بررسی تأثیر استفاده از فناوری‌های دیجیتال بر عادات غذایی دانش‌آموزان دبستانی شهرستان زاهدان در سال 1405-1404

این مطالعه به‌صورت توصیفی–تحلیلی و مقطعی انجام شد و هدف آن بررسی ارتباط بین استفاده از فناوری‌های دیجیتال (تلفن همراه، تلویزیون، تبلت و کامپیوتر) و عادات غذایی دانش‌آموزان دبستانی شهرستان زاهدان در سال ۱۴۰۴–۱۴۰۵ است. نمونه شامل ۳۰ کودک بود که به روش در دسترس انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از سه پرسشنامه جمعیت‌شناختی، عادات غذایی و میزان استفاده از فناوری‌های دیجیتال جمع‌آوری شد. اطلاعات به‌صورت فردی و حضوری تکمیل و کدگذاری شد. تحلیل داده‌ها با نرم‌افزار SPSS انجام و ارتباط بین متغیرها با آزمون همبستگی اسپیرمن بررسی گردید. نتایج می‌تواند به درک بهتر عادات غذایی کودکان و تأثیر فناوری‌های دیجیتال در این زمینه کمک کند.

This cross-sectional descriptive-analytical study aimed to examine the relationship between the use of digital technologies (mobile phones, television, tablets, and computers) and dietary habits of elementary school students in Zahedan during 1404–1405. The sample included 30 children selected via convenience sampling. Data were collected individually using three questionnaires on demographics, dietary habits, and digital technology use. The information was coded and analyzed using SPSS, and correlations between variables were assessed with Spearman’s correlation test. The findings can help improve understanding of children’s dietary behaviors and the impact of digital technology on them.

تغذیه در دوران کودکی، به‌ویژه در سال‌های ابتدایی زندگی، از چنان اهمیتی برخوردار است که می‌تواند سنگ بنای سلامت و بهره‌وری فرد در سراسر عمر باشد. این دوره، نه تنها همراه با رشد سریع و نیازهای فیزیولوژیک ویژه است ، بلکه یک فرصت طلایی و حیاتی برای نهادینه کردن عادات غذایی سالم محسوب می‌شود. شواهد علمی نشان می‌دهند که رژیم غذایی در این سال‌های حساس، اساس ترجیحات غذایی مادام‌العمر را پی‌ریزی می‌کند و نقش تعیین‌کننده‌ای در پیشگیری از بیماری‌های مزمنی مانند چاقی، دیابت و سندرم متابولیک در آینده ایفا می‌نماید.⁽¹⁾اهمیت این موضوع زمانی آشکارتر می‌شود که بدانیم مطالعات طولی نشان داده‌اند کیفیت رژیم غذایی از کودکی تا نوجوانی از ثبات متوسطی برخوردار است؛ به این معنی که کودکانی که رژیم غذایی سالم‌تری را در سال‌های اولیه آغاز می‌کنند، تمایل به حفظ این الگوی سالم‌تر در طول زمان دارند .⁽²⁾ این یافته بر این مفهوم مهم دلالت دارد که تغذیه مناسب در سال‌های کودکی، یک سرمایه‌گذاری بلندمدت برای سلامت آینده جامعه است و غفلت از آن، می‌تواند پیامدهای جبران‌ناپذیری را به دنبال داشته باشد.⁽³⁾

