بررسی اپیدمیولوژیک متوفیان ارجاعی به پزشکی قانونی از نظر ابتلا به کووید-19 بر اساس انجام RDT و رهگیری تماس اطرافیان متوفیان مثبت از نظر کووید-19 در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در شش ماهه نخست سال 1400

Coronavirus جدید با عنوان SARS-Cov2 یا COVID-19 یک کروناویروس متعلق به دسته بتاکروناویروس است که در درجه اول سیستم تنفسی انسان را هدف قرار می دهد. کوید - 19 سومین بیماری شناخته شده جانوری (Zoonotic) بعد از سندرم حاد و شدید تنفسی (SARS) و سندرم تنفسی خاورمیانه (MERS) می باشد که از قبل بعنوان عوامل خطرناک برای سلامت عمومی شناخته شده اند.

در ماه دسامبر سال 2019 ، یک خوشه از بیماران با تشخیص اولیه پنومونی از یک علت ناشناخته در بیمارستان های ووهان چین بستری شدند. این گروه های بیمارستانی به صورت اپیدمیولوژیک به یک بازار عمده فروشی حیوانات دریایی و مرطوب در ووهان، استان هوبئی چین مرتبط بودند(1-3).

دولت و محققان حوزه بهداشت در چین اقدامات سریع را برای کنترل همه گیری آن انجام دادند و تحقیقات اتیولوژیک را آغاز کردند. در 30  ژانویه سال 2020 ، WHO همه گیری کروناویروس نوین-2019 را بعنوان فوریت بهداشت عمومی با نگرانی بین المللی اعلام کرد که تهدیدی نه برای چین که بلکه برای تمام کشورها به شمار می رود. در 11 فوریه سال 2020 ،WHO رسماً بیماری ایجاد شده توسط کروناویروس نوین-2019 را بیماری Corona Virus Disease 2019(COVID-19)  نامگذاری کرد. در 23 فوریه 2020، تعداد 77041 مورد عفونت کووید-19 در چین تأیید شد(4).

ویژگی های ناشناخته اپیدمیولوژیک و چرخه انتقال کووید-19، اتخاذ سیاست های کنترلی موثر را دشوار و پیچیده می کند(5). فاصله بین شروع علائم یک فرد و شناسایی مورد ثانویه در کووید-19 حدود 4 الی 5 روز می باشد و در حدود دوره کمون در نظر گرفته می شود(6). دوره کمون بیماری در حدود 14 روز تعیین شده است(7). سازمان جهانی بهداشت میزان زمان بین شروع علائم و مرگ را از حدود 2 تا 8 هفته اعلام کرده است(8). مطالعات نشان داده است که بیشترین انتقال در نزدیک و حتی قبل از بروز علائم رخ می دهد(6, 9, 10).  افراد در ارتباطات خانوادگی بیشتر در معرض ابتلا به این بیماری قرار دارند(8 ,11, 12). تحقیقات اپیدمیولوژیک و بررسی ارتباطات نزدیک بیماران و افراد در تماس با آنها برای شناسایی منبع عفونت و اجرای اقدامات کنترلی هدفمند مانند ردیابی تماس ضروری می باشد(8). شناسایی و ایزوله بیماران به تنهایی برای کنترل بیماری کافی نمی باشد(13). با تشخیص زودهنگام خطر انتقال بیماری کاهش پیدا می کند(12). بسیاری از کشورها ضمن تعیین استراتژی های کنترل بیماری، در حال آماده سازی استراتژی های خروج از محدودیت ها نیز می باشند. ردیابی تماس بعنوان یک جز کلیدی در کنار قرنطینه و انجام آزمایش در موارد تماس خصوصاٌ در مرحله ای که قصد رفع محدودیت ها می باشد در نظر گرفته می شود(14-20).

رهگیری تماس مداخله ای است که در آن با شناسایی بیمار از وی خواسته می شود اطلاعات لازم را در مورد سابقه تماس خود با سایر افراد در یک دوره زمانی مشخص قبل از نتیجه مثبت آزمایش ارائه نماید. پس از شناسایی، این افراد در قرنطینه قرار می گیرند و در صورت نیاز طبق دستورالعمل های ملی مورد آزمایش قرار می گیرند(21-25).

روش های انتقال کووید-19 در چهار روش دسته بندی می شود. انتقال علامتی از فرد دارای علائم بیماری به فرد سالم در تماس(26)، انتقال بدون علامت از فرد بیمار قبل از بروز علائم به فرد سالم(27)، انتقال مستقیم از فردی که هیچگونه علامتی نشان نمی دهد(28)، انتقال از طریق آلودگی محیطی(26).

با توجه به روش انتقال بیماری استراتژی مختلفی برای کنترل بیماری پیشنهاد می گردد(21). عوامل مختلفی از جمله موارد بدون علامت و شناسایی نشده می توانند اثربخشی رهگیری تماس را کاهش دهند و در نتیجه نمی توان بخش بزرگی از تماس ها را ردیابی کرد(25).

