مقایسه توانایی سیل یک سمان سیلیکات جدیدو MTA pro- root به عنوان ماده ی پر کننده ی انتهای ریشه :مطالعه ریز نشت باکتری

 درمان ریشه جراحی اغلب زمانی اندیکاسیون پیدا میکند که درمان ریشه غیرجراحی موفق نبوده یا غیرقابل پیش بینی باشد.این پروسه شامل اکسپوز اپکس ریشه،کورتاژ بافت پری رادیکولار،قطع و آماده سازی انتهای ریشه و قرار دادن ماده root filling در انتهای ریشه می باشد.کیفیت سیل اپیکال جزء یکی از مهمترین شاخص های موفقیت در جراحی پری رادیکولار است.(1)با این وجود  ماده انتهای ریشه باید دارای ثبات  ابعادی،کاربرد آسان،رادیواپک،هیدروفوب و غیر قابل حل در آب و مایعات بافتی،نان توکسیک،نان  کارسیوژنیک،غیرقابل نفوذ و زیست سازگار بوده و به صورت ایده ال دارای خواص ضد باکتریایی و ضدقارچی باشد. مواد زیادی به عنوان اپیکال پلاگ در درمان ریشه جراحی از قبیل گوتاپرکا،super EBA،امالگام،سمان گلاس آینومر(GIC)، , intermediate restorative material (IRM)و انواع سمان ها با بیس کلسیم سیلیکات معرفی شده اند(2).

در همین راستا به دلیل توانایی خوب سیل(sealing)، سازگاری زیستی (biocompatibility) و فعالیت زیستی(bioactivity)، سیمان های استخوانی مبتنی بر سیلیکات(silicate-based bone cements) به عنوان مواد امیدوار کننده برای پر کردن انتهای ریشه(Root End Filling) در نظر گرفته شده اند(3).

چهار جزء اصلی  این سیمانها شامل  تری کلسیم سیلیکات، دی کلسیم  سیلیکات، تری کلسیم آلومینات  و تتراکلسیم  آلومینو فریت میباشد(4). گیرش و سخت شدن این سیمان، نتیجه  یک سلسله واکنشهای شیمیایی  هیدراتاسیون همزمان و پی در پی بین مایع و اجزای پودری  سیمان میباشد. در پدیده هیدراتاسیون  واکنش شیمیایی اصلی، بین  تری کلسیم سیلیکات و دی کلسیم  سیلیکات با آب  رخ میدهد که  منجر به  تولید ژل  سیلیکات کلسیم  هیدراته و کلسیم هیدروکساید می شود(5). کلسیم هیدروکساید مهمترین  فرآورده بیولوژیک  واکنش هیدراتاسیون سیمان میباشد. این  ماده علاوه  بر زیست سازگاری  عالی سبب  تشکیل هیدروکسی آپاتیت  در محیط بیولوژیک  بدن  میگردد. هیدروکسی آپاتیت  با فرمول  Ca10(PO4)6(OH) 2 زیست سازگار  بوده  و میتواند با بافت  سخت بدن  پیوندی مستقیم  ایجاد کند و چسبندگی مطلوبی  را به وجود آورد. به  همین دلیل استفاده  از این سیمان  در اندودنتیک  از محبوبیت  زیادی برخوردار شده  است(6و7).

توانایی سیل کنندگی یک سیلر یکی از مهمترین جنبه‏ های مقبولیت آن می باشد. Kidd میکرولیکیج را عبور باکتری ، مایعات، مولکول ها یا یون ها بین دیواره حفره و مواد ترمیمی تعریف کرد(8). جلوگیری از میکرو لیکیج در حد فاصل دندان و رستوریشن مهمترین عامل در افزایش طول عمر رستوریشن می باشد(9).