فناوری‌های دیجیتال به دستگاه‌های الکترونیکی دارای صفحه‌نمایش شامل تلفن همراه، تبلت، کامپیوتر و تلویزیون اطلاق می‌شود که امکان دسترسی به اینترنت و برنامه‌های مختلف را فراهم می‌کنند. ⁽⁴⁾در دنیای امروز، مواجهه کودکان و نوجوانان با این فناوری‌ها به طور فزاینده‌ای در حال گسترش است. این دستگاه‌ها سهم عمده‌ای در زمان روزانه افراد دارند و به ابزاری برای برقراری روابط اجتماعی تبدیل شده‌اند . ⁽⁵⁾ این فناوری‌ها از طریق مکانیسم‌های متعددی، الگوی غذایی کودکان را به طور جدی تحت تأثیر قرار می‌دهند. اگرچه زمان تماشای تلویزیون کاهش یافته، اما قرار گرفتن در معرض تبلیغات غذایی نامناسب همچنان یک نگرانی بزرگ است. یک مطالعه مقطعی تکراری در ایالات متحده نشان داد که با وجود کاهش کلی آگهی‌ها، کودکان ۶ تا ۱۱ ساله به طور میانگین سالانه بیش از ۱۰۰۰ تبلیغ مرتبط با مواد غذایی را تنها در تلویزیون مشاهده می‌کنند و اکثریت قریب به اتفاق (۶۸.۴٪) این محصولات، ناسالم و سرشار از مواد مغذی محدودشونده (چربی، قند و سدیم) هستند ⁽⁴⁾ صنایع غذایی از این کانال برای تأثیرگذاری بر تصمیمات مصرف‌کننده از طریق استراتژی‌های بازاریابی بهره می‌برند.⁽⁵⁾کودکان و نوجوانان، به دلیل ویژگی‌های رفتاری خود، در برابر این تبلیغات به ویژه برای غذاهای فرآوری شده فوق‌العاده (UPF) آسیب‌پذیرند. مطالعه‌ای در دوران قرنطینه کووید-۱۹ در لهستان نیز نشان داد که ۸۹٪ از کودکان در حین صرف غذا در معرض صفحه نمایش قرار داشتند، عادتی که به‌طور مستقیم با خوردن تنقلات پرکالری بین وعده‌های اصلی (۷۷٪) مرتبط است و دریافت کالری ناخودآگاه را افزایش می‌دهد .⁽⁶⁾ در مجموع، این رفتارها به عنوان عامل خطری جدی برای چاقی و اضافه وزن در این سنین شناخته می‌شوند.

در سطح ملی، مسئله سوءتغذیه در کودکان ایرانی به اشکال مختلف از جمله لاغری، کوتاه‌قدی و چاقی خود را نشان می‌دهد. مطالعات متعدد در زمینه منحنی‌های رشد، به طور مشخص نشان داده‌اند که شاخص‌های قد و وزن در کودکان و نوجوانان در شهرستان‌هایی از جمله زاهدان، پایین‌تر از استانداردهای بین‌المللی است که حاکی از چالش‌های پایدار سوءتغذیه در این منطقه است.⁽⁷⁾ از سوی دیگر، چاقی به عنوان یک اپیدمی جهانی ، ایران را نیز به عنوان یک کشور در حال توسعه در خاورمیانه با شیوع تخمینی ۱/۲۰ درصدی درگیر کرده است. یک نظام پایش غذایی در استان‌های ناامن غذایی ایران نیز نشان داد که وضعیت اقتصادی-اجتماعی (SES) خانوار، قوی‌ترین پیش‌بینی کننده وضعیت تغذیه کودکان است . ⁽⁸⁾ در چنین بستر آسیب‌پذیری که عوامل اجتماعی-اقتصادی نقش کلیدی در امنیت غذایی ایفا می‌کنند و کودکان با مشکلات رشد و همچنین خطر چاقی دست به گریبانند ， ظهور فناوری‌های دیجیتال به عنوان یک عامل جدید و قدرتمند، می‌تواند پیچیدگی مسئله را دوچندان کند. کودکان دبستانی زاهدان، که در یک دوره رشد سریع و شکل‌گیری عادات غذایی به سر می‌برند ， از یک سو با محدودیت‌های اقتصادی و دسترسی به غذاهای سالم روبرو هستند و از سوی دیگر، در معرض هجوم تبلیغات غذاهای ناسالم، پرکالری و ارزان از طریق صفحات نمایش قرار دارند. این تقابل بین فقر دسترسی به غذاهای سالم و فراوانی تبلیغات غذاهای ناسالم، می‌تواند یک تهدید دوگانه برای تشدید همزمان اشکال مختلف سوءتغذیه (هم کموزن و هم چاقی) در این قشر آسیب‌پذیر باشد. با این حال， هیچ مطالعه‌ای به بررسی این تعامل پیچیده (تکنولوژی و عادات غذایی) در بین دانش‌آموزان دبستانی شهرستان زاهدان پرداخته نشده است. بنابراین، بررسی این رابطه نه تنها برای درک یک مسئله بومی، بلکه برای طراحی مداخلات هدفمند و کارآمد در سطح ملی که نابرابری‌های جغرافیایی را نیز در نظر می‌گیرد، از اهمیت فوق‌العاده‌ای برخوردار است