با توجه به شیوع جهانی ویروس کرونا(COVID-19)  در سال 2019، بدون تردید در موارد کالبد شکافی نیز با افزایش تعداد افراد مبتلا به COVID-19 مواجه خواهیم بود. با وجود این که در برخی موارد سابقه تب و مشکلات تنفسی گزارش شده است مطالعات اپیدمیولوژیک نشان می دهد که اکثر افراد آلوده به COVID-19 خفیف و بدون علائم هستند و از سویی افرادی که با COVID-19  می میرند ممکن است هنوز عفونی باشند(29).

پزشکی قانونی نقش مهمی در پاندمی کووید-19 دارد آسیب شناسان پزشکی قانونی از طریق کالبد شکافی در دوره COVID-19  با توجه به ناشناخته بودن کووید-19 به بسیاری از سوالات در خصوص این بیماری پاسخ می دهند(30, 31).

برخی از نقش های بالقوه پزشکی قانونی در این مسئله عبارتند از: تعیین علت دقیق مرگ در میان متوفیانی که دارای SARS-CoV-2 مثبت بودند ، کمک به صحت آمار مرگ و میر ، درک مکانیسم های پاتولوژیک  COVID-19، پیگیری حضور ویروس در طول زمان و زنده ماندن ویروس پس از مرگ(32).

با توجه به اینکه انتقال بدون علامت از فرد بیمار قبل از بروز علائم به فرد سالم(27)، انتقال مستقیم از فردی که هیچگونه علامتی نشان نمی دهد(28) از راه های مهم انتقال می باشد این موضوع نقش مهمی در رهگیری تماس بمنظور شناسایی زود هنگام بیماران تا قبل از وارد شدن به مرحله بروز علائم و همچنین کنترل بیماری دارد.متوفیان ارجاعی به پزشکی قانونی بعنوان بخشی از جامعه می باشند که به دلایلی به غیر از کووید-19 فوت نموده اند و با توجه به مورد شناسایی قرار نگرفتن آنها، در صورت مثبت بودن رهگیری تماس اطرافیان بعنوان یکی از استراتژی های موثر در کنترل کووید-19 می باشد. با وجود طولانی، زمان بر، وقت گیر و نیاز به یادآور بودن استراتژی رهگیری تماس در نظر است به منظور برقراری ارتباط بین یک پرونده شناسایی شده و انجام مراقب های بهداشتی که پس از مصاحبه ردیابی تماس صورت می پذیرد. مطالعه ای با هدف شناسایی موارد بدون علامت کووید-19 در بین متوفیان ارجاعی به پزشکی قانونی و رهگیری تماس در اطرافیان این افراد و در نهایت انجام تدفین بهداشتی متوفی صورت پذیرد.

بررسی متون

در بررسی متون تنها یک مطالعه پزشکی قانونی و چند گزارش کالبد شکافی در توصیف موردی موارد COVID-19  پیدا شد(29, 33-35).

مطالعه Hao-Yuan Cheng، با هدف نشان دادن قدرت انتقال کووید-19، ارزیابی خطر عفونت و تخمین دوره عفونی در بازه زمانی 15 ژانویه تا 15 مارس 2020 در تایوان انجام شد. در این مطالعه یک نمونه صد نفره از موارد اولیه تایید شده مبتلا به کووید-19 و افراد در تماس های نزدیک با آنان مشارکت کردند. با مثبت شدن نتیجه تست اولین فرد مبتلا به کووید-19، بررسی اپیدمیولوژیک از جمله ردیابی تماس توسط تیم های تحقیقاتی و بهداشتی انجام می شد و اطلاعات مرتبط با سن، جنس، زمان مواجهه جمع آوری می شد. زمان آغاز دوره بررسی از زمان مثبت شدن تست کووید-19 در فرد دارای تست آزمایشگاهی مثبت و در صورت شواهد اپیدمیولوژیک چهار روز قبل از بروز علائم آن فرد بود و برای موارد تایید شده بدون علامت آغاز بررسی از زمان تاریخ تایید تشخیص در نظر گرفته می شد. کلیه افراد در تماس نزدیک با اولین فرد مثبت آزمایش PCR اخذ می شد و بمدت 14 روز قرنطینه می شدند و در صورت بروز علائم مجدد تست PCR برای آنان انجام می شد. از 2761 مورد تماس نزدیک با نمونه 100 نفری اولیه شناسایی شده، 5/5 درصد سابقه تماس خانگی، 8/2 درصد سابقه ارتباطات خانوادگی غیرخانگی و 25/3 درصد سابقه تماس مراقبت های بهداشتی داشتند. از طریق رهگیری تماس 22 مورد ثانویه شناسایی شدند. میزان حمله ثانویه در این مطالعه 7/0 درصد بود(13). 