ماده ProRoot  در سال 1993 توسط ترابی نژاد در دانشگاه لومالیندا معرفی گردید. ترکیب اصلی آن شامل کلسیم سیلیکات، تری کلسیم آلومینات، تری کلسیم اکسید و اکسی سیلیکات می‏‏باشد. این ماده به شکل پودر بوده و از ذرات بسیار آب دوست تشکیل شده است و پس از ترکیب پودر با آب یک ژل کلوییدال ایجاد می‏شود(10). اما با توجه به اینکه این ماده گران بوده و به راحتی در دسترس نمی‏باشد بنابراین لزوم جایگزینی ماده مشابهی که در داخل کشور تهیه شده ارزان بوده و به راحتی در دسترس باشد منطقی به نظر می‏رسد.

Dastorani و همکاران در سال 2020 نشان دادند که توانایی سیل  ترمیم با Endoseal MTA Sealer و Pro-Root MTA  مشابه است (11).

Ahuja و همکاران در سال 2016 در بررسی توانایی سیل کنندگی مواد MTA Fillapex، Pro root MTA و Adseal (سیلر معمولی مبتنی بر رزین) نشان دادند که گروه MTA Fillapex حداکثر ریزنشت آپیکال و به دنبال آن Pro root MTA و Adseal sealer قرار داشتند (12).

Lolayekar و همکاران در سال 2009 نشان داد که از نظر آماری اختلاف معنی داری در توانایی سیل ProRoot MTA و MTA-Angelus هنگامی که به عنوان سد آپیکالی استفاده می شود،وجود ندارد(13).

Alsanouni و همکاران در سال 2019 در مقایسه موفقیت پالپتومی  ProRoot MTA و MTA معمولی و NeoMTA Plus نشان دادند که در طی 12 ماه، موفقیت بالینی  ProRoot MTA 97.4درصد و موفقیت رادیوگرافی 94.9 درصد بوده است. برای NeoMTA Plus ، موفقیت بالینی 100 درصد و موفقیت رادیوگرافی 97.5 درصد بوده است. در تمام ارزیابی های پیگیری تفاوت معنی داری بین دو گروه مشاهده نشد و به عبارتی NeoMTA Plus از موفقیت بالایی برخوردار است(14).

De-Deus و همکاران در سال 2008 در مقایسه توانایی سیل کنندگی مواد MTA Bio ، Pro-Root MTA و WMTA Angelus ، قدرت سیل کنندگی مشابهی را برای این سه ماده نشان دادند(15).

تلاش در جهت بهینه سازی خواص فیزیکی و شیمیایی MTA باعث کاربرد راحتتر و توانایی سیل بهتر این ماده می شود. هدف از مطالعه حاضر مقایسه تونایی سیل MTA جدید و Pro-Root MTA در استفاده از آن به عنوان ماده ی پر کننده ی انتهای ریشه از طریق اندازه گیری نشت میکروبی کرونالی می باشد.

1-فراوانی نمونه های دارای ریز نشت میکروبی کرونالی (کدورت) در گروه های مورد مطالعه چگونه است؟      

2-فراوانی نمونه های دارای ریز نشت میکروبی کرونالی (کدورت) در گروه های مورد مطالعه متفاوت است.

3-متوسط زمان ایجاد کدورت در گروه های مورد مطالعه چقدر است؟

4-متوسط زمان ایجاد کدورت در گروه های مورد مطالعه متفاوت است.

بررسی توانایی سیل MTA pro-root و سمان سیلیکات جدید بر اساس ریزنشت میکروبی کرونالی

5-تعیین فراوانی نمونه های دارای ریز نشت میکروبی کرونالی (کدورت) در گروه های مورد مطالعه

6-مقایسه فراوانی نمونه های دارای ریز نشت میکروبی کرونالی (کدورت) در گروه های مورد مطالعه

7-تعیین متوسط زمان ایجاد کدورت در گروه های مورد مطالعه

8-مقایسه متوسط زمان ایجاد کدورت در گروه های مورد مطالعه

دندان پزشکان - بیماران –مراکز تحقیقاتی دهان و دندان

به توانایی مهر و موم کردن مواد در مقابل مایعات و میکروارگانیسم ها گفته می شود .:Sealing ability 