با وجود رشد روزافزون پژوهش‌ها در زمینه تأثیر فناوری‌های دیجیتال بر سلامت و رفتارهای تغذیه‌ای کودکان در سطح جهانی، مرور مطالعات انجام‌شده در ایران نشان می‌دهد که تحقیقات در این زمینه هنوز محدود و پراکنده است. بیشتر مطالعات موجود، بر نوجوانان یا جمعیت عمومی کودکان تمرکز داشته و کمتر پژوهشی به‌طور اختصاصی به بررسی ارتباط بین استفاده از فناوری و عادات غذایی در دانش‌آموزان مقطع دبستان پرداخته است. در سطح منطقه‌ای نیز، علی‌رغم وجود شواهدی از چالش‌های تغذیه‌ای در استان سیستان‌ و بلوچستان، مطالعه‌ای که به‌صورت خاص این رابطه را در بین دانش‌آموزان دبستانی شهرستان زاهدان در سال ۱۴۰۴ بررسی کرده باشد، تاکنون گزارش نشده است.

مرور متون:

مطالعات داخلی:

محمدی و همکاران(2022) در مروری نظاممند نشان دادند که دانش‌آموزان دبستانی در مناطق شرقی ایران از جمله زاهدان با چالش‌های سوءتغذیه بیشتری مواجه هستند.⁽⁸⁾

· ربیعی و همکاران. (2024) در مطالعه‌ای بر روی ۲۲۴۷ کودک ایرانی دریافتند که وضعیت اقتصادی-اجتماعی خانوار قوی‌ترین پیش‌بینی کننده وضعیت تغذیه کودکان است.⁽⁹⁾

مطالعات خارجی:

· Rocka et al. (2022) در مطالعه‌ای بر روی ۳۱۲۷ کودک لهستانی نشان دادند که ۸۹٪ کودکان حین غذا خوردن از صفحات نمایش استفاده می‌کنند و این رفتار با افزایش مصرف تنقلات پرکالری مرتبط است.⁽⁷⁾

· Powell et al. (2024) در بررسی روند تبلیغات غذایی تلویزیونی دریافتند که کودکان ۶-۱۱ ساله آمریکایی سالانه بیش از ۱۰۰۰ تبلیغ غذایی می‌بینند که ۶۸.۴٪آنها برای محصولات ناسالم است⁽⁴⁾

موردی ندارد

فرضیات:

بین میانگین زمان استفاده روزانه از فناوری‌های دیجیتال و نمره کل عادات غذایی دانش‌آموزان دبستانی شهرستان زاهدان رابطه معناداری وجود دارد.

بین میزان قرارگیری در معرض تبلیغات غذایی رسانه‌های دیجیتال و نمره عادات غذایی دانش‌آموزان رابطه معناداری وجود دارد.

بین استفاده از فناوری‌های دیجیتال هنگام صرف غذا و نمره عادات غذایی دانش‌آموزان رابطه معناداری وجود دارد.

بین متغیرهای جمعیت‌شناختی (سن، جنس، وضعیت اقتصادی–اجتماعی) و نمره عادات غذایی دانش‌آموزان رابطه معناداری وجود دارد.

تعیین تأثیر استفاده از فناوری‌های دیجیتال بر عادات غذایی دانش‌آموزان دبستانی شهرستان زاهدان در سال1405-1404

تعیین فراوانی و میانگین زمان استفاده روزانه از فناوری‌های دیجیتال (تلویزیون، تلفن همراه، تبلت و کامپیوتر) در دانش‌آموزان دبستانی شهرستان زاهدان.

تعیین نمره عادات غذایی دانش‌آموزان بر اساس چک‌لیست عادات غذایی.

بررسی ارتباط بین میزان استفاده از فناوری‌های دیجیتال و نمره عادات غذایی کودکان.