Kretzschmar  و همکاران در مطالعه خود با استفاده از یک مدل ریاضی مراحل مختلف یک استراتژی ردیابی تماس برای COVID-19 را توصیف نمودند. کاهش تأخیر آزمایش - یعنی کوتاه شدن زمان بین شروع علائم و نتیجه آزمایش مثبت ، با فرض ایزوله فوری - مهمترین عامل برای بهبود اثربخشی ردیابی تماس است. کاهش تأخیر ردیابی - یعنی کوتاه شدن زمان برای ردیابی مخاطب ، با فرض آزمایش فوری و جداسازی  بیمار در صورت مثبت بودن – احتمال دارد اثر بخشی ردیابی تماس را بیشتر کند(25).

نتایج مطالعه Alberto Aleta در مطالعه خود با عنوان مدل سازی تاثیر انجام تست، رهگیری تماس و قرنطینه در کنترل موج دوم کووید-19 نشان داد که با اجرای مداخلات مرتبط با فاصله گذاری اجتماعی، ضمن افزایش ظرفیت تست، رهگیری تماس و قرنطینه خانگی می توان بیماری را به اندازه ظرفیت پاسخ سامانه سلامت کنترل کرد(36).

• توزیع عوامل دموگرافیک متوفیان مبتلا به کووید19، ارجاعی به پزشکی قانونی در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در شش ماهه نخست سال 1400 چگونه است؟
• توزیع وضعیت متوفیان ارجاعی به پزشکی قانونی از نظر ابتلا به کووید19از طریق تست RDT در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در شش ماهه نخست سال 1400چگونه است؟
• توزیع وضعیت سابقه تماس متوفیان مثبت از نظر ابتلا به کووید19 ارجاعی به پزشکی قانونی با افراد مبتلا به کووید-19 در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در شش ماهه نخست سال 1400چگونه است؟
• توزیع علت فوت متوفیان مبتلا به کووید19، ارجاعی به پزشکی قانونی در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در شش ماهه نخست سال 1400چگونه است؟
• توزیع وضعیت سابقه متوفیان ارجاعی به پزشکی قانونی از نظر ابتلا قبلی به کووید19، در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در شش ماهه نخست سال 1400چگونه است؟
• توزیع وضعیت بیماری زمینه ای متوفیان مثبت از نظر ابتلا به کووید19 ارجاعی به پزشکی در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در شش ماهه نخست سال 1400چگونه است؟
• توزیع محل فوت متوفیان مثبت از نظر ابتلا به کووید19 ارجاعی به پزشکی در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در شش ماهه نخست سال 1400چگونه است؟
• توزیع عوامل دموگرافیک اطرافیان در تماس با متوفی مبتلا به کووید19، ارجاعی به پزشکی قانونی در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در شش ماهه نخست سال 1400چگونه است؟
• توزیع وضعیت اطرافیان در تماس با متوفیان ارجاعی به پزشکی قانونی از نظر ابتلا به کووید19 از طریق تست RDT در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در شش ماهه نخست سال 1400چگونه است؟
• توزیع شدت بیماری در موارد شناسایی شده در تماس با متوفیان مثبت از نظر کووید19 ارجاعی به پزشکی قانونی در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در شش ماهه نخست سال 1400چگونه است؟
• توزیع وضعیت مکانی موارد در تماس با متوفیان مثبت از نظر کووید19 ارجاعی به پزشکی قانونی در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در شش ماهه نخست سال 1400چگونه است؟
• بین فاصله زمانی بین فوت بیمار مبتلا به کووید ۱۹ تا زمان نمونه گیری در پزشکی قانونی، در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان، ۶ ماهه نخست سال ۱۴۰۰ ارتباط وجود دارد.
• بین وضعیت بیماری زمینه ای و نتیجه تست متوفیان ارجاعی به پزشکی قانونی در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در شش ماهه نخست سال 1400 ارتباط وجود دارد.

• تعیین وضعیت اپیدمیولوژیک متوفیان ارجاعی به پزشکی قانونی از نظر ابتلا به کووید19 بر اساس انجام RDT در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در شش ماهه نخست سال 1400
• تعیین وضعیت اطرافیان متوفیان مثبت از نظر کووید19 و رهگیری تماس آنان در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در شش ماهه نخست سال 1400