MTA (Mineral trioxide aggregate): نام اختصاری مینرال‌تری‌اکسیدآگریگیت است. این ماده در سال ۲۰۰۳ میلادی به وسیله دکتر ترابی‌نژاد در آمریکا به عنوان ماده دندانی معرفی شد. عمدتا از اکسید کلسیم وسیلیکا تشکیل شده است واکسید بیسموت (رادیواپک) نیز دارد..کاربردهای این ماده ابتدا در جراحی ریشه دندان و بستن پرفوریشن ریشه دندان‌ها بود.(16)

new calcium silicat:سیمان جدید از دو جزء شامل پودر و مایع تشکیل شده است. مواد تشکیل دهنده پودر شامل 81 ٪تری و دی کلسیم سیلیکات سنتزشده در مرحله قبل ، 9/11 ٪کلسیم کربنات به عنوان فیلر و 5 ٪زیرکونیوم اکساید به عنوان Opacifier و حدود 1/1 ٪پکتین به عنوان polymers based-Plant میباشد. مایع نیز از محلول 5/1 موالر کلسیم کلرید تشکیل شده است.

ریزنشت :به نفوذ مایعات،بقایا و میکروارگانیسم ها از محل تماس دیواره اماده سازی شده دندان و ماده پر کننده گفته می شود.           

آزمایشگاهی

معیارهای ورود:تمامی دندان های تک ریشه و تک کاناله کشیده شده انسانی  به دلایل ارتو و پریو،دارای آپکس بسته  که بدون تحلیل داخلی و خارجی،پوسیدگی ریشه،کلسیفیکاسیون و ترک  بوده و کرو کمتر از 20 درجه داشته باشند

معیارهای خروج:در صورت داشتن اناتومی غیر معمول،ایجاد ترک حین کار

 با توجه به هدف پژوهش از فرمول زیر برای تعیین اندازه نمونه استفاده می‌شود

با درنظرگرفتن احتمال ارتکاب خطای نوع اول (α) برابر با 5%، میزان نشت باکتری  15 درصد (et.al.2021 Revathi) (17) و خطای 15 درصد، تعداد22دندان واجدشرایط مطالعه برای برآورد میزان نشت باکتری در این پژوهش در هر گروه (کلا44دندان) لازم است. ضمنا با توجه به جدید بودن ماده سمان سیلیکات و بررسی آن برای اولین بار در این تحقیق و نبود مطالعه ای در این خصوص، برای مقایسه پیامدها در هر گروه تعداد 22نمونه انتخاب خواهد شد و در پایان مقدار توان آزمون گزارش می شود .همچنین تعداد3نمونه به عنوان کنترل مثبت و3نمونه به عنوان کنترل منفی بررسی خواهند شد(18) .

آسان و در دسترس با در نظر گرفتن معیار های ورود

در این پژوهش همسان سازی لازم نیست و نمونه ها به طور تصادفی ساده بین دو گروه تخصیص می یابند.

فرم اطلاعاتی که بر اساس اهداف و جدول متغیرها طراحی شده است 

در این مطالعه از تعداد50عدد دندان تک ریشه و تک کاناله کشیده شده انسان به دلایل ارتودنتیک و پریودنتال استفاده خواهد شد. از دندان هایی که در 3 ماه اخیر کشیده شده اند استفاده خواهد شد به طوریکه بعد از ضدعفونی تا زمان استفاده در سالین نگهداری خواهند شد،دندان‏ها  ابتدا توسط استریومیکروسکوپ از لحاظ عدم وجود کرک یا فرکچر بررسی خواهند شد سپس توسط رادیوگرافی از دو جهت مزیودیستال و باکولینگوال مورد بررسی قرار خواهندگرفت تا دندان‏های دارای کرو بیش از 20 درجه به روش اشنایدر(19) ، تحلیل خارجی و داخلی، ‌آپکس باز، ‌کلسیفیکاسیون شدید داخل کانال از مطالعه خارج شده و دندان‏های با طول بین 25-20 میلی‏متر انتخاب خواهند شد.