بررسی ارتباط متغیرهای جمعیت‌شناختی (سن، جنس، وضعیت اقتصادی–اجتماعی) با نمره عادات غذایی و زمان استفاده از فناوری‌های دیجیتال.

دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

جهت افزایش دانش دیجتالی و مجازی دانشجویان کاربرد دارد

فناوری‌های دیجیتال (Digital Technologies):

به مجموعه ابزارها و رسانه‌های الکترونیکی مبتنی بر فناوری اطلاعات و ارتباطات شامل تلفن همراه، تبلت، کامپیوتر، تلویزیون و کنسول‌های بازی اطلاق می‌شود که امکان دسترسی، پردازش و انتقال اطلاعات دیجیتال را فراهم می‌کنند.

عادات غذایی (Dietary Habits):

الگوی تکرارشونده رفتارهای مرتبط با مصرف غذا شامل تعداد وعده‌های غذایی، نوع مواد غذایی مصرفی، زمان‌بندی وعده‌ها و میزان مصرف غذاهای سالم و ناسالم که تحت تأثیر عوامل فردی، اجتماعی و محیطی شکل می‌گیرد.

توصیفی-تحلیلی مقطعی

دانش‌آموزان دبستانی مدرسه ابتدایی دولتی/غیرانتفاعی شهرستان زاهدان

معیارهای ورود: دانش‌آموزان ۱۲-۷ سال، دارا بودن رضایت‌نامه آگاهانه از والدین و سکونت در شهرستان زاهدان می‌باشد.

معیار های خروج: دانش‌آموزان مبتلا به بیماری‌های متابولیک یا گوارشی مؤثر بر تغذیه، مصرف‌کنندگان داروهای مؤثر بر اشتها یا وزن و عدم تمایل به همکاری از مطالعه خارج خواهند شد

حجم نمونه این مطالعه ۳۰ نفر از دانش‌آموزان مقطع دبستان شهرستان زاهدان در نظر گرفته شد. با توجه به ماهیت توصیفی–تحلیلی و مقطعی مطالعه، نبود اطلاعات پیشین برای برآورد دقیق حجم نمونه و محدودیت‌های اجرایی، حداقل حجم نمونه بر اساس مطالعات مشابه و توصیه پژوهش‌های پایلوت (حداقل ۳۰ نمونه) انتخاب گردید. این حجم نمونه برای بررسی ارتباط بین استفاده از فناوری‌های دیجیتال و عادات غذایی کودکان مناسب تشخیص داده شد

نمونه‌ها از میان دانش‌آموزان دبستانی شهرستان زاهدان به روش نمونه‌گیری در دسترس (Convenience Sampling) انتخاب شدند. با توجه به ماهیت مشاهده‌ای و پیش‌آزمایشی مطالعه و محدودیت منابع، امکان تخصیص تصادفی بین گروه‌ها وجود نداشت. داده‌ها به صورت فردی جمع‌آوری شد و در صورت نیاز به تحلیل گروه‌ها، همسان‌سازی بر اساس ویژگی‌های جمعیت‌شناختی مانند سن، جنس و وضعیت اقتصادی–اجتماعی انجام شد. این روش با اهداف مطالعه و تحلیل رابطه بین استفاده از فناوری‌های دیجیتال و عادات غذایی کودکان هم‌خوانی دارد و محدودیت‌های مرتبط لحاظ شده است.

داده‌ها با استفاده از سه پرسشنامه جمع‌آوری شد:
۱. پرسشنامه جمعیت‌شناختی: شامل سن، جنس،پایه تحصیلی، تحصیلات والدین، شغل والدین و تعداد اعضای خانواده.
۲. چک‌لیست عادات غذایی کودکان: شامل گروه‌های غذایی با پاسخ‌دهی بر اساس مقیاس رتبه‌ای چهار درجه‌ای (همیشه، گاهی اوقات، به ندرت، هرگز). امتیاز کلی بر اساس این پاسخ‌ها محاسبه شد.   روایی ابزار با مرور مطالعات مشابه و پایایی با آلفای کرونباخ ۰.۷۸ بررسی گردید.
۳. پرسشنامه زمان استفاده از فناوری‌های دیجیتال: شامل زمان استفاده از تلفن همراه، تلویزیون، تبلت و کامپیوتر در طول روز و روزهای تعطیل. روایی پرسشنامه توسط محقق و پایایی آن با مطالعات پیشین سنجیده شد.
جمع‌آوری اطلاعات به صورت فردی و حضوری توسط محقق انجام شد و هیچ اقدام پاراکلینیکی، نمونه‌گیری خون یا مداخله درمانی صورت نگرفت. مدت زمان پاسخ‌گویی کودک به پرسشنامه حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه است.