• تعیین عوامل دموگرافیک متوفیان مبتلا به کووید19، ارجاعی به پزشکی قانونی در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در شش ماهه نخست سال 1400
• تعیین وضعیت متوفیان ارجاعی به پزشکی قانونی از نظر ابتلا به کووید19از طریق تست RDT در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در شش ماهه نخست سال 1400
• تعیین وضعیت سابقه تماس متوفیان مثبت از نظر ابتلا به کووید19 ارجاعی به پزشکی قانونی با افراد مبتلا به کووید-19 در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در شش ماهه نخست سال 1400
• تعیین علت فوت متوفیان مبتلا به کووید19، ارجاعی به پزشکی قانونی در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در شش ماهه نخست سال 1400
• تعیین وضعیت سابقه متوفیان ارجاعی به پزشکی قانونی از نظر ابتلا قبلی به کووید19، در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در شش ماهه نخست سال 1400
• تعیین وضعیت بیماری زمینه ای متوفیان مثبت از نظر ابتلا به کووید19 ارجاعی به پزشکی در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در شش ماهه نخست سال 1400
• تعیین محل فوت متوفیان مثبت از نظر ابتلا به کووید19 ارجاعی به پزشکی در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در شش ماهه نخست سال 1400
• تعیین عوامل دموگرافیک اطرافیان در تماس با متوفی مبتلا به کووید19، ارجاعی به پزشکی قانونی در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در شش ماهه نخست سال 1400
• تعیین وضعیت اطرافیان در تماس با متوفیان ارجاعی به پزشکی قانونی از نظر ابتلا به کووید19از طریق تست RDT در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در شش ماهه نخست سال 1400
• تعیین شدت بیماری در موارد شناسایی شده در تماس با متوفیان مثبت از نظر کووید19 ارجاعی به پزشکی قانونی در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در شش ماهه نخست سال 1400
• تعیین وضعیت مکانی (خانواده یا محل کار) موارد در تماس با متوفیان مثبت از نظر کووید19 ارجاعی به پزشکی قانونی در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در شش ماهه نخست سال 1400
• تعیین ارتباط بین فاصله زمانی فوت متوفی مبتلا به کووید ۱۹ تا زمان نمونه گیری در پزشکی قانونی، در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان، ۶ ماهه نخست سال ۱۴۰۰
• تعیین ارتباط بین وضعیت بیماری زمینه ای و نتیجه تست متوفیان ارجاعی به پزشکی قانونی در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در شش ماهه نخست سال 1400

هدف فرعی:

• اعلام موارد متوفی مثبت به مرکز بهداشت شهرستان جهت نظارت بهداشتی بر کفن و دفن بهداشتی
• تعیین شیوع بیماری کووید19 در بین متوفیان ارجاعی به پزشکی قانونی در 6 ماهه نخست سال1400

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی، پزشکی قانونی

شدت بیماری : بر اساس تعاریف آخرین پروتکل تشخیص و درمان کووید 19 منتشر شده توسط وزارت بهداشتمرحله صفر: تست مثبت بدون علائم مرحله 1: تست مثبت و علائم خفیف مرحله 2: فاز تنفسی متوسط (بر اساس تعریف در پروتکل) مرحله 3: فاز تنفسی شدید مرحله 4: فاز التهابی (بحرانی)

تست RDT: 

تست تشخیصی سریع ( RDT ) یک روش آزمایش تشخیصی پزشکی است که انجام آن بسیار آسان و جواب دهی آن نیز بسیار سریع می باشد.

رپید تست ها به صورت کلی برای غربالگری پزشکی اولیه یا اورژانسی و برای استفاده در شرایط و تجهیزات پزشکی با منابع محدود بسیار کاربردی و مناسب هستند.

این مطالعه یک مطالعه مقطعی (توصیفی – تحلیلی) است که وضعیت اپیدمیولوژیک متوفیان ارجاعی به پزشکی قانونی از نظر ابتلا به کووید-19 بر اساس انجام RDT و رهگیری تماس اطرافیان متوفیان مثبت از نظر کووید-19 در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در شش ماهه نخست سال 1400مورد مطالعه قرار خواهد داد.

کلیه اجسادی که در بازه زمانی فروردین1400 لغایت شهریور 1400  به پزشکی قانونی ارجاع شده اند بدون در نظر گرفتن علت فوت ثبت شده در گواهی فوت و کلیه اطرافیان در تماس با فرد متوفی مثبت از نظر کووید-19 وارد مطالعه خواهند شد.

معیار ورود: متوفی ارجاعی به پزشکی قانونی در شش ماهه نخست سال 1400

معیار خروج: بعلت عدم دسترسی به داده های موارد فوت خارج استانی این افراد از مطالعه خارج خواهند شد

با توجه به هدف مطالعه تمام اعضای جامعه پژوهش یعنی کلیه متوفیان ارجاع شده به پزشکی قانونی بدون در نظر گرفتن علت فوت و تمامی اطرافیان در تماس با فرد متوفی مثبت از نظر کووید-19 وارد مطالعه خواهند شد. پیش بینی می شود با توجه به میانگین متوفیان ارجاعی به پزشکی قانونی انتظار می رود تعداد 700  نفر فوتی مورد بررسی قرار گیرند.

تمام اعضای جامعه پژوهش یعنی کلیه متوفیان ارجاعی به پزشکی قانونی و تمامی اطرافیان در تماس با فرد متوفی مثبت از نظر کووید-19 بصورت سرشماری وارد مطالعه خواهند شد.

ابزار گردآوری اطلاعات چک لیست محقق ساخته می باشد که بر اساس متغییرهای مورد نیاز برای انجام پژوهش (اطلاعات هویتی و نتیجه تست متوفیان) طراحی و از طریق اخذ نظرات اصلاحی کارشناسان متخصص پزشکی قانونی و دانشگاه علوم پزشکی زاهدان اصلاحات مورد نیاز اعمال خواهد شد. اطلاعات مرتبط با پیگیری تماس افراد طبق فرم های استاندارد طرح مدیریت و کنترل اپیدمی کووید-19 ابلاغی از وزارت بهداشت و لیست خطی مبتلایان به کووید-19 دانشکاه جمع آوری خواهد شد.