 دندان‏ها پس از کشیده شدن در محلول 10% فرمالین قرار خواهند گرفت. سطوح خارجی آنها از هر نوع نسج نرم و سخت و کلکلوس پاک‏سازی خواهد شد. سپس دندان‏ها در محلول هیپوکلریت سدیم 25/5 % به مدت یک ساعت قرار داده خواهد شد و پس از شستشو با آب تا زمان شروع کار، دندان‏ها داخل محلول نرمال سالین قرار داده خواهند شد.

تاج همه دندان‏ها با هدف یکسان‏ سازی نمونه‏ ها قطع خواهد گردید تا طول یکسانی (15 میلی متر) از هر ریشه باقی بماند، سپس طول کارکرد تعیین خواهد شد. به این ترتیب که یک K-File#10   (Dentsply, Maillefer, Switzerland)) داخل هر کانال قرار داده خواهد شد تا جاییکه که نوک فایل از اپیکال فورامن مشاهده گردد. طول کارکرد 1 میلی متر کوتاه تر از این طول در نظر گرفته خواهد شد. پس از تعیین طول کارکرد،  آماده سازی کانال‏ها با استفاده از فایل‏  روتاری( Albuquerque,GuidanceEndo )V taper تا سایز f3  و باسرعت300 وگشتاور 2 و به روش استاندارد انجام خواهد گردید. در طی اینسترومنتیشن شست وشو با هیپوکلریت 5.25% انجام می شود. پس از اتمام مرحله فایل کردن برای حذف لایه اسمیر از 1 میلی لیتر محلول EDTA 17% به مدت1 دقیقه استفاده خواهد شد. سپس 3 میلی متر سرم فیزیولوژی برای شستشوی نهایی به کار می رود.

3 دندان به عنوان گروه کنترل مثبت انتخاب میشوند به طوریکه در  اپیکال این دندان ها از هیچ گونه متریالی برای پر کردن استفاده نمیشود و 3 دندان هم به عنوان گروه کنترل منفی در نظر گرفته می شوند که اپیکال ریشه  برای جلوگیری از میکرو لیکیج با موم پر خواهد شد.

 3میلی متر انتهای ریشه تا حد امکان عمود بر محور طولی ریشه با فرز الماسی و توربین و اسپری آب قطع خواهد شد و حفره انتهای ریشه به وسیله اولتراسونیک  (Kis-3D microsurgical ultrasonic) به عمق 3 mmآماده سازی خواهد شد.عمق ایجاد شده با استفاده از نوک micro- condenser تائیدخواهد شد. حفره تهیه شده توسط سالین شستشو داده شده و با کن کاغذی خشک خواهد شد.

سپس یک گوتای سایز بزرگ سه میلی متر کوتاه تر از طول کارکرد جدید وارد کانال شده تا به عنوان استاپ برای پک کردن MTAعمل کند.

و دندان ها به طور تصادفی به دو گروه(n=22) تقسیم می شوندو حفرات توسط MTA  pro-rootو سمان سیلیکات جدید پر خواهند شد. بعد از مخلوط کردن این مواد طبق دستور کارخانه سازنده و قرار دادن آنها در حفره،اضافات مواد توسط گلوله پنبه مرطوب حذف خواهد شد و برای اطمینان از کیفیت پرکردگی مواد،رادیوگرافی از همه نمونه ها گرفته می شود.سپس به مدت 24 ساعت در دمای 37 درجه  سانتیگراد و رطوبت 100% در دستگاه انکوباتور نگهداری می شوند.  

برای ارزیابی نشت باکتریها از تکنیک dual chamber(20) استفاده خواهد شد.(fig 1) دندان ها در میکروتوب های برش خورده قرار خواهند گرفتند (لوله اپندروف) . میکرو لوله ها از یک سر 1.5 میلی بریده شدند به طوری که 3 تا 5 میلی متر ریشه از میکروتوب خارج شد. محل اتصال دندان و میکروتوب با موم چسبناک مهر و موم می شود.