این مطالعه به‌صورت توصیفی–تحلیلی و مقطعی انجام شد. پس از اخذ مجوزهای لازم، نمونه‌ها از میان دانش‌آموزان مقطع دبستان شهرستان زاهدان به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. پس از توضیح اهداف پژوهش برای اولیای دانش‌آموزان و اخذ رضایت آگاهانه، پرسشنامه‌ها در یک نوبت و به‌صورت حضوری تکمیل شد.
ابزار جمع‌آوری داده‌ها شامل پرسشنامه جمعیت‌شناختی، چک‌لیست عادات غذایی کودکان و پرسشنامه زمان استفاده از فناوری‌های دیجیتال بود. پاسخ‌گویی به پرسشنامه‌ها حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه به طول انجامید. داده‌ها پس از جمع‌آوری، کدگذاری شده و وارد نرم‌افزار SPSS گردید. پایایی ابزار عادات غذایی با آلفای کرونباخ ۰.۷۸ تأیید شد. هیچ‌گونه مداخله درمانی یا اقدام پاراکلینیکی در طول اجرای پژوهش انجام نشد.

داده‌ها با استفاده از SPSS نسخه 27 تحلیل شدند. متغیرهای کمی شامل نمره کل عادات غذایی و میانگین زمان استفاده از فناوری و متغیرهای کیفی شامل سن،جنسیت، تحصیلات و شغل والدین و تعداد اعضای خانواده  بودند. برای داده‌های کمی از آمار توصیفی شامل میانگین، انحراف معیار، حداقل و حداکثر استفاده شد و برای داده‌های کیفی از آمار توصیفی فراوانی و درصد بهره گرفته شد.به منظور بررسی ارتباط بین میزان استفاده از فناوری‌های دیجیتال و نمره عادات غذایی کودکان، با توجه به ماهیت رتبه‌ای داده‌ها از آزمون همبستگی اسپیرمن استفاده گردید. پایایی چک‌لیست عادات غذایی پس از اصلاح سوال‌ها و حذف متغیرهای غیرمرتبط با آلفای کرونباخ ۰٫۷۸ محاسبه شد. جدول نمونه توخالی جهت نشان دادن ساختار داده‌ها به پیوست ضمیمه گردید. سطح معنی‌داری در تمامی آزمون‌ها ۰٫۰۵ در نظر گرفته شد.

براساس راهنمای عمومی اخلاق در پژوهشهای علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی در جمهوری اسلامی ایران ، کد های 1 ، 10 و 11 و 25 و 27 و 28 و 29 و 30 و 31 ، رعایت خواهند شد :

1-      هدف اصلی هر پژوهش باید ارتقای سلامت انسانها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

10-    هر پژوهشی باید بر اساس و منطبق بر یک طرحنامه (پروپوزال) به انجام برسد. در کارآزماییهای بالینی باید علاوه بر طرح نامه، دستورالعمل (پروتکل) نیز تهیه و ارائه شود. طرحنامه و دستورالعمل باید شامل تمامی اجزای ضروری باشد. از جمله بخش ملاحظات اخلاقی، اطلاعات مربوط به بودجه، حمایت کنندهها، وابستگیهای سازمانی، موارد تعارض منافع بالقوهی دیگر، مشوقهای شرکت کنندگان، پیش بینی درمان و یا جبران خسارت افراد آسیب دیده در پژوهش .در مواردی که لازم است رضایتنامهی آگاهانه به صورت کتبی اخذ شود، فرم رضایتنامه باید تدوین و به طرحنامه پیوست شده باشد. پیش از تصویب یا تأیید طرحنامه از سوی کمیته ی مستقل اخلاق در پژوهش، نباید اجرای پژوهش شروع شود.