به منظور رعایت موازین اخلاق در پژوهش، مراجعه به مراکز بهداشت و پزشکی قانونی بر اساس معرفی و مجوز صورت گرفته و پس از توضیح اهداف پژوهش برای همکاران، بر محرمانه ماندن اطلاعات فردی تاکید خواهد شد. روش انجام مطالعه به این صورت است که پس از کسب کد اخلاق و مجوزهای مورد نیاز، هماهنگی های لازم و مکاتبه با مراکز بهداشت شهرستان ها و پزشکی قانونی جهت جمع آوری اطلاعات و انجام اقدامات مراقبتی و نظارتی (برنامه های نظارت بر تدفین بهداشتی متوفیان) انجام می گردد. با همکاری پزشکی قانونی و مرکز بهداشت، یک نفر رابط جهت ارتباط بین سازمانی بمنظور اجرای اهداف طرح مشخص و به محقق اعلام می گردد. در مرحله بعد چک لیست های مورد نظر به همراه تست های RDT جهت اخذ تست از متوفیان ارجاعی به پزشکی قانونی به رابط پزشکی قانونی تحویل می گردد. قسمت ابتدایی فرم در پذیرش تکمیل و قسمت دوم توسط مسئول اخذ نمونه از متوفی تکمیل و در نهایت کلیه چک لیست ها پس از تکمیل به محقق تحویل می گردد. فرم های مراقبت اطرافیان موارد مثبت کووید-19 بر مبنای طرح مدیریت و کنترل بیماری پاندمی کووید-19 ( طرح شهید سلیمانی) جهت موارد در تماس توسط مراکز بهداشت تکمیل خواهد شد. از کلیه متوفیان ارجاعی به پزشکی قانونی توسط کارشناس تعیین شده پزشکی قانونی یا پزشک سالن تشریح، نمونه RDT اخذ می گردد.

پس از مثبت شدن تست RDT و شناسایی مورد مثبت بیماری ضمن تکمیل چک لیست توسط پزشک سالن تشریح، گزارش مورد مثبت بصورت آنی به رابط پزشکی قانونی اعلام و توسط رابط پزشکی قانونی به نماینده ستاد مرکز بهداشت شهرستان اعلام می گردد. مراکز بهداشت پیگیری تماس در خانواده و افراد در تماس با متوفی به فاصله 14 روز قبل را با هدف شناسایی افراد در فاز  'بی علامت / قبل از بروز علائم' و' افراد در مرحله ابتدایی عفونت ) فاز خفیف)' انجام خواهد داد و  از آنجایی که این افراد بعد از مدتی ممکن است علامت دار شوند، پایش علامتی آنها خصوصاً در گروه های در معرض خطر توسط مراقب سلامت انجام خواهد شد و تدفین جسد متوفی با رعایت پروتکل های بهداشتی صورت خواهد پذیرفت. از سویی افراد شناسایی شده در تماس با فرد متوفی آموزش های لازم در مورد رعایت اصول بهداشت فردی )شستشوی دست ها، رعایت فاصله فیزیکی 1,5 تا 2 متر و استفاده از ماسک، جداسازی از سایرین و رعایت فاصله گذاری فیزیکی را دریافت خواهند کرد. پایش دقیق افراد تا زمانی که امکان بروز علائم بیماری وجود دارد، خود غربالگری و مراجعه به مراکز خدمات جامع سلامت در صورت بروز علائم پیگیری توسط پرسنل بهداشت )پیگیری تلفنی با تواتر اعلام شده طبق دستورالعمل های ابلاغی(  صورت خواهد پذیرفت. فرم خطی پس از تکمیل به پژوهشگر تجویل می گردد.

برای توصیف و تحلیل داده ها از شاخص های مرکزی و پراکندگی (میانگین و انحراف معیار) استفاده خواهد شد. برای تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار آماری SPSS 23  از آزمون کای دو و در صورت نرمال بودن از آزمون آنالیز واریانس استفاده خواهد شد. در صورت نیاز از سایر آزمون های آماری پارامتری و ناپارامتری متناسب با ماهیت داده ها استفاده خواهد شد.

بمنظور پژوهش بر روی عضو و بافت انسانی از جمله پژوهش‌هایی که در آن‌ها از اجزای بدنی با منشأ انسانی، مشتمل بر عضو، بافت یا ترشحات بدن فرد زنده، مرده، جنین یا جفت استفاده می‌شود. پژوهشگر خود را موظف به رعایت کدهای اخلاقی طبق راهنمای اخلاقی پژوهش بر روی عضو و بافت انسانی در جمهوری اسلامی ایران و همچنین کدهای اخلاقی در راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش‌های علوم پزشکی می داند.