این مجموعه برای 12 ساعت توسط گاز اتیلن اکساید استریل می گردد. بعد از استریلیزاسیون، نمونه ها به شیشه های انتی سرم حاوی 10 میلی لیتر محلول BHI (Brain heart Infusion) (Merck KGaA, Darmstadt, Germany) انتقال داده می شوند و برای اطمینان از عدم الودگی نمونه ها تا این مرحله، به مدت24 ساعت در انکوباتور در دمای 37 درجه قرار خواهند گرفت که عدم ایجاد کدورت در محیط کشت،دقت استریلیزاسیون را تایید می کند.

در مرحله بعد، هرسه روز یک بار  15 میلی لیتر محلول BHI حاوی 10⁶ باکتری انترکوک فکالیس(ATCC 29212) از قسمت فوقانی دستگاه تزریق می گردد و ریزنشت میکروبی توسط ایجاد کدورت در محلول BHI درون شیشه توسط دستگاه اسپکتوفتومتر ارزیابی خواهدشد. نمونه ها به مدت 60 روز بصورت روزانه بررسی خواهند شد. به محض بروز کدورت،ان نمونه ثبت خواهد شد و محلول کدر شده در هر نمونه ، جهت اطمینان از اینکه عامل آلودگی فقط باکتری انترکوک فکالیس باشد، در محیط بلاد آگار کشت داده می شود.

پس از گردآوری اطلاعات، داده‌های خام وارد نرم‌افزار آماری SPSS نسخه‌ی ۲4 خواهند شد. در گام نخست به بررسی کیفیت داده‌ها با استفاده از روش‌های نموداری و محاسبه‌ی شاخص‌های توصیفی اقدام می‌شود.

برای توصیف داده‌‌های کیفی از جداول توزیع فراوانی و نمودارهای متداول آماری (میله‌ای یا دایره‌ای) استفاده می‌شود. هم‌چنین برای توصیف داده‌های کمی از شاخص‌های متداول مرکزی (میانگین و میانه) و شاخص‌های پراکندگی برای برآورد فراوانی کدورت و متوسط مدت زمان رویش باکتری از برآورد نقطه‌ای و فاصله‌ای ۹۵ درصدی استفاده خواهد شد.

 (انحراف معیار و دامنه میان‌چارکی) به همراه کمینه و بیشینه استفاده می‌شود.

در تمام تحلیل‌ها، ۰۵/۰ > P به عنوان سطح معناداری درنظرگرفته خواهد شد.

راهنمای اخلاقی پژوهش بر روی عضو و بافت انسانی در جمهوری اسلامی ایران

1- پژوهشگر باید به این امر مهم توجه داشته باشد که بافت‌ها و اعضای مورد استفاده، دارای منشأ انسانی‌اند و کرامت انسانی اقتضا می‌کند که جمع‌آوری، نگه‌داری، استفاده و نابودسازی آن‌ها توأم با رعایت ملاحظات و شؤون مرتبط باشد.

2- از اجزای بدنی دارای منشأ انسانی باید تنها در پژوهش‌هایی استفاده شود که اهداف ارزشمندی را در راستای مبارزه با بیماری‌ها و ارتقای سلامت انسان‌ها دنبال می‌کنند.

3- تمامی پژوهش‌ها بر روی عضو و بافت انسانی، پیش از اجرا، باید مورد تأیید کمیته‌ی اخلاق در پژوهش مرتبط قرار گیرد. کمیته‌ی اخلاق در پژوهش حق دارد که در تمامی مراحل پژوهش بر آن نظارت داشته باشد. پژوهشگران باید در این زمینه با کمیته‌ی اخلاق در پژوهش همکاری کنند.

4- رضایت آگاهانه‌ی فرد دهنده‌ی عضو یا بافت، یا جانشین قانونی او، شرط اساسی در تأیید اخلاقی هر پژوهش بر روی عضو و بافت انسانی است. رضایت‌نامه باید با رعایت تمامی اصول مرتبط تهیه و هنگام ارسال طرح‌نامه برای تصویب، به آن پیوست شده باشد.