11-     کمیته ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرحنامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرحها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته ی اخلاق درخواست میشود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.

25-     پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنیها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. همچنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنیها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده ها یا اطلاعات به دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

27-     در پایان پژوهش، هر فردی که به عنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که دربارهی نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روشهایی که سودمندیشان در آن مطالعه نشان داده شده است، بهرهمند شود.

28-     پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهشهای خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافتههایی که از نظر حمایت کنندهی پژوهش مطلوب نیست، بپذیرند.

29-     نحوهی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنیها و مؤسسهی حمایت کنندهی پژوهش باشد.

30-     گزارشها و مقالات حاصل از پژوهشهایی که مفاد این راهنما را نقض کردهاند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.

31-     روش پژوهش نباید با ارزشهای احتماعی، فرهنگی و دینی جامعه در تناقض باشد.

1.احتمال عدم همکاری برخی مدارس به دلیل محدودیت‌های زمانی، آموزشی یا اداری وجود دارد.جهت کاهش این محدودیت، هماهنگی با چند مدرسه به‌صورت هم‌زمان با مدارس دیگر در نظر گرفته می‌شود. همچنین تلاش می‌شود زمان اجرای پرسشنامه با برنامه آموزشی مدارس تطبیق داده شود

2.با توجه به سن پایین شرکت‌کنندگان، احتمال عدم درک کامل برخی سؤالات یا پاسخ‌دهی غیر دقیق وجود دارد که توضیح شفاهی ساده و قابل فهم سؤالات پیش از تکمیل پرسشنامه و حضور پژوهشگر در زمان پاسخ‌دهی جهت رفع ابهامات در نظر گرفته می‌شود

فناوری های دیجیتال:(digital technologies)

تعریف نظری: فناوری‌هایی که از دستگاه‌های الکترونیکی دیجیتال برای ذخیره، پردازش و انتقال داده استفاده می‌کنند.⁽⁴⁾

تعریف عملیاتی: میانگین ساعات استفاده روزانه از تلفن همراه، تبلت، لپ‌تاپ و تلویزیون برای مقاصد غیردرسی

عادات غذایی:(dietary habits)

تعریف نظری: الگوهای رفتاری تکرارشونده در انتخاب، تهیه و مصرف غذا که تحت تأثیر عوامل فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی قرار دارد ⁽¹⁾

تعریف عملیاتی: الگوی مصرف غذایی که از طریق پرسشنامه عادات غذایی سنجیده می‌شود.

1. Manohar, N., Hayen, A., Do, L., Scott, J., Bhole, S., & Arora, A. (2021). Early life and socio-economic determinants of dietary trajectories in infancy and early childhood – results from the HSHK birth cohort study. Nutrition Journal, 20(1), 76.

2. da Costa, M. P., Severo, M., Araújo, J., & Vilela, S. (2024). Longitudinal tracking of diet quality from childhood to adolescence: The Interplay of individual and sociodemographic factors. Appetite, 196, 107279.

3. Saavedra, J. M., & Prentice, A. M. (2022). Nutrition in school-age children: a rationale for revisiting priorities. Nutrition Reviews, 81(7), 823–843.

4. Powell, L. M., Leider, J., Schermbeck, R. M., Vandenbroeck, A., & Harris, J. L. (2024). Trends in children’s exposure to food and beverage advertising on television. JAMA Network Open, 7(8), e2429671referred to pediatric clinic of Kashan University of Medical Sciences, Iran (2012-2013). Journal of Babol University of Medical Sciences. 2013;15(5):77 83

5. .https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2024.29671

6. Rodríguez-Barniol, M., Pujol-Busquets, G., & Bach-Faig, A. (2024). Screen time use and ultra-processed food consumption in adolescents: A focus group qualitative study. Journal of the Academy of Nutrition and Dietetics, 124(10), 1336–1346.https://doi.org/10.1016/j.jand.2024.04.015

7. Rocka, A., Jasielska, F., Madras, D., Krawiec, P., & Pac-Kożuchowska, E. (2022). The impact of digital screen time on dietary habits and physical activity in children and adolescents. Nutrients, 14(14), 2985.https://doi.org/10.3390/nu14142985