کدهای اخلاقی استفاده شده طبق راهنمای اخلاقی پژوهش بر روی عضو و بافت انسانی در جمهوری اسلامی ایران

 (کد شماره1):  پژوهشگر باید به این امر مهم توجه داشته باشد که بافت‌ها و اعضای مورد استفاده، دارای منشأ انسانی‌اند و کرامت انسانی اقتضا می‌کند که جمع‌آوری، نگه‌داری، استفاده و نابودسازی آن‌ها توأم با رعایت ملاحظات و شؤون مرتبط باشد.

(کد شماره3):  تمامی پژوهش‌ها بر روی عضو و بافت انسانی، پیش از اجرا، باید مورد تأیید کمیته‌ی اخلاق در پژوهش مرتبط قرار گیرد. کمیته‌ی اخلاق در پژوهش حق دارد که در تمامی مراحل پژوهش بر آن نظارت داشته باشد. پژوهشگران باید در این زمینه با کمیته‌ی اخلاق در پژوهش همکاری کنند.

(کد شماره5): در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه از دهنده‌ی نمونه‌ی ذخیره‌شده یا جانشین قانونی او امکان‌پذیر نباشد، به‌شرط وجود رضایت کلی اولیه بر استفاده‌ی پژوهشی، در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق در پژوهش می‌توان از آن نمونه برای پژوهش استفاده کرد. در چنین مواردی باید از نمونه‌هایی استفاده شود که به ‌نحو برگشت‌ناپذیر بی‌نام ‌شده باشد. ‌

(کد شماره6):  تمامی اطلاعاتی که از صاحبان عضو یا بافت مورد پژوهش، جمع‌آوری و ثبت می‌شود، راز حرفه‌ای تلقی می‌‌شود؛ از این ‌رو، تمامی اصول و ملاحظات مربوط به رازداری و حفظ حریم شخصی، باید در مورد آن‌ها مراعات شود.

(کد شماره7): مرکز انجام دهنده‌ی پژوهش بر روی عضو و بافت باید مهارت و امکانات لازم برای حفظ رازداری را داشته باشد؛ در غیر این صورت، اطلاعات باید به شکل بی‌نام و غیرقابل ردیابی ثبت و ذخیره شود.

(کد شماره9):پژوهشگر موظف است که تمهیدات لازم ایمنی، از جمله آزمون‌های غربالگری و وسایل محافظت‌کننده را برای جلوگیری از انتقال آلودگی از اجزای بدنی مورد استفاده به هر فرد دیگر، اعم از پژوهشگران، آزمودنی‌ها یا سایر افرادی که در فرایند پژوهش با این مواد سروکار خواهند داشت، پیش‌بینی و تأمین کند.

کدهای اخلاقی استفاده شده طبق کدهای اخلاقی در راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش‌های علوم پزشکی

(کد شماره1): هدف اصلی هر پژوهش‌باید ارتقای سلامت انسان‌ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

(کد شماره 10): هر پژوهشی باید بر اساس و منطبق بر یک طرح‌نامه (پروپوزال) به انجام برسد.

(کد شماره 11): کمیته‌ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرح‌نامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرح‌‌ها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته‌ی اخلاق درخواست می‌شود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.   

(کد شماره 27): در پایان پژوهش، هر فردی که به‌عنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که درباره‌ی نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روش‌هایی که سودمندی‌شان در آن مطالعه نشان داده شده است، بهره‌مند شود.

(کد شماره 28): پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش‌های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته‌هایی که از نظر حمایت کننده‌ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.

(کد شماره 29): نحوه‌ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنی‌ها و مؤسسه‌ی حمایت کننده‌ی  پژوهش باشد.

(کد شماره 30): گزارش‌ها و مقالات حاصل از پژوهش‌هایی که مفاد این راهنما را نقض کرده‌اند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.

محدودیت دسترسی به داده های موجود در پزشکی قانونی

دسترسی به داده های موارد فوت خارج استانی

عدم همکاری مناسب و کافی پرسنل پزشکی قانونی در تکمیل فرم ها

عدم همکاری خانواده ها در رهگیری تماس

با انجام هماهنگی قبلی و تشکیل جلسات با مسدولین پزشکی قانونی و مرکز بهداشت حمایت آنها جلب خواهد شد. جهت مشارکت خانواده های متوفیان مثبت با کمک مددکاران و مشاورین همکاری آنها برای غربالگری و رهگیری تماس جلب خواهد شد.

در صورت وقوع فوت در خارج استان این موارد بعلت عدم دسترسی به اطلاعات آنها از مطالعه خارج خواهند شد.

رپید تست، پزشکی قانونی، رهگیری تماس، کووید-19

1.       Bogoch II, Watts A, Thomas-Bachli A, Huber C, Kraemer MU, Khan K. Pneumonia of unknown aetiology in Wuhan, China: potential for international spread via commercial air travel. Journal of travel medicine. 2020;27(2):taaa008.