5- در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه از دهنده‌ی نمونه‌ی ذخیره‌شده یا جانشین قانونی او امکان‌پذیر نباشد، به‌شرط وجود رضایت کلی اولیه بر استفاده‌ی پژوهشی، در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق در پژوهش می‌توان از آن نمونه برای پژوهش استفاده کرد. در چنین مواردی باید از نمونه‌هایی استفاده شود که به ‌نحو برگشت‌ناپذیر بی‌نام ‌شده باشد. ‌

6- تمامی اطلاعاتی که از صاحبان عضو یا بافت مورد پژوهش، جمع‌آوری و ثبت می‌شود، راز حرفه‌ای تلقی می‌‌شود؛ از این ‌رو، تمامی اصول و ملاحظات مربوط به رازداری و حفظ حریم شخصی، باید در مورد آن‌ها مراعات شود.

7- مرکز انجام دهنده‌ی پژوهش بر روی عضو و بافت باید مهارت و امکانات لازم برای حفظ رازداری را داشته باشد؛ در غیر این صورت، اطلاعات باید به شکل بی‌نام و غیرقابل ردیابی ثبت و ذخیره شود.

8- پژوهشگر باید از اعضاء و بافت‌هایی که به منظور پژوهش در اختیار او قرار می‌گیرد استفاده‌ی بهینه کرده، از هدر رفتن آن‌ها جلوگیری کند

9- پژوهشگر موظف است که تمهیدات لازم ایمنی، از جمله آزمون‌های غربالگری و وسایل محافظت‌کننده را برای جلوگیری از انتقال آلودگی از اجزای بدنی مورد استفاده به هر فرد دیگر، اعم از پژوهشگران، آزمودنی‌ها یا سایر افرادی که در فرایند پژوهش با این مواد سروکار خواهند داشت، پیش‌بینی و تأمین کند.

10- پژوهش بر روی عضو و بافت ممکن است به ایجاد روش‌ها و محصولاتی منجر شود که به استفاده‌ی تجاری از آن‌ها بینجامد. حقوق مالکیت معنوی نتایج حاصل از این‌گونه پژوهش‌ها باید مورد تأیید و حمایت قرار گیرد. احتمال استفاده‌ی تجاری از نتایج پژوهش و اشخاصی که احتمالاً از آن منتفع خواهند شد باید در رضایت‌نامه‌آورده شود.

11- زمان، نحوه و میزان اطلاع آزمودنی‌ها از نتایج پژوهش باید در رضایت‌نامه آورده شود. در هر حال، آزمودنی یا نماینده‌ی قانونی او باید به تمامی اطلاعاتی که در طول پژوهش درباره‌ی او به‌دست می‌آید، دسترسی داشته باشد.

12- در صورت کمبود بافت یا عضو، باید استفاده‌های درمانی بر استفاده‌های پژوهشی اولویت داده شود. 

کدهای دفترچه آزمودنی انسانی

1-13-25-28-29-30-31

ندارد.

7ماه

1. Gutmann JL, Harrison JW. Surgical endodontics: publications Boston; 1991.

.2Adel M, Nima MM, Shivaie Kojoori S, Norooz Oliaie H, Naghavi N, Asgary S. Comparison of endodontic biomaterials as apical barriers in simulated open apices. International Scholarly Research Notices. 2012;2012.

3 .Hosoya N, Takigawa T, Horie T, Maeda H, Yamamoto Y, Momoi Y, Yamamoto K, Okiji T., A review of the literature on the efficacy of mineral trioxide aggregate in conservative dentistry.Dent Mater J. 2019 ;2;38(5):693-700.

4.Torabinejad, M., Hong, C.U., McDonald, F., Pitt Ford, T.R., Physical and chemical properties of a new root-end filling material, Journal of Endodontics,1995; 21(7) : 349- 53.