8. Mohammadi, S., Bolourian, M., Badpeyma, M., Nasiri, M., Alizadeh Ghamsari, A., & Movahedinia, S. (2022). Prevalence and risk factors of malnutrition among primary school children in Iran: A systematic review. Health Provider, 2(2), 97-109. https://doi.org/10.22034/hp.2022.362440.1025

9. Rabiei, S., Ebrahimof, S., & Neyestani, T. R. (2024). Exploring the determinants of malnutrition in 2–5 year Iranian children using structural equation modeling: National food and nutrition surveillance. BMC Public Health, 24, 3406. https://doi.org/10.1186/s12889-024-3406-zJou J, Choi SS, Diehl AM, editors. Mechanisms of disease progression in nonalcoholic fatty liver disease. Seminars in liver disease; 2008: © Thieme Medical Publishers

این پژوهش با هدف بررسی تأثیر استفاده از تلفن همراه، تلویزیون و سایر وسایل دیجیتال بر عادات غذایی کودکان ۷ تا ۱۲ سال انجام می‌شود.
در این مطالعه، از کودک تحت سرپرستی من خواسته می‌شود به چند سؤال ساده درباره نوع و میزان مصرف غذاها و همچنین میزان استفاده از وسایل دیجیتال پاسخ دهد.
هدف از انجام این پژوهش، شناخت بهتر عادات غذایی کودکان و بررسی ارتباط آن با استفاده از فناوری‌های دیجیتال است تا در آینده بتوان از نتایج آن برای بهبود تغذیه و سلامت کودکان استفاده کرد.
شرکت کودک تحت سرپرستی من در این پژوهش داوطلبانه بوده و اطلاعات جمع‌آوری‌شده به‌صورت محرمانه نگهداری می‌شود و هیچ‌گونه نام و مشخصات فردی ثبت نخواهد شد.

خیر

در این پژوهش هیچ‌گونه مداخله درمانی یا آموزشی بر روی کودک تحت سرپرستی من انجام نمی‌شود.
همکاری کودک تحت سرپرستی من تنها شامل پاسخ‌دادن به یک پرسشنامه ساده درباره عادات غذایی و میزان استفاده از وسایل دیجیتال مانند تلفن همراه و تلویزیون است.
در این مطالعه هیچ‌گونه اقدام پاراکلینیکی، آزمایش، نمونه‌گیری خون یا نمونه‌گیری بیولوژیک انجام نمی‌شود و نمونه‌ای از کودک گرفته نخواهد شد.
شرکت کودک در این پژوهش تنها در یک نوبت و در مدت زمان کوتاه (حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه) انجام می‌شود و نیاز به مراجعه مجدد یا پیگیری‌های بعدی ندارد.
از مزایای شرکت در این پژوهش می‌توان به افزایش آگاهی والدین و پژوهشگران نسبت به عادات غذایی کودکان و نقش استفاده از فناوری‌های دیجیتال در سلامت آن‌ها اشاره کرد که نتایج آن می‌تواند در برنامه‌ریزی‌های سلامت و بهبود تغذیه کودکان مورد استفاده قرار گیرد.
شرکت در این پژوهش هیچ هزینه‌ای برای کودک یا خانواده نداشته و اطلاعات به‌صورت محرمانه ثبت می‌شود.

با توجه به اینکه این پژوهش صرفاً شامل پاسخ‌گویی کودک تحت سرپرستی من به یک پرسشنامه است و هیچ‌گونه مداخله درمانی، آموزشی، آزمایشگاهی یا نمونه‌گیری بر روی کودک انجام نمی‌شود، عارضه جسمی خاصی برای شرکت در این مطالعه پیش‌بینی نمی‌شود.
ممکن است کودک در حین پاسخ‌گویی به پرسشنامه دچار خستگی خفیف یا بی‌حوصلگی موقت شود که این مورد جدی نبوده و با استراحت کوتاه برطرف می‌گردد. احتمال بروز عوارض جدی جسمی یا روانی در این پژوهش بسیار ناچیز و نزدیک به صفر است.