2.         Lu H, Stratton CW, Tang YW. Outbreak of pneumonia of unknown etiology in Wuhan, China: The mystery and the miracle. Journal of medical virology. 2020;92(4):401-2.

3.         Chen Y, Liu Q, Guo D. Emerging coronaviruses: genome structure, replication, and pathogenesis. Journal of medical virology. 2020;92(4):418-23.

4.         Gorbalenya AE, Baker SC, Baric R, Groot RJd, Drosten C, Gulyaeva AA, et al. Severe acute respiratory syndrome-related coronavirus: The species and its viruses–a statement of the Coronavirus Study Group. 2020.

5.         Lipsitch M, Swerdlow DL, Finelli L. Defining the epidemiology of Covid-19—studies needed. New England journal of medicine. 2020;382(13):1194-6.

6.         Nishiura H, Linton NM, Akhmetzhanov AR. Serial interval of novel coronavirus (COVID-19) infections. International journal of infectious diseases. 2020;93:284-6.

7.         Backer JA, Klinkenberg D, Wallinga J. Incubation period of 2019 novel coronavirus (2019-nCoV) infections among travellers from Wuhan, China, 20–28 January 2020. Eurosurveillance. 2020;25(5):2000062.

8. World Health Organization. Report of the WHO-China Joint Mission on Coronavirus Disease 2019 (COVID-19). 2020. Available at: https://www.who.int/docs/default-source/coronaviruse/whochina-joint-mission-on-covid-19-final-report.pdf

9.         Zou L, Ruan F, Huang M, Liang L, Huang H, Hong Z, et al. SARS-CoV-2 viral load in upper respiratory specimens of infected patients. New England Journal of Medicine. 2020;382(12):1177-9.

10.       Pan Y, Zhang D, Yang P, Poon LL, Wang Q. Viral load of SARS-CoV-2 in clinical samples. The Lancet infectious diseases. 2020;20(4):411-2.

11.       Liu J, Liao X, Qian S, Yuan J, Wang F, Liu Y, et al. Community transmission of severe acute respiratory syndrome coronavirus 2, Shenzhen, China, 2020. Emerging infectious diseases. 2020;26(6):1320.

12.       Patel A, Jernigan DB. Initial public health response and interim clinical guidance for the 2019 novel coronavirus outbreak—United States, December 31, 2019–February 4, 2020. Morbidity and mortality weekly report. 2020;69(5):140.

13.       Cheng H-Y, Jian S-W, Liu D-P, Ng T-C, Huang W-T, Lin H-H. Contact tracing assessment of COVID-19 transmission dynamics in Taiwan and risk at different exposure periods before and after symptom onset. JAMA internal medicine. 2020;180(9):1156-63.

14.       Fraser C, Riley S, Anderson RM, Ferguson NM. Factors that make an infectious disease outbreak controllable. Proceedings of the National Academy of Sciences. 2004;101(16):6146-51.

15.       Hellewell J, Abbott S, Gimma A, Bosse NI, Jarvis CI, Russell TW, et al. Feasibility of controlling COVID-19 outbreaks by isolation of cases and contacts. The Lancet Global Health. 2020;8(4):e488-e96.

16.       Keeling MJ, Hollingsworth TD, Read JM. Efficacy of contact tracing for the containment of the 2019 novel coronavirus (COVID-19). J Epidemiol Community Health. 2020;74(10):861-6.

17.       Klinkenberg D, Fraser C, Heesterbeek H. The effectiveness of contact tracing in emerging epidemics. PloS one. 2006;1(1):e12.

18.       Kretzschmar M, Rozhnova G, van Boven M. Isolation and contact tracing can tip the scale to containment of COVID-19 in populations with social distancing. Available at SSRN 3562458. 2020.

19.       Tang B, Wang X, Li Q, Bragazzi NL, Tang S, Xiao Y, et al. Estimation of the transmission risk of the 2019-nCoV and its implication for public health interventions. Journal of clinical medicine. 2020;9(2):462.

20.       Salathé M, Althaus CL, Neher R, Stringhini S, Hodcroft E, Fellay J, et al. COVID-19 epidemic in Switzerland: on the importance of testing, contact tracing and isolation. Swiss medical weekly. 2020;150(1112).

21.       Ferretti L, Wymant C, Kendall M, Zhao L, Nurtay A, Abeler-Dörner L, et al. Quantifying SARS-CoV-2 transmission suggests epidemic control with digital contact tracing. Science. 2020;368(6491).

22.       Boulos MNK, Geraghty EM. Geographical tracking and mapping of coronavirus disease COVID-19/severe acute respiratory syndrome coronavirus 2 (SARS-CoV-2) epidemic and associated events around the world: how 21st century GIS technologies are supporting the global fight against outbreaks and epidemics. BioMed Central; 2020.

23.       Nguyen TH, Vu DC. Summary of the COVID-19 outbreak in Vietnam–Lessons and suggestions. Travel medicine and infectious disease. 2020.