5.Camilleri, J., Hydration mechanisms of mineral trioxide aggregate, International Endodontic Journal,2007; 40(6) : 462-470.

6.Sarkar, N.K., Caicedo, R., Ritwik, P., Moiseyeva, R., Kawashima, I., Physicochemical basis of the biologic properties of mineral trioxide aggregate, Journal of Endodontics,2005; 31(2) : 97-100.

7.Asgary, S., Eghbal, M.J., Parirokh, M., Ghanavati, F., Rahimi, H., A comparative study of histologic response to different pulp capping materials and a novel endodontic cement, Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol Endod,2008, 106(4) : 609-14.

8.Hollanda AC, Estrela CR, Decurcio DA, Silva JA, Estrela C. Sealing ability of three commercial resin-based endodontic sealers. Gen Dent 2009; 57(4): 368-73.

9.Xavier CB, Weismann R, de Oliveira MG, Demarco FF, Pozza DH. Root-end filling materials: apical microleakage and marginal adaptation. J Endod. 2005;31(7):539-42

10.Torabinejad M, Walton RE. Endodontics: Principles and Practice. 4^th ed. W.B. Saunders Co; 2008. P. 230-61, 390-402.

11.Dastorani M, Shourvarzi B, Nojoumi F, Comparison of Bacterial Microleakage of Endoseal MTA Sealer and Pro-Root MTA in Root Perforation, J Dent Shiraz Univ Med Scien, 2020.86042.1164

12.Ahuja L , Jasuja P,  Verma K.G, Juneja S,⁴  Mathur A,  Walia R, Kakkar A, Singla ^M, A Comparative Evaluation of Sealing Ability of New MTA Based Sealers with Conventional12Resin Based Sealer: An In-vitro Study, J Clin Diagn Res. 2016 Jul; 10(7): ZC76–ZC79.

13. Lolayekar N; Bhat SH; Hegde S, Sealing Ability of ProRoot MTA and MTA-Angelus Simulating a One-Step Apical Barrier Technique- An in vitro Study , J Clin Pediatr Dent (2009) 33 (4): 305–310.

14.Torabinejad M, Parirokh M, Dummer P. Mineral trioxide        aggregate and other bioactive endodontic cements: an updated overview–part II: other clinical applications and complications. International endodontic journal. 2018;51(3):284-317.

15.De-Deus G, Audi C, Murad C, Fidel S, Fidel R. , Similar expression of through-and-through fluid movement along orthograde apical plugs of MTA Bio and white Portland cement. , Int Endod J. 2008 Dec;41(12):1047-53.

16.Torabinejad M, Parirokh M, Dummer P. Mineral trioxide aggregate and other bioactive endodontic cements: an updated overview–part II: other clinical applications and complications. International endodontic journal. 2018;51(3):284-317.

17.Revathi Bashyam R.K, Murali K, Selvarajan NB, Comparative Study to Evaluate the Apical Sealing Ability of MTA Plus and Biodentin Using a Bacterial Leakage Model: In Vitro Study, Int J Cur Res Rev,2021,13(2)

18. Shahriari S, Faramarzi F, Alikhani MY, Farhadian M, Hendi SS. Apical sealing ability of mineral trioxide aggregate, intermediate restorative material and calcium enriched mixture cement: a bacterial leakage study. Iranian endodontic journal. 2016;11(4):336.

19.Schneider SW. A comparison of canal preparations in straight and curved root canals. Oral surgery, Oral medicine, Oral pathology. 1971;32(2):271-5.

20 .Torabinejad M, Smith PW, Kettering JD, Ford TRP. Comparative investigation of marginal adaptation of mineral trioxide aggregate and other commonly used root-end filling materials. Journal of Endodontics. 1995;21(6):295-9.

با توجه به اینکه از دندان های کشیده شده موجود در کلینیک ها استفاده می شود و بیمار در دسترس نمی باشد امکان اخذ رضایت نامه وجود ندارد ولی تمام اصول و ملاحظات اخلاقی مرتبط با استفاده از اعضای بدن رعایت می شود.

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-