در صورت بروز هرگونه مشکل جسمی یا روانی احتمالی که به‌طور مستقیم ناشی از شرکت کودک تحت سرپرستی من در این پژوهش باشد، مسئولیت پیگیری، درمان و جبران هزینه‌های مربوطه بر عهده مجری پژوهش خواهد بود.
با توجه به ماهیت غیرمداخله‌ای پژوهش و عدم انجام اقدامات درمانی یا تشخیصی، احتمال بروز عوارض جدی بسیار کم بوده و این پژوهش در مقایسه با مداخلات درمانی معمول، دارای کمترین میزان خطر است.

شرکت کودک تحت سرپرستی من در این پژوهش هیچ‌گونه هزینه‌ای برای خانواده در بر نخواهد داشت.
تمام مراحل پژوهش شامل تکمیل پرسشنامه به‌صورت رایگان انجام می‌شود و هیچ‌گونه پرداخت مالی، هزینه تشخیصی یا درمانی از شرکت‌کنندگان دریافت نخواهد شد.

از آنجا که این پژوهش ماهیت درمانی یا تشخیصی ندارد، عدم شرکت کودک تحت سرپرستی من در این مطالعه هیچ تأثیری بر دریافت خدمات بهداشتی، تشخیصی یا درمانی معمول نخواهد داشت و در صورت عدم تمایل به شرکت، کودک می‌تواند همچنان از کلیه خدمات سلامت و مراقبت‌های معمول بهره‌مند شود.

کلیه اطلاعات مربوط به کودک تحت سرپرستی من به‌صورت محرمانه نگهداری خواهد شد و هیچ‌گونه نام یا مشخصات هویتی در پرسشنامه‌ها یا گزارش‌های پژوهش ثبت نمی‌شود.
نتایج این پژوهش صرفاً به‌صورت کلی و گروهی منتشر خواهد شد و امکان شناسایی فردی شرکت‌کنندگان وجود نخواهد داشت.
کمیته اخلاق در پژوهش دانشگاه به‌منظور نظارت بر رعایت حقوق شرکت‌کنندگان، در صورت لزوم مجاز به دسترسی به اطلاعات پژوهش خواهد بود.

در صورت وجود هرگونه سؤال، ابهام یا نگرانی در خصوص روند پژوهش یا حقوق شرکت‌کنندگان، ولی یا قیم قانونی می‌تواند از طریق واحد پژوهش یا آموزش دانشکده مربوطه پیگیری لازم را انجام داده و اطلاعات مورد نیاز را دریافت نماید.

شرکت کودک تحت سرپرستی من در این پژوهش کاملاً داوطلبانه است و هیچ اجباری برای شرکت در این مطالعه وجود ندارد.
در صورت عدم تمایل به شرکت یا انصراف در هر مرحله از پژوهش، کودک از دریافت خدمات بهداشتی و درمانی معمول محروم نخواهد شد.
همچنین حتی پس از اعلام رضایت، ولی یا قیم قانونی می‌تواند در هر زمان با اطلاع به مجری پژوهش، کودک را از ادامه مطالعه خارج نماید بدون آنکه هیچ‌گونه پیامد منفی برای وی ایجاد شود.

در صورت وجود هرگونه اعتراض یا شکایت نسبت به نحوه انجام پژوهش یا عملکرد دست‌اندرکاران، ولی یا قیم قانونی می‌تواند موضوع را به کمیته اخلاق در پژوهش دانشگاه به‌صورت شفاهی یا کتبی گزارش نماید.
در انتهای فرم:
اینجانب موارد فوق‌الذکر را خوانده و به‌طور کامل فهمیدم و بر اساس آن، رضایت آگاهانه خود را برای شرکت کودک تحت سرپرستی من در این پژوهش اعلام می‌کنم.
اینجانب کیمیا گلشاهی خود را ملزم به اجرای تعهدات مربوط به مجری پژوهش در مفاد فوق دانسته و متعهد می‌گردم در تأمین حقوق و ایمنی شرکت‌کننده در این پژوهش نهایت تلاش خود را به‌عمل آورم

پرسشنامه اطلاعات دموگرافیک

چک‌لیست عادات غذایی

پرسشنامه زمان استفاده از فناوری‌های دیجیتال