24.       Ruan L, Wen M, Zeng Q, Chen C, Huang S, Yang S, et al. New Measures for the Coronavirus Disease 2019 Response: A Lesson From the Wenzhou Experience. Clinical Infectious Diseases. 2020;71(15):866-9.

25.       Kretzschmar ME, Rozhnova G, Bootsma MC, van Boven M, van de Wijgert JH, Bonten MJ. Impact of delays on effectiveness of contact tracing strategies for COVID-19: a modelling study. The Lancet Public Health. 2020;5(8):e452-e9.

26.       Li Q, Guan X, Wu P, Wang X, Zhou L, Tong Y, et al. Early transmission dynamics in Wuhan, China, of novel coronavirus–infected pneumonia. New England journal of medicine. 2020.

27.       Tong Z-D, Tang A, Li K-F, Li P, Wang H-L, Yi J-P, et al. Potential presymptomatic transmission of SARS-CoV-2, Zhejiang province, China, 2020. Emerging infectious diseases. 2020;26(5):1052.

28.       Bai Y, Yao L, Wei T, Tian F, Jin D-Y, Chen L, et al. Presumed asymptomatic carrier transmission of COVID-19. Jama. 2020;323(14):1406-7.

29.       Lacy JM, Brooks EG, Akers J, Armstrong D, Decker L, Gonzalez A, et al. COVID-19: postmortem diagnostic and biosafety considerations. The American journal of forensic medicine and pathology. 2020;41(3):143.

30.       Barranco R, Ventura F. The role of forensic pathologists in coronavirus disease 2019 infection: The importance of an interdisciplinary research. Medicine, Science and the Law. 2020;60(3):237-8.

31.       Napoli PE, Nioi M. Global spread of coronavirus disease 2019 and malaria: an epidemiological paradox in the early stage of a pandemic. Multidisciplinary Digital Publishing Institute; 2020.

32.       Bogdanović M, Atanasijević T, Popović V, Mihailović Z, Radnić B, Durmić T. Is the role of forensic medicine in the covid-19 pandemic underestimated? Forensic Science, Medicine and Pathology. 2020:1-3.

33.       Edler C, Schröder AS, Aepfelbacher M, Fitzek A, Heinemann A, Heinrich F, et al. Dying with SARS-CoV-2 infection—an autopsy study of the first consecutive 80 cases in Hamburg, Germany. International journal of legal medicine. 2020;134(4):1275-84.

34.       Aguiar D, Lobrinus JA, Schibler M, Fracasso T, Lardi C. Inside the lungs of COVID-19 disease. International Journal of Legal Medicine. 2020;134:1271-4.

35.       Suess C, Hausmann R. Gross and histopathological pulmonary findings in a COVID-19 associated death during self-isolation. International journal of legal medicine. 2020;134:1285-90.

36.       Aleta A, Martin-Corral D, y Piontti AP, Ajelli M, Litvinova M, Chinazzi M, et al. Modelling the impact of testing, contact tracing and household quarantine on second waves of COVID-19. Nature Human Behaviour. 2020;4(9):964-71.

هدف مطالعه بررسی اپیدمیولوژیک متوفیان ارجاعی به پزشکی قانونی از نظر ابتلا به کووید-19 بر اساس انجام RDT و رهگیری تماس اطرافیان متوفیان مثبت از نظر کووید-19 در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در شش ماهه نخست سال 1400 می باشد.

ندارد

رهگیری تماس افراد مبتلا به کووید-19 قبل از بروز علائم و همچنین جلوگیری از انتقال بیماری به سایر افراد

تدفین بهداشتی متوفیان کووید-19 طبق پروتکل های بهداشتی

ندارد

ندارد

تست RDT بصورت مشارکتی در اختیار قرار خواهد گرفت

ندارد

نتایج بصورت کاملاً محرمانه و صرفاً جهت مقاصد پژوهش به کار خواهد رفت و هویت افراد محرمانه خواهد ماند.

در صورت نیاز به آدرس بلوار بهداشت خیابان قلنبر ستاد بحران دانشگاه مراجعه گردد. 

با توجه به اهمیت شناسایی و غربالگری موارد بدون علامت با کمک مددکار و مشاورین مشارکت خانواده ها جلب خواهد شد.

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح موافقت خود را با شرکت در این مطالعه اعلان می نمایم. یک نسخه از این فرم به من داده شده و فرصت خواندن آن را داشته ام.

چک لیست ارزیابی متوفیان ارجاعی به پزشکی قانونی از نظر ابتلا به کووید-19

تاریخ تکمیل:  ...........................                                         نام و نام خانوادگی تکمیل کننده:...............................

قسمت اول: اطلاعات هویتی-دموگرافیگ (اطلاعات بخش الف از طریق بررسی اطلاعات هویتی استخراج و ثبت گردد. بخش 'ب ' از طریق مصاحبه با نزدیکان و همراهان متوفی تکمیل گردد.)

قسمت دوم : اطلاعات علت فوت و نتیجه تست RDT متوفی