-sectional study. Health Qual Life Outcomes. 2019;17(1):38.

43. Ngai FW, Loke AY. Relationships between infertility-related stress, family sense of coherence and quality of life of couples with infertility. Hum Fertil. 2022;25(3):540-547.

44. Behbahani-Mandani Z, Homayee R. The causal relationship between infertility stigma and psychological distress with marital relationship quality through mediation of overexcitement in infertile women [in Persian]. Family Research Quarterly. 2020.

45. Talebian Z, et al. The relationship between infertility stigma and sexual quality of life in infertile women: a correlational study. Ann Mil Health Sci Res. 2025;23(23).

46. Rezaei SM, Safara M, Mosavinezhad SM. The role of infertility stress and defeat in predicting the quality of infertile women's marital relationship. 2021.

47. Amraei S, et al. Does infertility stress impair sexual function in infertile women and men? A cross-sectional study in Iran. Front Med. 2022;9:896538.

Tabachnick BG, Fidell LS. Using multivariate statistics. 6th ed. Boston (MA): Pearson Education; 2013.48

49. Mohamadi Z, Asghari F, Javan Mojarad A. The mediating role of sexual self-efficacy in the relationship between subjective well-being and the quality of sexual life in women. Iran J Fam Psychol. 2023;10(1):146-156.

50. Newton CR, Sherrard W, Glavac I. The Fertility Problem Inventory: measuring perceived infertility-related stress. Fertil Steril. 1999;72(1):54-62.

51. Alizadeh T, et al. The relationship between self-esteem and locus of control with infertility-related stress of non-related infertile men and women. J Reprod Infertil. 2005;6(2).

52. Fu B, et al. Development and validation of an infertility stigma scale for Chinese women. J Psychosom Res. 2015;79(1):69-75. https://doi.org/10.1016/j.jpsychores.2014.11.014.

53. Rajabi G, Jelodari A, Asl JA. Assessing reliability and validity of the Persian version of infertility stigma scale (ISS) in infertile women. Sci J Hamadan Nurs Midwifery Fac. 2017;2008:2800.

آزمودنی برای شرکت در پژوهش حق نپذیرفتن یا انصراف دارد.

رضایت آزمودنی جهت شرکت در پژوهش الزامی است.

ناباروری یکی از چالش‌های مهم سلامت عمومی است که علاوه بر ابعاد جسمی، پیامدهای روانی، اجتماعی و عاطفی گسترده‌ای به‌ویژه برای زنان به همراه دارد. استرس ناشی از ناباروری و انگ اجتماعی مرتبط با آن از عوامل مهمی هستند که می‌توانند بر کیفیت زندگی زناشویی و به‌طور خاص بر کیفیت روابط جنسی زنان نابارور تأثیرگذار باشند. در جوامعی مانند ایران که نقش مادری بخشی از هویت اجتماعی زنان تلقی می‌شود، ناباروری می‌تواند منجر به فشارهای روانی و اجتماعی مضاعفی گردد که کیفیت روابط زوجین را کاهش می‌دهد. پژوهش حاضر با عنوان «بررسی تأثیر استرس ناباروری و انگ ناباروری بر کیفیت رابطه جنسی زنان نابارور مراجعه‌کننده به کلینیک ناباروری مولود شهر زاهدان» با هدف شناسایی میزان و نوع اثر این دو عامل بر کیفیت روابط جنسی انجام می‌شود. این مطالعه با تمرکز بر ابعاد روان‌شناختی و اجتماعی ناباروری، می‌کوشد تصویری جامع از چگونگی تأثیر استرس و انگ بر زندگی زناشویی زنان نابارور ارائه دهد و زمینه را برای مداخلات هدفمند در حوزه سلامت باروری فراهم سازد.

نیازی به خون گیری ندارد.

نتایج این پژوهش می‌تواند به‌طور مستقیم در بهبود خدمات مشاوره‌ای و روان‌اجتماعی کلینیک‌های ناباروری مورد استفاده قرار گیرد و به افزایش اثربخشی درمان‌های باروری از طریق کاهش فشارهای روانی و اجتماعی بیماران کمک کند. شناسایی نقش استرس و انگ در کاهش کیفیت روابط جنسی، به متخصصان حوزه روان‌شناسی، مامایی و مشاوره خانواده این امکان را می‌دهد تا برنامه‌های آموزشی و حمایتی مؤثرتری طراحی کنند. همچنین، یافته‌های این پژوهش می‌تواند به سیاست‌گذاران سلامت در تدوین راهبردهای فرهنگی و اجتماعی برای کاهش انگ ناباروری و ارتقای سلامت روان زنان نابارور یاری رساند. افزون بر این، نتایج مطالعه حاضر می‌تواند به افزایش آگاهی عمومی و کاهش باورهای منفی اجتماعی نسبت به ناباروری منجر شود و در نهایت، به بهبود کیفیت زندگی و رضایت زناشویی زوجین نابارور کمک نماید.

این پژوهش عوارضی برای آزمودنی ها ندارد

این پژوهش نیاز به جبران عوارض احتمالی ندارد.

این طرح پژوهشی غیر هزینه بر می باشد.

ندارد.

تمامی اطلاعات حاصل از پرسشنامه ها محرمانه می باشد.

به پرسش های مطرح شده پاسخ داده می شود.

.